Matapos ang apat na taong paghihiwalay, bumalik ako sa bahay ni Rafael upang alagaan ang anak naming si Mateo na may sakit sa puso.
Matapos ang apat na taong paghihiwalay, bumalik ako sa bahay ni Rafael upang alagaan ang anak naming si Mateo na may sakit sa puso. Tahimik akong nagtitiis sa tabi ng kaniyang bagong babae, hanggang isang gabi ay bumulong siya: “Huwag kang aalis—alam ng anak mo ang lihim.”
Unang Bahagi
Noong gabing pumayag akong bumalik sa bahay ng pamilya Reyes, biglang nawala ang anak ko sa seremonya ng panalangin sa simbahan.
Apat na taon matapos ipawalang-bisa ng korte ang aming kasal, akala ko tuluyan nang naging estranghero sina Rafael Reyes at ako.
Ngunit habang nakatayo ako sa ilalim ng bubong ng isang convenience store sa Quezon City at binibilang ang perang natira sa aking pitaka, bigla siyang dumating.
Huminto sa harap ko ang isang itim na SUV.
Bumaba si Rafael. Pareho pa rin ang malamig at maayos niyang anyo na mahirap lapitan ng sinuman. Tanging ang mga mata niya ang mas mukhang pagod kaysa dati.
“Ana, umuwi ka na sa akin.”
Napatawa ako.
“Saang bahay?”
“Sa bahay ni Mateo.”
Si Mateo ang anak namin. Siya rin ang tanging batang tumatawag pa sa akin na “Mama,” kahit sa loob ng apat na taon ay ilang beses ko lamang siyang nakikita sa video call.
Mahigpit kong hinawakan ang luma kong delivery bag.
“Bakit mo ako hinahanap?”
Matagal na nanahimik si Rafael bago sumagot.
“Ginagamot si Mateo dahil sa sakit sa puso. Ayaw niyang makipagtulungan sa mga doktor. Gabi-gabi niyang tinatanong kung kailan ka uuwi.”
“Pati ba mga magulang mo?”
“Gusto rin nilang bumalik ka.”
“Dahil kailangan nila ng mag-aalaga sa maysakit na bata?”
Hindi niya iyon itinanggi.
“Maaari kang magtakda ng mga kondisyon.”
Tumingin ako sa basang-basa kong sapatos. Noong araw na iyon, tatlong order ang mali kong nadeliver sa Makati. May isang kostumer na nagsabing nawawala ang kaniyang pagkain, kaya ibinawas ng delivery platform ang buong halaga mula sa kinita ko. Nasiraan pa ang nirentahan kong motorsiklo sa gitna ng daan.
Isang libo at dalawang daan at apatnapung piso na lamang ang laman ng aking account.
Walong libong piso naman ang renta ko sa susunod na buwan.
Naisip ko nang matulog sa isang laundromat na bukas nang dalawampu’t apat na oras malapit sa MRT kapag pinalayas ako ng landlord.
Kaya ang alok ni Rafael ay hindi na mukhang isang pakiusap.
Para iyong huling salbabidang inihagis sa isang taong nalulunod.
“Uuwi ako,” sabi ko.
Halatang hindi niya inasahang ganoon kadali akong pumayag.
“Bukas, pupunta tayo sa abogado.”
“Alam ko.”
“Wala ka nang gustong itanong?”
Hinila ko pataas ang zipper ng aking jacket.
“Wala na. Kung ano ang sabihin mo, susundin ko.”
Bahagyang nanigas ang kaniyang mukha.
Noon, ako ang taong hindi kailanman basta sumusunod kay Rafael.
Nagalit ako kapag nahuhuli siya ng uwi mula sa business trip. Minsan, binasag ko pa ang baso nang malaman kong madalas magpalipas ng gabi sa kaniyang apartment ang isang babaeng assistant. Daan-daang beses ko siyang tinanong kung mahal pa ba niya ako.
Ngayon, ayaw ko nang malaman kung sino ang mahal niya.
Kailangan ko lamang ng bubong na matitirhan.
Habang patungo kami sa malaking bahay sa Alabang, wala ni isa sa amin ang nagsalita. Malakas na humahampas ang ulan sa salamin ng sasakyan. Dumaraan sa labas ang mga karatulang nasa Ingles at Tagalog, nangingintab sa ilalim ng malabong dilaw na ilaw.
Maya-maya, nagtanong siya:
“Magkano ang utang mo?”
“Halos tatlong daang libong piso.”
Biglang humigpit ang hawak niya sa manibela.
“Bakit hindi ka tumawag sa akin?”
Tumingin ako sa labas ng bintana.
“Tapos na tayo.”
“Hindi ko naman sinabi na bawal mo akong tawagan.”
“Pero hindi mo rin ako kailanman tinawagan.”
Muling lumubog sa katahimikan ang loob ng sasakyan.
Nang bumukas ang bakal na gate, nakita ko ang malaking bahay na maliwanag na parang may handaan.
Maraming sasakyan ang nakaparada sa harap.
At sa ilalim ng bubong, may isang babaeng may hawak na puting payong na naghihintay.
