Nagkunwari akong may pakialam sa top student para lang maturuan niya ako nang libre, pagkatapos ay ginamit ko rin ang parehong paraan sa isang senior para tulungan ako sa project—pero nang sabay silang lumitaw, lumapit ang matalik kong kaibigan, inilapag sa mesa ang cellphone na dalawang buwan ko nang nawawala, at may sinabi siyang nagpanginig sa buong katawan ko.

Nagkunwari akong may pakialam sa top student para lang maturuan niya ako nang libre, pagkatapos ay ginamit ko rin ang parehong paraan sa isang senior para tulungan ako sa project—pero nang sabay silang lumitaw, lumapit ang matalik kong kaibigan, inilapag sa mesa ang cellphone na dalawang buwan ko nang nawawala, at may sinabi siyang nagpanginig sa buong katawan ko.

Nagkunwari akong may pakialam sa top student para lang maturuan niya ako nang libre, pagkatapos ay ginamit ko rin ang parehong paraan sa isang senior para tulungan ako sa project—pero nang sabay silang lumitaw, lumapit ang matalik kong kaibigan, inilapag sa mesa ang cellphone na dalawang buwan ko nang nawawala, at may sinabi siyang nagpanginig sa buong katawan ko.

Bahagi 1

Tatlong linggo akong nagdadala ng libreng pagkain para sa estudyanteng number one sa buong batch.

Hindi dahil gusto ko siya.

Kundi dahil may napansin akong isang napakahalagang bagay.

Tuwing gabi pagkatapos ng klase, nananatili siya sa library nang dalawa pang oras para magsagot ng practice exams.

Samantalang ako, wala man lang pera para sa tutorial center.

Kaya nagpasya akong gawin ang sarili ko bilang isang taong… mahihirapan siyang tanggihan.

Noong unang araw, naglagay ako ng lunch box sa ibabaw ng mesa niya.

— May maliit na karinderya ang nanay ko malapit sa school. Sobra raw ang luto ngayon. Sayang kung itatapon. Ikaw na lang ang kumain.

Tiningnan niya ang pagkain.

Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.

— Hindi ako tumatanggap ng libre mula sa ibang tao.

Agad kong binawi ang kahon.

— Sige lang.

Kinabukasan, nagdala ulit ako.

Sa ikatlong araw, ganoon pa rin.

Hanggang sa ikawalong araw, sa wakas ay binuksan niya ang lunch box.

Alam kong nanalo na ako.

Ang pangalan niya ay Gabriel Santos.

Dalawang taon nang number one sa buong batch.

Ako?

Rank 286.

Nakatira ang pamilya ko sa isang maliit na inuupahang kuwarto sa likod ng palengke.

Nagbebenta ng almusal ang nanay ko.

Construction worker naman ang tatay ko at bayad lang kapag may trabaho.

Kapag sunod-sunod ang ulan, pati pambayad ng kuryente kailangan naming paghatian nang maingat.

Pagkatapos ng klase, sinusundo ng sasakyan ang mga kaklase ko para pumunta sa review center.

Ako naman, dumidiretso sa pwesto ng nanay ko para maghugas ng mga lalagyan ng pagkain.

Hindi ako naniniwalang dahil mahirap kami, kailangan ko nang tanggapin na nasa likod lang ako habambuhay.

Kung wala akong pera para bumili ng pagkakataon…

Gagawa ako ng sarili kong pagkakataon.

Isang gabi, sinadya kong umupo sa tabi ni Gabriel sa library.

Dalawampung minuto akong nakatitig sa isang math problem nang hindi sumusulat kahit isang linya.

Sa huli, siya rin ang unang nagsalita.

— Mali ang formula na ginagamit mo.

Lumingon ako at nagkunwaring nagulat.

— Ha?

Hinila ni Gabriel papunta sa kanya ang notebook ko at nagsulat ng tatlong linya.

Tiningnan ko ang solution.

Agad kong pinalaki ang mga mata ko.

— Ang dali palang intindihin kapag ikaw ang nagpapaliwanag.

Hindi siya sumagot.

Itinulak ko agad ang lunch box sa harap niya.

— Bayad.

Kumunot ang noo niya.

