Paghingi ng Tawad na Hindi Sapat
Bahagi 4: Ang Paghingi ng Tawad na Hindi Sapat
Lumipas ang tatlong araw bago muling nagpakita si Clarissa.
Noong una, akala ko tatawag siya para mag-sorry. Akala ko marahil, pagkatapos ng lahat, mapapagod din siya sa paglaban at aaminin ang ginawa niya.
Pero mali ako.
Dumating ang mensahe niya isang gabi, habang nasa dining table ako kasama sina Mama at Papa.
“Sofia, kailangan nating mag-usap. Kung ayaw mong lumala pa ito, magkita tayo bukas. Tayong dalawa lang.”
Ipinakita ko agad ang message kay Gabriel.
Hindi pa lumilipas ang isang minuto, tumawag siya.
“Huwag kang makikipagkita nang mag-isa,” sabi niya agad.
“Alam ko.”
“Kung gusto niyang makipag-usap, gagawin natin iyon sa harap ng abogado.”
Napangiti ako nang bahagya.
“Noon, baka sinabi mong pakinggan ko muna siya.”
Natahimik siya sandali sa kabilang linya.
“Noon iyon. Natututo na ako ngayon.”
Kinabukasan, nagkita kami sa isang maliit na private room ng isang family restaurant. Kasama ko si Gabriel, ang abogado niyang si Atty. Reyes, at ang parents ko. Kasama naman ni Clarissa si Doña Elena at ang ama nila, si Don Rafael, na ngayon ko lang nakita na ganoon kaseryoso.
Si Don Rafael ay tahimik na lalaki. Sa mga family dinner noon, bihira siyang magsalita. Kadalasan ay nakikinig lang siya habang si Doña Elena at Clarissa ang masiglang nagkukuwento.
Pero nang araw na iyon, siya ang unang nagsalita.
“Clarissa, sabihin mo ang kailangan mong sabihin.”
Nakaupo si Clarissa sa kabilang dulo ng mesa. Wala na ang magarang damit at matamis na ngiti. Simple ang suot niya, walang makeup, pero ang tingin niya sa akin ay hindi pa rin mata ng taong nagsisisi.
Mas mukha siyang napilitang umatras.
“Sofia,” simula niya, “sorry kung nasaktan ka.”
Hindi ako sumagot.
Alam ko ang ganitong klaseng sorry.
Sorry kung nasaktan ka.
Hindi sorry dahil sinaktan kita.
Magkaiba iyon.
Tumingin si Gabriel sa kanya.
“Clarissa.”
Napabuntong-hininga siya.
“Sige. Sorry dahil nag-post ako online.”
Tahimik pa rin ako.
“At sorry dahil… dahil nag-isip ako ng mga bagay na hindi dapat.”
Muling bumigat ang hangin.
Si Atty. Reyes ay tahimik na nagsusulat.
“Anong mga bagay?” tanong ng abogado.
Napatingin si Clarissa sa kanya nang masama.
“Kailangan pa bang isa-isahin?”
“Oo,” sagot ni Don Rafael. “Kailangan.”
Nakita kong nanigas ang panga ni Clarissa.
“Plano kong dalhin siya sa clinic. May kakilala ako roon. Hindi doktor, staff lang. Sinabi niya na kaya niyang pakiusapan ang isang tao na baguhin ang ilang bahagi ng report kung may bayad.”
Napapikit si Doña Elena.
“Diyos ko…”
“Pero hindi pa nangyari!” mabilis na dagdag ni Clarissa. “Wala pa akong nagagawa. Plano pa lang iyon.”
“Ang plano mong iyon ay sapat na para sirain ang pangalan ko,” sabi ko sa unang pagkakataon.
Napatingin siya sa akin.
“Hindi naman natuloy.”
“Dahil nakita ko ang post mo bago ka dumating sa bahay ko.”
Hindi siya nakasagot.
Pinilit kong panatilihing kalmado ang boses ko.
“Kung hindi ko nakita iyon, dadalhin mo ako sa clinic. Kukunin mo ang cellphone ko. Gagawa ka ng pekeng report. Ikakalat mo iyon. Pagkatapos, kapag umiyak ako at nagmakaawa na hindi totoo, sasabihin mong wala kang alam.”
Umigting ang mukha niya.
“Hindi mo alam kung itutuloy ko talaga.”
“Pero alam ko na kaya mong isipin.”
Tumahimik siya.
At iyon ang pinakamasakit na bahagi.
Dahil may mga taong sasabihin na hindi pa naman nangyari, kaya dapat patawarin na.
Pero minsan, ang malaman na kaya kang saktan ng isang tao nang ganoon kalalim ay sugat na rin.
