Bahagi 3 — Ang Mga Resibong Akala Kong Para sa Bahay Nila, Sa Ari-Arian Pala ni Nico Napunta
Bahagi 3 — Ang Mga Resibong Akala Kong Para sa Bahay Nila, Sa Ari-Arian Pala ni Nico Napunta
Hindi ako umiyak noong gabing iyon.
Siguro dahil ubos na.
O siguro dahil may punto talagang lumalagpas ang sakit sa pagiging lungkot at nagiging malinaw na galit.
Kinuha ko ang laptop ko.
Binuksan ko ang spreadsheet na ginagamit ko sa personal expenses.
Matagal akong mahilig magtala.
Hindi dahil kuripot ako.
Kundi dahil ako ang klase ng taong gustong alam kung saan napupunta ang pera.
Hindi ko lang kailanman inapply ang ugaling iyon sa pamilya ko.
Sa pamilya, naniwala akong hindi kailangang magtanong.
Dahil pamilya.
Ngayon, isa-isa kong hinanap ang transfers.
“Repair fund.”
“Tubero.”
“Pintura.”
“Electrical.”
“Bubong.”
“Aircon replacement.”
May ₱22,000.
May ₱35,500.
May ₱18,700.
May ₱41,000.
May isang transfer na ₱64,000 na malinaw kong naalala.
Tumawag noon si Mama.
“Anak, baka puwede mo kaming tulungan. Mahina na ang bubong. Baka pag tag-ulan tumulo sa kwarto.”
Hindi na ako nagtanong.
Nag-transfer ako kinabukasan.
Pero nitong nakaraang taon, dalawang beses kaming umuwi sa San Pablo.
Pareho pa rin ang lumang bubong.
May kalawang pa rin sa gilid.
Hindi ako nagtaka noon.
Akala ko siguro sa ibang bahagi sila nagpagawa.
Ngayon lang pumasok sa isip ko:
Paano kung hindi sa bahay nila ginastos?
Kinabukasan, tinawagan ko si Tita Lorna.
Ayoko sana.
Ayokong isipin na ginagamit ko ang taong may alitan kay Papa para imbestigahan ang sarili kong pamilya.
Pero ayoko na ring manatiling tanga dahil lang ayaw kong maging “masamang anak.”
“Tita, may alam ka ba tungkol sa renovation ng townhouses?”
Tahimik siya sandali.
“Bakit?”
“May pinapadala akong repair fund kina Mama.”
Napabuntong-hininga siya.
“Mara, dapat hindi ako nakikialam.”
“Tita.”
“Hindi ko alam kung pera mo lahat. Pero halos isang taon silang nag-renovate bago nailipat kay Nico.”
Parang may humila sa sikmura ko.
“Anong renovation?”
“Tiles. Pintura. Kitchen cabinets. Aircon. CR. May isa pang nilagyan ng partition para mas mataas renta.”
“Paano mo alam?”
“Doon nakatira ang kaibigan kong si Tess sa kabilang subdivision. Minsan pinapadaan ako ni Papa mo para tingnan ang contractor.”
Napahawak ako sa noo.
“Magkano?”
“Hindi ko alam.”
“May resibo ka?”
“Wala sa akin.”
Tumigil siya.
“Pero baka may kopya ang contractor.”
Isang oras pagkatapos, may pangalan na ako.
Joel Manaloto.
Small contractor mula Cabuyao.
Hindi ko siya tinawagan agad.
Tinanong ko muna si Adrian.
“Too much na ba kung kokontakin ko?”
Hindi niya ako pinigilan.
Pero malinaw ang sinabi niya.
“Kung ang pakay mo ay malaman kung bakit hindi ka binigyan ng property, huwag.”
“Kung ang pakay mo ay malaman kung ginamit ang pera mo sa ibang bagay nang hindi mo alam, reasonable iyon.”
Iyon mismo ang kailangan kong marinig.
Hindi paghihiganti.
Hindi mana.
Accounting.
Tinawagan ko si Joel.
Nagpakilala ako.
Pagkarinig niya ng pangalan ni Papa, naging maingat ang tono niya.
“Ma’am, baka po mas mabuting kay Sir Rogelio kayo magtanong.”