— Tatlong pangungusap lang naman ang sinabi ko.

Ngumiti ako.

— E di bukas, dagdagan mo pa ng tatlo.

Matagal niya akong tinitigan.

Pagkatapos ay bahagyang umangat ang sulok ng labi niya.

Mula noon, opisyal nang nagsimula ang plano ko.

Ako ang nagdadala ng pagkain.

Si Gabriel ang nagtuturo.

Noong una, sampung minuto lang.

Pagkatapos naging kalahating oras.

Hanggang sa naging isang oras.

Pagkalipas ng tatlong buwan, mula rank 286, umakyat ako sa rank 74.

Nagsimula nang pag-usapan ng buong klase ang tungkol sa amin.

Isang kaklase ko ang humila sa akin papunta sa restroom at pabulong na nagtanong:

— Kayo ba ni Gabriel?

Muntik na akong matawa.

Kami?

Makakabayad ba ng tuition ko sa college ang pag-ibig?

Umiling ako.

— Magkaibigan lang kami.

Pero ang hindi ko alam…

Nakatayo pala si Gabriel sa labas mismo ng hallway.

Noong gabing iyon, hindi siya nagturo.

Pinanood lang niya akong magligpit ng mga libro.

Pagkatapos ay bigla siyang nagtanong:

— Kapag dumating ang araw na hindi mo na ako kailangan para turuan ka, dadalhan mo pa rin ba ako ng pagkain?

Natigilan ako.

Wala ang tanong na iyon sa plano ko.

Ngumiti ako.

— Siyempre naman.

Kasinungalingan.

Pagkatapos ng final exams, umakyat ako sa rank 18.

Hindi ko na kailangan si Gabriel gabi-gabi.

Pero noon din, may panibagong pagkakataong lumitaw.

Nag-organisa ang school ng entrepreneurship competition.

Ang mananalong team ay makakakuha ng scholarship funding at recommendation para sa isang malaking program pagkatapos ng graduation.

Gusto kong manalo.

Pero para makalayo, kailangan ko si Marco Villanueva.

Senior namin siya at dating champion ng parehong competition.

Kilala siyang mahirap lapitan.

Bihira siyang tumulong sa mga junior.

Isang linggo ko siyang pinagmasdan.

Napansin kong palagi siyang nasa club room hanggang gabi.

Madalas niyang nakakalimutang kumain.

At mahilig siya sa black coffee.

Napakadali.

Nagsimula akong lumitaw sa parehong oras araw-araw.

Isang tasa ng kape.

Isang tanong.

Isang project proposal na sinadya kong lagyan ng ilang pagkakamali.

Pagkalipas ng dalawang linggo, si Marco na mismo ang humila ng upuan para sa akin.

— Umupo ka. Ayusin natin ang financial section mo.

Ngumiti ako.

Kumagat na ang pangalawang isda.

Unti-unti kong binawasan ang oras na ginugugol ko kay Gabriel.

Ang dati niyang limang linyang mensahe, naging sampu.

“Pupunta ka ba sa library mamayang gabi?”

“May nakita akong bagong set ng practice exams.”

“Nagluluto pa ba ng chicken dish na iyon ang nanay mo?”

Madalas, ilang oras bago ako sumagot.

“Busy sa project.”

Isang gabi, nag-message sa akin si Marco.

Pinapunta niya ako sa rooftop ng club building.

May importante raw siyang sasabihin.

Akala ko tungkol iyon sa listahan ng mga makakasama sa susunod na round.

Pero pagdating ko roon, bigla niyang hinawakan ang pulso ko.

— Tama na ang pagpapanggap.

Natigilan ako.

— Ano?

Kinuha ni Marco mula sa bulsa niya ang panyo na minsan kong “aksidenteng” naiwan sa loob ng project folder niya.

— Kape tuwing hapon. Lagi mong naaalala kapag hindi pa ako kumakain. Tapos ito pa…

Ngumiti siya.

— Gusto mo ako, di ba?

Nanigas ako.

Hindi.

Hindi ito ang plano.

Ang gusto ko lang ay tulungan niya ako sa project.

Magsasalita pa sana ako nang bigla niya akong hinila palapit.

