Akala Nila Isa Lang Akong Wallet na Marunong Magluto
Bahagi 2: Akala Nila Isa Lang Akong Wallet na Marunong Magluto
Hindi ako sumigaw.
Hindi rin ako umiyak.
Inikot ko lang ang cellphone ko at ipinakita kay Renato ang linyang siya mismo ang nag-pin sa secret family group.
Nandoon ang pangungusap, nakalatag sa pagitan naming dalawa na parang kutsilyong inilagay sa ibabaw ng hapag.
—Ipaliwanag mo.
Tinitigan ni Renato ang screen. Ilang beses gumalaw ang labi niya, pero walang lumabas na salita.
Hindi iyon itsura ng taong inosenteng napagbintangan.
Itsura iyon ng taong nahuli bago pa niya maitago ang ebidensiya.
Pagkaraan ng ilang sandali, huminga siya nang malalim.
—Marissa, huwag kang magbasa ng isang linya at gumawa ng sariling kuwento. Hindi iyon ang ibig kong sabihin.
Napatawa ako nang mahina.
—Kung hindi iyon ang ibig mong sabihin, ano? Ang bahay na ito ay nakapangalan sa akin. Binili ko ito gamit ang ipon ko bago tayo ikasal. Ako ang nagbayad ng renovation, tax, insurance, kuryente, tubig, at karamihan sa gastos dito. Tapos sasabihin mo, ilipat sa pangalan ng Dela Cruz para “tama”? Ano ang tama roon?
Tumayo si Renato at naglakad-lakad sa kusina.
Kapag nai-stress siya, ganoon siya. Dati, naaawa pa ako. Akala ko pasan niya ang bigat ng pagiging panganay, asawa, anak, at empleyado.
Ngayon, nakakatawa na lang.
Hindi niya pala pasan ang bigat.
Sanay lang siyang may ibang bumubuhat para sa kanya.
—Kailangan mong maintindihan ang kultura ng pamilya ko, sabi niya. —Dito sa Pilipinas, mahalaga ang pamilya. Matanda na si Mama. Gusto lang niyang makasiguro na may sandalan ang mga anak at apo niya. Kahit nakapangalan sa iyo ang bahay, dalawampung taon na rin akong nakatira rito. Si Miguel, Dela Cruz din ang apelyido.
Tinanong ko siya:
—At ako, ano ako?
Natigilan siya.
Tumayo ako at lumapit sa kanya.
—Ako ang nagbayad ng utang mo noong bumagsak ang negosyo mo. Ako ang nag-alaga sa tatay mo noong hindi na siya makabangon. Ako ang nagpatira sa nanay mo sa pinakamaliwanag na kwarto ng bahay na ito. Ako ang nagpautang kay Lorna para makapag-aral ang anak niya. Ako ang nagbayad ng gamot ni Ben nang malasing siya at maaksidente. Ako ang naghahanda ng regalo para sa buong Dela Cruz tuwing Pasko, habang kayo pala, may group na tinatawag akong outsider.
Kumunot ang noo ni Renato.
—Nagsusumbat ka na naman.
Mas masakit ang pangungusap na iyon kaysa sampal.
Naalala ko ang unang taon namin bilang mag-asawa.
Noong bagong lipat sa amin si Mama Corazon, hindi siya sanay sa pagkain sa Maynila. Kahit pagod ako sa trabaho, dumadaan pa ako sa palengke para bumili ng gulay, tuyo, hilaw na mangga, at mga pagkaing gusto niya.
Gabi-gabi siyang may puna.
Maalat.
Matabang.
Hindi raw ganoon magluto sa probinsya.
Laging sinasabi ni Renato:
—Matanda na si Mama. Pagpasensiyahan mo na.
Nagpasensiya ako.
Noong ikalimang taon namin, dumating si Lorna sa bahay, yakap ang anak at umiiyak dahil iniwan siya ng asawa niya.
Nagbigay ako ng 50,000 pesos.