“Hindi ako nagtatanong tungkol sa family decision.”
“Saan po?”
“Gusto ko lang malaman kung ang mga renovation na binayaran ninyo noong nakaraang taon ay para sa tatlong townhouse sa Calamba.”
Tahimik siya.
“Ma’am…”
“Hindi ko kailangan ng amount kung confidential.”
May mahabang buntong-hininga.
“Opo.”
Pumikit ako.
“Tatlo?”
“Opo.”
“Kasama bubong?”
“Roof sealant lang po sa Unit C. Hindi full roof replacement.”
“Aircon?”
“Dalawa po.”
“Tiles?”
“Opo.”
Napasandal ako.
“Salamat.”
Bago siya makapagpaalam, tinanong ko:
“May invoice ba kayong ipinadala?”
“Opo. Kay Sir Rogelio po lahat.”
“Anong pangalan ng project?”
Nag-atubili siya.
Pagkatapos ay sinabi:
“Calamba Rental Units Upgrade.”
Doon ko ibinaba ang tawag.
Hindi ko na kailangan ng higit pa.
Pero nakuha ko rin.
Bandang gabi, nagpadala si Tita Lorna ng litrato ng isang lumang folder na naiwan daw ni Papa sa kanilang bahay noong nakaraang taon.
May photocopy ng tatlong invoice.
Kabuuang halaga: mahigit ₱410,000.
Hindi lahat galing sa akin.
Pero ang mga petsa?
Halos eksaktong tumutugma sa panahon ng “repair fund” na ipinapadala ko.
Ipinakita ko kay Adrian.
Hindi siya nagsalita agad.
Pagkatapos ay tinanong:
“Ano gusto mong gawin?”
“Wala.”
“Totoo?”
“Hindi ko alam.”
Gusto kong tawagan sina Mama at Papa.
Gusto kong isigaw na alam ko na.
Gusto kong itanong kung ilang beses nilang sinabi sa akin na kulang ang budget habang may tatlong paupahang bahay silang pinapaganda para kay Nico.
Pero hindi ko ginawa.
Sa halip, kinabukasan, nagpadala ako ng simpleng mensahe sa family group namin na kasama ako.
“Ma, Pa, simula ngayong buwan, kayo na muna ang mag-manage ng regular household expenses ninyo. Para sa maintenance medicines, direkta akong magbabayad sa pharmacy kung kailangan. Hindi na ako magpapadala ng general cash fund.”
Limang minuto.
Walang reply.
Sampung minuto.
Pagkatapos tumawag si Mama.
Hindi ko sinagot.
Tumawag ulit.
Hindi ko sinagot.
Nag-message siya.
“Anak, bakit biglaan?”
Sumagot ako:
“Kailangan naming ayusin ni Adrian ang finances namin.”
Dumating ang reply ni Papa.
“Dahil ba ito sa tatlong townhouse?”
Hindi ako sumagot.
Maya-maya:
“Kung gusto mo ng pera, sabihin mo diretso.”
Napakagat ako sa labi.
Iyon na naman.
Gusto nila akong gawing mukhang pera.
Para hindi nila kailangang sagutin ang totoong tanong.
Sinulat ko:
“Hindi ako humihingi ng kahit isang piso sa inyo.”
“Ang hinihingi ko lang ay huwag n’yo akong hingan ng pera para sa isang dahilan tapos sa ibang bagay gamitin.”
Tatlong minuto bago dumating ang sagot.
“Anong ibig mong sabihin?”
Kumuha ako ng litrato ng invoice.
Ipinadala ko.
Walang sumagot.
Isang oras.
Dalawang oras.
Bandang gabi, tumawag si Nico.
Hindi ko rin sinagot.
Nag-message siya.
“Ate, puwede ba tayo mag-usap? Hindi ganito ang iniisip mo.”
Tumawa ako nang walang saya.
Ano ba ang iniisip ko?
Hindi ko nga alam kung anong dahilan nila.
Kaya sinagot ko:
“Sige. Bukas.”
Nagkita kami sa isang coffee shop sa Alabang.
Dumating si Nico nang labinlimang minuto late.
