Bahagi 3: Ang Pirmang Hindi Akin at ang Pamilyang Gustong Agawin ang Bukas Ko
Bahagi 3: Ang Pirmang Hindi Akin at ang Pamilyang Gustong Agawin ang Bukas Ko
Hindi ako agad lumabas ng kuwarto nang matuklasan ko ang email.
Binasa ko iyon nang paulit-ulit.
Maayos ang pagkakasulat.
Magalang ang pananalita.
Wala ni isang salitang nagpapahiwatig ng galit o pamimilit.
Kung hindi ko alam ang katotohanan, iisipin kong isang responsableng anak ang kusang nagpasiyang ipagpaliban ang sariling pag-aaral para tulungan ang pamilya.
Iyon ang pinakamasakit.
Ginamit nila ang pagiging mabuting anak ko upang gumawa ng kasinungalingang magmumukhang sarili kong desisyon.
Kinuha ko ang telepono at tumawag kay Ma’am Rosario.
“Ma’am, hindi po ako ang nagpadala niyan.”
“Alam ko, Mara,” sagot niya. “Kaya kita tinanong bago ako gumawa ng anumang hakbang.”
Napaupo ako sa gilid ng kama.
Sinabi niyang hindi pa kinikilala ng pundasyon ang kahilingan bilang pinal na pag-atras. Kailangan muna nilang makumpirma ang desisyon sa mismong aplikante.
May oras pa akong linawin ang nangyari.
“Bukas ng umaga, puntahan mo ako sa paaralan,” sabi niya. “Dalhin mo ang mga dokumento mo. Magpapadala tayo ng opisyal na paglilinaw.”
Pagkababa ko, binago ko ang password ng email.
Inalis ko ang lumang laptop sa mga aparatong maaaring makapasok sa account.
Pinalitan ko rin ang mga paraan ng pagbawi ng password at naglagay ng karagdagang pagpapatunay sa pagpasok.
Hindi ko alam kung sino ang mismong nagpadala ng mensahe.
Pero alam kong may nakagamit ng account ko nang wala akong pahintulot.
At sa pagkakataong iyon, ayaw ko nang umasa sa salita lamang.
Kinabukasan, bago pumasok, nakita kong nag-uusap sina Mama at Kyla sa may lababo.
“Ma, paano kung hindi matuloy ang pagpunta niya sa Maynila?” tanong ng kapatid ko.
“Mas mabuti,” sagot ni Mama. “Mas mahirap kapag malayo siya. Sino ang tutulong sa atin dito?”
“Pero gusto niya talagang mag-aral doon.”
“Marami siyang gustong gawin. Hindi lahat ng gusto ay dapat sundin.”
Nakatayo ako sa may pintuan.
Hindi nila ako napansin.
Marahan akong umatras.
Noon ko lubos na naintindihan ang problema.
Hindi nila iniisip kung paano nila ako matutulungang makarating sa pangarap ko.
Iniisip nila kung paano mapipigilang mawala ang pakinabang nila sa akin.
Sa paaralan, pinabasa sa akin ni Ma’am Rosario ang nilalaman ng isusumiteng paglilinaw.
Malinaw nitong sinasabing hindi ko inawtorisahan ang mensahe ng pag-atras at nais kong magpatuloy sa proseso ng aplikasyon.
Naglakip kami ng kopya ng aking pagkakakilanlan at mga dokumentong hinihingi ng tanggapan.
Ako mismo ang pumirma.
Pagkatapos, tinulungan niya akong makipag-ugnayan sa tagapangasiwa ng iskolarship para humiling ng direktang pagpapatunay.
“Mayroon ka bang mapagkakatiwalaang kamag-anak?” tanong niya.
Naisip ko si Tita Beth.
Nasa Dubai siya at matagal nang nagtatrabaho bilang tagapangasiwa sa isang kompanya.
Tuwing Pasko, siya ang nagpapadala ng maliliit na regalo at nagbibigay ng payo tungkol sa pag-aaral.
Ngunit hindi ko alam kung kasama rin siya sa mga planong itinatago sa akin.
Nagdalawang-isip ako.
Pagkatapos, ipinakita ko kay Ma’am Rosario ang larawan ng resibo.
Tiningnan niya iyon nang matagal.
“May tiyak bang padala para sa iyo?” tanong niya.
“Sinabi po ni Tita Beth na mayroon.”
“Kung ganoon, mas mabuting sa kaniya mo mismo itanong.”
Kinagabihan, nagpadala ako ng mensahe kay Tita Beth.
Hindi ako nagreklamo.
Hindi ko rin muna ipinadala ang larawan ng handaan.
Simple lamang ang tanong ko.
“Tita, pasensiya na po. Gusto ko lang malaman kung natuloy ang padala ninyo para sa tutuluyan ko sa kolehiyo. Sabi po kasi ni Mama, wala pa raw.”
Makalipas ang ilang minuto, tumunog ang telepono ko.
Si Tita Beth.
“Mara, bakit? Hindi ba ibinigay ng mama mo?”
