Bahagi 3 — Habang Hinahabol Ko ang Katotohanan, Lumitaw ang Taong Matagal Nang Tumulong sa Kanyang Kasinungalingan
Bahagi 3 — Habang Hinahabol Ko ang Katotohanan, Lumitaw ang Taong Matagal Nang Tumulong sa Kanyang Kasinungalingan
Hindi ako umuwi agad sa bahay namin ni Gabriel.
Natutunan ko sa araw na iyon na kapag ang isang kasinungalingan ay anim na taong inalagaan, hindi mo iyon mabubuwag sa isang sigawan.
Kailangan mong malaman muna kung gaano kalalim ang ugat.
Pinayuhan ako ni Atty. Salcedo na huwag munang komprontahin si Gabriel tungkol sa forged documents.
“Alam na niyang nahuli mo siyang may ibang pamilya,” sabi niya. “Pero hindi natin alam kung alam niyang na-flag na ang loan. Hayaan nating isipin niyang affair lang ang alam mo.”
Masakit marinig ang salitang “affair.”
Masyadong maliit.
Parang simpleng pagkakamali.
Ang ginawa ni Gabriel ay hindi isang affair.
Gumawa siya ng parallel na buhay.
At gamit ang pera at pangalan ko, unti-unti niya iyong pinatatag.
Humingi ako sa bangko ng certified copies ng mga dokumentong maaari nilang ilabas sa akin bilang property owner.
Pinakuha rin namin ang records tungkol sa notarial details.
Hindi ko hinawakan ang mga ito dahil gusto kong gumanti nang padalos-dalos.
Hinawakan ko ang mga iyon dahil sa wakas, may papel nang nagsasabing hindi ako nag-iimbento.
Hindi ako paranoid.
Hindi ako selosa.
Hindi ako “masyadong emosyonal.”
May ebidensya.
Kinagabihan, nag-check in ako sa maliit na hotel malapit sa bahay ni Mama.
Dalawampu’t tatlong missed calls ni Gabriel.
Labing-isang mensahe.
Mara, pag-usapan natin.
Hindi mo naiintindihan ang lahat.
Walang kasalanan si Cheska.
Huwag mong guluhin si Camille.
At ang pinakanakakagalit:
May dahilan kung bakit nangyari ito.
May dahilan.
Parang may dahilan na kayang bumuhay sa anak kong namatay habang wala siya.
Parang may dahilan na kayang burahin ang anim na taong panloloko.
Hindi ako sumagot.
Bandang alas-onse, may pumasok na message request.
Si Camille.
Teacher Mara, pwede ba kitang makausap nang hindi alam ni Gabriel?
Matagal kong tinitigan ang screen.
Pagkatapos ay sumagot ako.
Bukas. 8:00 a.m. Sa café sa tapat ng Marikina Sports Center.
Dumating siya nang maaga.
Walang makeup.
Namamaga ang mga mata.
At sa unang pagkakataon, wala siyang aura ng babaeng nakakuha sa asawa ko.
Mukha siyang isang taong biglang nalaman na gawa sa karton ang bahay na tinitirhan niya.
Umupo siya sa harap ko.
“Una sa lahat,” sabi niya, “hindi ko alam na kasal pa kayo.”
Hindi ako nagsalita.
Inilabas niya ang cellphone niya.
May picture ni Gabriel na nakasuot ng itim, kuha anim na taon na ang nakalipas.
“Ganito ko siya unang nakilala. Sa supplier event sa Pasig.”
Binuksan niya ang isang lumang conversation.
Sinabi ni Gabriel sa kanya na widower siya.
Namatay raw ang asawa niya matapos mawalan ng sanggol.
Nanlaki ang mga mata ko.
“Ako ang pinatay niya sa kuwento?”
Napayuko si Camille.
“Oo.”
May ipinakita pa siyang screenshots.
Ayokong pag-usapan si Mara. Masakit pa rin.
Minsan pakiramdam ko kasalanan ko kung bakit siya nawala.
Ayokong magmahal ulit, pero iba ka.
Napatawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil kapag sobra na ang sakit, minsan tumatanggi nang umiyak ang katawan.
Ginamit niya ang pangalan ko.
Ginamit niya ang pagkamatay ni Luna.
Ginamit niya ang sariling pagluluksa ko para makakuha ng awa sa ibang babae.
“Bakit hindi kayo nagpakasal?” tanong ko.
