Bahagi 3 — Pag-uwi Ko, Isang Mensahe at Walong Tawag ang Sumira sa Lahat
Bahagi 3 — Pag-uwi Ko, Isang Mensahe at Walong Tawag ang Sumira sa Lahat
Linggo ng hapon nang lumapag ang eroplano namin sa Maynila.
Masaya pa ako noon.
Iyon ang bahaging pinakamahirap tanggapin.
Habang inilalabas ng mga pasahero ang kanilang bagahe mula sa overhead compartment, nakikipagbiruan pa ako kay Bianca kung saan kami susunod na pupunta.
“Palawan naman,” sabi niya.
“Baka sa December.”
“Promise?”
“Promise.”
Hindi ko alam na wala pang isang oras, hindi ko na nanaising marinig muli ang salitang “bakasyon.”
Paglabas namin ng eroplano, binuksan ko ang cellphone.
Labing-apat na porsiyento na lang ang battery.
Humabol agad ang mga notification.
Parang bumuhos.
Mga missed call.
Mga message.
Notifications mula sa Messenger.
Text mula kay Kuya Noel.
Text mula sa asawa ng kuya ko.
Tatlong mensahe mula sa ospital.
At pinakamarami kay Tessa.
Nanlamig ang mga kamay ko.
Binuksan ko ang pinakahuling mensahe.
Adrian, wala na si Mama.
Hindi ko agad naintindihan.
Binasa ko ulit.
At ulit.
Hanggang parang nagbago ang tunog ng buong airport.
“Anong nangyari?” tanong ni Bianca.
Hindi ako makasagot.
Binuksan ko ang call log.
Walong missed calls mula kay Tessa.
Tatlo kay Kuya Noel.
May tawag mula sa numerong hindi ko kilala.
May voicemail.
Nakita ni Bianca ang screen.
Namuti ang mukha niya.
“Adrian…”
Tumingin ako sa kanya.
“Alam mo?”
Hindi siya sumagot.
“Bianca, tinanong kita. Alam mo ba?”
“Nagsabi siya na nasa ospital daw ang nanay mo.”
Parang may humampas sa dibdib ko.
“Ano?”
“Pero hindi ko alam na ganoon kalala.”
“Sinabi mong asawa ko lang ang tumatawag.”
“Akala ko ginagamit lang niya ang nanay mo para pauwiin ka.”
Napatitig ako sa kanya.
Hindi ako makapaniwala sa narinig ko.
Pero kasabay niyon ay may mas masakit na katotohanan.
Kahit sabihin pang nagsinungaling siya sa akin, ako ang unang nagbigay sa kanya ng pahintulot na patayin ang telepono.
Ako ang nagsabing, “Bahala ka.”
Ako ang nagsabing walang maaaring maging ganoon kaimportante.
Ako.
Hindi siya.
Ako.
Tumakbo ako palabas ng airport.
Tinawagan ko si Tessa.
Hindi niya sinagot.
Tinawagan ko si Kuya Noel.
Sumagot siya pagkatapos ng ilang ring.
“Kuya…”
Matagal siyang tahimik.
Sa background, may naririnig akong mahihinang boses at dasal.
“Nasaan kayo?”
“Sa bahay ni Mama.”
“Uuwi ako ngayon.”
“Bakit?”
Napahinto ako.
“Ano’ng bakit?”
“Bakit ngayon ka uuwi?”
Hindi ako nakasagot.
“Nang ikaw ang hinihintay niya, hindi ka umuwi.”
“Kuya…”
“Anim na oras bago siya mamatay, pangalan mo ang paulit-ulit niyang sinasabi.”
Napalunok ako.
“Hindi ko alam.”
“Dahil hindi mo gustong malaman.”
Napapikit ako.
“Kuya, please.”
“Umuwi ka kung gusto mo. Pero huwag mong asahang may yayakap sa’yo rito.”
Pinutol niya ang tawag.
Nag-book ako agad ng sasakyan papuntang San Pablo.
Sumama si Bianca hanggang parking area.
“Adrian, gusto kong sumama.”
“Hindi.”