Naka-white polo.
Bagong relo.
Dala ang susi ng bagong SUV niya.
Pagkaupo, hindi man lang siya umorder agad.
“Ate, galit ka ba sa akin?”
“Hindi ko alam.”
“Hindi ko hiningi lahat iyon.”
“Tatlong townhouse?”
“Oo.”
“Totoo?”
“Oo. Si Mama at Papa ang nag-decide.”
“Tinanggihan mo ba?”
Napakamot siya sa leeg.
“Ate naman.”
Napatingin ako sa kanya.
“Exactly.”
“Ano?”
“Kapag may ibinibigay sa’yo, hindi mo tinatanggihan.”
Hindi siya sumagot.
Sabi ko:
“At hindi kita sinisisi roon.”
Mukhang nagulat siya.
“Talaga?”
“Ang problema ko, alam mong hindi ko alam.”
Bumaba ang tingin niya.
“Ayaw nilang sabihin.”
“Pero alam mong may group chat na wala ako.”
“Ate…”
“Alam mo ring pera ko ‘yung bahagi ng renovation?”
Umangat ang mukha niya.
Hindi makapagsalita.
Doon ako kinabahan.
“Alam mo?”
“Ate, akala ko pera nila.”
“Sigurado?”
“Hindi ko tinatanong saan galing.”
“Convenient.”
Napabuntong-hininga siya.
“Okay. Mali siguro.”
“Siguro?”
“Ano ba gusto mong marinig?”
“Katotohanan.”
Tumahimik siya.
Maya-maya, yumuko siya.
“At first, dalawang unit lang dapat.”
Hindi ako gumalaw.
“Ano?”
“Sabi ni Papa, dalawang unit sa akin, isa sa’yo.”
Parang biglang lumayo ang lahat ng tunog sa paligid.
“Ulitin mo.”
“Nung una.”
Pinaglaruan niya ang paper sleeve ng straw.
“Sabi nila, dalawa sa akin kasi ako raw ang lalaki at gusto nilang may stable income ako. Tapos ‘yung isa sa’yo.”
“Anong nangyari?”
Hindi siya tumingin sa akin.
“Ayaw nila ng komplikasyon.”
“Anong komplikasyon?”
“Sabi ni Mama, baka kapag may isang unit ka, magkaroon ka ng say sa repairs, tenants, documents…”
“Natural.”
“Oo.”
“So?”
“Then sinabi ni Papa na mas simple kung isang pangalan lang.”
“Sa’yo.”
Tumango siya.
Napatawa ako.
“Simple.”
“Ate, sabi ko naman puwedeng sa’yo ‘yung isa.”
Napatingin ako sa kanya.
“At ano sabi nila?”
Nagdadalawang-isip siya.
Pagkatapos:
“Sabi ni Mama… hindi mo naman kailangan.”
Parang may mahigpit na kamay na humawak sa dibdib ko.
Hindi ko kailangan.
Siyempre.
Ako iyong anak na hindi kailanman nangangailangan.
Dahil kapag nahihirapan ako, hindi ko sinasabi.
Kapag may gusto ako, pinag-iipunan ko.
Kapag may problema, inaayos ko.
Nasanay silang hindi ako binubuhat.
Hanggang naniwala silang hindi na ako kailangang hawakan kahit kailan.
Pero hindi pa iyon ang pinakamasakit.
Tinanong ko:
“Bakit hindi nila sinabi sa akin?”
Humigop si Nico ng tubig.
“Ate, huwag ka sanang magalit.”
“Sabihin mo.”
“Sabi ni Papa, kapag sinabi nila sa’yo, baka tumigil ka sa pagbibigay.”
Hindi ko narinig agad ang sumunod niyang sinabi.
Parang nag-freeze ang katawan ko.
“Ano?”
“Iyon ang sinabi niya.”
“Baka tumigil ako sa pagbibigay?”
Tumango siya.
“Bakit?”
“Ate…”
“Bakit, Nico?”
Napapikit siya.
“Kasi malaking tulong ‘yung monthly mo.”
Hindi na ako nakahinga nang maayos.
Biglang naging malinaw ang lahat.
Ang group chat.
