paggising ko sa ospital, wala ang kambal sa tabi ko; ngunit ang mas masakit, narinig ko ang lihim na itinago ni eduardo
bahagi 2: paggising ko sa ospital, wala ang kambal sa tabi ko; ngunit ang mas masakit, narinig ko ang lihim na itinago ni eduardo
Nagising ako sa amoy ng gamot.
Maputi ang kisame.
Malamig ang kumot.
Mabigat ang buong katawan ko na para bang maraming batong ipinatong sa dibdib ko habang natutulog ako.
Una kong ginalaw ang mga daliri ko. Pagkatapos, dahan-dahan kong ibinaba ang kamay ko sa tiyan.
Naroon pa rin ang tiyan ko.
Pero may kakaibang takot na biglang sumakal sa lalamunan ko.
“Ang mga anak ko…”
Mahina ang boses ko. Halos hangin lang.
May narinig akong upuang gumalaw sa tabi ng kama.
“Luz.”
Si Eduardo iyon.
Namumula ang mga mata niya. Magulo ang buhok. Ang damit niya, iyon pa rin ang suot niya noong gabi ng aksidente. May tuyong mantsa ng dugo sa manggas niya.
Dugo ko.
“Ang mga anak ko nasaan?” tanong ko.
Hindi siya agad sumagot.
At sa isang saglit na katahimikan na iyon, parang may malamig na kamay na humawak sa puso ko at pinisil nang buong lakas.
“Eduardo,” ulit ko, mas malakas na. “Nasaan ang kambal?”
Lumapit siya, hinawakan ang kamay ko, pero binawi ko agad.
“Ayos sila,” paos niyang sabi. “Mahina ang tibok noong dinala ka rito, pero nailigtas sila ng doktor. Kailangan mo lang magpahinga. Bawal kang ma-stress.”
Napatakip ako sa bibig ko.
Naiyak ako.
Hindi ko alam kung pasasalamat ba iyon o takot na hindi pa rin umaalis.
Buhay sila.
Buhay ang mga anak ko.
Pero bago pa ako tuluyang makahinga, bumukas ang pinto.
Pumasok ang biyenan kong babae, si Doña Pilar, ang ina ni Eduardo.
Nakasuot siya ng maayos na bestida, hawak ang rosaryo, pero ang tingin niya sa akin ay hindi dasal ang dala.
Hatol.
“Gising ka na pala,” malamig niyang sabi.
Tumayo si Eduardo.
“Ma, hindi ngayon.”
Hindi siya pinansin ng ina niya. Lumapit ito sa paanan ng kama at tinitigan ako mula ulo hanggang paa.
“Dapat nagpapasalamat ka. Kung hindi dahil sa apelyido ng anak ko, baka hindi ka inasikaso nang maayos sa ospital.”
Parang may kumurot sa sugat sa dibdib ko.
“Ma,” mariing sabi ni Eduardo.
Ngunit hindi pa rin siya tumigil.
“Hindi pa nga ipinapanganak ang mga bata, gulo na agad ang dala mo sa bahay. Tingnan mo ang nangyari kay Miguel. Nanginginig pa rin ang bata sa takot.”
Napatingin ako sa kanya.
Ako ang nakahiga sa ospital.
Ako ang muntik mawalan ng anak.
Ako ang duguang isinugod sa emergency room.
Pero ang una niyang ipinagtanggol ay ang batang nagtulak sa akin.
“Takot?” mahina kong tanong. “Ako ba ang nanakit sa kanya?”
Kumunot ang mukha ni Doña Pilar.
“Bata iyon.”
“Bata rin ang nasa tiyan ko.”
Tumahimik siya.
Sa unang pagkakataon, nakita kong nanginig ang talukap ng mata niya.
Pero imbes na maawa, lalo lang tumigas ang mukha niya.
“Hindi mo kailangang turuan ako kung sino ang apo ko.”
