Bahagi 3: Ang mga Resibo at Mensaheng Unti-unting Naglantad sa Planong Pagnakawan Ako Habang Nagpapagaling
Bahagi 3: Ang mga Resibo at Mensaheng Unti-unting Naglantad sa Planong Pagnakawan Ako Habang Nagpapagaling
Hindi ako nakatulog nang gabing iyon.
Sa bawat pagkakataong ipipikit ko ang aking mga mata, naririnig ko ang boses ni Adrian mula sa CCTV.
“Hindi na natin kailangang magpaalam sa kaniya.”
Iyon pala ang tingin niya sa akin.
Hindi asawa.
Hindi ina ng mga anak niya.
Kundi isang taong kailangang lampasan upang makuha ang gusto niya.
Habang pinapasuso ko si Tomas sa aming silid, tahimik akong umiyak.
Ayokong marinig ni Mara ang paghikbi ko.
Nasa kabilang kuwarto ang anak kong babae, kasama ang kaniyang lola. Kanina lamang, masaya niyang ikinuwento na gagawa siya ng drawing para sa bagong kapatid.
Hindi niya alam na ang tatay niyang palagi niyang ipinagmamalaki ang taong muntik nang sumira sa kinabukasan naming magkakapatid.
Kinabukasan, dumating si Atty. Rina.
May dala siyang maliit na notebook at isang malinaw na folder.
“Lira, bago tayo magdesisyon, kailangan nating paghiwalayin ang tatlong usapin,” paliwanag niya. “Ang pagtataksil ng asawa mo, ang paggamit sa pirma mo, at ang paglabas ng pera ng negosyo.”
“Totoo bang puwede nilang kunin ang panaderya?”
“Hindi sapat ang papel na ipinakita nila para sabihing kanila na iyon. Kailangan nating suriin ang mga orihinal, ang mga rehistro, at kung may aktuwal nang transaksiyong ginawa.”
Huminga ako nang malalim.
Sa kauna-unahang pagkakataon mula nang makauwi ako, may isang taong nagsalita nang malinaw at hindi ako pinipilit na magparaya.
Ipinakita ko sa kaniya ang kopya ng titulo ng lupang kinatatayuan ng panaderya.
Nabili ko ang maliit na lote bago pa kami ikasal ni Adrian, gamit ang ipon at perang naiwan sa akin ng aking ina.
Nasa pangalan ko iyon.
Gayundin ang pangunahing rehistro ng negosyo.
“Hindi sila makapagpapalit ng may-ari dahil lamang may hawak silang susi,” sabi ni Atty. Rina.
Ngunit may mas malalim pa palang problema.
Sinuri namin ang mga bank statement.
Sa loob ng dalawampu’t isang araw, nagkaroon ng limang paglilipat ng pera sa CR Prime Food Supply.
Ang una ay walumpu’t limang libong piso.
Sinundan ng siyamnapung libo.
Pagkatapos ay isandaan at dalawampung libo.
May dalawa pang transaksiyong umabot sa kabuuang apat na raan at animnapung libo.
Ang nakalagay na dahilan sa mga invoice?
Pagbili ng harina, packaging materials, bagong mixer, at industrial oven parts.
Ngunit wala ni isang delivery receipt na pinirmahan ng aming warehouse assistant.
Wala ring bagong gamit na dumating.
“Ma’am,” sabi ni Sabel sa telepono, “may pagkakataon pong tinanong ko si Sir Adrian kung bakit wala tayong delivery. Nagalit po siya at sinabing huwag akong makialam sa desisyon ng may-ari.”
Napapikit ako.
Ako ang may-ari.
Ngunit habang nasa ospital ako, ginamit niya ang pangalan ko para patahimikin ang sarili kong empleyado.
“Bakit hindi mo agad sinabi sa akin?” tanong ko.
“Pasensya na po. Akala ko po alam ninyo. Palagi po niyang sinasabi na may pahintulot kayo.”
Hindi ko siya sinisi.
Alam kong may bahagi rin akong dapat ayusin sa sistema ng negosyo.
Matagal kong pinagkatiwalaan si Adrian.
Siya ang may access sa ilang bank transaction dahil siya ang tumutulong kapag ako ang nag-aasikaso ng tindahan at mga tauhan.
Ang dating tanda ng pagtitiwala ay ginawa niyang daan upang makakuha ng pera.