“Please. Ayokong mag-isa ka.”
Natawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Dahil kung hindi ako tumawa, baka sumigaw ako.
“Alam mong nasa ICU ang nanay ko.”
“Sinabi ko sa’yo na tumatawag si Tessa.”
“Hindi mo sinabi kung bakit.”
“Pero ikaw ang ayaw sumagot!”
Tumama iyon.
Dahil tama siya.
“Exactly,” sabi ko.
Napaatras siya.
“Kasalanan ko rin.”
“Adrian…”
“Pero hindi mo rin pipilitin na ako lang ang may kasalanan para gumaan ang pakiramdam mo.”
Tumalikod ako.
Sa buong biyahe mula Maynila hanggang Laguna, pinakinggan ko ang voice message ni Mama nang labing-isang beses.
Labingwalong segundo.
Iyon na lang ang natira sa huling gabing buhay siya.
“Adrian, anak… huwag kang mag-alala. Hindi ako galit…”
Sa ikaapat na pakikinig, napahagulgol ako.
Sa ikaanim, pinatigil ako ng driver sa gasolinahan dahil hindi ako makahinga nang maayos.
Sa ikawalo, nakita ko sa isip ko ang text niya noong umalis ako.
Anak, ingat sa trabaho. Kapag may oras ka, tawag ka. May ikukuwento ako.
Ano kaya ang ikukuwento niya?
Hindi ko na malalaman.
Pagdating ko sa bahay ni Mama, gabi na.
Puno ng nakaparadang sasakyan ang gilid ng kalsada.
May puting tolda sa tapat.
May mga plastik na upuan.
May mga kapitbahay na tahimik na nagkakape.
Pagbaba ko ng sasakyan, biglang tumahimik ang dalawang pinsan kong nasa gate.
Alam nila.
Lahat sila, alam nila kung nasaan ako habang namamatay ang nanay ko.
O kahit hindi nila alam ang buong detalye, alam nilang hindi ako mahanap.
Pumasok ako.
Nasa sala ang kabaong.
Puting bulaklak.
Isang framed photograph ni Mama noong pitumpung taong gulang siya, nakangiti habang hawak si Mara.
Nanigas ang tuhod ko.
Hindi ako nakalapit agad.
Si Kuya Noel ang unang nakita ko.
Nakatayo siya malapit sa kusina.
Namumugto ang mga mata.
Lumapit ako.
“Kuya…”
Hinawakan niya ako sa kuwelyo.
Hindi niya ako sinuntok.
Mas masakit ang ginawa niya.
Inilapit niya ang mukha niya sa akin at pabulong na sinabi:
“May tatlong oras siyang conscious, Adrian. Tatlong oras.”
Binitiwan niya ako.
“Hindi ka man lang sumagot.”
Napaluhod ako sa harap ng kabaong.
Hindi ko alam kung gaano ako katagal doon.
Hinawakan ko ang gilid ng kahoy.
“Mama…”
Walang sumagot.
Siyempre walang sasagot.
Iyon ang unang pagkakataon sa buhay ko na tumawag ako sa kanya at sigurado akong hindi na siya makakasagot.
Hindi ko matanggap.
Si Mama iyong tipo ng taong kahit alas-dos ng madaling-araw ako tumawag noong college dahil naubusan ako ng pamasahe, sasagot.
Noong unang trabaho ko at nalugi ako sa maliit na negosyo, siya ang nagbenta ng isang gintong pulseras para mapahiram ako.
Noong ikasal kami ni Tessa, sinabi niya sa asawa ko:
“Pasensya ka na sa anak ko. Mabait naman ’yan, pero minsan akala niya umiikot ang mundo sa schedule niya.”
Nagtawanan kaming lahat noon.
Hindi na nakakatawa ngayon.
Naramdaman kong may tumayo sa likod ko.
Si Tessa.
Naka-itim.
Pagod ang mukha niya.
Parang ilang gabi nang hindi natutulog.
Katabi niya si Mara.
Nang makita ako ng anak ko, humawak siya sa damit ng nanay niya.