Ang kasinungalingan.
Ang palengke.
Ang paglihim.
Hindi pala nila itinago ang desisyon dahil “sensitive” ako.
Hindi dahil ayaw nilang masaktan ako.
Itinago nila dahil ayaw nilang mawala ang pera ko.
Tatlong bahay kay Nico.
Mga bayarin sa akin.
At para manatili akong komportable sa papel ko bilang “pinakamamahal,” sapat nang padalhan ako ng ube halaya at tawaging mabuting anak.
Tumayo ako.
“Ate, saan ka pupunta?”
“Uuwi.”
“Galit ka sa akin?”
Tiningnan ko siya.
“Hindi ko alam.”
“Ate, please.”
“Pero may sasabihin ako.”
“Ano?”
“Mula ngayon, kung may problema ka sa properties mo, huwag mong ipadaan kina Mama at Papa para sa akin.”
“Ate—”
“Sa’yo na ‘yan.”
Lumapit ako nang kaunti.
“Kasama ang gastos.”
Pag-uwi ko, may walong missed calls mula kay Mama.
Tatlo kay Papa.
May voice message.
Pinakinggan ko.
Galit ang boses ni Papa.
“Mara, anong pinagsasabi mo kay Nico? Bakit parang pinaparamdam mong may kasalanan siya? Hindi ba sapat ang lahat ng ginawa namin para sa’yo?”
Hindi ako sumagot.
Kinabukasan, may package na dumating sa condo.
Akala ko dokumento.
Kahon pala.
Binuksan ko.
Anim na garapon ng ube halaya.
May maliit na note.
“Para maalala mong mahal ka namin.”
Matagal ko iyong tinitigan.
Pagkatapos, sa unang pagkakataon sa buhay ko, hindi ko ipinilit sa sarili kong tanggapin ang bagay na ayaw ko.
Ibinigay ko ang apat na garapon sa guard at maintenance staff.
Dalawa kay Adrian para dalhin sa faculty lounge ng nanay niya.
Kinuhanan ko ng litrato ang bakanteng kahon.
Hindi ko ipinadala kina Mama.
Wala akong gustong patunayan.
Pero tatlong linggo pagkatapos noon, alas-onse ng gabi, tumawag si Nico.
Umiiyak.
“Ate…”
Napabangon ako.
“Anong nangyari?”
“May demand letter.”
“Para saan?”
Tahimik siya.
“Ate, ginamit ko bilang collateral ‘yung dalawang townhouse.”
Napaupo ako.
“Ano?”
“Para sa negosyo.”
“Anong negosyo?”
“Auto detailing shop.”
Hindi ko alam na may negosyo siyang ganito.
“Kailan?”
“Bago pa mailipat lahat sa pangalan ko.”
“Paano mo nagamit na collateral kung hindi pa sa pangalan mo?”
Hindi siya sumagot.
At doon ko naramdaman na may mas malaki pang bahagi ng kuwento na hindi ko alam.
“Nico.”
Mahina ang sagot niya.
“Si Papa ang pumirma sa unang loan.”
Nanlamig ako.
“Magkano?”
“Ate…”
“Magkano?”
“₱4.8 million.”
Napapikit ako.
Tatlong townhouse.
Isang loan.
Negosyong hindi ko alam.
At isang ama na ilang linggo lang ang nakalipas ay nagsabing mukha akong pera dahil nagtanong ako tungkol sa sarili kong ipinadalang ₱286,000.
Pero may isa pang sinabi si Nico.
Isang bagay na tuluyang nagtanggal sa natitirang awa ko sa desisyon nina Mama at Papa.
“Ate, kapag na-foreclose ‘yung dalawang unit… baka pati bahay nina Mama ang habulin.”
“Bakit?”
Umiiyak na siya.
“Kasi kasama sa loan papers ang bahay sa San Pablo bilang additional collateral.”
At noon ko lang naintindihan:
Hindi lang pala nila pinili si Nico kaysa sa akin.
Isinugal nila ang sarili nilang tahanan para iligtas siyang muli.
At ngayon, dahil lumubog ang plano nila, alam kong iisang tao ang susunod nilang tatawagan.
Ako.