Sinabi kong hindi kailangang bayaran agad.
Sabi ni Mama Corazon:
—Napakabuti mo, Marissa. Swerte ang pamilyang ito sa iyo.
Naniwala ako.
Noong ikasampung taon, nalugi si Ben sa negosyo. Nakiusap si Renato na isanla namin ang savings para hindi mapahamak ang kapatid niya.
Hindi ako pumayag na isangla ang bahay, pero kinuha ko pa rin ang ipon ko at ibinigay.
Lumuhod pa si Ben sa harap ko.
Tinawag niya akong pinakamabuting hipag sa mundo.
Pagkalipas ng tatlong buwan, bumili siya ng bagong motor.
Nanahimik ako.
Noong ikalabinlimang taon, nagsimulang ipagyabang ni Mama Corazon sa mga kapitbahay na bahay iyon ng anak niyang lalaki.
Narinig ko.
Hindi ako kumontra.
Akala ko, karangalan ng asawa ko ay karangalan ko rin.
Hindi ko alam na sa bawat pananahimik ko, hindi nila nakikita ang kabaitan ko.
Nakikita lang nila na madali akong lunukin.
Kinuha ko ang cellphone ko.
—Sige. Kung sinasabi mong mali ang intindi ko, buksan mo ang group at ipakita mo sa akin.
Umatras siya nang kaunti.
—Hindi kailangan.
—Kailangan.
—Marissa, lalo mo lang pinapasama ang lahat.
—Hindi. Binubuksan ko lang ang pintuang matagal ninyong ikinandado sa likod ko.
Tiningnan niya ako. Nanigas ang mata niya.
—Privacy ko iyon.
Tumango ako.
—Tama. At privacy ko ang bahay na ito. Simula ngayon, walang Dela Cruz ang papasok dito kung hindi ako papayag.
Napatitig siya.
—Ano ang sinabi mo?
Lumabas ako sa sala at kinuha ang mga spare key sa drawer.
Nandoon ang susi ni Mama Corazon.
Susi ni Lorna.
Susi ni Ben.
Mga susi na ginamit nila nang ilang taon para pumasok sa bahay ko kahit kailan nila gusto.
Inipon ko lahat sa isang maliit na pouch.
—Bukas, papalitan ko ang lock.
Lumapit si Renato at hinawakan ang braso ko.
—Nababaliw ka na ba? Dumadaan dito si Mama. Nag-iiwan dito ng gamit si Lorna. May mga kahon pa si Ben sa garahe.
Tinanggal ko ang kamay niya.
—Sabihin mo kunin nila bago alas-sais bukas ng gabi.
Namula ang mukha niya.
—Gusto mong sirain ang pamilya ko?
Tiningnan ko siya.
—Hindi. Matagal na ninyo akong inalis sa pamilya ninyo. Tumayo lang ako sa eksaktong lugar na inilagay ninyo ako.
Tinitigan niya ako na parang ngayon niya lang natuklasang ang wallet na marunong magluto ay may boses pala.
Sunod-sunod na nag-ring ang cellphone niya.
Hindi ko na kailangang tingnan.
Alam kong si Mama Corazon, si Lorna, si Ben, at ang buong Dela Cruz army ang naghihintay ng report niya.
Kinuha niya ang phone at lumabas sa balcony.
Pero hindi niya naisara nang maayos ang glass door.
Narinig ko nang malinaw ang boses niya.
—Ma, kinakausap ko pa siya.
—Hindi, huwag muna kayong pumunta.
—Alam ko, pero hindi ngayon.
—Ako ang bahala sa papeles ng bahay. Kumalma muna kayo.
Nakatayo ako sa sala habang ang mga salitang “papeles ng bahay” ay parang pako na isa-isang ibinabaon sa kabaong ng kasal namin.
Nang gabing iyon, sa sofa natulog si Renato.
Naka-lock ang pinto ng kwarto ko.