Sa tulong ni Atty. Rina, agad kong kinausap ang bangko tungkol sa mga transaksiyon at sa pagbabago ng mga taong pinahihintulutang kumilos para sa negosyo.
Nagpalit din kami ng password sa mga account na ako ang may-ari.
Sinuri ang mga awtorisasyon ayon sa proseso ng bangko.
Hindi ganoon kasimple ang lahat, ngunit mahalagang wala nang mailabas na perang hindi ko nalalaman.
Samantala, pinuntahan ni Karla at ng aming abogada ang tanggapang nakalagay sa dokumentong may pekeng pirma ko.
Walang naitalang pagharap ko roon noong araw na sinasabing pinirmahan ko ang papel.
At ang abogado na ang pangalan at selyo ay nakalagay sa dokumento ay nagpahayag na hindi niya iyon kinilala bilang isang dokumentong ginawa sa kaniyang tanggapan.
Nang ipakita sa amin ang kaniyang isinulat na paliwanag, nanginig ang kamay ko.
Hindi lang nila ginaya ang pirma ko.
Gumamit pa sila ng dokumentong nagkukunwaring dumaan sa wastong proseso.
Mas masakit pa, nang tanungin ko si Adrian kung sino ang naghanda nito, ang sagot niya ay—
“Hindi ko alam lahat ng ginawa ni Celeste.”
Napatingin ako sa kaniya.
Nakatayo siya sa pintuan ng aming kuwarto, hawak ang isang plastik na supot ng prutas at mga gamot na binili niya.
Parang normal na asawang umuwi mula sa trabaho.
“Hindi mo alam?” tanong ko.
“Lira, gusto ko lang sanang mag-invest sa ibang supplier. Hindi ko inakalang aabot sa ganito.”
“Kaya mo ba ipaliwanag kung bakit sa pangalan ng kabit mo napunta ang pera?”
“May negosyo ang pamilya niya. Sinabi niyang may malaking order sila mula sa isang hotel.”
“Kung ganoon, nasaan ang harina?”
Hindi siya sumagot.
“Nasaan ang bagong mixer?”
Tahimik siya.
“Nasaan ang apat na raan at animnapung libong piso, Adrian?”
Umupo siya sa gilid ng kama.
“Ginamit ang iba sa paunang bayad sa isang inuupahang lugar.”
“Anong lugar?”
Nag-atubili siya.
“Isang apartment sa Santa Rosa.”
Naramdaman kong muli ang sakit sa aking dibdib.
“Para kanino?”
“Para sana sa amin ni Celeste.”
Napatawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil hindi ko na alam kung paano iintindihin ang kapal ng mukha ng lalaking nasa harap ko.
“Ginamit mo ang pera ng panaderya para maghanda ng bahay ninyong dalawa?”
“Hindi lahat, Lira. May bahagi pa siyang hawak.”
“Bahaging kinuha mo sa suweldo ng mga taong araw-araw na nagtatrabaho para sa atin?”
“Babayaran ko.”
“Kailan? Kapag wala nang pambili ng gatas ang anak mo? Kapag nagsara na ang negosyo?”
Bigla siyang lumuhod sa tabi ng kama.
“Patawarin mo ako. Nalito ako. Pakiramdam ko kasi nitong mga nakaraang buwan, hindi mo na ako kailangan.”
Napatitig ako sa kaniya.
“Hindi kita kailangan?”
“Palagi kang nasa panaderya. Kapag uuwi ka, pagod ka na. Lahat ng usapan natin tungkol sa trabaho, bayarin, at mga bata.”
“Dahil buntis ako at nagtatrabaho para sa pamilya natin!”
“Tapos si Celeste, nakikinig siya sa akin. Pinaparamdam niyang mahalaga ako.”
Parang may mainit na bakal na idiniin sa dibdib ko.
Pitong taon akong nagsikap para maging maayos ang buhay namin.
Kapag nawawalan siya ng trabaho, ako ang umaako sa bayarin.
Kapag nagkakasakit ang kaniyang ina, ako ang naghahanap ng paraan.
Kapag gusto niyang bumili ng bagong sasakyan, ako ang nag-aayos ng budget para hindi kami kapusin.
At ngayon, ang dahilan ng kaniyang panloloko?
Masyado raw akong naging responsable.
