Ang kandadong binuksan nila ang nagbukas sa lihim ng bahay, mula sa nawawalang padala hanggang sa perang ginamit sa paboritong anak
Bahagi 3 — Ang kandadong binuksan nila ang nagbukas sa lihim ng bahay, mula sa nawawalang padala hanggang sa perang ginamit sa paboritong anak
Hindi ko na kinuha ang kandado sa kamay ni Mama Edna.
Tiningnan ko lang siya.
Tapos tiningnan ko si Nico.
—Alam mo?
Hindi siya agad sumagot.
Sa maikling katahimikan na iyon, nakuha ko na ang sagot.
—Maya, huwag mo nang palakihin.
Napangiti ako, pero walang saya roon.
—Kaya pala hindi ka nagulat.
—Duplicate lang ng susi iyon. Para kung may emergency.
—Emergency ang tuyo?
Walang nakasagot.
Si Mika, na kanina pa umaastang api, biglang tumahimik. Si Arman ay nakatayo pa rin sa gilid, parang gustong lumabas pero hindi niya maiwan ang asawa niya.
Si Mama Edna naman ay nagtaas ng baba.
—Hindi maganda sa isang bahay ang maraming sikreto.
—Tama po kayo.
Lumapit ako sa aparador, kinuha ang susi sa kamay niya, at binuksan ang pinto.
Nasa loob pa rin ang bayong. Kumpleto ang mga pakete. Kumpleto ang garapon. Kumpleto ang sulat ni Tatay.
Pero sa tabi ng bayong, napansin ko ang isang maliit na envelope na hindi ko inilagay doon.
Puting envelope iyon, may pangalan ko sa labas.
MAYA SANTOS.
Hindi sulat-kamay ko.
Hindi rin sulat-kamay ni Nico.
Kinuha ko iyon.
Biglang nag-iba ang mukha ni Nico.
—Akin na yan.
Doon ako lalong kinabahan.
Hindi dahil sa pagkain. Hindi na tungkol sa pagkain.
Binuksan ko ang envelope.
Nasa loob ang photocopy ng ID ko, payslip ko mula sa kumpanya, at isang form mula sa lending app na hindi ko kailanman ginamit.
May pirma sa ibaba.
Pirma ko.
Pero hindi ako ang pumirma.
Nanlamig ang buong katawan ko.
—Ano ito?
Sumagot si Nico nang mabilis.
Masyadong mabilis.
—Maya, makinig ka muna.
—Ano ito?
Lumapit siya, pero umatras ako.
—Ginamit lang namin yung pangalan mo bilang reference. Hindi naman malaking bagay.
—Reference?
Ipinakita ko ang papel.
—May pirma ko rito.
Tahimik si Mama Edna.
Tahimik si Papa Bert.
Pero si Mika ang biglang umiyak.
—Kailangan namin ng pera, Ate. Para sa delivery package ko. Hindi mo naman maiintindihan kasi wala ka pang anak.
Parang may kumalabit sa isip ko.
Kaya pala nitong nakaraang buwan, laging ubos ang laman ng ref kahit halos ako ang bumibili.
Kaya pala humingi si Mama Edna ng dagdag na ambag sa kuryente kahit pareho lang ang gamit namin.
Kaya pala si Nico, ilang beses akong kinulit na ipakita ang payslip ko dahil “para raw sa housing requirement.”
Hindi housing requirement.
Loan requirement.
—Magkano?
Walang sumagot.
—Magkano ang nilagay ninyo sa pangalan ko?
Si Nico ang bumulong.
—Limampu’t walong libo.
Napahawak ako sa gilid ng aparador.
Hindi dahil sa laki ng halaga. Mas malaki pa roon ang kaya kong kitain sa freelance project kapag sinipagan ko.
Pero iba ang sakit ng ginagamit ang pangalan mo habang tinatawanan ang karapatan mo sa sarili mong bayong.
—Limampu’t walong libo.
Inulit ko iyon para marinig nila kung gaano kabigat.
—At sino ang magbabayad?
—Kami.
—Sino ang kami?
Walang sumagot muli.
Doon ko naintindihan.
Ako ang “kami.”
Ako ang tahimik na bangko.
Ako ang ref na puwedeng buksan.
Ako ang aparador na puwedeng kopyahan ng susi.
Ako ang pangalan na puwedeng pirmahan.
Lumabas ako ng kwarto at kinuha ang phone ko. Binuksan ko ang recorder.
Nakita iyon ni Nico.
—Anong ginagawa mo?
—Sinisigurado kong hindi na ninyo sasabihing nag-iinarte lang ako.
