kahong hindi dapat nabuksan
part 2: ang kahong hindi dapat nabuksan
Napatigil ang lahat sa loob ng mansyon.
Ang ilaw na pang-emergency ay kumikislap sa pulang liwanag, dahilan para magmukhang duguan ang bawat mukha sa pasilyo. Nakahandusay si Sofia sa sahig, nanginginig ang kamay habang nakaturo sa nakasarang silid sa dulo.
Lumuhod ako sa tabi niya.
“Sofia, tingnan mo ako. Nasaan ang sugat?”
Pinilit niyang magsalita, ngunit nanginginig ang labi niya. May mahabang gasgas sa kanyang braso at dugo sa gilid ng noo. Hindi malalim ang mga sugat, ngunit sapat para mawalan siya ng lakas.
“May tao…” bulong niya. “May lumabas mula sa kwartong iyon.”
Tumingin ako sa pintong may nakasulat na dugo.
“Ang batang dapat ay patay na, sa wakas ay nakabalik na.”
Hindi iyon basta pagbabanta.
Iyon ay mensahe.
Mensahe mula sa taong alam ang nangyari sa akin dalawampu’t apat na taon na ang nakalipas.
Lumapit ang ama ko, si Don Emilio Del Rosario, ngunit bago niya mahawakan si Sofia ay hinarang ko siya.
“Huwag ninyong galawin ang kahit ano.”
Nanigas siya.
“Anak, sugatan ang kapatid mo.”
“Kaya nga kailangan ng ambulansya. Pero ang lugar na ito ay crime scene na ngayon.”
Tumaas ang boses ng aking ina, si Doña Camila.
“Crime scene? Bahay namin ito!”
Tiningnan ko siya nang diretso.
“May dugo sa pinto. May taong umatake kay Sofia. May ebidensiyang kaugnay ng lumang kaso sa loob ng kahon ni Lolo. Kung hindi ito crime scene, ano ito? Family dinner?”
Walang nakapagsalita.
Si Rafael, na kanina pa namumutla, ay nakatayo sa gilid. Hawak niya ang sariling braso, parang giniginaw kahit mainit ang hangin sa mansyon.
Napansin ko iyon.
Ang taong takot na takot ay maaaring inosente.
Pero maaari rin siyang may alam.
Tinawagan ko ang team captain na si Captain Ramos.
“Captain, kailangan ko ng forensic team sa Del Rosario residence. May assault, possible tampering of evidence, at may connection sa lumang dismemberment case.”
Natahimik siya sa kabilang linya.
“Miguel, alam mo bang sinasabi mo?”
“Oo. At kailangan ninyong bilisan.”
Pagbaba ko ng tawag, lumapit si Lolo, si Don Severino Del Rosario. Kahit matanda na siya, tuwid pa rin ang likod niya. Nanginginig ang kamay niya, hindi dahil sa takot kundi dahil sa galit.
“Akala ko tapos na ang lahat,” sabi niya.
Tumingin ako sa kanya.
“Alam ninyo kung sino ang may gawa?”
Hindi siya agad sumagot.
Sa likod namin, umiiyak si Doña Camila habang niyayakap si Rafael. Ngunit kahit umiiyak siya, hindi sa sugatang si Sofia nakatuon ang kanyang pansin. Kay Rafael pa rin.
Sa sandaling iyon, malinaw kong nakita kung sino ang mahal niya, at kung sino ang pinipilit lang niyang tanggapin.
Masakit.
Pero hindi na ako bata para mabasag dahil doon.
Dumating ang ambulansya at dinala si Sofia sa ospital. Sumama si Don Emilio. Si Doña Camila naman ay gustong sumama kay Rafael na tila siya ang sinaktan, ngunit pinigilan siya ni Lolo.
“Dito ka.”
Napatigil siya.
“Papa, natatakot si Rafael.”
Malamig siyang tiningnan ni Lolo.
“Si Sofia ang duguan, pero si Rafael ang inaalagaan mo. Camila, ilang beses ka bang pipili ng maling anak bago ka matauhan?”
Namula ang mukha ni Doña Camila.
