BAHAGI 3 — Ang Nawawalang Pera, Pekeng Kontrata, at Lihim na Plano Upang Agawin ang Anak Ko
BAHAGI 3 — Ang Nawawalang Pera, Pekeng Kontrata, at Lihim na Plano Upang Agawin ang Anak Ko
Hindi ako pumirma.
Iyon ang unang desisyong ginawa ko nang araw na iyon.
Hindi ako sumigaw. Hindi ko pinunit ang mga papel. Hindi ko rin pinahiya si Aling Cora sa harap ng mga kapitbahay na nagsisimula nang magsilipan sa kanilang mga gate.
Inabot ko kay Lorie ang kontrata niya.
“Ma’am, may kopya po ba kayo ng lahat ng resibo at mensahe?”
Tumango siya.
“Meron po. Pati voice messages ni Trisha.”
“Mabuti. Huwag po ninyong buburahin.”
Pagkatapos ay humarap ako sa pamilya ng asawa ko.
“Umalis na kayo. Wala akong pipirmahan hangga’t hindi ko alam kung saan napunta ang perang kinuha ninyo.”
“Nika!” sigaw ni Marco.
“Kung gusto mong makipag-usap, dumaan ka sa abogado.”
Hindi ko alam kung saan nanggaling ang lakas ng loob kong sabihin iyon.
Marahil dahil sa likod ko, nakatayo ang mga magulang kong hindi kailanman humingi ng kapalit sa pagmamahal nila.
O marahil dahil sa mga bisig ko, mahimbing na natutulog ang batang hindi pa marunong magsalita para ipagtanggol ang sarili.
Nang makaalis ang mga Villareal, saka lamang ako napaupo.
Nanginginig ang mga tuhod ko. Sumakit ang tiyan ko, at kinailangan akong ihiga ni Mama.
Habang pinapalitan niya ang benda sa sugat ko, narinig kong nag-uusap sina Papa at Lorie sa sala.
“Galing pa po akong Dubai,” sabi ni Lorie. “Nag-ipon ako para hindi na muling umalis ng Pilipinas. May dalawa akong anak. Gusto ko sanang magkaroon ng sariling pagkakakitaan.”
Hindi ko napigilang umiyak.
Hindi dahil sa takot sa utang.
Kundi dahil may mga taong nagtiwala sa pangarap kong negosyo, at ginamit ng sarili kong pamilya ang pangalan ko para kunin ang pinaghirapan nila.
Kinagabihan, tinawagan ko si Celine.
Nasa Bulacan siya noon, nagtatrabaho sa isang accounting office.
“Celine, kailangan ko ng tulong.”
Nang ikuwento ko ang nangyari, matagal siyang hindi nagsalita.
Pagkatapos ay sinabi niya, “Ate Nika, may gusto rin sana akong sabihin sa iyo dati. Pero akala ko alam mo.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa ulo ko.
“Ano iyon?”
“Noong February, may ipinagawa si Sir Marco na bagong company profile. Kasama ang franchise packages. Sabi niya, ikaw raw ang nag-approve.”
“Hindi ko inaprubahan.”
“Iyon nga po ang kinatatakot ko.”
Sinabi niyang may tatlong package na inihanda ang pamilya ni Marco. May basic package, standard package, at premium package. May sample projections pa kung gaano raw kikitain ng magiging franchisees bawat buwan.
Ang pinakamasakit, ginamit nila ang mga litrato ko habang nagtuturo sa mga empleyado.
May caption pang: “Founder-approved training and business support.”
Ginawa nila akong mukha ng isang negosyong hindi ko pinayagang ibenta.
Kinabukasan, ipinakilala ako ni Celine sa isang abogadang si Atty. Regina Salcedo, na may opisina sa Pasig.
Hindi ako makabiyahe nang matagal dahil sa operasyon, kaya una kaming nag-usap sa video call.
Pinakinggan niya ang lahat bago nagsalita.
