BAHAGI 3 — Sa Halip na Tumakas, Binuksan ni Mama Celia ang Pintong Matagal Niyang Inihanda
BAHAGI 3 — Sa Halip na Tumakas, Binuksan ni Mama Celia ang Pintong Matagal Niyang Inihanda
Hindi ako nakatulog nang gabing iyon.
Nasa tabi ko ang dalawang bata.
Mahimbing silang natutulog na parang normal lang ang lahat.
Pero sa maliit naming mesa, nagkalat ang mga papel na maaaring sumira sa buong buhay namin.
₱2.7 milyon.
Hindi ko pa nakikita ang ganoong kalaking pera kahit pagsamahin ang lahat ng kinita namin ni Nico sa buong pagsasama namin.
At ngayon, may mga taong nagsasabing ninakaw iyon ng asawa ko.
“Hindi ako kumuha kahit piso.”
Iyon ang paulit-ulit niyang sinasabi.
“Alam ko,” sagot ko.
Pero kitang-kita ko ang takot sa mata niya.
Hindi dahil guilty siya.
Kundi dahil alam niyang ang kalaban niya ay sariling ama niya.
Bandang alas-singko ng umaga, lumabas si Mama Celia mula sa maliit na kwarto.
Nakapagbihis na siya.
May dala siyang brown envelope at ang maliit na susi na nakita ko noong nakaraang gabi.
“Mag-empake kayo.”
Napatingin ako sa kanya.
“Ma, saan tayo pupunta?”
“Sa lugar kung saan ipinadala ang refrigerator.”
Hindi na ako nagtanong.
Dalawang maleta lang ang naimpake namin.
Ilang damit ng mga bata.
School supplies.
Mga dokumento.
At ang lumang rice cooker na ilang beses nang kinumpuni ni Nico.
Bago mag-alas-otso, nakasakay na kami sa isang inuupahang van.
Si Mang Bert ay nakatayo sa tapat habang inilalabas namin ang gamit.
Hindi niya ako matingnan nang diretso.
“Pasensya na talaga, Liza.”
Ngumiti ako nang pilit.
“Okay lang po.”
Pero hindi pala okay.
Habang palabas kami ng eskinita, nakita ko si Aling Mercy at ang dalawang babaeng madalas mag-usap tungkol sa amin.
Hindi na sila tumatawa.
Marahil narinig na nila ang tungkol sa pagpapaalis sa amin.
Makalipas ang halos apatnapung minuto, huminto ang van sa isang kalsada sa Sampaloc.
Nakatayo roon ang isang lumang two-storey building.
Sa ibaba ay may dalawang commercial unit.
Ang isa ay dating laundry shop.
Ang isa naman ay dating maliit na karinderya.
Sa itaas, may dalawang kuwarto.
Tumigil si Mama Celia sa harap ng unit.
Inilabas niya ang susi.
“Buksan mo.”
“Ako?”
“Ikaw ang nakapangalan sa kontrata.”
Nanginginig ang kamay ko nang ipasok ko ang susi.
Pagbukas ng pinto, napahawak ako sa bibig ko.
Naroon ang refrigerator.
Naroon ang chest freezer.
Naroon ang automatic washing machine.
May stainless counter.
May bagong kalan.
May dalawang mesa.
May istante.
May mga timba, kaldero, plato, food containers, at isang maliit na glass display case.
Sa dingding ay may simpleng karatulang hindi pa nakakabit:
MENDOZA LUTONG BAHAY AT FROZEN GOODS
“Ma…”
Hindi ko alam kung ano ang sasabihin.
“Nagtinda ka ng ulam bago kayo ikasal ni Nico, hindi ba?”
Tumango ako.
Noong dalaga pa ako, tumutulong ako sa carinderia ng tiyahin ko sa Pasig.
“Magaling kang magluto,” sabi niya. “At marunong kang humawak ng pera.”
Napatawa ako nang mahina.
“Ma, wala po akong perang pangnegosyo.”
“Meron.”
“Kanino?”
“Sa akin.”
Doon ako tuluyang nainis.
“Ma, kailangan ko ng katotohanan.”
Napatingin siya sa akin.
“Hindi ko kayang tanggapin lahat nito nang hindi ko alam kung saan galing ang pera. May kaso si Nico. Pinalalayas kami. May taong nag-aakusa sa inyong pamilya ng milyon-milyong piso. Tapos bigla kayong bumibili ng appliances at negosyo para sa akin.”
Tahimik siya sandali.
Pagkatapos ay inilapag niya ang envelope.
“Umupo kayong dalawa.”
Doon niya sinabi ang lahat.
Hindi pala siya mahirap.
Hindi rin siya empleyado ng kung sinong mayamang amo gaya ng iniisip ko.
Ang lupang kinatitirikan ng unang bodega ng RJM Corporation ay pag-aari ng kanyang mga magulang.
