lihim sa ilalim ng puting uniporme
Bahagi 3: Ang lihim sa ilalim ng puting uniporme
Kinabukasan, mas tumindi ang ulan.
Parang buong langit ay may gustong linisin mula sa baybaying bayan na iyon. Ang kalsada sa harap ng ospital ay lubog sa tubig hanggang bukung-bukong. Ang mga tricycle ay dumaraan nang mabagal, ang mga pasyente ay nakataas ang pantalon, at ang mga bantay ng maysakit ay nagsisiksikan sa pasilyo habang hawak ang plastic bag ng pagkain, gamot, at resibo.
Sa loob ng NICU, iba ang mundo.
Tahimik.
Maliwanag.
Puno ng tunog ng makina.
Beep.
Hiss.
Click.
Beep.
Nakatayo ako sa harap ng incubator ng sanggol. Ang pangalan niya pala ay Miko.
Baby Miko Dela Cruz.
Dalawampu’t limang araw sa mundo, pero nakipaglaban na para sa buhay na parang matanda.
Nakahiga siya nang mahimbing, may maliit na oxygen tube, IV line, at benda sa tiyan. Hindi pa siya puwedeng buhatin ng ina niya, hindi pa puwedeng padedehin, pero mas maganda na ang kulay ng mukha niya kaysa kagabi.
Mas rosas na ang labi niya.
Mas pantay ang tibok ng puso.
At paminsan-minsan, naririnig ko siya.
Mahina.
Pabulong.
“Mainit dito…”
“Gutom na ako…”
“Nasaan si Mama…”
Sa bawat reklamo niya, mas lalong kumakapit ang loob ko. Ang batang marunong magreklamo ay batang lumalaban.
“Althea,” tawag ni Doktor Santos mula sa likod.
Napalingon ako.
May hawak siyang folder. Mukha siyang hindi natulog. May anino sa ilalim ng mga mata, pero matalim pa rin ang tingin.
“Conference room. Now.”
Sumunod ako agad.
Pagpasok namin sa maliit na conference room sa tabi ng pediatric ward, nandoon na ang hospital administrator, isang senior nurse, dalawang security personnel, at ang punong doktor—si Doktor Renato Villanueva.
Sa unang bahagi ng kuwento, wala pa akong lakas ng loob pangalanan siya sa isip ko. Para siyang pader. Para siyang batas sa ospital. Pero ngayong nakita ko ang karayom mula sa tiyan ni Miko, hindi na siya pader.
Isa na siyang tanong.
At ang tanong na iyon ay unti-unting nagiging akusasyon.
“Nagsagawa na kami ng preliminary review,” sabi ng administrator, isang babaeng nasa singkwenta, maayos ang buhok ngunit halatang kinakabahan. “Ang pamilya ay nagsasabing walang karayom sa bahay. Pero siyempre, hindi pa iyon sapat para sabihing may foul play.”
“May CCTV ba sa ER triage?” tanong ni Doktor Santos.
“Meron,” sagot ng security. “Pero may ilang bahagi na hindi kita dahil sira ang isang camera sa waiting area.”
Napatingin ako sa punong doktor.
Hindi siya gumalaw.
Ngunit bahagyang kumibot ang daliri niya sa mesa.
“Convenient,” malamig na sabi ni Doktor Santos.
Kumunot ang noo ni Doktor Villanueva.
“Careful with your words, Santos.”
“Careful ako sa buhay ng bata,” sagot niya. “Sa salita, hindi masyado.”
Nanigas ang hangin.
Nagmadaling sumingit ang administrator.
“Panoorin muna natin ang available footage.”
Pinatay ang ilaw. Binuksan ang projector.
Lumabas sa screen ang footage mula sa triage area. Malabo, medyo nanginginig, walang tunog. Kita si Lira na papasok sa ospital, basang-basa ang buhok, yakap si Miko. Kasunod si Noel, bitbit ang bag at payong.
Lumapit sila sa triage nurse.
May usapan.
Itinuro ni Lira ang tiyan ng bata. Ipinakita niya ang bibig, pagkatapos ay ang bag, marahil ipinaliliwanag ang tungkol sa nawawalang charm.
Ang triage nurse ay sumulat sa papel.
Pagkatapos, may lumapit na babae.
Nurse din.
Naka-puti.
Nakatalikod sa camera.