Hindi siya tumakbo papunta sa akin.
Iyon ang unang beses na nangyari.
“Mara…”
Ibinaling niya ang mukha.
Parang may humiwa sa loob ng dibdib ko.
“Tessa, please.”
“Hindi rito.”
Iyon lang ang sinabi niya.
Pagkatapos ng mga bisita, kinausap niya ako sa lumang kuwarto ni Mama.
Isinara niya ang pinto.
Inilapag niya sa mesa ang cellphone niya.
“Gusto mong malaman kung ano ang nangyari?”
Tumango ako.
Ipinakita niya ang call history.
Walong tawag.
May oras.
May tagal.
May screenshot ng mensaheng ipinadala niya.
Adrian, ICU si Mama. Gising pa siya at ikaw ang hinahanap.
Nakita ko ang status.
Delivered.
Pagkatapos, may isa pang screenshot.
Isang text mula sa numero ko.
Huwag ka munang tumawag. Magkasama kami. Nai-stress siya.
Nanigas ako.
“Hindi ako nag-send niyan.”
“Alam ko.”
“Sino?”
“Tinanong ko iyong babaeng sumagot. Hindi niya sinabi ang pangalan niya. Pero hindi ko naman kailangang hulaan nang matagal.”
Hindi ako makatingin kay Tessa.
“Gaano na katagal?”
Tatlong segundo akong tahimik.
Sapat na iyon.
“Tatlong taon?”
Napatingin ako.
Hindi ko alam paano niya nahulaan.
Ngumiti siya nang napakapait.
“Ganun pala katagal.”
“Tessa…”
“Habang ako ang nagdadala kay Mama sa checkup?”
Wala akong sagot.
“Habang ako ang pumipila para sa maintenance medicine niya?”
Tahimik ako.
“Habang sinasabi mong overtime ka?”
“Tessa…”
“Habang tinuturuan ko si Mara kung bakit hindi dapat magsinungaling?”
Napayuko ako.
Hindi siya sumigaw.
Mas gugustuhin ko sanang sinigawan niya ako.
Mas gugustuhin ko sanang binato niya ako.
Pero kalmado siya.
“Alam mo kung ano ang pinakamasakit?”
Hindi ako sumagot.
“Hindi iyong may ibang babae ka.”
Napatingin ako.
“Ang pinakamasakit, Adrian, ay noong tumawag ako at isang estranghero ang sumagot sa telepono ng lalaking labing-apat na taon kong asawa habang hawak ko ang kamay ng nanay niya.”
Napapikit ako.
“Sinabi ko sa kanya na nasa ICU si Mama.”
Hindi ako makahinga.
“Sinabi kong ikaw ang hinahanap.”
Tahimik.
“Tapos pinatay ninyo ang telepono.”
“Hindi ko alam na sinabi niya—”
“Hindi mahalaga.”
Naputol ako.
“Bakit?”
“Dahil nakita mo ang pangalan ko.”
Tumulo ang luha niya.
“Walong beses.”
Hindi ko kayang sumagot.
“Hindi mo alam ang laman ng tawag. Pero walong beses mong piniling hindi alamin.”
Doon ako tuluyang nawalan ng dahilan.
Hindi na ako makapagtago sa likod ni Bianca.
Hindi na ako makapagtago sa likod ng Do Not Disturb.
Hindi na ako makapagtago sa likod ng kasinungalingang “akala ko walang emergency.”
Dahil tama si Tessa.
Ang kasalanan ko ay hindi lang ang hindi ko pagsagot.
Ang kasalanan ko ay iyong naging uri ako ng taong kumbinsidong walang maaaring mangyari sa pamilya niya na mas mahalaga kaysa sa sarili niyang kasiyahan.
May inilabas siyang brown envelope mula sa bag.
Inilapag niya sa mesa.
“Ano ’to?”
“Mga kopya.”
Binuksan ko.
Bank statements.
Credit card records.
Mga booking.
Dalawang resort charge.
Restaurant receipts.
At ilang reimbursement form mula sa kumpanya.
Nanlamig ako.