Si Rafael ay yumuko, ngunit nakita ko ang maikling kislap ng galit sa kanyang mata.
Sandali lang iyon.
Pero nakita ko.
Dumating ang team ni Captain Ramos makalipas ang kalahating oras. Sinelyuhan ang pasilyo, kinuha ang sample ng dugo sa pinto, sinuri ang lock ng nakasarang kwarto, at kinunan ng litrato ang bawat sulok.
Nang buksan namin ang silid, sinalubong kami ng amoy ng alikabok at lumang kahoy.
Ito pala ay dating nursery.
May lumang duyan sa gitna. May mga laruan ng sanggol sa isang cabinet. Sa dingding, may kupas na larawan ng bagong silang na sanggol na nakabalot sa puting kumot.
Lumapit ako.
Sa likod ng frame ng larawan, may nakadikit na maliit na sobre.
“Captain.”
Maingat naming kinuha iyon.
Sa loob ay isang lumang hospital tag.
Nakasulat doon ang pangalang Andres Del Rosario.
At sa tabi nito, may tuyong mantsa ng dugo.
Tahimik si Captain Ramos.
“Kung ito ang tunay na hospital tag mo, bakit nasa bahay ito? Dapat nasa hospital records.”
Tumayo si Lolo sa pinto, mabigat ang mukha.
“Dahil ninakaw iyan noong gabing nawala siya.”
Lahat kami ay napatingin sa kanya.
Dahan-dahan siyang naupo sa lumang silya sa silid.
“Dalawampu’t apat na taon na ang nakalipas, may nagtangkang dukutin si Andres mula sa nursery. Akala namin simpleng pagkakapalit lang sa ospital. Pero bago mamatay ang dating yaya, sinabi niyang hindi raw aksidente iyon. May taong pumasok sa silid ng sanggol. May duguang tela. May lalaking nakasuot ng uniporme ng ospital.”
“Bakit hindi ninyo sinabi sa pulis?” tanong ko.
“Sinabi ko,” sagot niya. “Pero nawala ang ebidensya. Ang officer na humawak ng kaso ay namatay makalipas ang ilang buwan. Ang assistant niya naman ay biglang nagbitiw. Mula noon, sinabi ng pamilya na tigilan ko na raw. Lalo na si Camila.”
Napalingon ako sa aking ina.
Namumutla siya.
“Hindi ko alam!” sigaw niya. “Papa, hindi ko alam na may gustong pumatay sa anak ko. Ang alam ko lang, may pagkakamali sa ospital. Ang alam ko lang, si Rafael ang sanggol na iniuwi ko!”
“Pero nang nalaman mong hindi siya ang anak mo,” malamig na sabi ni Lolo, “pinili mo pa rin siyang protektahan kaysa alamin kung bakit nawala ang tunay mong anak.”
Napaupo si Doña Camila na parang nawalan ng buto.
Hindi ako nagsalita.
May mga sugat na hindi agad gumagaling kahit marinig mo ang dahilan.
Sinuri ko ang lumang duyan. Sa ilalim nito, may manipis na ukit sa kahoy. Halos hindi makita dahil sa kapal ng alikabok.
Nilapitan ko at pinailawan.
Tatlong letra.
R.M.V.
Kumunot ang noo ni Captain Ramos.
“Initials?”
“Maaaring pangalan,” sabi ko. “O marka.”
Biglang nagsalita si Rafael.
“Wala akong alam diyan.”
Wala namang nagtatanong sa kanya.
Kaya mas lalo siyang naging kahina-hinala.
Tumingin ako sa kanya.
“Rafael, bakit ka nanginginig?”
“Dahil may umatake kay Ate Sofia! Normal lang matakot!”
“Hindi ka natakot nang makita ang dugo sa pinto. Natakot ka nang mabuksan ang kahon.”
Namula ang mga mata niya.
“Ano bang gusto mong sabihin? Na ako ang may gawa? Ako rin ang biktima rito!”
“Hindi ko sinasabing ikaw ang may gawa,” sagot ko. “Pero may alam ka.”
Napaatras siya.
“Wala.”
