Bahagi 3 — Habang inaayos nila ang buhay sa bahay ko, tahimik kong binuwag ang kasal
Bahagi 3 — Habang inaayos nila ang buhay sa bahay ko, tahimik kong binuwag ang kasal
Tatlong beses kong binasa ang screenshot bago ko isinara ang cellphone.
Hindi ko alam kung aksidente ba itong naipadala ni Adrian o sinadya niyang ipakita para ipaliwanag ang panig ng mama niya.
May kasunod na message.
Adrian: “Hindi literal ang ibig sabihin ni Mama. Galit lang siya.”
Napangiti ako nang mapait.
Hindi literal.
May duplicate key ang nanay niya.
Nasa master bedroom ang kapatid niya.
Nailipat na sa guest room ang personal belongings ko.
May ₱65,000 na nawala mula sa wedding fund nang walang pahintulot ko.
At ngayon, malinaw na nilang pinag-uusapan na pagkatapos ng kasal, wala na raw akong magagawa.
Hindi ko siya sinagot.
Sa halip, binuksan ko ang drawer sa apartment ko.
Nandoon ang folder ng housing documents.
Loan agreement.
Tax declaration.
Insurance.
Receipts ng renovation.
Delivery invoices ng refrigerator, air conditioner, dining set at washing machine.
Isa-isa kong inilatag sa mesa.
Hindi ako abogado.
Kaya hindi ako nagkunwari na alam ko ang lahat.
Kinabukasan, nag-file ako ng half-day leave at dumiretso ako sa isang maliit na law office na nirekomenda ng dati kong co-teacher.
Ipinaliwanag ko ang lahat.
Hindi ko pinalaki.
Hindi ko rin pinaliit.
Sinabi ko kung magkano ang ambag ni Adrian.
May ₱190,000 siyang nailabas sa renovation sa loob ng isang taon.
May halos ₱130,000 siyang nailabas sa appliances at furniture.
May mga resibo.
May bank transfers.
May items na siya ang bumili.
Hindi ko iyon itinanggi.
Sabi ko sa abogado:
“Kung aatras ako sa kasal, ayokong kunin ang perang hindi akin.”
Iyon lang ang gusto kong malinaw.
Sinuri niya ang documents.
Nasa pangalan ko ang property.
Ako ang borrower.
Hindi kami kasal.
Wala ring anumang deed o agreement na nagbibigay kay Adrian ng ownership share sa bahay.
Pero dahil may napatunayang financial contributions siya, sinabi kong gusto kong ibalik ang makatarungang halaga matapos ma-account ang mga items na mananatili sa akin.
Ayokong magkaroon sila ng dahilan para sabihing niloko ko siya.
Ayokong ang ending ng kuwentong ito ay maging tungkol sa pera.
Gusto kong tungkol ito sa hangganan.
At respeto.
Pag-uwi ko, gumawa ako ng spreadsheet.
Furniture.
Appliances.
Renovation.
Deposits.
Wedding fund.
Personal contributions.
Nakita ko ring hindi lang ₱65,000 ang problema.
May ₱18,500 na cash withdrawal si Adrian noong nakaraang buwan.
Tinanong ko siya dati kung para saan iyon.
Sabi niya down payment para sa videographer.
Pero nang tawagan ko ang videographer, malinaw ang sagot.
“Ma’am, wala po kaming natanggap na cash. Bank transfer po lahat.”
Muli kong tinawagan si Adrian.
“Nasaan ang eighteen-five?”
Tahimik siya.
“Anong eighteen-five?”
Napatawa ako.
Parehong linya.
Parehong delay.
Parehong pagtatangkang magkunwari.
“Adrian, huwag mo nang gawin ito.”
“Mara, nasa trabaho ako.”
“Isang sagot lang.”
“Pinahiram ko rin kay Carla.”
Napapikit ako.
“Total eighty-three thousand five hundred.”
“Ibabalik nila.”
“Kailan?”
“Hindi ko alam!”
Sa unang pagkakataon, tumaas ang boses niya.
“Pamilya ko sila! Anong gusto mong gawin ko? Pabayaan ko sila?”
“Bakit pera natin ang ginagamit mo nang hindi nagsasabi?”
“Kasi alam kong ganyan ka!”
“Ganyan paano?”
“Bawat piso binibilang!”
Napatahimik ako.
“Bawat piso na pinaghirapan ko, oo.”
“Mara, hindi ka pa nga asawa, ganyan ka na.”
Doon ko naramdaman ang kakaibang linaw.
Minsan, may mga relasyon na hindi natatapos dahil may third party.
Hindi dahil may malaking sigawan.
Hindi dahil may suntukan.
Natapos ang amin sa isang simpleng pangungusap.
Hindi ka pa nga asawa, ganyan ka na.