Si Bianca.
Siya ang babaeng paulit-ulit kong nakita sa mga litratong naging dahilan ng maraming gabing hindi ako nakatulog.
Nakasuot siya ng mapusyaw na asul na lace dress. Sa daliri niya ay kumikislap ang singsing na brilyante na minsan ko nang nakita sa aparador ni Rafael.
Lumapit si Bianca at natural na kinuha ang coat mula sa kamay niya.
“Umuwi ka na pala. Inatake na naman ng hirap sa paghinga si Mateo. Nasa loob pa ang doktor.”
Pagkatapos lamang niya ako nilingon.
Hindi nagbago ang ngiti sa kaniyang mga labi.
“Ana, matagal na nating hindi nagkikita.”
Hindi ako sumagot.
Diretsong pumasok si Rafael sa bahay. Sumunod ako, hindi nagtatanong, hindi tumitingin, at wala ring pakialam kung anong posisyon ni Bianca sa bahay na ito.
Nandoon pa rin ang dati kong kuwarto.
Ngunit may bagong picture frame sa ibabaw ng mesa.
Makikita roon si Mateo na nakaupo sa pagitan nina Rafael at Bianca. Pare-pareho silang nakaputing damit, at sa likod nila ay may Christmas tree na punong-puno ng palamuti.
Ilang segundo ko iyong tinitigan bago ako tumalikod.
Nagising si Mateo bandang hatinggabi.
Mas payat siya kaysa sa naaalala ko. Maputla ang mukha at puno ng electrode patches ang kaniyang dibdib.
Tumingin siya sa akin. Namumula ang kaniyang mga mata.
“Talaga bang bumalik ka na, Mama?”
Tumango ako.
“Oo.”
“Mananatili ka ba?”
“Oo.”
“Kahit hindi kita sinusunod?”
“Oo.”
“Kahit hindi ka na asawa ni Papa?”
Sandali akong natahimik bago muling tumango.
Biglang umiyak si Mateo at mahigpit na hinawakan ang kamay ko.
Sa unang pagkakataon matapos ang apat na taon, hinayaan ko siyang yakapin ako nang hindi ko sinasabing kailangan kong bumalik sa sarili kong buhay.
Mula noon, naging napakamasunurin ko hanggang sa hindi na iyon komportable para sa lahat ng tao sa bahay.
Sinabi ni Rafael na sa sala muna ako matutulog. Pumayag ako.
Nagpasya si Bianca na magsagawa ng handaan sa dining room. Ako mismo ang naglinis at naghanda ng mga gamit.
Gusto ni Mateo ng cake kahit ipinagbabawal ng doktor. Hindi ko siya pinigilan.
Nang sabihin ni Rafael na pansamantalang titira si Bianca sa bahay upang mas maalagaan si Mateo, isa lamang ang sagot ko:
“Sige.”
Hindi ako nagalit.
Hindi ako nagtanong.
Hindi ako nagselos.
Nagluto ako ng mga pagkaing paborito ni Mateo, dinadala siya sa ospital, at pinaaalalahanan sa tamang oras ng pag-inom ng gamot. Pagkatapos, tahimik akong bumabalik sa maliit na kuwartong inilaan para sa mga kasambahay.
Unti-unti, itinuring nila akong isang lumang gamit na ibinalik upang pakinabangan.
Hanggang sa sumapit ang ikalabindalawang gabi.
Biglang nawalan ng malay si Mateo sa sala.
Sinabi ng doktor ng pamilya na bumabagsak nang husto ang tibok ng puso ng bata at kailangan siyang dalhin agad sa ospital.
Binuhat ni Rafael si Mateo at tumakbo patungo sa sasakyan. Susunod na sana ako nang biglang hawakan ni Bianca ang aking pulso.
“Hindi ka maaaring sumama.”
Tinitigan ko siya.
“Bakit?”
Lumapit siya sa aking tainga. Wala na sa boses niya ang kahit katiting na lambing.
“Dahil kapag nagising si Mateo, sasabihin niya kay Rafael kung sino ang nagpapalit ng gamot niya.”
Nanigas ako.
Binitiwan ni Bianca ang aking kamay at ngumiti.
“Akala mo ba makakabalik ka rito dahil lamang sa ilang luha ng isang bata?”
Sa labas, narinig ko ang malakas na sigaw ni Rafael:
“Ana! Nasaan ka?”
Lumingon ako sa pintuan.
Nasa kamay ni Bianca ang bote ng gamot ni Mateo.
Ngunit matagal nang tinanggal ang label nito.
Ikalawang Bahagi
Nakatayo ako sa gitna ng kuwarto, hindi maalis ang tingin sa bote ng gamot sa kamay ni Bianca.
Sa labas, patuloy na naririnig ang sigaw ni Rafael.
“Ana! Bilisan mo!”
Ngunit hindi ako gumalaw.
“Bakit nasa iyo ang gamot ni Mateo?” tanong ko.
Hindi natinag si Bianca. Sa halip, mas lalo lamang lumalim ang ngiti niya.
“Gusto mo bang sabihin ko sa kanila na ikaw ang kumuha nito?”