Hindi kailangang matuloy ang krimen para maramdaman mo ang takot.
Nagpatuloy si Clarissa, mas mahina na ang boses.
“Gusto ko lang… gusto ko lang hindi mawala si Kuya.”
Sa unang pagkakataon, hindi siya umiyak nang OA. Hindi siya sumigaw. Hindi siya nagpanggap na biktima.
Nakatingin siya sa mesa, at mukhang pagod na pagod.
“Buong buhay ko, kapag may problema ako, si Kuya ang inaasahan ko. Kapag may gusto ako, siya ang kumukuha. Kapag umiiyak ako, siya ang unang dumarating. Tapos dumating ka. Bigla siyang may ibang inuuwian. May ibang inuuna. May ibang pinapakinggan.”
Tumingin siya kay Gabriel.
“Pakiramdam ko iniwan mo ako.”
Tahimik si Gabriel nang ilang segundo.
Pagkatapos, sinabi niya, “Clarissa, hindi kita iniwan. Lumaki lang ako.”
Parang may tumama sa mukha ni Clarissa.
“Hindi ibig sabihin na may asawa na ako, wala ka na sa buhay ko,” patuloy niya. “Pero hindi rin ibig sabihin na habang buhay kang bata na kailangan kong unahin sa lahat. Mahal kita bilang kapatid. Pero iba ang pagmamahal ko kay Sofia. Hindi ninyo kailangang maglaban, dahil hindi pareho ang lugar ninyo sa buhay ko.”
“Pero mas pipiliin mo siya,” mahina niyang sabi.
“Kapag mali ka, oo,” sagot ni Gabriel. “Pipiliin ko ang tama.”
Nakita kong muling namula ang mata ni Clarissa.
Pero sa pagkakataong ito, wala akong naramdamang awa.
Hindi pa.
Siguro balang araw.
Pero hindi ngayon.
Huminga nang malalim si Don Rafael.
“Clarissa, may desisyon kami ng mama mo.”
Napatingin agad siya sa ama niya.
“Hindi ka muna uuwi sa bahay. Mananatili ka kay Tita sa probinsya habang nagpapa-counseling ka. Ihihinto muna namin ang access mo sa family accounts at cards. Hindi ito parusa para saktan ka. Ito ay hangganan.”
“Papa!” sigaw niya.
“Hindi pa ako tapos.”
Nanahimik siya, pero halatang nanginginig sa galit.
“Makikipagtulungan ka kay Atty. Reyes para burahin ang lahat ng post, i-secure ang evidence, at magbigay ng written admission. Hindi para ipahiya ka, kundi para protektahan si Sofia kung sakaling may kumalat sa hinaharap.”
“Gusto ninyo akong gumawa ng confession letter?”
“Oo,” sagot ni Don Rafael.
“Para hawakan nila laban sa akin?”
“Para matuto kang ang tiwala ay may kapalit kapag sinira mo.”
Napatingin si Clarissa kay Gabriel.
“Kuya, papayag ka rito?”
Hindi siya umiwas ng tingin.
“Oo.”
Parang doon siya tuluyang natalo.
Hindi dahil sa akin.
Kundi dahil sa unang pagkakataon, ang pamilya niyang laging sumasalo sa kanya ay hindi na yumuko para pulutin ang pagkakamali niya.
Matapos ang mahabang usapan, isinulat ni Clarissa ang kanyang statement. Hindi ito perpekto. May mga bahagi pa ring nagtatangkang paliitin ang kasalanan niya. Ilang beses siyang pinatigil ni Atty. Reyes at pinasulat muli.
Sa huli, malinaw na nakasaad doon na siya ang gumawa ng anonymous post, siya ang nagplano ng pekeng medical report, at siya ang nagbalak humiram ng cellphone ko para maghanap ng materyal na puwedeng gamitin laban sa akin.
Nang matapos, itinulak niya ang papel sa gitna ng mesa.
“Masaya ka na?” tanong niya sa akin.
Tinitigan ko siya.
“Hindi.”
Nagulat siya sa sagot ko.
“Akala mo ba masaya ako rito?” tanong ko. “Akala mo ba gusto kong mauwi sa ganito ang engagement namin? Gusto ko lang ikasal nang payapa. Gusto ko lang makilala ang pamilya ni Gabriel nang walang takot. Ikaw ang gumawa nito, Clarissa. Hindi ako.”
Napalunok siya.
“Hindi ko alam kung mapapatawad kita,” dagdag ko. “Pero sisiguraduhin kong hindi ako magiging katulad mo. Hindi ko sisirain ang buhay mo para lang makaganti. Ang kailangan ko lang ay lumayo ka sa akin habang hindi mo pa kayang respetuhin ako.”