Unang pagkakataon sa loob ng dalawampung taon na mag-isa akong natulog sa malaking kama.
Akala ko, hindi ako makahihinga sa sakit.
Pero kakaiba.
Mahimbing ang tulog ko.
Siguro dahil walang Mama Corazon na kakatok sa pinto para utusan akong magluto ng lugaw.
Walang Renato na magrereklamo dahil late akong umuwi.
Walang kamag-anak sa Messenger na magsasabing “konting tulong lang.”
Kinabukasan, alas-sais pa lang, gising na ako.
Tumawag ako ng locksmith.
Pinalitan ko ang Wi-Fi password.
Pinalitan ko ang garage code.
Ni-log out ko ang Netflix account na ginagamit ng buong angkan ng Dela Cruz.
Kinansela ko ang supplementary shopping card na nakapangalan kay Renato.
Inilipat ko ang pera sa joint savings account na kaya kong patunayang galing sa personal kong savings bago ang kasal.
Ginawa ko ang lahat nang tahimik, eksakto, at malamig.
Gaya ng paraan ng paghawak ko sa buong pamilyang ito sa loob ng dalawampung taon.
Alas-diyes ng umaga, dumating si Lorna.
Nakasuot siya ng floral dress, may dalang maliit na paper bag, at nakangiti na parang walang nangyari kagabi.
Hindi ko binuksan ang pinto.
Binuksan ko ang doorbell camera.
—Ano ang kailangan mo?
Nagulat siya sa boses ko mula sa speaker.
—Marissa, buksan mo muna. May dala akong ensaymada. Mag-usap tayo bilang pamilya.
Tiningnan ko ang paper bag sa kamay niya.
Maliit.
Siguro wala pang 150 pesos ang laman.
Tuwing hihingi si Lorna ng pera, lagi siyang may dalang murang pagkain, tapos uuwi siyang may transfer na daan-daang beses ang halaga.
Tinanong ko:
—Kukunin mo ba ang gamit ni Ben sa garahe?
Nanigas ang mukha niya.
—Huwag ka namang ganyan. Hindi nakatulog si Mama. Namaga ang mata niya sa kakaiyak. Dahil lang sa isang group chat?
Sumagot ako:
—Hindi dahil sa group chat. Dahil sa loob ng group chat na iyon, pinag-usapan ninyo kung paano kukunin ang bahay ko.
Tumingin siya sa paligid at ibinaba ang boses.
—Ang pangit pakinggan niyan, Marissa. Sino ba ang kumukuha ng ano? Hindi ba bahay naman talaga ito ni Renato? Lalaki ang haligi ng tahanan. Formality lang kung kaninong pangalan nasa papel.
Napatawa ako.
—Subukan mong sabihin iyan sa bangko.
Nainis siya.
—Marissa, babae ka. Huwag kang masyadong matigas. May pera ka. May bahay ka. May magandang trabaho ka. Pero sa dulo, kailangan mo pa rin ng pamilya. Kapag tumanda ka, sino ang mag-aalaga sa iyo? Wala ka namang sariling kapatid. Wala na rin ang mga magulang mo.
Tumama ang sinabi niya sa pinakatagong bahagi ng dibdib ko.
Maagang namatay ang mga magulang ko.
Wala akong kapatid.
Kaya sa loob ng dalawampung taon, kumapit ako sa pamilyang Dela Cruz na parang bubong sa gitna ng bagyo.
Alam nila iyon.
At iyon mismo ang ginamit nila para panatilihin akong nakayuko.
Tiningnan ko si Lorna sa camera.
—Kapag tumanda ako, may pera akong pambayad sa caregiver. Mas mabuti iyon kaysa mga kamag-anak na naghihintay lang akong mamatay para paghati-hatian ang bahay ko.
Namuti ang mukha niya.
—Napakalason na ng pananalita mo.
Pinatay ko ang speaker.
Pagkaraan ng sampung minuto, dumating si Ben.
Sumunod ang dalawa pang kamag-anak.