“Hindi mo pa rin sinasagot ang tanong ko.”
“Hindi mo kailangang malaman.”
“Pero anak ko ang umiinom niyan.”
“Anak mo?” Napahagikgik siya. “Apat na taon mo siyang iniwan. Ngayon, bigla mo na naman siyang inaangkin?”
Hindi ko pinansin ang sakit na dulot ng mga salita niya. Sa halip, tinitigan ko ang bote.
May maliit na guhit sa ilalim ng takip.
Naalala ko iyon.
Dalawang gabi bago nito, habang inaayos ko ang mga gamot ni Mateo, napansin kong may nawawalang tableta. Tinanong ko si Bianca kung may kumuha, ngunit sinabi niyang baka ako ang nagkamali ng bilang.
Ngayon, malinaw na sa akin.
Hindi ko siya hinayaang makita ang takot sa aking mukha.
“Kung ayaw mong sumama ako sa ospital, sabihin natin kay Rafael kung ano ang hawak mo.”
Biglang nawala ang kaniyang ngiti.
“Mag-ingat ka, Ana.”
“Hindi ako natatakot sa iyo.”
“Dapat.”
Mabilis kong inilabas ang aking telepono mula sa bulsa ng damit ko. Kanina pa ito nakabukas, at tahimik na nagre-record.
Hindi ko alam kung gaano karami ang narinig nito. Ngunit sapat na ang narinig ko upang hindi na muling manahimik.
“Bakit mo binago ang gamot ni Mateo?” tanong ko.
Naningkit ang mga mata ni Bianca.
“Hindi ko siya sinaktan.”
“Kung gayon, bakit mo itinatago ang bote?”
“May mga bagay na hindi mo dapat pakialaman.”
“Dahil ba kapag naospital siya, makukuha mo ang tiwala ni Rafael?”
Napahinto siya.
At sa sandaling iyon, naunawaan kong tama ang hinala ko.
Hindi lamang niya gustong maging asawa ni Rafael.
Gusto niyang maging tanging taong may kontrol sa buhay ni Mateo.
Muli niyang hinawakan ang aking braso.
“Kung magsasalita ka, sisiguraduhin kong ikaw ang unang pagbintangan. May mga fingerprint mo sa mga gamot. Ikaw ang muling pumasok sa bahay. Ikaw ang may dahilan upang saktan ang bata.”
Mula sa pintuan, biglang narinig namin ang boses ni Rafael.
“Ano ang sinabi mo?”
Binitiwan ni Bianca ang aking kamay.
Nakatayo si Rafael sa may pintuan, hawak ang isang gusot na kumot. Maputla ang mukha niya.
Wala nang oras para magpanggap.
“Rafael,” mabilis na sabi ni Bianca, “huwag mong paniwalaan si Ana. Nagagalit siya dahil ayaw ko siyang sumama sa ospital.”
Lumapit ako sa kaniya at inagaw ang bote mula sa kamay niya.
“Hindi niya gustong makita ko ito.”
Tinitigan ni Rafael ang bote.
Pagkatapos ay tumingin siya kay Bianca.
“Bakit nasa iyo ang gamot ni Mateo?”
“Dahil ako ang naghahanda ng mga gamot niya.”
“Kung ganoon, bakit sinabi mong nasa emergency bag ito?”
Hindi nakasagot si Bianca.
Sa unang pagkakataon, nakita kong natakot siya.
“Rafael, hindi ito ang oras para magtanong,” sabi ko. “Kailangan nating dalhin agad si Mateo sa ospital.”
Hindi na siya nag-atubili.
Tumakbo kami palabas.
Sa loob ng sasakyan, nakahiga si Mateo sa kandungan ni Rafael. Hawak ko ang kaniyang kamay habang pinagmamasdan ang maputlang labi ng anak ko.
“Mama…” mahina niyang tawag.
“Nandito ako.”
“Ang gamot…”
“Anong gamot?”
Dahan-dahang dumilat si Mateo.
“Hindi si Bianca ang nagbibigay sa akin ng gamot… iba.”
Nanlamig ang buong katawan ko.
“Anong ibig mong sabihin?”
“May isang lalaking pumupunta sa kuwarto ko kapag tulog na kayo.”
Bumilis ang paghinga ni Rafael.
“Sino?”
Hindi na nakasagot si Mateo.
Pumikit muli ang kaniyang mga mata.
Pagdating namin sa ospital, agad siyang dinala sa emergency room. Naiwan kami ni Rafael sa pasilyo, parehong basa ng ulan at parehong walang masabi.
Makalipas ang ilang minuto, dumating ang doktor ng pamilya kasama ang security officer.
“May nakita kami sa kuwarto ni Mateo,” sabi ng doktor. “Isang maliit na recording device sa ilalim ng kaniyang bedside table.”
Tinitigan ko si Rafael.
“May nagmamanman sa kaniya.”
Bago pa siya makasagot, muling nag-ring ang telepono ko.
Isang mensahe mula sa hindi kilalang numero.
Kung gusto mong mabuhay ang anak mo, huwag mong sabihin kay Rafael ang tungkol sa nawawalang test result.