“Nika, mahalagang paghiwalayin natin ang dalawang usapin. Una, ang pananagutan sa mga taong nagbayad. Ikalawa, ang paggamit sa pangalan at pirma mo nang walang pahintulot.”
“Dahil po sa akin nakarehistro ang negosyo, ako ba ang kailangang magbayad?”
“Hindi natin dapat ipagpalagay na wala kang anumang posibleng pananagutan. Pero hindi rin ibig sabihin na maaari nilang awtomatikong ipasa sa iyo ang lahat. Kailangan nating suriin ang aktuwal na mga kasunduan, kung sino ang tumanggap ng pera, at kung anong awtoridad ang mayroon sila.”
Iyon ang unang pagkakataong may taong nagpaliwanag sa akin nang hindi ako tinatakot.
Pinayuhan niya akong huwag pumirma sa anumang bagong kasunduan at magpadala ng pormal na abiso na wala akong inaprubahang franchise program.
Tinulungan din niya akong maghanda ng dokumentasyon para sa mga ahensiyang maaaring tumanggap ng reklamo.
Hindi namin puwedeng basta sabihing wala na ang mga kontrata. Kailangang maayos at may ebidensiya ang bawat hakbang.
Tatlong araw kaming nagtipon ng mga dokumento.
Ipinadala ni Lorie ang lahat ng screenshot niya.
Nakipag-ugnayan din siya sa ibang nagbayad.
May mag-asawang nagbenta ng kanilang motorsiklo upang makapagdeposito.
May dating seaman na ginamit ang retirement money.
May isang single mother mula sa Batangas na inutang ang kalahati ng bayad sa kapatid niya.
Walo silang lahat.
Pare-parehong naniwalang bahagi sila ng isang totoong expansion ng Pugad Tinapay.
Habang binabasa ko ang kuwento nila, paulit-ulit akong naiiyak.
Hindi ko sila kilala, pero pare-pareho kaming niloko ng mga taong dati kong pinagkatiwalaan.
Si Celine naman ang tumulong magsuri ng mga lumang financial record at ng mga dokumentong boluntaryong ibinigay ng mga nagdeposito.
Doon nagsimulang luminaw ang nangyari.
Lahat ng walong deposit ay pumasok sa personal account ni Trisha.
Walang katumbas na resibo mula sa opisyal na sistema ng panaderya.
Walang approved franchise agreement sa aming records.
Walang biniling bagong oven, walang inihandang bagong tindahan, at walang training schedule para sa mga nagbayad.
Pero bakit sila nangailangan ng ganoon kalaking pera?
Ang sagot ay dumating mula sa isang taong hindi ko inaasahan.
Si Edgar.
Siya ang matagal nang delivery driver namin.
Tumawag siya isang hapon habang pinapasuso ko si Amihan.
“Ma’am Nika, pasensiya na po. Ayaw ko sanang makialam sa problema ninyo.”
“Sabihin mo lang, Kuya Edgar.”
“Yung van po natin, wala na.”
Napahinto ako.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Naibenta na po. Sabi ni Sir Marco, kailangan para mabayaran ang utang ng pamilya.”
Napapikit ako.
Ang van na iyon ay binili ko gamit ang kinita ng panaderya dalawang taon bago kami ikasal.
Nakarehistro iyon sa pangalan ko.
“May deed of sale ba?”
“Opo. Pero sabi po ni Sir Marco, huwag ko kayong abalahin dahil buntis kayo.”
Humingi ako ng litrato ng dokumento.
Makalipas ang ilang minuto, dumating iyon sa cellphone ko.
Isa na namang papel.
Isa na namang pirmang hindi akin.
Mas malala, may litrato ng lumang identification card ko na hindi ko na ginagamit.
Naalala kong itinago ko ang card na iyon sa drawer ng opisina matapos mapalitan ang aking ID.
May access si Marco sa drawer.
Bigla kong naalala ang lahat ng pagkakataong sinasabi niyang huwag akong mag-alala tungkol sa negosyo.
Hindi pala pag-aalaga ang dahilan.
Ayaw lang niyang makita ko ang ginagawa nila.