Bumangon ako nang bahagya kahit sumakit ang tiyan ko.
“Kung apo ang usapan, dalawa rin ang apo ninyo rito.”
Itinuro ko ang tiyan ko.
“Dalawa silang muntik mawala dahil itinulak ako ni Miguel.”
Namuo ang katahimikan sa silid.
Si Eduardo ay nakatayo sa pagitan naming dalawa, parang lalaking hinihila ng dalawang unos.
Ilang sandali siyang hindi nagsalita.
At sa bawat segundo ng katahimikan niya, may nababasag sa loob ko.
Hanggang sa marinig ko ang sarili kong nagtanong:
“Eduardo, ano ang gagawin mo kay Miguel?”
Napatingin siya sa akin.
Alam ko agad na ayaw kong marinig ang sagot niya.
“Luz,” simula niya, “kailangan nating intindihin na bata pa siya. Hindi niya naisip ang bigat ng ginawa niya.”
Napangiti ako.
Napakasakit pala ngumiti kapag galing sa sugat ang dahilan.
“Hindi niya naisip?”
Bumilis ang paghinga ko.
“Noong nilagyan niya ng asin ang pagkain ko, hindi niya naisip. Noong itinago niya ang susi ko, hindi niya naisip. Noong ginupit niya ang damit ko, hindi niya naisip. Noong pinahiya niya ako sa harap ng bisita, hindi niya naisip.”
Tumingin ako nang diretso sa kanya.
“Pero noong tumakbo siya para itulak ang buntis na babae, hindi pa rin niya naisip?”
Namula ang mga mata ni Eduardo.
“Hindi ko sinasabing tama ang ginawa niya.”
“Kung gayon, ano ang sinasabi mo?”
Hindi siya nakasagot.
Si Doña Pilar ang sumagot para sa kanya.
“Ang sinasabi namin, hindi puwedeng sirain ang buhay ni Miguel dahil lang sa aksidenteng nangyari.”
Aksidente.
Ang salitang iyon ang tuluyang nagpainit ng dugo ko.
“Aksidente?” ulit ko.
Tumingin ako kay Eduardo.
“Ganoon din ba ang tingin mo?”
Napapikit siya.
At sapat na iyon.
Minsan, hindi kailangan ng sagot.
Ang katahimikan ang pinakamasakit na pag-amin.
Humiga akong muli, nakatingin sa kisame. Pinahid ko ang luha ko gamit ang likod ng kamay.
“Lumabas kayo.”
“Luz—”
“Sabi ko, lumabas kayo.”
Matagal bago gumalaw si Eduardo. Pero kalaunan, narinig ko ang mabibigat niyang hakbang papalayo. Sumunod si Doña Pilar, pero bago siya tuluyang lumabas, iniwan niya ang isang pangungusap na lalo kong hindi malilimutan.
“Kung gusto mong maging bahagi ng pamilyang ito, matuto kang magpatawad.”
Pagkasara ng pinto, doon ako humagulgol.
Tahimik.
Pigil.
Masakit.
Hindi dahil mahina ako.
Kundi dahil sa unang pagkakataon mula nang malaman kong buntis ako, naintindihan ko ang totoo.
Hindi sapat na buhay ang mga anak ko.
Kailangan ko rin silang protektahan sa mismong bahay na dapat sana’y magiging tahanan nila.
Kinabukasan, dumating si Aling Rosa dala ang isang maliit na bag ng damit. Namumugto ang mga mata niya, at paulit-ulit siyang humihingi ng tawad kahit wala naman siyang kasalanan.
“Señora,” bulong niya habang inaayos ang kumot ko, “may dapat po kayong malaman.”
Tumigil ang paghinga ko.
“Ano iyon?”
Lumapit siya sa pintuan, sinilip muna kung may tao sa labas, saka bumalik sa tabi ko.
“Noong gabing dinala kayo sa ospital, narinig ko si Doña Pilar at si Sir Eduardo sa sala.”