Napapikit ako.
“Magkano po ba ang ipinadala ninyo?”
“₱48,000. Noong nakaraang buwan pa. May resibo ako at may kumpirmasyon ding natanggap iyon ng mama mo.”
Hindi ako nakapagsalita.
Narinig kong huminga siya nang malalim.
“Ipinadala ko iyon para sa paunang gastos mo sa tirahan at paglipat sa Maynila. Sinabi ng mama mo na itatabi niya sa iyo.”
Doon ako tuluyang napaiyak.
Hindi malakas.
Walang hikbi.
Tahimik lang na dumaloy ang luha sa pisngi ko.
Dahil ngayon, hindi na hinala lamang ang lahat.
Totoong may pera para sa akin.
Totoong natanggap iyon.
At totoong itinago nila sa akin.
Hiniling ni Tita Beth na ipaliwanag ko kung ano ang nangyayari.
Ikinuwento ko ang kaarawan ko.
Ang resibo.
Ang mga kasinungalingan.
At ang email na ipinadala gamit ang account ko.
Matagal siyang hindi nagsalita.
Pagkatapos, isang mabigat na tanong ang narinig ko.
“Mara, gaano na katagal ka nilang ginaganyan?”
Hindi ko alam ang isasagot.
Dahil hindi ko na matandaan kung kailan ako huling nakaramdam na mahalaga ako sa sarili naming bahay.
Sinabi ni Tita Beth na kakausapin niya si Mama.
Pinigilan ko siya.
“Tita, maaari po bang huwag muna ngayong gabi?”
“Bakit, anak?”
“Kailangan ko lang pong siguraduhing hindi nila mapipigilan ang aplikasyon ko.”
Tahimik siya sandali.
Pagkatapos, sumagot siya.
“Sige. Pero hindi na kita hahayaang mag-isa rito.”
Kinabukasan, nagtrabaho ako sa imprentahan pagkatapos ng maikling pagpupulong sa paaralan.
Tinuruan ako ni Aling Fe na gumamit ng malaking makinang pang-imprenta at tumanggap ng bayad mula sa mga customer.
Tuwing Sabado, gumagawa ako ng mga disenyo para sa paanyaya, tarpaulin, at simpleng mga poster.
Tuwing Linggo, inaayos ko ang mga natitirang order.
Hindi madali.
May mga gabing sobrang pagod ang kamay ko para humawak ng bolpen.
May mga umagang halos hindi ako makabangon.
Pero tuwing naiisip kong may posibilidad akong magkaroon ng sariling buhay, nakakayanan kong bumangon.
Isang hapon, habang gumagawa ako ng layout, nakita ni Aling Fe ang maliit kong kuwaderno ng gastusin.
“Ano itong mga bilang?” tanong niya.
“Iniipon ko po ang pamasahe at panggastos sa paglipat.”
Tiningnan niya ang nakasulat.
May halaga para sa biyahe papuntang Maynila.
May nakalaan para sa pagkain sa unang linggo.
May nakalaan para sa mga kinakailangang dokumento.
May maliit na halagang nakasulat sa ilalim.
“Pang-emergency.”
Napangiti si Aling Fe.
“Hindi ka naman naghahanda para sa bakasyon. Para kang naghahanda sa bagong buhay.”
“Parang ganoon na nga po.”
Hindi niya ako inusisa.
Sa halip, binigyan niya ako ng dagdag na trabahong kaya kong tapusin sa oras na walang klase.
Sinabi niyang babayaran niya ako nang maayos, hindi bilang limos, kundi bilang kabayaran sa trabaho ko.
Mas lalo kong pinahalagahan iyon.
Sa bahay, patuloy ang paghahanda para sa mga pagsasanay ni Kyla.
May bagong mga damit na dumarating.
May mga kahong puno ng gamit.
May mga gabing nag-uusap sina Mama at Papa tungkol sa tutuluyan nilang hotel sa Pasig.
Samantalang kapag humihingi ako ng dagdag na pamasahe para sa mga dokumento sa paaralan, sinasabihan akong magtipid.
Isang gabi, habang naghuhugas ako ng pinggan, lumapit si Kyla.
“Ate, galit ka ba sa akin?”
Hindi ako agad sumagot.
“Bakit mo naitanong?”
“Kasi parang hindi mo na ako kinakausap.”
Tumingin ako sa kaniya.
Labinlimang taong gulang siya.
Maganda.
Mahusay sumayaw.
At sanay na sanay na may taong nag-aayos ng lahat para sa kaniya.
“Alam mo bang birthday ko noong may handaan kayo?”
Bumaba ang tingin niya.
“Oo.”
“Alam mo bang sinabi nilang may aasikasuhing order?”
Tumango siya.
“Alam mo ring hindi ako kasama?”
Hindi siya sumagot.
“Bakit, Kyla?”
Kinagat niya ang labi.
“Sabi ni Mama, baka masira ang gabi kapag nalaman mong para sa akin ang handaan.”
Napahawak ako sa lababo.