Ipinasa ko ang dokumento kay Atty. Salcedo.
Sinabi niyang kailangan ding beripikahin ang aktuwal na paglilipat ng sasakyan at kung sino ang bumili.
Hindi sapat ang litrato para mapatunayan ang lahat, pero mahalaga itong ebidensiya.
Samantala, nakipag-usap si Celine sa dati naming printing supplier.
Matagal na kaming customer doon kaya kilala niya ako.
Noong una, ayaw niyang magsalita.
Pero nang ipaliwanag kong ginagamit ang pangalan ko sa mga kontratang hindi ko pinirmahan, pumayag siyang tingnan ang kanilang records.
Lumabas na noong ika-16 ng Abril, dalawang araw bago ako manganak, nagpagawa si Trisha ng tatlumpung sets ng franchise folders.
Kasama roon ang certificates, agreement forms, at isang pahinang may scanned signature ko.
Tatlong araw bago nito, pinapirma ako ni Marco sa isang tunay na supplier acknowledgment.
Iyon ang dokumentong pinagkunan nila ng aking pirma.
Halos hindi ako makahinga nang malaman iyon.
Habang abala akong maghanda sa panganganak, abala naman silang maghanda ng mga papeles na maaaring sumira sa pangalan ko.
Pero hindi pa roon nagtapos ang nalaman namin.
Isang gabi, tumawag si Trisha.
Hindi ko sana sasagutin.
Pero nag-text siya.
“Ate, kailangan kitang makausap nang wala si Kuya Marco.”
Pinayagan ko siyang magsalita sa telepono habang katabi ko si Mama.
Umiiyak siya.
“Ate, pasensiya na. Hindi ko na kaya.”
“Nasaan ang pera, Trisha?”
Matagal bago siya sumagot.
“Hindi ko na hawak lahat.”
“Saan napunta?”
“May binayaran si Kuya Marco. Malaki ang utang niya sa dating negosyo niya. May mga equipment na inorder pero hindi nabayaran. Naghahabol na yung suppliers.”
“Magkano?”
“Mahigit anim na raang libo.”
Napasandal ako sa unan.
“Ang natira?”
“May ginamit si Mama sa pagpapagawa ng bahay. Tapos… may ginamit din ako sa kasal.”
Wala akong nasabi.
Ang bahay na ipinagmamalaki ni Aling Cora sa mga bisita.
Ang bagong kusinang ipinapakita niya sa Facebook.
Ang reservation sa mamahaling events place ni Trisha.
Bahagi pala ng lahat ng iyon ay galing sa perang kinuha sa mga taong nangarap magkaroon ng sariling kabuhayan.
“Alam ba ni Mama ninyo ang tungkol sa pekeng pirma?”
“Opo.”
“At si Marco?”
“Opo.”
Tahimik akong umiyak.
Hindi pala ito pagkakamaling nangyari dahil sa pagmamadali.
Pinagplanuhan nila.
“Kailan ninyo napagkasunduang gamitin ang pirma ko?”
“Noong sinabi ni Kuya na hindi ka papayag sa franchise habang buntis.”
“Anong sinabi ni Aling Cora?”
Humagulgol siya.
“Sinabi niyang asawa ka naman ni Kuya. Dapat daw ibigay mo ang lahat ng kailangan ng pamilya.”
Doon ko naalala ang asul na kumot.
Ang pangalang Gabriel.
Ang mukha ni Aling Cora nang malaman niyang babae ang apo niya.
Kaya pala hindi niya ako itinuturing na miyembro ng pamilya.
Para sa kanya, mahalaga lamang ako kapag may kailangan silang makuha sa akin.
Kinabukasan, gumawa kami ng pormal na abiso para sa mga nagdeposito.
Ipinaalam naming hindi ko pinahintulutan ang mga kasunduang ipinakita sa kanila at nakikipagtulungan ako upang malinawan ang nangyari.
Nagpaalala rin kami sa business page na wala kaming kasalukuyang franchise offering.
Hindi namin inilabas ang personal na detalye ng mga nagreklamo.