Nang mamatay ang mga ito, si Mama Celia at ang kapatid niyang nasa Canada ang legal na nagmana.
Sa loob ng maraming taon, pumayag siyang gamitin iyon ng negosyo ng asawa niya kapalit ng shares sa kumpanya.
Pero nang pumasok si Vivian sa buhay ni Ramon, unti-unting binago ang mga papeles.
May mga board resolution na hindi raw niya pinirmahan.
May waiver na sinasabing isinuko niya ang ilang karapatan.
May deed na may pirma niyang hindi niya kinilala.
Hindi siya basta lumayo.
Lumaban siya.
Tahimik.
Sa pamamagitan ng abogado.
Dalawang taon silang naghabol ng corporate records.
Nagpa-forensic examination ng signatures.
Humingi ng certified copies sa Securities and Exchange Commission.
At tatlong buwan bago dumating sa bahay namin, nagkaroon sila ng kasunduan sa civil case.
Hindi pa tapos ang lahat ng usapin.
Pero kinilala muli ang bahagi niya sa ilang ari-arian at nakatanggap siya ng malaking halagang mula sa naipong rentals at dividends na matagal na ipinagkait sa kanya.
“Magkano?” tanong ni Nico.
“Hindi mahalaga.”
“Ma.”
Huminga siya nang malalim.
“Mahigit pitong milyon ang unang settlement.”
Hindi ako nakapagsalita.
Pitong milyon.
Kaya pala kaya niyang bumili ng refrigerator nang hindi nanginginig ang kamay.
Pero hindi iyon ang pinakamahalagang sinabi niya.
“Nang makita ko ang accounting records, napansin ng auditor ko ang mga nawawalang inventory.”
Kinuha niya ang isang folder.
“Hindi ikaw ang unang ginamit nila, Nico.”
May limang dating empleyado roon.
Mga pangalan.
Petsa.
Halaga.
Pare-pareho ang pattern.
May nawawalang produkto.
May pirma ng warehouse supervisor.
May empleyadong sinisisi.
Pagkatapos, tinatanggal sa trabaho.
“Tatlo sa kanila ang pumirma ng settlement para hindi kasuhan,” sabi ni Mama Celia.
“Bakit nila gagawin iyon?”
“Dahil natakot.”
“Nino?”
“Kay Vivian at sa kapatid niyang si Arnold.”
Si Arnold pala ang procurement manager ng kumpanya.
Siya rin ang nag-aapruba ng malaking bahagi ng deliveries.
Ipinakita ni Mama Celia ang litrato ng tatlong truck.
May plate numbers.
May petsa.
“Ang mga truck na ito, ayon sa records, nag-deliver sa warehouse noong Agosto 14.”
Tumango si Nico.
“Pero walang dumating.”
“Exactly.”
May isa pang papel.
Tollway records.
Sa parehong oras na sinasabing nasa Bulacan warehouse ang mga sasakyan, nakitang dumaan ang dalawa sa CALAX patungong timog.
“May warehouse sa Cavite na inuupahan ng kumpanyang pag-aari ng pinsan ni Vivian,” sabi ni Mama Celia.
Napaupo nang maayos si Nico.
Parang unti-unting bumabalik ang alaala ng mga bagay na hindi niya napagdugtong noon.
“Yung duplicate delivery receipts…”
“Nasa auditor ko.”
“Yung signature ko?”
“Pinapa-examine na.”
“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”
“Dahil galit ka sa akin.”
Tumahimik ang asawa ko.
Walang sumagot.
Hindi ko alam kung alin ang mas masakit.
Ang nalaman naming pandaraya o ang katotohanang dalawang taon palang sinira ng maling kuwento ang relasyon ng mag-ina.
Kinahapunan, dumating ang abogado ni Mama Celia, si Attorney Reyes.
Hindi siya dramatiko.
Hindi siya nangakong makukulong agad ang lahat.
Ang una niyang sinabi ay simple.
“Walang pipirma nang hindi ko binabasa.”
Kinuha niya ang reklamo laban kay Nico.
Sinuri ang mga attachment.
“Hindi pa ito conviction,” sabi niya. “Reklamo pa lang. May proseso. Sasagutin natin ito.”
Tinuruan niya kami kung aling dokumento ang iingatan.
Pinagawa niya kay Nico ang detalyadong timeline ng lahat ng nangyari sa warehouse.
Anong oras siya pumapasok.
Sino ang nag-uutos.
Sino ang may access sa digital inventory system.
Aling delivery ang tinanggihan niyang pirmahan.
May isang detalye roong nagpataas ng kilay ng abogado.
“Hindi ikaw ang gumawa nitong user account?”
Tiningnan ni Nico ang printout.
“Hinding-hindi. Ang username ko dati, NMendoza.”
Ang nakalagay sa log ay N.MENDOZA-ADM.