Tumayo si Mama Edna.
—Maya, huwag kang bastos. Pamilya tayo.
—Hindi pamilya ang gumagamit ng pirma ng iba.
—Kuya mo ang asawa mo.
—Asawa ko siya. Hindi siya may-ari ng pangalan ko.
Si Mika ay umiiyak na nang mas malakas, pero alam kong hindi iyon luha ng konsensya. Luha iyon ng taong nasanay na kapag umiyak siya, may bibigay.
—Ate, paano na ako? Malapit na akong manganak.
Tumingin ako sa tiyan niya, tapos sa mukha niya.
—Hindi ako ang bumuntis sa iyo, Mika.
Napasinghap si Mama Edna.
—Grabe ka magsalita.
—Mas grabe po ang pirmahin ang pangalan ko nang hindi ako tinatanong.
Tumayo si Papa Bert mula sa sofa.
—Ayusin natin ito sa loob ng bahay. Hindi na kailangan ng kung ano-ano.
Noon ko napansin ang takot sa boses niya.
Hindi takot para sa akin.
Takot na lumabas ang ginawa nila.
Dahil sa compound na iyon, mabilis kumalat ang balita. Isang sigaw lang sa gate, alam na ng kapitbahay bago pa matapos ang hapunan.
Pero hindi ko kailangan sumigaw.
Kailangan ko lang mag-isip nang malinaw.
Kinolekta ko ang mga papel. Kinuha ko ang sulat ni Tatay. Isinara ko ang aparador. Inalis ko ang maliit na kandado at inilagay sa bulsa ko.
Pagkatapos, pumasok ako sa kwarto at inilabas ang laptop ko.
May deadline ako noong gabing iyon.
Isang branding project para sa isang food delivery company. Ang bayad: siyamnapu’t dalawang libong piso.
Matagal ko na iyong tinatago.
Hindi dahil gusto kong magsinungaling, kundi dahil natutuhan kong sa bahay na ito, kapag nalaman nilang may sobra ka, magiging kulang ka kinabukasan.
Nang makita ni Nico ang laptop, nagbago ang tono niya.
—Maya, pag-usapan natin nang maayos.
—Kanina mo pa sinasabing maayos, pero ang ibig mong sabihin ay manahimik ako.
—Hindi naman.
—Kung hindi ko nakita ang envelope, kailan mo sasabihin?
Hindi siya sumagot.
Tumalikod ako at nagsimulang mag-type.
Sa loob ng isang oras, walang umimik.
Nasa labas sila, nagbubulungan.
Naririnig ko ang pangalan ko.
Naririnig ko ang salitang “madamot.”
Naririnig ko ang “kawawa si Mika.”
Pero wala akong narinig na “mali ang ginawa natin.”
Kinabukasan, hindi ako pumasok sa opisina. Nag-file ako ng leave.
Una kong ginawa, tinawagan ko ang lending company.
Pangalawa, nagpunta ako sa barangay hall para magtanong kung paano magpa-record ng complaint tungkol sa paggamit ng pangalan at pirma ko.
Pangatlo, nagpunta ako sa bangko at nagbukas ng bagong account na walang alam si Nico.
Pang-apat, tumawag ako kay Tatay.
Nang marinig ko ang boses niya, halos bumigay ako.
—Anak, dumating ba ang padala?
Pumikit ako.
—Dumating po, Tay.
—Masarap ba? Hindi ba masyadong maalat?
Hindi ko kayang sabihin sa kanya ang nangyari.
Hindi pa.
Kaya ngumiti ako kahit hindi niya nakikita.
—Masarap po. Amoy bahay.
Tumawa siya.
—Buti naman. Kumain ka ha. Huwag mong ipamigay lahat. Para sa iyo yan.
Doon ako tuluyang naluha.
—Opo, Tay. Hindi ko na po ipapamigay lahat.
Pag-uwi ko, may nakadikit na papel sa pinto ng kwarto.
Sulat ni Nico.
“Pumunta tayo sa baby shower ni Mika sa Sabado. Humingi ka na lang ng sorry kay Mama para matapos na.”
Matagal kong tinitigan ang papel.
Pagkatapos, maingat kong tinupi iyon.
Sa Sabado, pupunta ako.
Pero hindi para humingi ng sorry.
Pupunta ako dala ang dalawang envelope.
Ang isa, kopya ng loan papers.
Ang isa, resibo ng lahat ng perang ibinigay ko sa bahay na iyon sa loob ng tatlong taon.
At sa unang pagkakataon, sila naman ang makikinig.