Ayokong madagdagan pa ang kahihiyan nila.
Pero nang mabasa iyon ni Marco, halos hindi siya tumigil sa pagtawag.
“Sinisira mo ang pamilya natin!” sigaw niya nang minsang sagutin ko.
“Hindi ako ang kumuha ng pera.”
“Pamilya mo rin kami!”
“Pamilya ba ang nananakot ng bagong panganak na ina?”
Hindi siya sumagot.
Pagkatapos ay sinabi niya, “Baka nakakalimutan mong asawa pa rin kita.”
“Hindi ko nakakalimutan.”
“Kung ganoon, tigilan mo na ang abogado.”
“Hindi.”
Tahimik siya sandali.
Pagkatapos ay malamig niyang sinabi, “May paraan para mapilitan kang bumalik.”
Pinatay niya ang tawag.
Kinagabihan, may dumating na mensahe mula sa isang bagong numero.
May larawan ng gate ng bahay nina Mama.
Kitang-kita sa larawan ang stroller ni Amihan na nakaparada sa loob ng bakuran.
Nakatayo si Papa sa tabi nito.
Sa ilalim ng larawan, may mensahe.
“Hindi mo puwedeng itago sa ama ang kanyang anak. Kung hindi ka makikipag-ayos, kami ang gagawa ng paraan.”
Agad kong ipinakita iyon kay Papa.
Namula ang mukha niya sa galit.
Pero pinigilan niya ang sarili niyang lumabas.
“Tumawag ka sa abogado,” sabi niya. “Huwag kang makipagharap nang mag-isa.”
Kinabukasan, may tumawag mula sa barangay kung saan nakatira ang mga Villareal.
May reklamo raw si Marco.
Ang sinasabi niya, inilayo ko raw ang anak namin nang walang pahintulot at tumatanggi akong makipag-usap tungkol sa responsibilidad bilang magulang.
Hindi pa iyon hatol o kautusan. Inanyayahan lamang kaming mag-usap sa barangay.
Pero malinaw ang layunin niya.
Gusto niyang gamitin ang takot kong mawala si Amihan para mapilitan akong pumirma.
Sumunod na araw, pumunta si Mama sa gate upang kunin ang isang delivery.
May nakita siyang lalaking nakatayo sa kabilang kalsada.
May hawak itong cellphone at tila kumukuha ng larawan ng bahay.
Nang mapansing nakatingin si Mama, mabilis siyang sumakay sa motorsiklo at umalis.
Nakuha ng CCTV ng kapitbahay ang bahagi ng pangyayari.
Ipinadala namin iyon sa abogado.
Noong gabing iyon, hindi ako nakatulog.
Tuwing may dadaan na sasakyan sa labas, napapabangon ako.
Tuwing iiyak si Amihan, para akong hinihila ng takot.
Nang makita akong nakaupo sa tabi ng kuna, lumapit si Papa.
“Anak, hindi ka nagkulang,” sabi niya.
“Pa, natatakot ako.”
“Alam ko.”
“Paano kung kunin nila si Amihan?”
Umupo siya sa tabi ko.
“Hindi sapat ang pananakot para mawala sa iyo ang anak mo. May proseso ang batas. May mga taong tutulong sa iyo. At hindi namin kayo pababayaan.”
Yumakap ako sa kanya at umiyak nang umiyak.
Makalipas ang dalawang araw, nagkaroon ng unang pagpupulong kasama ang mga nagdeposito, mga abogado, at ang pamilya ni Marco.
Hindi ako personal na dumalo dahil hindi pa ako ganap na magaling.
Sumali ako sa video call.
Naroon si Lorie at lima pang nagbayad. Ang iba ay kinatawan ng kanilang pamilya.
Naroon din sina Marco, Trisha, at Aling Cora.
Nang magsimula ang usapan, nagulat ako sa unang sinabi ng biyenan ko.
“Handa kaming ayusin ang problema, pero dapat munang bawiin ni Nika ang mga sinabi niyang pekeng kontrata iyon.”