Sagot ni Camille, “Sabi niya ayaw niyang dumaan ulit sa legal process dahil traumatic pa rin daw sa kanya. Civil union lang daw sapat.”
Walang civil union na katulad ng ipinahiwatig niya sa Pilipinas.
Pero hindi iyon ang punto.
Ang punto ay gumawa siya ng kuwentong sapat para maniwala si Camille.
“Ano ang alam mo sa loan?”
Umiling siya.
“May sinabi siyang mag-e-expand kami ng business. Pero sabi niya property daw iyon ng pamilya niya sa Bulacan.”
“Property ko iyon.”
Napapikit siya.
“Diyos ko.”
“Number mo ang alternate contact.”
“Ginagamit niya minsan number ko sa suppliers. Hindi ko alam na isinama niya sa loan.”
Hindi ko agad alam kung paniniwalaan ko siya.
Kaya hindi ako umasa sa salita.
“May records ka?”
“Oo.”
Inilapag niya sa mesa ang isang makapal na brown envelope.
Business registrations.
Receipts.
Deposit slips.
Copies ng deliveries.
At isang notebook na sulat-kamay ang gastos.
“Si Gabriel ang nagha-handle ng malaking pera,” sabi niya. “Akala ko galing sa salary at investments niya.”
Tiningnan ko ang notebook.
Rent.
Tuition.
Utilities.
Car amortization.
Groceries.
Birthday parties.
Insurance.
Anim na taon.
At sa gilid ng ilang entries ay may simpleng marka:
G fund.
“Anong G fund?”
“Gabriel fund.”
Sinundan ko ang mga petsa.
Tuwing katapusan ng buwan.
Kapareho ng perang sinasabi niyang para sa nanay niya.
Pero may isa pang bagay akong napansin.
May malalaking deposits tuwing December.
₱120,000.
₱180,000.
₱250,000.
Pamilyar din.
Year-end bonuses niya.
Sa akin, palagi niyang sinasabing maliit ang bonus dahil mahina ang kumpanya.
Habang ako ang nagbabayad ng malaking bahagi ng utilities sa bahay namin, tuition ng inaanak niyang siya raw ang tumutulong, at pati gamot ng nanay niya…
gumagawa siya ng second household sa Marikina.
“Totoo bang anak niya si Cheska?”
Tumango si Camille.
“May paternity test kami. Siya ang humiling noong baby pa si Cheska dahil gusto raw niyang sigurado bago siya bumuo ulit ng pamilya.”
Nanakit ang dibdib ko.
Sigurado.
Gusto niyang siguraduhin na anak niya ang batang iyon.
Samantalang noong buntis ako kay Luna, dalawang prenatal checkup ang hindi niya sinamahan dahil “busy.”
“May tanong ako,” sabi ko.
Tumingin siya sa akin.
“Nasaan si Gabriel noong September 18, pitong taon na ang nakalipas?”
Nag-isip siya.
“Hindi pa kami magkakilala noon.”
“Sigurado?”
“Oo. February kami nagkita the following year.”
Bahagyang lumuwag ang dibdib ko.
Kahit paano, hindi pala siya kasama ni Camille sa huling gabi ni Luna.
Pero may sumunod siyang sinabi.
“Pero may nabanggit siyang babae noon.”
Napatingin ako.
“Anong babae?”
“Hindi ko alam ang pangalan. Sabi niya may taong tumulong sa kanya noong pinakamadilim na panahon niya. Akala ko counselor.”
Hindi iyon sapat.
Pero itinanim iyon sa isip ko.
Pagkatapos naming magkita, pumunta ako sa school administration.
Hindi ko isinali ang personal na detalye.
Hiniling ko lamang na pansamantalang ibang adviser ang mag-handle ng home coordination ni Cheska dahil may conflict of interest.
Ayokong gamitin ang bata laban sa ama niya.
Walang kasalanan si Cheska.
Kung may isang bagay akong natutunan sa pagkawala ni Luna, iyon ay hindi dapat binabayaran ng bata ang kasalanan ng matatanda.
Bandang tanghali, tumawag ang registrar ng school.
“Ma’am Mara, may gusto lang po kaming i-verify. Dahil kayo ang nag-request ng reassignment kay Cheska, nakita ko ’yung enrollment file.”
“Ano iyon?”
“May discrepancy po sa emergency contacts.”
Nanlamig ako.
“Anong discrepancy?”