“Masira ang gabi dahil sa akin?”
“Hindi ko po sinabi iyon, Ate.”
“Pero pumayag kang itago nila.”
Napuno ng luha ang mga mata niya.
“Sabi nila, naiintindihan mo naman daw palagi.”
Natawa ako nang mahina.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil iyon din ang palaging sinasabi ng lahat.
Maiintindihan ni Mara.
Kaya ni Mara.
Hindi naman magagalit si Mara.
Parang iyon ang dahilan kung bakit maaari nilang gawin ang kahit ano.
Tinanong ko si Kyla kung alam niya ang tungkol sa perang ipinadala ni Tita Beth.
Umiling siya.
Pero bago siya umalis, huminto siya sa pintuan.
“Ate, may sinabi si Mama noong isang gabi.”
“Ano?”
“Sabi niya, kapag hindi ka natuloy sa kolehiyo, ikaw raw muna ang hahawak sa negosyo. Kasi kailangan daw nila ng pera para sa mga susunod kong pagsasanay.”
Hindi ako nakagalaw.
Lumapit siya nang bahagya.
“Ate, hindi ko po hiniling na huwag kang mag-aral.”
Tiningnan ko siya.
“Pero nang malaman mong iyon ang plano nila, sinabi mo bang mali?”
Hindi siya nakasagot.
At doon natapos ang usapan namin.
Pagkaraan ng ilang araw, nakatanggap ako ng mensahe mula sa pundasyon.
Tinanggap nila ang paglilinaw ko tungkol sa email.
Maaari pa akong magpatuloy sa panayam, ngunit kailangan kong kumpirmahin nang personal ang aking pagkakakilanlan at mga dokumento sa itinakdang araw.
Nakahinga ako nang maluwag.
Hindi pa tapos ang laban.
Pero hindi pa sarado ang pinto.
Samantala, isang Linggo ng gabi, nagkaroon ng hapunan sa bahay namin.
Dumating si Lola, dalawang tiyahin, isang tiyuhin, at ilan sa mga pinsan ko.
Akala ko simpleng salu-salo lamang.
Pero habang kumakain, biglang nagsalita si Papa.
“May magandang balita kami. Malaki ang magiging papel ni Mara sa negosyo natin pagkatapos niyang magtapos.”
Napatingin ang lahat sa akin.
Ngumiti si Lola.
“Mabuti naman. Malaking tulong sa magulang ang anak na marunong magsakripisyo.”
Nagpatuloy si Papa.
“Napag-usapan na naming mas mabuting ipagpaliban muna ni Mara ang kolehiyo. Para makapagpokus siya sa negosyo habang sinusuportahan natin ang pagsasanay ni Kyla.”
Nanlamig ang likod ko.
“Papa, hindi po tayo nag-usap tungkol diyan.”
Kumunot ang noo niya.
“Huwag kang magkunwari. Alam mo namang kailangan ka rito.”
“Hindi po ako pumayag.”
Biglang inilapag ni Mama ang kutsara.
“Mara, huwag kang gumawa ng eksena sa harap ng mga bisita.”
Tumayo ako.
“Ma, hindi po ako ang nagsabi sa kanila na titigil ako sa pag-aaral.”
Sumingit ang isa kong tiyahin.
“Anak, isang taon lang naman. Hindi ka naman mauubusan ng kolehiyo.”
Huminga ako nang malalim.
“Pero bakit ako ang kailangang tumigil?”
Walang sumagot.
Sa halip, tumayo si Papa at kumuha ng isang puting sobre sa kabinet.
Inilabas niya ang isang dokumento.
“Para matapos na ang usapang ito, may kasulatan tayo.”
Ipinatong niya iyon sa mesa.
Nakasulat sa itaas:
“Kusang-loob na Pagpapaliban ng Pag-aaral at Pagtulong sa Negosyo ng Pamilya.”
At sa ibaba…
Naroon ang pangalan ko.
May pirmang kamukha ng ginagamit ko.
Pero hindi ko iyon isinulat.
Hindi ko iyon pinirmahan.
Nang tumingin ako kay Mama, hindi man lang siya nagulat.
Tahimik lang niyang sinabi:
“Mas mabuti nang may dokumento, Mara. Para wala nang pag-aawayan.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ko.
Hindi pa pala sapat na gamitin nila ang pera ko.
Hindi pa sapat na subukang bawiin ang aplikasyon ko.
Ngayon, gumawa pa sila ng kasulatang magpapalabas na ako mismo ang pumili ng buhay na gusto nila.
At nang abutin ni Papa ang dokumento upang ipakita sa lahat, may napansin akong maliit na detalye sa ibaba ng pahina.
May tala roon na may kopya raw na ipinadala sa isang tanggapan ng paaralan.
Doon ako tunay na natakot.
Dahil ang kasinungalingang nasa mesa namin ay maaaring hindi na lamang kasinungalingan sa loob ng bahay.
Maaaring ginagamit na nila ito para sirain ang kinabukasan ko sa labas.