Mabilis na sumagot si Atty. Salcedo.
“Hindi maaaring gawing kondisyon ang pagbawi sa isang salaysay kung may mga ebidensiyang kailangan pang suriin.”
Sumingit si Marco.
“At kailangan din naming ayusin ang tungkol sa anak namin.”
“Hiwalay na usapin ang bata,” sagot ng abogado.
Pero hindi tumigil si Marco.
Inilabas niya ang isang folder at itinaas sa camera.
“Kung ayaw makipagtulungan ni Nika, may ebidensiya akong pabaya siyang ina.”
Naramdaman kong nanigas ang buo kong katawan.
Ipinakita niya ang isang litrato ko sa ospital.
Nakahiga ako, maputla, nakapikit, habang hawak ng nars si Amihan.
May kasamang caption sa inihanda niyang salaysay:
“Hindi kayang alagaan ng ina ang sanggol matapos ang panganganak at boluntaryong iniwan ang responsibilidad sa asawa.”
Napahawak ako sa dibdib ko.
Ako ang nagpakahirap magdala sa anak namin sa loob ng siyam na buwan.
Ako ang nagpaopera para mailuwal siya nang ligtas.
Ako ang nagpapasuso at nagpupuyat gabi-gabi.
At ngayon, ginagamit nila ang litrato ng pinakamahina kong sandali para ipakitang hindi ako karapat-dapat maging ina.
Pero mas masakit ang sumunod.
Lumapit si Aling Cora sa camera at sinabi, “Nika, kung ayaw mong lumaki ang problema, pumirma ka na. Hindi naman lalaki ang anak mo para ipagpilitan mong manatili sa pangalan mo ang lahat.”
Natahimik ang pagpupulong.
Pagkatapos, tumingin si Lorie sa kanya.
“Aling Cora,” nanginginig niyang sabi, “isang ina rin ako. Hindi ko kayang isipin na ginagawa ninyo ito sa sarili ninyong manugang.”
Sa halip na mahiya, sumagot ang biyenan ko.
“Hindi ninyo alam kung gaano kahirap bumuo ng pamilyang may pangalan. Dapat may lalaking magmamana.”
Doon ako tuluyang nagsalita.
“Ma, narinig ninyo ba ang sarili ninyo?”
Natigilan siya.
“Handa ninyong sirain ang kabuhayan ng walong pamilya, gumamit ng pekeng pirma, at takutin ang sarili ninyong apo para lamang mailigtas ang pangalan ninyo?”
Hindi siya sumagot.
“Kung ganiyan ang ibig sabihin ng pangalan ng pamilya ninyo, ayokong ipamana iyon sa anak ko.”
Pero bago matapos ang pagpupulong, may inilabas na isa pang dokumento si Atty. Salcedo.
Nanggaling iyon sa notarial records na sinuri nila matapos makipag-ugnayan sa kaukulang tanggapan.
Sa unang beripikasyon, wala silang natagpuang katugmang entry para sa kontratang sinasabing pinirmahan ko noong ika-18 ng Abril.
Kailangan pa itong pormal na patunayan.
Ngunit sapat iyon para mas lumalim ang pagdududa sa dokumentong ginamit nila.
Nagbago ang mukha ni Marco.
At si Trisha, na buong oras ay nakatungo lamang, biglang nagsalita.
“Kuya… sabihin mo na kasi sa kanila.”
“Tumahimik ka!” sigaw niya.
Umiyak si Trisha.
“Hindi lang naman kami ang gumawa. Ikaw ang nagsabing gamitin natin ang lumang pirma ni Ate!”
Napatayo si Marco.
At bago niya mapatay ang microphone, narinig ng lahat ang sinabi ni Aling Cora.
“Marco, huwag mong hayaang magsalita pa ang kapatid mo! Kapag nalaman nila ang totoong nangyari sa perang iyon, wala nang matitira sa atin!”
Doon ko napagtantong may isang bahagi pa ng panlolokong hindi nila inaamin.
At mas malaki pala iyon kaysa sa inaakala ko.