May hawak siyang tray.
Huminto ang video.
“Sino iyon?” tanong ni Doktor Santos.
Tahimik ang room.
Ang senior nurse ay lumapit sa screen, pumikit nang bahagya, pagkatapos ay nagkibit-balikat.
“Hindi kita ang mukha.”
“Uniform?”
“Puwedeng staff nurse. Puwedeng trainee. Puwedeng volunteer.”
“Tray?”
“May cotton, thermometer, small tools, depende sa station.”
Pinindot ulit ang video.
Lumapit ang babaeng naka-puti kay Lira. Yumuko sa bata. May ginawa sa bandang mukha o bibig ni Miko, ngunit dahil nakatalikod siya, hindi malinaw.
Pagkatapos, napaatras bigla si Lira sa video.
Kita sa galaw niya na nagulat siya.
Humawak siya sa braso ng babae, parang nagtatanong.
Ngunit ang babaeng iyon ay mabilis na tumalikod at umalis.
Ilang minuto pagkatapos noon, lalo nang nagwala sa iyak si Miko.
Naramdaman kong nanikip ang dibdib ko.
“Nangyari iyon bago ang X-ray?” tanong ko.
Lahat ay napatingin sa akin.
Napayuko ako nang bahagya, ngunit itinuloy ko.
“Kung may nagpasok ng karayom sa bibig ng bata habang nasa triage, posibleng wala pa ito sa bituka noong unang X-ray. O kaya hindi pa ito nasa posisyong makikita nang malinaw.”
Natahimik ang lahat.
Mabagal na lumingon si Doktor Villanueva sa akin.
“Intern, huwag kang gagawa ng kuwento.”
Hindi ako sumagot.
Ngunit si Doktor Santos ang nagsalita.
“Hindi iyon kuwento. Timeline iyon.”
Nagpalit ng footage ang security.
Hallway.
Nurse station.
Pharmacy window.
Sa isang anggulo, nakita namin ang parehong babaeng naka-puti na naglalakad nang mabilis. Sandali siyang lumingon.
Hindi malinaw ang mukha.
Pero may isang bagay akong napansin.
May rosary bracelet siya sa kaliwang pulso.
Itim na beads.
May maliit na silver cross.
“Pause,” sabi ko.
Huminto ang video.
Lumapit ako sa screen.
“Nakita ko siya kagabi,” sabi ko. “Nasa labas siya ng emergency room pagkatapos dalhin si Miko sa ultrasound. Nakatayo siya sa tabi ng supply cabinet.”
“Sigurado ka?” tanong ng administrator.
Hindi ako agad sumagot.
Sa isip ko, binalikan ko ang kaguluhan kagabi—iyak ni Lira, sigaw ng nurse, ilaw ng monitor, mukha ni Doktor Villanueva. Sa gilid ng lahat ng iyon, may isang babaeng nakaputing uniporme, nakayuko, hawak ang phone, at mabilis na nagtago ng kamay nang dumaan si Doktor Santos.
Oo.
“Sigurado po ako sa bracelet.”
Biglang nagsalita ang senior nurse.
“May isang bagong volunteer nurse kami. Si Clara Mendoza. Lagi siyang may rosary bracelet.”
“Nasaan siya ngayon?” tanong ni Doktor Santos.
“Titingnan ko sa duty roster.”
Bago pa siya makalabas, bumukas ang pinto.
Isang batang nurse ang hingal na pumasok.
“Ma’am, sir… wala na po si Clara sa quarters. Iniwan niya ang uniform niya.”
Tahimik.
Pagkatapos, sabay-sabay kaming napatingin kay Doktor Villanueva.
Sa unang pagkakataon, nakita kong namutla siya.
Ngunit mabilis niya itong tinakpan ng galit.
“Anong klaseng pamamalakad ito? May volunteer kayong nawawala, tapos dito ninyo ako tinitingnan?”
“Dahil ikaw ang huling nakausap niya kagabi,” biglang sabi ng senior nurse.
Nagulat ang lahat.
Lumingon sa kanya ang administrator.
“Ano?”
Nanginginig ang labi ng senior nurse, ngunit nagsalita siya.
“Nakita ko po. Bandang five-thirty. Bago dumating si Baby Miko. Nasa hallway si Clara at si Doktor Villanueva. Nag-uusap sila sa tabi ng records room. Parang umiiyak si Clara.”