Nanlamig ang mga daliri ko.
“Ano ang pinag-usapan nila?”
Napakurap si Aling Rosa. Parang natatakot siyang ituloy.
“Sinabi ni Doña Pilar na huwag daw ipaalam sa inyo muna.”
“Ang alin?”
“May ipapatawag daw silang abogado.”
Umupo ako nang tuwid kahit kumirot ang katawan ko.
“Abogado?”
Tumango siya, halos hindi na makatingin sa akin.
“Para raw ayusin ang mga papeles bago ipanganak ang mga bata.”
Hindi ko maintindihan.
“Anong papeles?”
Napakapit si Aling Rosa sa gilid ng kama.
“Hindi ko po narinig lahat. Pero malinaw kong narinig ang sinabi ni Doña Pilar.”
Lumunok siya.
“Kapag ipinanganak daw ang kambal, dapat siguraduhin ni Sir Eduardo na ang legal na tagapag-alaga at tagapamahala ng mana nila ay hindi kayo.”
Parang may biglang tumunog sa tainga ko.
Ang buong silid ay umikot.
“Hindi ako?”
Mahina ang tawa ko, pero walang saya.
“Ako ang ina nila.”
Naiyak si Aling Rosa.
“Iyon nga po ang sabi niya. Pero sinabi rin niya… hindi raw kayo mapagkakatiwalaan. Baka raw gamitin ninyo ang mga bata para makuha ang ari-arian.”
Napahawak ako sa tiyan ko.
Kaya pala.
Kaya pala ang unang tanong nila ay hindi kung ligtas ba ako.
Hindi kung buhay ba ang mga bata.
Kundi kung paano poprotektahan si Miguel.
At ngayon, kung paano ilalayo sa akin ang sarili kong kambal.
Hindi pa sila isinisilang.
Pero pinag-aagawan na sila na parang lupa, bahay, bangka, pera.
Biglang bumukas ang pinto.
Napalingon kami ni Aling Rosa.
Nakatayo si Eduardo roon.
Hindi ko alam kung gaano na siya katagal nakikinig.
Namumutla ang mukha niya, at sa kamay niya ay may hawak na brown envelope.
Isang makapal na sobre.
May pangalan ng isang law office sa sulok.
Dahan-dahan siyang pumasok.
“Luz, pakinggan mo muna ako.”
Tinitigan ko ang sobre.
Pagkatapos ay tumingin ako sa mga mata niya.
“Sabihin mo sa akin ngayon.”
Nanginginig ang boses ko, pero bawat salita ay malinaw.
“Pinapili ka ba ng nanay mo?”
Hindi siya sumagot.
Lalo kong hinigpitan ang kapit sa kumot.
“Pinapili ka ba kung sino ang poprotektahan mo—si Miguel, o ang mga anak natin?”
Humakbang siya palapit.
“Hindi ganoon kasimple.”
Napatawa ako nang mapait.
“Kung hindi simple, gawin mong malinaw.”
Tumigil siya sa paanan ng kama.
At doon, sa harap ko, dahan-dahan niyang inilapag ang brown envelope sa mesa.
Nakita ko ang unang pahina sa loob.
May pirma na niya.
At sa ilalim ng dokumento, malinaw kong nabasa ang mga salitang halos pumatay sa natitirang tiwala ko sa kanya:
petition for temporary guardianship
Hindi ako makahinga.
Bago pa ako makapagsalita, bumukas muli ang pinto.
Pumasok si Doña Pilar, hawak sa kamay si Miguel.
Namamaga ang mga mata ng bata, pero wala akong nakitang pagsisisi roon.
Tumingin siya sa tiyan ko.
Pagkatapos, sa harap ng lahat, mahina pero malinaw niyang sinabi:
“Lola, sabihin mo na sa kanya. Sabihin mong kapag ipinanganak ang kambal, hindi na siya uuwi sa bahay namin.”