“Tessa…”
“Hindi ako kumuha niyan sa opisina mo.”
Tumingin siya sa akin.
“Nasa shared drawer mo ang mga kopya ng reimbursement. Naiwan mo noong isang buwan.”
Naalala ko.
May dalawang dinner at transport expense akong ipinasok sa company account bilang supplier meetings kahit kasama ko talaga si Bianca.
“Hindi ko pa ginagawa ang kahit ano diyan,” sabi niya.
“Pero may tumawag kanina mula sa HR ninyo.”
Bumilis ang tibok ng puso ko.
“Bakit?”
“May mga larawan kayong dalawa sa Siargao.”
Hindi ko maintindihan.
“Wala kaming pinost.”
“Hindi ikaw.”
Kinuha niya ulit ang cellphone.
Ipinakita niya sa akin ang public story ng isang travel photographer na nakilala namin sa resort.
Nasa background kami.
Magkahawak-kamay.
Malinaw ang mukha ko.
Malinaw din ang mukha ni Bianca.
At dahil supplier coordinator si Bianca ng isa sa mga kumpanyang may kontrata sa amin, may nakakilala sa amin sa opisina.
“May nag-report sa HR,” sabi ni Tessa.
Parang bumagsak ang sikmura ko.
Hindi lang asawa ko.
Hindi lang nanay ko.
Pati trabaho ko.
Lahat ng compartment na maingat kong pinaghiwa-hiwalay sa loob ng tatlong taon ay sabay-sabay na bumukas.
Pero hindi pa tapos si Tessa.
May inilabas siyang pangalawang envelope.
Manipis.
Nilagay niya sa ibabaw ng una.
“Ano naman ’yan?”
“Tungkol sa atin.”
Hindi ko agad hinawakan.
“Tessa…”
“Bukas pagkatapos ng libing, babalik kami ni Mara sa Maynila. Hindi sa condo.”
“Nasaan kayo pupunta?”
“Sa ate ko muna sa Antipolo.”
“Tessa, huwag muna nating—”
“Matagal na tayong hindi ‘natin,’ Adrian.”
Pakiramdam ko may yelo sa tiyan ko.
“Bigyan mo ako ng chance.”
“Tatlumpu’t anim na buwan kang nagkaroon ng chance.”
“Para kay Mara.”
“Eksakto.”
Matigas ang boses niya.
“Para kay Mara kaya ako aalis.”
Napaupo ako.
Binuksan ko ang envelope.
Nasa loob ang appointment confirmation mula sa isang abogado at draft ng kasunduan tungkol sa paghihiwalay namin ng tirahan, gastos sa anak, at pag-aayos ng aming ari-arian habang hinihintay ang susunod na legal na hakbang.
Sa pinakailalim, may isang pirasong papel na hindi galing sa abogado.
Sulit-kamay ni Mama.
Kilalang-kilala ko ang sulat niya.
Para kay Adrian.
Nanginginig ang kamay kong hinawakan iyon.
“Nasaan mo nakuha?”
“Sa drawer ni Mama. Sinabi niya kay Kuya Noel noong naospital siya na may sulat para sa’yo.”
Hindi ko agad binuksan.
Hindi ko kaya.
Pero bago lumabas si Tessa, huminto siya sa pinto.
“Basahin mo pagkatapos ng libing.”
“Tessa.”
Lumingon siya.
“May isa pa akong tanong.”
“Ano?”
“Si Bianca… siya ba talaga ang nagpatay ng telepono?”
Matagal niya akong tinitigan.
“Hindi ko alam.”
Pagkatapos ay huminga siya nang malalim.
“Pero may ginawa siyang mas malinaw kaysa roon.”
“Ano?”
“Bago niya pinatay ang telepono mo, nag-reply siya sa akin.”
Nanigas ako.
“Anong reply?”
Tumingin si Tessa sa envelope sa kamay ko.
At saka sinabi niya ang linyang halos mas mahirap tanggapin kaysa sa balitang namatay ang nanay ko.
“Sinabi niyang huwag ko raw gamitin ang isang matandang babae para sirain ang bakasyon ninyo.”