— Ang tanga mo naman. Kung gusto mo ako, sana sinabi mo na lang.

Itinulak ko ang dalawang kamay ko sa dibdib niya.

— Mali ang akala mo…

Eksaktong sandaling iyon, bumukas ang pinto ng rooftop.

Lumingon ako.

Parang nagyelo ang dugo sa katawan ko.

Nakatayo si Gabriel mga limang metro mula sa amin.

Nakasuksok ang dalawang kamay niya sa bulsa ng jacket.

Walang anumang emosyon ang mukha niya.

Pero may hawak siyang lunch box.

Iyong mismong kahon na halos isang taon kong dinadalhan sa kanya.

Tumingin si Gabriel kay Marco.

Nasa baywang ko pa rin ang kamay nito.

Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.

Ilang segundo siyang tahimik.

Saka siya mahinang tumawa.

— Kaya pala.

Agad akong kumawala sa yakap ni Marco.

— Gabriel, makinig ka muna sa akin…

Inilapag niya ang lunch box sa bench sa tabi niya.

— Hindi na kailangan.

Napakakalmado ng boses niya.

Nakakatakot sa sobrang kalmado.

— Isasauli ko lang ito.

Tiningnan ko ang lunch box.

Walang pagkain sa loob.

Isang makapal na bungkos ng papel.

Lumapit ako at binuksan iyon.

Ang unang pahina ay photocopy ng ranking ko.

Mula 286.

Hanggang 18.

Ang ikalawang pahina ay listahan ng lahat ng araw na tinuruan ako ni Gabriel.

Ang ikatlo…

Nagsimulang manginig ang mga daliri ko.

Screenshots iyon ng buong conversation namin ng isang kaibigan.

At naroon ang isang mensaheng minsan kong pabirong isinulat:

“Kung wala kang pera para kumuha ng tutor, gawin mong kusang-loob kang turuan ng tutor. Kailangan mo lang malaman kung ano ang kulang sa kanya.”

Bigla akong tumingala.

Nakatingin pa rin sa akin si Gabriel.

— Akala mo hindi ko alam?

Parang nahulog ang puso ko.

Dahan-dahan siyang kumuha ng isang sobre mula sa bulsa.

— Alam ko na mula pa noong ikalawang buwan.

Nabulol ako.

— Kung alam mo… bakit nagpatuloy ka pa rin?

Sa unang pagkakataon, nawala ang pagiging kalmado sa mukha ni Gabriel.

Namula ang mga mata niya.

— Dahil akala ko, kahit lumapit ka sa akin noong una dahil may kailangan ka…

Huminto siya.

Pagkatapos ay sinabi niya ang linyang hindi ko kailanman inasahan.

— Baka dumating din ang araw na magiging totoo ka sa akin.

Hindi ako nakapagsalita.

Tahimik din si Marco sa likuran ko.

Tumalikod si Gabriel at tila aalis na.

Pero bago niya buksan ang pinto, huminto siya.

— May isa pa pala.

Kinuha niya ang cellphone niya.

May nakabukas na email mula sa organizing committee ng competition.

Nakita ko ang pangalan ng project ko.

Sa ilalim nito, may pulang linya.

“Under review due to a complaint regarding the integrity of the submission.”

Nanlamig ang buong likod ko.

— Gabriel… ano’ng ginawa mo?

Lumingon siya.

Hindi ko pa kailanman nakita ang ganoong tingin mula sa kanya.

— Hindi ako ang gumawa.

Tumingin siya kay Marco.

— Mas magandang tanungin mo iyong lalaking yakap-yakap ka kanina.

Napalingon ako kay Marco.

Wala na ang ngiti niya.

Dahan-dahan siyang kumuha ng folder mula sa backpack niya.

May official school seal iyon.

— Bibigyan sana kita ngayong gabi ng pagkakataong umamin.

Napaatras ako.

— Umamin sa ano?

Inihagis ni Marco ang folder sa mesa.

Bumukas ang unang pahina.

Nasa gitna ang pangalan ko.

At sa ilalim nito, may mga salitang nagpawala ng lahat ng tunog sa paligid ko.

“PLAGIARISM OF PROJECT CONCEPT.”