“Adrian,” sabi ko nang mahinahon, “hindi kita pinilit na maging ama. Hindi rin kita pinilit na tumulong sa negosyo ko. Pero pinili mong maging asawa ko. At pinili mo ring sirain iyon.”
Umiyak siya.
“Hindi ko gustong mawala kayo.”
“Pero handa kang kumuha sa amin para lang hindi mawala si Celeste.”
Hindi siya nakasagot.
Makalipas ang ilang araw, nakatanggap ako ng isang mensahe mula sa hindi ko kilalang numero.
“Ma’am Lira, ako po si Jasmine. Dating assistant po ako sa tindahan ng pamilya Robles. May kailangan po kayong malaman.”
Una, nag-alinlangan ako.
Ngunit nang makipag-usap kami sa presensiya ni Atty. Rina, may ipinakita siyang mga dokumento at mensaheng boluntaryo niyang iningatan mula sa mga transaksiyong ipinagawa sa kaniya.
Ayon kay Jasmine, hindi totoong may malaking order ang CR Prime Food Supply mula sa isang hotel.
Matagal nang problema ang cash flow ng kanilang negosyo.
May mga supplier na naniningil.
May mga bayaring hindi nababayaran sa oras.
At ang perang galing sa Pan de Mila ay ginamit upang punan ang ilan sa kanilang pagkakautang.
“Hindi ko po alam na walang pahintulot si Ma’am Lira,” paliwanag ni Jasmine. “Sinabi nila sa amin na magkasosyo na kayo.”
Pagkatapos ay ipinakita niya ang isang mensaheng ipinadala sa kaniya ni Celeste.
Nakasulat doon:
“Siguraduhin mong CR Prime ang nakalagay sa invoice. Hindi dapat makita ni Lira ang totoong pinagbayaran. Basta si Adrian ang bahala sa kaniya.”
Napatakip ako sa bibig.
May kasunod pang mensahe.
“Pagkapanganak niya, magpapahinga iyan. Doon natin tatapusin ang kasunduan sa mga gamit.”
Doon ko tuluyang naunawaan ang plano.
Hindi lamang nila gustong magkaroon ng sariling buhay.
Gusto nilang gamitin ang pagkapanganak ko bilang pagkakataong hindi ako makakilos nang maayos.
Hindi ko alam kung alin ang mas masakit.
Ang pangangalunya ni Adrian.
O ang katotohanang alam niyang mahina ako pagkatapos ng operasyon, kaya iyon mismo ang panahong pinili nilang kumilos.
Nang gabing iyon, ipinatawag ko si Aling Ester.
Ipinakita ko ang mga bank statement, ang paliwanag ng abogado, at ang mga mensahe.
Tahimik siyang nagbasa.
Pagkatapos ay napahawak siya sa kaniyang dibdib.
“Diyos ko, Lira. Anak ko ang gumawa nito?”
Tumango ako.
“Ma, hindi ko po hinihiling na talikuran ninyo siya. Anak ninyo pa rin siya. Pero hindi ko rin po kayang ipagpalit ang katotohanan para lang hindi masira ang pangalan niya.”
Umiyak ang biyenan ko.
“Alam mo, anak, noong una, akala ko may problema lang kayong mag-asawa. Naisip ko pang baka kailangan mong mas maging malambing kay Adrian.”
Napayuko ako.
“Pero ngayon,” pagpapatuloy niya, “nahihiya ako na naisip kong sa iyo dapat manggaling ang pagbabago.”
Hinawakan niya ang kamay ko.
“Hindi mo kasalanang nagtapat ka.”
Iyon ang unang pagkakataong naramdaman kong may nabawas sa bigat na pasan ko.
Kinabukasan, tinawagan ko ang labing-isang empleyado.
Ipinaliwanag kong may problema sa pondo ngunit hindi ko hahayaang mawalan sila ng sahod dahil sa ginawa ng iba.
Ginamit ko ang bahagi ng sarili kong emergency savings upang maibigay ang nakatakdang payroll.
Hindi iyon madaling desisyon.
Pera iyon para sa pangangailangan ng mga anak ko.
Ngunit alam kong may labing-isang pamilyang umaasa rin sa panaderya.
Napaluha si Mang Danilo.
“Ma’am, sampung taon na po akong nagtatrabaho rito. Hindi namin kayo iiwan.”
“Hindi ninyo kailangang akuin ang problema ko,” sagot ko.