Parang may kasunod na hindi niya kailangang sabihin.
Kapag asawa ka na, mas kaunti na ang karapatan mong tumutol.
Huminga ako nang malalim.
“Adrian.”
“Ano?”
“Salamat.”
“Para saan?”
“Wala.”
Ibinaba ko ang tawag.
September 21.
Limang araw bago ang kasal.
Kinansela ko ang photo booth.
Kinansela ko ang grazing table.
Kinansela ko ang bridal car.
Tinanong ako ng coordinator kung final na.
“Final.”
Nawala sa akin ang halos ₱74,000 sa non-refundable deposits.
Masakit.
Pero mas mura iyon kaysa gumastos ng susunod na tatlumpung taon sa pamilyang ang tingin sa pag-aasawa ay pagkuha ng unlimited access sa buhay ko.
Hindi ko muna kinansela ang venue.
May dalawang araw pa ako bago ang final payment deadline.
Gusto kong kausapin si Adrian nang harapan.
Hindi para humingi ng permiso.
Para tapusin nang maayos.
Nang gabing iyon, pumunta siya sa apartment ko.
May dala siyang milk tea.
Paborito kong wintermelon.
Dati, kapag may problema kami, iyon ang peace offering niya.
“Mara.”
Umupo siya sa harap ko.
“Ayusin natin.”
Inilapag ko sa mesa ang spreadsheet.
Tinitigan niya iyon.
“Ano ito?”
“Breakdown.”
“Breakdown ng ano?”
“Ng pera mo sa townhouse. Ng pera ko. Ng wedding expenses. Ng perang kinuha mo.”
Biglang tumigas ang mukha niya.
“Bakit may ganito?”
“Dahil hindi na tayo ikakasal.”
Parang nawala ang kulay ng mukha niya.
“Mara.”
“Kinansela ko na ang ilang suppliers.”
Tumayo siya.
“Ano?”
“Umupo ka.”
“Hindi! Ano’ng ibig mong sabihin kinansela mo?”
“Exactly what I said.”
“Mara, isang linggo bago ang kasal?”
“Limang araw.”
“Alam ba ng parents mo?”
“Sinabi ko kaninang umaga.”
“Ano’ng sabi nila?”
“Na desisyon ko ito.”
Napahawak siya sa ulo.
“Dahil lang kina Carla?”
“Hindi.”
“E ano?”
“Dahil sa iyo.”
Napatigil siya.
“Hindi si Carla ang kumuha ng pera natin sa wedding fund. Ikaw.”
Tahimik.
“Hindi si Mama ang nagbigay ng duplicate key sa sarili niya. Ikaw.”
Tahimik.
“Hindi si Carla ang nangakong ako ang magiging kasama mo sa bawat desisyon tungkol sa bahay. Ikaw.”
Umupo siya ulit.
“Mara, nagkamali ako.”
“Maraming beses.”
“Babayaran ko ang pera.”
“Hindi pera ang hinihingi ko.”
“E ano?”
“Respeto.”
“Mara…”
“Kapag sinabi ng nanay mo na tumira sila hanggang December, bakit hindi mo kayang magsabing hindi?”
“Kasi nanay ko siya.”
“At ako?”
“Fiancée kita.”
“Iyon nga.”
Tiningnan ko siya.
“Limang araw bago mo ako pakasalan, ako na ang huling kinokonsulta mo.”
Napaluha siya.
Hindi ko inaasahan iyon.
“Mahal kita.”
Mahina niyang sabi.
“Mahal din kita.”
Totoo iyon.
At iyon ang pinakamasakit.
Hindi lahat ng taong mahal mo ay dapat mong pakasalan.
“Mara, bigyan mo ako ng chance.”
“Binigyan kita ng tatlong taon.”
“Hindi sapat ang isang pagkakamali para itapon lahat.”
“Hindi isang pagkakamali ang problema.”
Tinuro ko ang phone ko.
“Sistema ito.”
“Anong sistema?”
“Ang mama mo ang nagdedesisyon. Si Carla ang humihingi. Ikaw ang nagbibigay. Ako ang inaasahang iintindi.”
Napayuko siya.
“Paano ang wedding?”
“Canceled.”
“Paano ang guests?”
“Maglalabas tayo ng neutral announcement.”
“Mapapahiya ang pamilya ko.”
“Adrian.”
Napatitig ako sa kanya.
“Mas inalala mo pa iyon kaysa sa dahilan kung bakit ako umaatras.”
Wala siyang maisagot.
Inabot ko sa kanya ang dalawang pahina.
“Within thirty days, ibabalik ko ang verified contributions mo sa renovation at appliances. I-deduct ko lang ang items na kukunin mo.”
“Mara, hindi ko gusto ang pera.”
“Pero gusto kong malinis.”