Hindi pa ako nakakapagsalita nang muling bumukas ang pinto ng rooftop.

Tatlong guro ang pumasok.

Tumingin sa akin ang nauuna.

Malamig ang boses niya.

— Sumama ka sa amin sa disciplinary office.

Hindi ako makagalaw.

Dahil ang taong sumusunod sa kanila…

Ay ang nag-iisang matalik kong kaibigan na nakakaalam ng buong plano ko.

At nasa kamay niya…

Ang luma kong cellphone.

Ang cellphone na dalawang buwan ko nang nawawala.

Bahagi 2

Hindi ko namalayan kung paano ako nakarating sa disciplinary office.

Ang tanging malinaw sa isip ko ay ang lumang cellphone na hawak ng matalik kong kaibigan na si Camille.

Dalawang buwan ko iyong hinanap.

Ilang gabing halos hindi ako nakatulog dahil naroon ang mga notes ko, drafts ng project, screenshots ng research, pati mga mensaheng ayokong makita ng ibang tao.

At ngayon, nasa kamay niya iyon.

Pagkapasok namin sa opisina, agad inilapag ng adviser ang makapal na folder sa mesa.

— Andrea Reyes, may reklamo laban sa project mo. May ebidensiyang ang pangunahing konsepto nito ay kinuha mula sa proposal na isinumite noong nakaraang taon.

Parang may humigpit sa lalamunan ko.

— Hindi po. Ako ang gumawa ng project na iyon.

Napangiti si Camille sa tabi ko.

Hindi iyong ngiti ng kaibigang matagal kong pinagkakatiwalaan.

Malamig.

Halos mapanukso.

— Talaga?

Inilapag niya ang cellphone ko sa mesa.

— Kung ganoon, baka gusto mong ipaliwanag kung bakit may files dito na pareho sa proposal ni Marco.

Napatingin ako kay Marco.

Nakatayo siya malapit sa pinto, nakakrus ang mga braso.

Hindi niya ako matingnan.

— Marco?

Huminga siya nang malalim.

— May draft akong nawala noong nakaraang taon. Iyong original concept na ginawa ko bago ang competition.

— At iniisip mong ninakaw ko?

— May copy sa cellphone mo.

Napatawa ako sa sobrang pagkabigla.

— Hindi ko pa nga kilala si Marco noong nakaraang taon!

Tahimik ang lahat.

Lumapit ang isang guro.

— Iyan din ang dahilan kung bakit hindi pa kami nagbibigay ng desisyon. Hindi nagtutugma ang timeline.

Biglang nagbago ang mukha ni Camille.

Napansin ko iyon.

At doon ako nakaramdam ng kakaiba.

— Saan mo nakuha ang cellphone ko?

Hindi siya sumagot agad.

— Nakita ko lang.

— Saan?

— Sa library.

— Sinungaling.

Tumigas ang mukha niya.

Tumayo ako.

— Nawala ang cellphone ko sa locker room pagkatapos ng PE. Ikaw lang ang kasama ko noon.

— Andrea, umupo ka.

Pero hindi ko na marinig ang guro.

Tinitigan ko si Camille.

— Alam mo ang password ko.

Tahimik siya.

— Alam mo rin kung saan ko sine-save ang drafts ko.

Unti-unting namutla ang mukha niya.

At saka nagsalita si Gabriel mula sa likod.

— At may isa pang problema.

Lumingon kaming lahat.

Hindi ko alam na sumunod pala siya.

Lumapit siya at inilapag ang sarili niyang cellphone sa mesa.

May video sa screen.

CCTV footage.

Malamlam pero malinaw.

Locker room hallway.

Petsa: dalawang buwan na ang nakalipas.

Lumabas ako ng frame.

Makalipas ang isang minuto, pumasok si Camille.

Paglabas niya…

May hawak na cellphone.

Ang cellphone ko.

Nawala ang kulay sa mukha niya.

— Hindi… hindi ninyo naiintindihan.

Tumingin sa kanya ang adviser.

— Ipaliwanag mo.

Biglang namuo ang luha sa mata ni Camille.

— Hindi ko naman gustong umabot sa ganito!

Sinunggaban niya ang gilid ng mesa.