“Admin access?” tanong ko.
Umiling si Nico.
“Wala akong admin access.”
Agad tumawag si Attorney Reyes sa auditor.
Doon nagsimulang magkaroon ng direksiyon ang laban namin.
Habang inaayos nila ang kaso, sinimulan ko naman ang maliit na negosyo.
Hindi kami biglang yumaman.
Kinailangan kong gumising nang alas-kuwatro.
Nagluto ako ng adobo.
Ginataang kalabasa.
Pancit bihon.
Tortang talong.
Menudo.
At araw-araw, may dalawang budget meal para sa mga estudyante at empleyado sa paligid.
Tinulungan ako ni Nico sa pagbili sa palengke habang wala pa siyang trabaho.
Si Mama Celia naman ang nagbabantay sa mga bata bago pumasok sa paaralan.
Sa unang araw, ₱3,820 lang ang benta.
Kinabukasan, ₱5,140.
Sa ikalimang araw, naubos ang ulam bago mag-alas-dos.
Naglagay kami ng frozen longganisa, tocino, lumpia, at marinated chicken sa freezer.
Hindi ako naniwala nang may maliit na opisina sa kanto na nag-order ng dalawampung packed lunch.
Sa unang pagkakataon sa loob ng maraming buwan, nakatulog akong hindi iniisip kung may pagkain kami kinabukasan.
Pero hindi tumigil si Vivian.
Isang linggo matapos kaming lumipat, nakatanggap si Nico ng pormal na subpoena kaugnay sa reklamong isinumite laban sa kanya.
Hindi na lamang internal company complaint.
May sinisimulang legal na proseso.
“Maayos,” sabi ni Attorney Reyes. “Ito ang pagkakataon nating ilagay sa record ang counter-affidavit at ebidensiya.”
Natatakot ako.
Si Nico rin.
Pero sa pagkakataong iyon, hindi na kami nag-iisa.
Lumipas ang tatlong linggo.
Lumago nang kaunti ang negosyo.
Nagkaroon kami ng dalawang helper.
Nakabayad kami ng sariling kuryente.
Nakabili kami ng bagong sapatos ng mga bata gamit ang kinita ng tindahan, hindi pera ni Mama Celia.
Iyon ang unang bagay na ipinagmamalaki ko.
Hanggang isang Sabado ng tanghali, may itim na SUV na huminto sa harap ng karinderya.
Bumaba si Ramon.
Ama ni Nico.
Hindi ko siya nakita nang mahigit isang taon.
Kasunod niyang bumaba si Vivian.
Maayos ang buhok.
Mamahaling handbag.
May malalaking salaming pang-araw.
At kahit nasa gilid lang siya ng bangketa, para siyang pumunta para humatol.
Lumabas si Nico.
“Papa?”
Hindi siya niyakap ng ama niya.
“Isara mo itong negosyo.”
Nagulat ako.
“Bakit?”
“Dahil pera ng kumpanya ang ginamit dito.”
Lumabas si Mama Celia mula sa loob.
“Mag-ingat ka sa sinasabi mo, Ramon.”
Ngumisi si Vivian.
“Kaya pala mabilis ang ginhawa. May perang nawawala sa kumpanya, tapos may bagong negosyo ang pamilya mo.”
“May resibo ako sa bawat sentimong inilabas ko,” sagot ni Mama Celia.
“Talaga?”
Naglabas si Vivian ng papel.
“Tingnan natin kung makakatulong ang resibo mo rito.”
Iniabot niya iyon kay Nico.
Binasa ng asawa ko.
Unti-unting namutla ang mukha niya.
“Ano ’yan?” tanong ko.
Hindi niya ako sinagot.
Kinuha ko ang papel.
Isang affidavit iyon.
Nilagdaan ng tatlong empleyado ng RJM Corporation.
Pare-pareho ang sinasabi:
Si Nico raw ang nag-uutos na baguhin ang inventory records.
Si Nico raw ang tumatanggap ng bayad.
Si Nico raw ang nag-uutos na ilipat ang mga produkto sa ibang warehouse.
At sa pinakahuling pahina, may pirma ang isang taong hindi ko inaasahang kakampi ni Vivian.
Ang dating assistant warehouse manager.
Ang lalaking ilang beses kumain sa bahay namin.
Ang taong tinulungan ni Nico nang maospital ang anak.
Si Dennis.
“Hindi…” bulong ni Nico.
Ngumiti si Vivian.
“Tatlong saksi laban sa iyo.”
Pagkatapos ay lumapit siya sa asawa ko.
Mahina ang boses niya.
Pero narinig naming lahat.
“Kung ayaw mong makulong, sabihin mong nanay mo ang nag-utos.”
At doon ko naunawaan.
Hindi lang nila gustong sirain si Nico.
Gusto nilang gamitin ang sarili niyang anak para tuluyang patahimikin si Mama Celia.