“Hindi ko tatanggapin.”
“Iyon ang choice mo.”
Tumayo siya.
“Hindi mo pwedeng basta paalisin sina Carla.”
“Bakit?”
“May bata sila.”
“Bibigyan ko sila ng seventy-two hours para mag-empake. Hindi ko sila ilalabas sa kalye ngayong gabi.”
“Mara!”
“Tatlong araw.”
“Ang sama mo.”
Doon ako natawa.
Hindi malakas.
Hindi mapanlait.
Pagod lang.
“Siguro.”
Tumayo ako at binuksan ang pinto.
“Pero mas pipiliin kong matawag na masama dahil may hangganan ako kaysa mabait dahil wala akong boses.”
Hindi siya agad umalis.
Tumayo siya sa may pinto nang halos isang minuto.
Pagkatapos ay nagtanong:
“Final na talaga?”
“Oo.”
Lumabas siya.
September 22.
Apat na araw bago ang dapat sana naming kasal.
Nagpadala ako ng written notice kina Carla at Benjie.
Maayos.
Walang insulto.
Walang pagbabanta.
September 25, alas-singko ng hapon ang deadline para alisin ang kanilang personal belongings.
Nag-offer akong sagutin ang dalawang gabi sa budget hotel kung hindi agad available ang lilipatan nila.
Ayokong madamay ang bata.
Pero hindi na rin sila mananatili sa bahay.
Makalipas ang sampung minuto, tumawag si Aling Nena.
Hindi ko sinagot.
Tumawag ulit.
At ulit.
Sa ikalimang tawag, sinagot ko.
“Mara!”
Halos sumabog ang boses niya.
“Ano itong pinadala mo kay Carla?”
“Notice po.”
“Anong notice? Itatapon mo sa kalye ang anak ko?”
“Hindi po.”
“May tatlong taong gulang na bata!”
“Kaya nga po may tatlong araw sila.”
“Wala kang puso!”
Hindi ako sumagot.
“Dahil ba sa kasal? Nag-away lang kayo ni Adrian, ganyan ka na?”
“Hindi po kami nag-away.”
“E ano?”
“Hindi na po tuloy ang kasal.”
Tahimik.
Isang buong segundo.
Dalawa.
Tatlo.
Pagkatapos ay narinig ko siyang sumigaw.
“ANO?”
Inilayo ko nang kaunti ang cellphone sa tainga.
“Mara, baliw ka ba? Naipamigay na ang invitations! Bayad na ang reception! Dumating na ang relatives namin mula Cebu!”
“Pasensiya na po sa abala.”
“Abala?”
“Pero final na po.”
“Mara, hindi mo puwedeng gawin ito sa amin!”
Hindi ko sinagot.
Hindi ko kailangang ipaliwanag muli.
Pero bago ko maibaba ang tawag, may sinabi siya na nagpabago sa lahat.
“Sabi ko naman kay Adrian, huwag muna niyang sabihin sa iyo na sa amin muna ang bahay pagkatapos ng kasal dahil mag-iipon pa sina Carla!”
Nanigas ang mga daliri ko.
“Excuse me?”
Biglang tumahimik ang kabilang linya.
“Mama.”
Narinig kong sumabat ang boses ni Adrian sa background.
“Mama, tama na.”
Pero huli na.
Dahan-dahan akong nagsalita.
“Ano pong ibig ninyong sabihin na sa inyo muna ang bahay?”
Walang sumagot.
“Aling Nena.”
“Mara, hindi ganoon—”
“May plano kayong hindi pa sabihin sa akin?”
Biglang naputol ang tawag.
Tinawagan ko si Adrian.
Hindi niya sinagot.
Nag-message ako.
Mara: “Ano ang plano tungkol sa bahay pagkatapos ng kasal?”
Seen.
Walang reply.
Makalipas ang labindalawang minuto, nag-message si Carla.
Carla: “Ate, sana bago ka gumawa ng gulo, alalahanin mong matagal nang napag-usapan na pagkatapos ng kasal ninyo, kay Mama muna kami titira sa townhouse para makatipid. Akala namin alam mo.”
Napaupo ako.
Kay Mama muna kami titira.
Hindi na lamang sina Carla.
Pati ang mga magulang ni Adrian.
Binuksan ko ang screenshot.
Binasa ko muli.
Pagkatapos ay tumingin ako sa kahon kung saan nakalagay ang veil na isusuot ko sana makalipas ang apat na araw.
Doon ko naintindihan na hindi lang nila ako hinihingan ng pakikisama.
May plano na silang ipasa-pasa ang bahay ko na parang ancestral property ng pamilya nila.
At ang pinakamasakit—
ang lalaking pakakasalan ko ang tanging taong kailangang magsabi sa akin.
Pero siya ang piniling manahimik.