— Nakakainis lang! Lagi na lang si Andrea! Mahirap siya pero lahat napapansin siya! Si Gabriel, siya ang tinutulungan! Si Marco, siya ang pinipiling turuan! Tapos ngayon scholarship na naman?

Parang may malamig na kutsilyong dumaan sa dibdib ko.

— Kaibigan kita.

Tumawa siya habang umiiyak.

— Oo. Kaibigan mo ako habang mas mababa ako sa iyo.

— Hindi kita itinuring na ganoon.

— Pero ganoon ang pakiramdam ko!

Ipinakita ng guro ang isa pang document.

— Camille, may records kami na ang plagiarism complaint ay ipinadala mula sa account na ginawa gamit ang school email mo.

Napatakip siya sa bibig.

Tapos na.

Akala ko tapos na talaga.

Pero biglang nagsalita si Marco.

— May hindi pa kayo alam.

Tumingin siya sa akin.

Punô ng guilt ang mga mata niya.

— Ako ang nagbigay kay Camille ng lumang proposal ko.

Nanigas ako.

— Ano?

Huminga siya nang malalim.

— Sinabi niyang tutulungan niya akong patunayan kung ginagamit mo lang ako.

Napaatras ako.

Sa isang segundo, naintindihan ko ang lahat.

Ang plagiarism accusation.

Ang rooftop.

Ang yakap.

Ang pagdating ni Gabriel.

Hindi lang pala ako ang may plano.

Tumingin ako kay Marco.

— Kaya mo ako niyakap?

Hindi siya sumagot.

Iyon na ang sagot.

Napangiti ako nang mapait.

— Ang galing.

Pagkatapos ay tumingin ako kay Gabriel.

— At ikaw?

Tahimik siya.

— Alam mo rin ba?

Matagal bago siya sumagot.

— Alam kong may gustong bumagsak sa iyo.

— Pero hinayaan mong mangyari ito?

Humigpit ang panga niya.

— Kailangan ko ng ebidensiya.

Umiling ako.

Hindi ko na alam kung sino ang mas masakit tingnan.

Ang kaibigang nagnakaw sa akin.

Ang senior na sinubok ako.

O ang taong nagsabing umaasang magiging totoo ako balang araw.

Kinuha ko ang cellphone ko mula sa mesa.

— Sige.

Napatingin sa akin ang lahat.

Pinunasan ko ang luha ko.

— Ako ang unang nagsinungaling. Ginamit ko si Gabriel. Ginamit ko rin si Marco.

Tumingin ako sa mga guro.

— Tatanggapin ko ang anumang consequence para roon.

Huminga ako nang malalim.

— Pero hindi ko ninakaw ang project na iyon.

At sa unang pagkakataon sa buong taon…

Ayokong manalo gamit ang kahit anong daya.

Kahit pa ibig sabihin noon ay mawalan ako ng lahat.

Bahagi 3

Kinabukasan, hindi ako pumasok.

Hindi dahil suspended ako.

Wala pang final decision ang school.

Hindi ako pumasok dahil hindi ko kayang makita ang mukha ng kahit sino.

Bandang alas-singko ng umaga, tinulungan ko si Mama maghanda ng arroz caldo at pandesal sa pwesto namin.

Napansin niyang tahimik ako.

— May problema sa school?

Umiling ako.

— Wala.

Tinapik niya ang noo ko gamit ang sandok.

— Anak kita. Huwag mo akong gawing tanga.

Doon ako umiyak.

Hindi iyong tahimik na iyak na kayang pigilan.

Umupo ako sa maliit na bangko sa likod ng pwesto at sinabi ko lahat.

Kung paano ko nilapitan si Gabriel dahil kailangan ko ng libreng tutor.

Kung paano ko ginamit ang pagkain ni Mama bilang dahilan.

Kung paano ko sinubukan ang parehong paraan kay Marco.

Kung paano ninakaw ni Camille ang cellphone ko.

Kung paano halos mawala ang scholarship na ilang taon kong pinangarap.

Tahimik lang si Mama.

Pagkatapos kong matapos, akala ko papagalitan niya ako.

Pero isang tanong lang ang sinabi niya.

— Bakit hindi mo sinabi sa akin na kailangan mo ng tutor?