“Hindi po. Ang ibig kong sabihin, tutulungan namin kayong maayos ang mga order para makabangon tayo.”
Sa unang pagkakataon, ngumiti ako.
Ngunit panandalian lamang ang kapayapaang iyon.
Dahil kinahapunan, tumawag si Celeste.
Hindi ko sana sasagutin.
Ngunit sinabi ni Karla na mas mabuting ipaalam ko agad sa abogada kung may bago siyang sasabihin.
“Lira,” panimula niya, “hindi mo kailangang gumawa ng iskandalo. Nagkasala kami, oo. Pero asawa rin ang turing sa akin ni Adrian.”
“Hindi ka niya legal na asawa habang kasal pa kami,” sagot ko.
“May seremonya kami. May mga saksi.”
“Ang pagsusuot ng singsing ay hindi nagbibigay sa iyo ng karapatan sa bahay ko o sa pera ng negosyo ko.”
Biglang nag-iba ang boses niya.
“Napakayabang mo dahil may pera ka.”
“Hindi pagmamayabang ang pagtanggi kong pagnakawan.”
“Kung hindi mo kami hahabulin, ibabalik namin ang ilan sa pera.”
“Ilan?”
“Kung magkano ang kaya.”
“Hindi ka ang magpapasya kung gaano karami ang dapat ninyong ibalik.”
Tumawa siya nang mapait.
“Akala mo ba, pagkatapos mong mawala ang asawa mo, magiging masaya ka?”
Hindi ako sumagot.
“May dalawang anak ka na. Sino pa ang tatanggap sa iyo?”
Napapikit ako.
Matagal kong kinatakutan ang ganoong tanong.
Ang maging isang inang mag-isang magpapalaki sa dalawang bata.
Ang magising sa gabing wala nang katuwang.
Ang humarap sa mga taong mahilig magsabi na dapat nagtiis na lamang ako.
Ngunit mas nakakatakot palang mamuhay kasama ang lalaking hindi mo na mapagkakatiwalaan.
“Celeste,” sagot ko, “hindi ko kailangan ng bagong lalaki para patunayang may halaga ako.”
Ibinaba ko ang telepono.
Kinagabihan, dumating si Adrian dala ang isang sobre.
Akala ko, may dala na siyang plano ng pagbabayad.
Ngunit pagbukas ko, isang sulat ang nakita ko.
Humihingi siyang huwag ko na raw ituloy ang reklamo.
Dahil kapag may nangyari sa kanilang dalawa ni Celeste, mapapahiya ang mga anak namin.
Napatingin ako sa kaniya.
“Ginamit mo na ang pera nila. Ngayon pati pangalan nila, gagamitin mo para protektahan ang sarili mo?”
“Lira, nakikiusap ako.”
“Kung talagang iniisip mo ang mga anak mo, bakit hindi mo iyon ginawa bago mo nilagdaan ang mga transfer?”
Bago siya makasagot, tumunog ang telepono ni Mang Danilo.
Nasa panaderya raw ang isang lalaking may dalang dokumento.
May nakatakdang trak na darating kinabukasan nang alas-sais ng umaga.
Tatlong malaking oven at dalawang industrial mixer ang kukunin.
Ayon sa work order, nailipat na raw ang karapatang kunin ang mga kagamitan bilang bahagi ng isang kasunduan sa CR Prime Food Supply.
At ang pangalang nakalagay bilang nagbigay ng pahintulot?
Lira Villanueva.
Ako.
Nakita kong biglang namutla si Adrian.
“Lira, hindi ko alam na bukas na nila kukunin.”
Dahan-dahan kong ibinaba ang telepono.
“Bukas na nila kukunin?” ulit ko.
Hindi niya namalayang inamin niya ang isang bagay.
Alam niyang may kukuha.
Hindi lamang niya alam kung kailan.
Nang tumingin ako sa kaniyang mukha, wala na akong naramdamang pagnanais na marinig ang isa pa niyang paliwanag.
Dahil malinaw na ang lahat.
Habang lumuluhod siya sa harap ko at humihingi ng tawad, patuloy pa rin ang plano nilang kunin ang huling natitirang kagamitan ng negosyo ko.
At sa pagkakataong iyon, hindi na ako papayag na maunahan nila.
“Adrian,” sabi ko, “bukas, haharapin natin ang lahat ng taong niloko mo.”