Pagsapit ng tanghali, anim na Dela Cruz na ang nakatayo sa harap ng gate ko na parang naniningil.
Umuwi si Renato sa gitna ng araw, madilim ang mukha.
Sinubukan niyang buksan ang pinto gamit ang lumang susi.
Hindi bumukas.
Nakakairita ang tunog ng susi habang paulit-ulit niyang pinipihit.
Kumalabog ang kamao niya sa pinto.
—Marissa! Buksan mo!
Binuksan ko ang camera.
—Maaari kang pumasok gamit ang fingerprint mo.
Inilapat niya ang daliri sa scanner.
Nag-error ang machine.
Sabi ko:
—Binura ko na.
Tumingin siya sa camera. Halos magbago ang mukha niya sa galit.
—Nilock mo ang sarili mong asawa sa labas?
Sumagot ako:
—May family group ka naman. Sila ang magbukas para sa iyo.
Nag-ingay ang mga tao sa labas.
Dumating si Mama Corazon bandang ala-una. Inalalayan siya pababa mula sa tricycle ng isang pamangkin, hawak ang dibdib na parang bida sa teleseryeng malapit nang himatayin.
—Marissa! Buksan mo ang pinto! Gusto mo bang mamatay ako sa labas?
Nagsimulang sumilip ang mga kapitbahay.
Kung dati iyon, dahil lang sa takot mapahiya, bubuksan ko agad ang pinto. Magso-sorry ako. Maghahain ako ng tubig. Aakuin ko ang mali. Uupo sila sa sala ko at huhusgahan ako sa bahay na ako ang bumili.
Pero ngayon, nakatayo ako sa loob ng bahay at tumawag sa security ng subdivision.
—May grupo ng tao sa harap ng bahay ko. Hindi ko sila inimbitahan.
Narinig iyon ni Mama Corazon sa camera at sumigaw siya.
—Walang hiya kang manugang! Tatawag ka ng security para paalisin ang biyenan mo?
Binuksan ko ang speaker.
Malinaw ang boses ko.
—Mrs. Corazon Dela Cruz, simula ngayon tatawagin kitang Mrs. Dela Cruz. Hindi dapat masyadong malapit ang tawagan ng mga taong hindi naman pamilya.
Nanlaki ang bibig niya.
Kahit si Renato, natigilan.
Nang hapong iyon, nalaman ng buong street na may gulo sa bahay ko.
Wala akong pakialam.
Pagsapit ng gabi, nakatanggap ako ng message mula sa hindi ko kilalang number.
“Marissa Santos, inaanyayahan po kayo sa barangay mediation bukas ng 9:00 AM dahil sa reklamo ng pamilya Dela Cruz tungkol sa emotional abuse sa senior citizen, hindi pagpapapasok sa asawa sa tahanan, at pag-angkin sa ari-ariang sinasabing conjugal property.”
Binasa ko ang message nang ilang beses.
Sa likod ko, nakatayo si Renato sa may hagdan, malamig ang boses.
—Nakikita mo na? Hindi na ito simpleng away sa bahay.
Lumingon ako sa kanya.
Ipinagpatuloy niya:
—Bukas, sa harap ng barangay captain, humingi ka ng tawad kay Mama. Kapag maayos kang nakipag-usap, sasabihin ko sa kanila na tumigil na.
Muling nag-ring ang cellphone ko.
Si Miguel.
Nagpadala siya ng audio recording.
Boses ni Mama Corazon ang narinig ko, malinaw na malinaw.
—Miguel, tandaan mo. Ang bahay na iyan ay para sa Dela Cruz din sa huli. Hawak lang iyan ng nanay mo ngayon. Huwag kang kakampi sa outsider.
Hinawakan ko nang mahigpit ang cellphone.
Bukas, hindi ako pupunta sa barangay para humingi ng tawad.
Pupunta ako roon para ipakita sa kanila kung ano ang kayang hawakan ng outsider na ito.