Natawa ako habang umiiyak.

— Ano naman ang gagawin natin? Wala nga tayong pambayad.

— Totoo.

Umupo siya sa tabi ko.

— Pero sana sinabi mo pa rin.

Tumingin siya sa akin.

— Ang pagiging mahirap, Andrea, hindi nakakahiya. Ang problema, masyado kang natakot maging mahina kaya ginawa mong armas ang ibang tao.

Hindi ako nakasagot.

— Hindi masamang gusto mong umangat. Pero kung sa bawat hagdan na aakyatan mo may taong gagamitin mo bilang tuntungan, pagdating mo sa taas, wala nang matitirang gustong tumabi sa iyo.

Mas masakit ang sinabi ni Mama kaysa anumang sermon ng school.

Dahil tama siya.

Kinabukasan, bumalik ako.

Una kong pinuntahan ang disciplinary office.

Ibinigay ko ang lahat ng files ko.

Original drafts.

Handwritten notes.

Research timestamps.

Receipts mula sa computer shop kung saan ako nagpapa-print.

Pati lumang notebook na may unang sketch ng business concept ko.

Tatlong araw ang investigation.

Sa loob ng tatlong araw na iyon, hindi ko kinausap si Gabriel.

Hindi ko rin kinausap si Marco.

Si Camille ay pansamantalang sinuspinde habang iniimbestigahan ang pagkuha niya ng cellphone at paggawa ng false complaint.

Sa ikaapat na araw, tinawag ako ng principal.

Nasa loob ang adviser, competition coordinator, at dalawang faculty members.

— Andrea, natapos na ang review.

Napahawak ako sa strap ng bag ko.

— Napatunayan naming original ang project mo. Ang similarity sa proposal ni Marco ay mula sa files na inilagay sa cellphone mo pagkatapos itong mawala.

Napapikit ako.

Parang isang malaking bato ang nahulog mula sa dibdib ko.

— Ibig sabihin po…

— Cleared ka sa plagiarism accusation.

Napaluha ako.

Pero hindi pa tapos.

— Gayunpaman, may concern tungkol sa paraan ng pagkuha mo ng assistance mula sa ibang students.

Tumango ako.

— Naiintindihan ko po.

— Walang school rule na nagbabawal sa pagdadala ng pagkain o paghingi ng tulong. Pero inamin mong may deliberate manipulation.

Huminga ako nang malalim.

— Opo.

— Dahil dito, kailangan mong isumite ang revised project nang walang tulong ni Marco. Ikaw mismo ang magpe-present ng buong financial model at research methodology.

Napatingin ako sa kanila.

— Mag-isa?

— Mag-isa.

Alam kong iyon ang tamang consequence.

— Sige po.

Lumabas ako ng office na nanginginig ang tuhod.

Sa hallway, naghihintay si Marco.

Pagkakita niya sa akin, agad siyang tumayo.

— Andrea.

Lalampasan ko sana siya.

— Sandali.

Huminto ako.

— Ano?

— Sorry.

Hindi ako nagsalita.

— Hindi ko dapat hinayaan si Camille na gamitin ang proposal ko. Akala ko gusto ko lang malaman kung niloloko mo rin ako.

Napangiti ako nang mapait.

— Niloloko naman talaga kita.

— Pero hindi ibig sabihin noon may karapatan akong bitagan ka.

Iyon ang unang matinong sinabi niya mula noong gabing iyon.

Tumango ako.

— Tama.

— Kung kailangan mo ng tulong sa project—

— Hindi.

Diretso akong tumingin sa kanya.

— Kailangan kong gawin ito nang mag-isa.

Ngumiti siya nang bahagya.

— Fair enough.

Mula noon, hindi na ako nagdala ng kape kay Marco.

At hindi na rin niya ako tinawag sa club room.

Maayos kaming naghiwalay bilang dalawang taong parehong natutong hindi lahat ng relasyon ay kailangang maging laro ng hulaan.

Mas mahirap kay Gabriel.

Isang linggo ko siyang iniiwasan.

Tuwing makikita ko siya sa library, lumilipat ako ng mesa.