Tumayo si Doktor Villanueva.
“Enough.”
Hindi na malamig ang boses niya.
Galit na iyon.
Takot na iyon.
“Matagal na akong nagsisilbi sa ospital na ito. Huwag ninyong sisirain ang pangalan ko dahil sa imahinasyon ng isang intern at tsismis ng nurse.”
Sumagot si Doktor Santos.
“Kung malinis ang pangalan mo, investigation will clear it.”
“Hindi mo alam ang pinapasok mo, Santos.”
“Sana ikaw rin.”
Muntik nang sumabog ang room.
Ngunit bago pa may magsalita, tumunog ang phone ng administrator. Sinagot niya. Habang nakikinig, unti-unting nagbago ang mukha niya.
“Nasaan?” tanong niya.
Tumayo siya.
“Nakita si Clara. Nasa chapel ng ospital.”
Agad kaming lumabas.
Ang chapel ay nasa dulo ng lumang wing ng ospital, maliit, may amoy kandila at basang kahoy. Kaunti lang ang tao roon dahil malakas ang ulan. Sa unahan, nakaluhod sa harap ng estatwa, nandoon si Clara.
Bata pa siya.
Mas bata kaysa inaasahan ko.
Siguro dalawampu’t dalawa.
Nakapambahay na siya, hindi na uniform. Ngunit nasa pulso niya pa rin ang itim na rosary bracelet.
Nang marinig niya ang yabag namin, hindi siya lumingon.
“Ako ang hanap ninyo,” sabi niya.
Lumapit ang administrator, kasama ang security.
“Clara Mendoza?”
Tumango siya.
“Tungkol ito sa nangyari kay Baby Miko.”
Sa pagbanggit ng pangalan ng bata, bigla siyang napaiyak.
“Hindi ko gustong mamatay siya,” bulong niya. “Hindi ko alam na ganito kalala.”
Nanigas ako.
“Anong ginawa mo?” tanong ni Doktor Santos, mababa ang boses.
Humagulhol si Clara.
“Pinagawa lang sa akin. Akala ko pananakot lang. Akala ko maliit na tusok lang para magmukhang emergency case, para… para mapilitan ang pamilya magbayad sa private referral.”
“Private referral?” ulit ng administrator.
Nanginginig na tumango si Clara.
“May mga pasyente po na pinapaniwalaang hindi kaya dito, tapos nire-refer sa private clinic. May komisyon. Hindi ko alam na karayom ang ibibigay niya. Sabi niya harmless metal piece lang. Sabi niya hindi lulunukin ng bata, ilalagay lang sa bibig para magpanic ang nanay…”
Halos hindi ako makahinga.
Isang sanggol.
Ginamit para sa pera.
“Sinong ‘siya’?” tanong ni Doktor Santos.
Si Clara ay dahan-dahang lumingon.
Sa likod namin, nakatayo si Doktor Villanueva sa pintuan ng chapel.
Puting-puti ang mukha.
Ngunit ang mga mata niya ay puno ng babala.
Huwag.
Huwag mong sasabihin.
Nakita ko ang takot sa mukha ni Clara.
At sa sandaling iyon, mula sa malayo, mula sa NICU, parang may mahinang boses na muling dumaan sa loob ng isip ko.
“Ate… huwag mo silang hayaang manalo…”
Hindi ko alam kung tunay ko bang narinig iyon, o alaala lang ng boses ni Miko.
Pero sapat na iyon.
Lumapit ako kay Clara at lumuhod sa tabi niya.
“Clara,” mahina kong sabi, “buhay si Miko. Pero muntik na siyang mawala sa nanay niya. Kung tatahimik ka, may iba pang batang puwedeng mangyarihan nito.”
Umiiyak siyang tumingin sa akin.
“Papatayin nila career ko.”
“Mas mabigat ang mamatayan ng bata,” sabi ko.
Tumahimik siya.
Pagkatapos, dahan-dahan niyang itinaas ang kamay at itinuro ang pintuan.
“Siya,” pabulong niyang sabi.
Lahat kami ay lumingon.
At doon, sa ilalim ng malamlam na ilaw ng chapel, sa gitna ng ulan at dasal, tuluyang gumuho ang mukha ni Doktor Renato Villanueva.