Sa unang pagkakataon, hindi siya sumagot.
Pagkatapos ng meeting, lumabas kami ng restaurant.
Sa parking area, huminto si Gabriel sa tabi ko.
“Sofia.”
“Hm?”
“Gusto kong sabihin sa iyo ang isa pang bagay.”
Kinabahan ako nang bahagya.
“Anong bagay?”
“Tungkol sa kasal.”
Kumapit ang mga daliri ko sa strap ng bag ko.
“Kung gusto mong ipagpaliban, sabihin mo lang.”
Umiling siya.
“Hindi iyon. Ako ang gustong magmungkahi na ipagpaliban natin.”
Napatigil ako.
Hindi ko inaasahan iyon.
“Bakit?”
“Dahil gusto kong kapag naglakad ka papunta sa akin sa araw ng kasal, hindi ka nagdadalawang-isip kung ligtas ka ba sa pamilya ko. Gusto kong bago tayo ikasal, maayos muna natin ang pundasyon. Hindi kailangang matagal. Pero kailangan nating bigyan ng oras ang sarili natin.”
Tumingin ako sa kanya nang matagal.
May kirot.
Dahil bahagi ko ay gusto nang matapos ang lahat, ituloy ang plano, magsuot ng wedding dress, ngumiti sa harap ng mga bisita, at patunayan na hindi kami natalo ni Clarissa.
Pero tama si Gabriel.
Ang kasal ay hindi dapat patunay sa ibang tao.
Dapat ito ay simula ng buhay na pareho naming pinipili nang buo ang loob.
“Kahit ano ang sabihin ng iba?” tanong ko.
“Kahit ano.”
“Kahit sabihin nilang napahiya tayo?”
“Mas nakakahiya ang ituloy ang kasal habang sugatan ka pa.”
Doon ako napaiyak.
Tahimik niyang binuksan ang mga braso niya, pero hindi niya ako hinila.
Ako ang lumapit.
At sa unang pagkakataon mula nang mangyari ang lahat, yumakap ako sa kanya.
Mahigpit.
Matagal.
Hindi para sabihing okay na ang lahat.
Kundi para sabihing gusto ko pa ring subukan.
Pagkalipas ng isang linggo, opisyal naming ipinagpaliban ang kasal ng tatlong buwan.
Maraming nagtanong.
Maraming nag-usisa.
Pero dahil nauna nang nag-message si Gabriel sa family group chat, walang nangahas na magsalita nang masama sa harap ko.
Ang iba, tahimik na sumuporta.
Ang iba, naghintay ng tsismis na hindi namin ibinigay.
Sa loob ng tatlong buwang iyon, nag-counseling si Clarissa. Hindi ko alam kung gaano kalaki ang ipinagbago niya. Hindi ko rin hinanap. Hindi ko responsibilidad ang paggaling niya.
Ako rin, nag-therapy.
Noong una, nahihiya pa ako. Iniisip kong hindi naman ako umabot sa punto na nasira talaga ang buhay ko, kaya bakit kailangan ko pang magpatingin?
Pero sinabi ng therapist ko, “Hindi kailangang matuloy ang pananakit para mag-iwan ito ng trauma. Ang takot sa muntik nang mangyari ay totoo rin.”
Doon ko natutunang hindi pala kahinaan ang humingi ng tulong.
Si Gabriel ay sumama rin sa ilang sessions.
Doon namin pinag-usapan ang boundaries, pamilya, pera, tiwala, at kung paano kami magpapasya bilang mag-asawa.
Hindi iyon romantiko sa karaniwang kahulugan.
Walang flowers.
Walang violin.
Walang sunset proposal.
Pero sa bawat session, mas nakilala ko siya.
At mas nakilala niya ako.
Unti-unti, bumalik ang loob ko.
Hindi dahil nakalimutan ko ang nangyari.
Kundi dahil nakita kong may taong handang ayusin ang sarili niyang mundo para hindi na ako masaktan ulit.
Isang hapon, habang naglalakad kami sa tabing-dagat pagkatapos ng counseling, inilabas ni Gabriel ang engagement ring.
“Hindi kita minamadali,” sabi niya. “Pero gusto kong itanong kung puwede ko na bang ibalik ito.”
Tumingin ako sa dagat.
Tahimik ang alon.
Hindi perpekto ang mundo.
Hindi rin perpekto ang pagmamahal.
Pero may mga taong pinipiling maging mas mabuti araw-araw.
Iniabot ko ang kamay ko.
Ngumiti si Gabriel.
At nang isuot niya muli ang singsing sa daliri ko, hindi na iyon pakiramdam ng dating engagement.
Mas mabigat ito.
Mas totoo.
Mas amin.