Tuwing makakasalubong ko siya sa hallway, tumitingin ako sa kabilang direksiyon.

Hanggang isang gabi, habang nagsasara na ang library, biglang may notebook na inilapag sa harap ko.

Tumingala ako.

Si Gabriel.

— Mali ang computation mo sa page 17.

Napatitig ako sa kanya.

— Hindi ko hinihingi ang tulong mo.

— Hindi rin ako nag-aalok ng tutoring.

Umupo siya sa kabilang upuan.

— Sinasabi ko lang na mali.

Halos matawa ako.

Pareho pa rin siya.

— Gabriel…

— Ano?

Pinisil ko ang ballpen ko.

— Sorry.

Tahimik siya.

— Hindi dahil nahuli ako. Hindi dahil galit ka. Sorry dahil ginawa kitang paraan para makuha ang gusto ko.

Hindi pa rin siya nagsasalita.

— Noong una, pagkain kapalit ng lessons lang talaga ang tingin ko sa iyo.

Napalunok ako.

— Pero dumating iyong panahon na kahit wala akong tanong sa math, gusto ko pa ring pumunta sa library.

Bahagyang gumalaw ang tingin niya.

— At hindi ko iyon inamin dahil… kapag inamin kong importante ka na sa akin, ibig sabihin hindi ko na kontrolado ang plano.

Tumawa siya nang mahina.

— Mahilig ka talaga sa plano.

Napangiti ako kahit naiiyak.

— Oo.

— At pangit ka gumawa ng emotional plan.

— Alam ko.

Matagal kaming tahimik.

Pagkatapos ay itinulak niya ang notebook pabalik sa akin.

— Ayusin mo ang page 17.

Napakurap ako.

— Iyon lang?

— Ano bang gusto mo?

— Hindi ko alam.

— Mabuti.

Tumayo siya.

— Sa pagkakataong ito, huwag kang magplano.

At umalis siya.

Dalawang linggo akong halos hindi natulog para ayusin ang project.

Walang Marco.

Walang Gabriel.

Ako lang.

Nag-interview ako ng maliliit na food vendors sa palengke.

Gumawa ako ng survey.

Inayos ko ang financial projections.

Ang project ko ay tungkol sa isang low-cost ordering system para sa maliliit na karinderya at street-food sellers na walang budget para sa mamahaling delivery platforms.

Sa totoo lang, si Mama ang dahilan kung bakit ko iyon naisip.

Nakikita ko araw-araw kung gaano karaming pagkain ang nasasayang kapag hindi tama ang estimate ng dami ng customers.

Sa araw ng presentation, nanginginig ang mga kamay ko.

Nasa audience si Marco.

Nasa likod si Gabriel.

Hindi ako tumingin sa kanila.

Sa unang slide, sinabi ko:

— Ang project na ito ay nagsimula hindi dahil gusto kong manalo ng competition. Nagsimula ito dahil lumaki akong nanonood sa nanay kong magbilang ng natirang pagkain gabi-gabi at mag-isip kung paano namin babayaran ang kuryente.

Biglang nawala ang kaba ko.

Sa unang pagkakataon, wala akong kailangang lokohin.

Wala akong kailangang akitin.

Wala akong kailangang manipulahin.

Kailangan ko lang ipakita kung ano talaga ang ginawa ko.

Pagkatapos ng presentation, sampung minuto akong tinanong ng judges.

Nasagot ko lahat.

Nang lumabas ako ng room, nanginginig pa rin ang kamay ko.

May isang lunch box na nakapatong sa bench.

Huminto ako.

Parehong kulay.

Parehong design.

Katulad ng dati kong dinadala kay Gabriel.

May maliit na papel sa ibabaw.

“Bayad.”

Napalingon ako.

Nakatayo si Gabriel sa dulo ng hallway.

May hawak siyang dalawang bottled water.

Lumapit siya.

— Tatlong pangungusap lang ang sinabi ko tungkol sa page 17.

Napatawa ako.

— Kaya?

Iniabot niya ang lunch box.

— Kaya ngayon, ako naman ang magbabayad.

Binuksan ko iyon.

Paborito kong chicken adobo ang laman.

Napatingin ako sa kanya.

— Galing ito sa pwesto ni Mama?