“Ang father name na inilagay nitong current school year ay Gabriel Santiago.”
Santiago ang apelyido ni Gabriel.
“Pero sa birth certificate?”
“Blank po ang father entry sa copy namin.”
Hindi ako nagulat.
Posibleng hindi siya nakalista noong ipinanganak si Cheska.
“May iba pa?”
“May previous emergency contact po noong nursery.”
“Sino?”
Tahimik ang registrar.
“Celia Santiago.”
Napatayo ako.
Mama Celia.
Ang nanay ni Gabriel.
Ang babaeng tuwing Linggo ay pumupunta sa bahay namin.
Ang babaeng niyayakap ako kapag anniversary ng pagkamatay ni Luna.
Ang babaeng paulit-ulit na nagsasabing,
“Mara, kahit wala si Luna, anak pa rin kita.”
Siya ang emergency contact ng anak ng kabit ng anak niya.
Dalawang taon pa lang si Cheska noon.
Ibig sabihin, hindi lang siya nakakaalam ngayon.
Alam niya halos mula simula.
Kinagabihan, pumunta ako sa bahay niya sa Cainta.
Nagulat siya nang buksan ang pinto.
“Mara? Bakit hindi ka nagsabi?”
Pumasok ako.
“Nasan si Gabriel?”
“Nasa—”
Huminto siya.
“Nasa trabaho.”
Napangiti ako.
Hanggang ngayon.
Kahit alam niyang nahuli na ang anak niya.
“Nasa trabaho?”
“Mara, anong problema?”
Inilabas ko ang photocopy ng enrollment record ni Cheska.
Inilapag ko sa mesa.
Nang makita niya ang pangalan niya, nanigas ang mukha niya.
Hindi ko kailangang magtanong kung totoo.
Nakikita ko na.
“Gaano katagal?”
Umupo siya.
“Mara—”
“Gaano katagal mong alam?”
Napaluha siya.
“Hindi ko ginusto.”
“Hindi iyon ang tanong ko.”
“Mga… limang taon.”
Parang may malamig na bakal na idiniin sa dibdib ko.
Limang taon.
Limang Pasko.
Limang birthday ko.
Limang death anniversary ni Luna.
Limang taon niyang kinakain ang handa ko sa mesa habang alam niyang may batang tumatawag na Papa sa asawa ko sa ibang bahay.
“Bakit?”
Umiyak siya.
“Dahil apo ko si Cheska.”
“Hindi ko tinatanong kung bakit mo minahal ang bata.”
Lumapit ako nang kaunti.
“Tinatanong ko kung bakit mo hinayaan akong maging tanga.”
Tahimik.
“Bakit mo hinayaan akong bilhan ka buwan-buwan ng gamot dahil sinasabi ni Gabriel na kulang ang pera niya dahil nagbibigay siya sa ’yo?”
Napayuko siya.
“Hindi ko alam na iyon ang sinasabi niya.”
“Pero alam mong may ibang pamilya.”
“Oo.”
“Alam mong kasal pa kami.”
“Oo.”
“Alam ni Camille?”
Umiling.
“Akala niya patay ka.”
Napapikit ako.
At muli kong narinig sa isip ang boses niya.
Anak pa rin kita.
Hindi pala.
Isa lang akong taong kailangang patahimikin para manatiling maayos ang dalawang bahay ng anak niya.
“May babae raw na tumulong kay Gabriel noong namatay si Luna,” sabi ko. “Sino?”
Bigla siyang tumingin sa akin.
At doon ko nakita ang isang bagay na mas masahol kaysa hiya.
Takot.
“Mara…”
“Sino?”
Tumayo siya.
“Hindi na mahalaga.”
“Kung hindi mahalaga, bakit nanginginig ka?”
Hindi siya sumagot.
Kinuha ko ang bag ko.
Pero bago ako makarating sa pinto, nagsalita siya.
“Hindi si Camille ang unang babae.”
Napatigil ako.
Dahan-dahan akong lumingon.
Nanginginig ang labi ni Mama Celia.
“May isa pa.”
Hindi ako makahinga.
“Kailan?”
“Bago pa mamatay si Luna.”
Parang nawala ang tunog ng paligid.
“Anong ibig mong sabihin?”
Umiyak siya.
“May relasyon si Gabriel sa isang babae sa office. Nahuli ko sila ilang buwan bago ka manganak. Nangako siyang tatapusin niya.”
“Pangalan.”