— Oo.

— Binayaran mo?

— Siyempre.

— Magkano?

— Andrea.

— Nagtatanong lang.

— Huwag mong simulan.

Natawa ako nang malakas.

Iyon ang unang pagkakataong tumawa kami nang walang lihim sa pagitan namin.

Makalipas ang isang linggo, lumabas ang resulta.

Hindi ako naging grand champion.

Pangalawa ako.

Noon, siguro iiyak ako sa galit.

Baka isipin kong ninakawan na naman ako ng mundo.

Pero may natanggap akong special scholarship mula sa isa sa mga partner organizations dahil gusto nilang subukan ang project ko sa ilang maliliit na food stalls.

Buong tuition ko sa unang taon ng college ang sakop.

Nang sabihin ko kay Mama, napaupo siya sa sahig sa likod ng pwesto at umiyak.

Si Papa naman, paulit-ulit lang na sinabi:

— Sigurado ka? Buong tuition talaga?

Tatlong beses kong ipinakita ang email bago siya naniwala.

Si Camille ay hindi na bumalik sa klase namin.

Lumipat siya ng school pagkatapos ng disciplinary proceedings.

Bago siya umalis, nagpadala siya sa akin ng mahabang mensahe.

Humingi siya ng tawad.

Hindi ko agad pinatawad.

Pero hindi ko rin siya minura.

Sinagot ko lang:

“Umaasa akong balang araw, hindi mo na kailangang sirain ang ibang tao para maramdaman mong sapat ka.”

Pagkatapos noon, binura ko ang conversation.

Hindi dahil nakalimutan ko ang ginawa niya.

Kundi dahil ayaw ko nang dalhin iyon sa susunod na bahagi ng buhay ko.

Si Marco naman ay naging isa sa mga unang nag-congratulate sa akin.

— Rank 286 to scholarship recipient. Hindi masama.

Tinaasan ko siya ng kilay.

— Wala kang libre kong kape.

Tumawa siya.

— Natuto na ako.

At si Gabriel?

Hindi kami agad naging magkasintahan.

Iyon marahil ang pinakamagandang bahagi.

Wala nang laro.

Wala nang pain.

Wala nang “aksidenteng” lunch box.

Nag-aral kami.

Nag-away tungkol sa equations.

Minsan kumain sa karinderya ni Mama.

Minsan hindi nag-usap nang dalawang araw dahil pareho kaming matigas ang ulo.

Hanggang graduation day.

Pagkatapos ng ceremony, nakita ko siyang naghihintay sa labas ng gate.

May dala siyang lunch box.

Natawa ako.

— Ano na naman iyan?

Iniabot niya sa akin.

Pagbukas ko, walang pagkain.

May maliit na notebook sa loob.

Sa unang pahina, nakasulat:

“Day 1: Sinubukan niya akong suhulan gamit ang pagkain.”

Napahalakhak ako.

Sa ikalawang pahina:

“Day 8: Kinain ko na rin. Masarap.”

Sa ikatlong pahina:

“Month 2: Nalaman kong ginagamit niya ako. Nagpatuloy pa rin ako. Mukhang ako ang mas tanga.”

Unti-unting nawala ang ngiti ko.

Sa pinakahuling pahina, isang linya lang.

“Graduation Day: Wala na siyang kailangang kunin sa akin. Kung lalapit pa rin siya ngayon, baka pwede ko nang paniwalaang gusto niya lang talaga akong makasama.”

Napatingin ako sa kanya.

Namumula ang tainga niya.

Pero kunwari kalmado pa rin.

— So?

Tinakpan ko ang notebook.

— So ano?

Kumunot ang noo niya.

— Andrea.

Ngumiti ako.

Lumapit ako sa kanya.

Walang plano.

Walang kapalit.

Walang kailangan.

At sa unang pagkakataon, ako mismo ang humawak sa kamay niya.

— Tara. Libre kita ng pagkain.

Napatingin siya sa akin.

— Para saan?

Umiling ako.

— Wala.

Hinawakan ko nang mas mahigpit ang kamay niya.

— Gusto lang kitang makasama.

At sa pagkakataong iyon, hindi ko na kailangang magsinungaling.