“Mara—”
“PANGALAN.”
“Denise.”
Hindi ko kilala.
“Nasaan siya ngayon?”
“Hindi ko alam.”
“Bakit relevant siya sa gabi na namatay ang anak ko?”
Hindi na makatingin sa akin si Mama Celia.
At doon ko naramdaman ang takot na ilang taon nang walang pangalan.
Lumapit ako.
“Nasaan si Gabriel noong namatay si Luna?”
Umiyak siya nang mas malakas.
“Sinabi niya sa ’yo na nasa Laguna siya, di ba?”
“Oo.”
“Hindi siya nasa Laguna.”
Alam ko na iyon.
Pero iba ang marinig mula sa bibig ng sarili niyang ina.
“Nasaan siya?”
Tahimik.
“Nasaan siya?”
“Sa Makati.”
“Bakit?”
Pinunasan niya ang mukha niya.
“Tinawagan siya ni Denise.”
“Para saan?”
“Buntis daw siya.”
Napahawak ako sa sandalan ng upuan.
“Habang naghihingalo ang anak namin?”
“Mara, hindi ko alam noon na ganoon na kalala si Luna—”
“SIYA ALAM NIYA!”
Umalingawngaw ang boses ko sa bahay.
“Labing-isang beses ko siyang tinawagan!”
Hindi nakasagot si Mama Celia.
Biglang bumukas ang pinto.
Nandoon si Gabriel.
Galit ang mukha.
“Mara, tama na.”
Humakbang siya papasok.
“Mama, huwag ka nang magsalita.”
Tumingin ako sa kanya.
“Takot kang matapos niya ang kuwento?”
“Hindi mo alam ang buong nangyari.”
“Then sabihin mo.”
Tahimik siya.
“Sabihin mo kung saan ka noong namamatay si Luna.”
Napabuntong-hininga siya.
“Matagal na iyon.”
At sa apat na salitang iyon, parang pinatay niya ulit ang anak namin.
“Matagal na iyon?”
“Mara, pareho tayong nasaktan.”
“Hindi.”
Lumapit ako sa kanya.
“Ako ang nasaktan. Ikaw ang nawala.”
Napailing siya.
“Hindi mo alam kung gaano kahirap para sa akin ang bahay noon. Araw-araw kang umiiyak. Wala kang ibang ginawa kundi tingnan si Luna. Hindi mo man lang ako napapansin.”
Napatingin ako sa kanya na hindi makapaniwala.
“Anak natin siyang may sakit.”
“Pati ako kailangan kita!”
“AT KAYA NAGHANAP KA NG IBANG BABAE?”
“Mali ako!”
“Habang nasa ICU ang anak mo?”
Hindi siya sumagot.
Mula sa bag ko, inilabas ko ang singsing.
Inilapag ko sa mesa sa pagitan namin.
“Ngayong gabi, huwag kang uuwi sa bahay.”
Natawa siya nang walang saya.
“Bahay din ako roon, Mara.”
“Hindi na.”
“Hindi mo ako basta mapapaalis.”
“Try me.”
Lumapit siya.
“At ano? Akala mo dahil may bahay kang minana, kaya mo na ako? Married tayo. May karapatan ako sa mga ari-arian.”
“Hindi sa lahat.”
“May lawyers din ako.”
“Good.”
Tumaas ang baba niya.
“Kung gusto mo ng giyera, Mara, siguraduhin mong kaya mo.”
Hindi ako sumagot agad.
Sa halip, inilabas ko ang cellphone ko.
May bagong mensahe mula kay Atty. Salcedo.
Binasa ko iyon.
Pagkatapos ay tiningnan ko si Gabriel.
Sa unang pagkakataon noong gabing iyon, ako naman ang ngumiti.
“Gab.”
“Ano?”
“Naalala mo ’yung pekeng Special Power of Attorney?”
Nawala ang angas sa mukha niya.
Hindi pala niya alam na alam ko na.
Ipinakita ko ang screen.
“Kinumpirma na ng notary public na hindi niya ginawa ang dokumento.”
Tumahimik ang silid.
At idinagdag ko,
“May CCTV rin ang bangko.”
Namuti ang mukha niya.
“Hindi lang ikaw ang nasa footage.”
Napalingon siya sa kanyang ina.
At doon ko naintindihan.
Hindi pala pagtatakip lang ang ginawa ni Mama Celia.
May mas malaki siyang papel sa plano.