Lumapit si Lolo sa kanya.
“Rafael, kung may tinatago ka, sabihin mo na. Hindi ka namin pababayaan kung hindi ikaw ang may kasalanan.”
Tumawa nang mapait si Rafael.
“Hindi ninyo ako pababayaan? Talaga? Simula nang dumating siya, lahat kayo nagbago na. Si Lolo, siya na ang pinapaupo sa tabi. Si Ate Sofia, siya na ang sinusundo. Si Papa, siya na ang tinitingnan nang may konsensya. Kahit si Mama, kahit yakap ako nang yakap, alam kong natatakot siyang mawala siya ulit.”
Tahimik ang lahat.
Lumingon siya sa akin.
“Alam mo ba kung gaano kasakit? Buong buhay ko, sinabi nilang anak ako. Tapos isang araw, bigla akong naging pekeng anak. Pekeng tagapagmana. Pekeng Del Rosario.”
Sa unang pagkakataon, nakita ko ang totoong takot sa mukha niya.
Hindi iyon arte.
Ngunit ang takot ay hindi nangangahulugang inosente.
Minsan, ang taong takot mawalan ay kayang gumawa ng pinakamasamang bagay para manatili.
Dumating ang balita mula sa forensic technician.
“Sir Miguel, preliminary test: dugo sa pinto ay hindi kay Ma’am Sofia lang. May pangalawang blood sample.”
“Kanino?”
“Kailangan pa ng DNA match. Pero may nakita rin kaming partial fingerprint sa kahon.”
Tumingin ako kay Rafael.
Napalunok siya.
Bago pa may makapagsalita, tumunog ang cellphone ni Captain Ramos.
Matapos niyang sagutin, biglang nag-iba ang mukha niya.
“Miguel,” sabi niya, “may resulta na mula sa tailoring workshop. Ang sinulid na nakuha mo sa kuko ng driver ay ginamit sa custom barong na inorder ng isang miyembro ng Del Rosario family.”
“Kanino nakapangalan ang order?”
Tumingin siya sa akin, pagkatapos kay Rafael.
“Hindi kay Rafael.”
Saglit akong natahimik.
“Kanino?”
Mabigat ang boses ni Captain Ramos.
“Nakapangalan kay Doña Camila Del Rosario.”
Napaatras ang aking ina, tila sinampal.
“Hindi… hindi ako…”
Ngunit bago niya matapos ang pangungusap, biglang tumunog ang lumang telepono sa loob ng nursery.
Lahat kami ay napalingon.
Matagal nang hindi ginagamit ang silid na iyon.
Dahan-dahang lumapit si Captain Ramos at sinagot ang tawag.
Tahimik ang kabilang linya sa loob ng ilang segundo.
Pagkatapos, isang malamig na boses ang nagsalita, sapat para marinig naming lahat.
“Kung gusto ninyong mabuhay ang tunay na anak ng Del Rosario, itigil ninyo ang paghuhukay sa nakaraan.”
Tumingin ako sa kahon.
Sa pulseras ng sanggol.
Sa lumang evidence bag.
Sa mukha ng pamilyang hindi ko pa lubusang kilala.
At sa unang pagkakataon, hindi lang ako isang forensic doctor na naghahanap ng katotohanan.
Ako na mismo ang sentro ng kasong matagal nang dapat nalutas.
Mahinahon kong kinuha ang telepono mula kay Captain Ramos.
“Makinig ka,” sabi ko.
Tumahimik ang kabilang linya.
“Dalawampu’t apat na taon akong nabuhay nang hindi alam kung sino ako. Kung akala mong matatakot ako ngayong alam ko na, nagkakamali ka.”
Walang sumagot.
Ngunit bago maputol ang tawag, narinig ko ang isang mahinang tunog sa background.
Tunog ng kampana.
Malalim.
Luma.
At pamilyar.
Nilingon ko si Lolo.
“May lumang simbahan ba malapit sa bahay ninyo noon?”
Namutla siya.
“Hindi simbahan,” bulong niya. “Lumang kapilya ng pamilya Del Rosario. Matagal nang sarado iyon.”
Tumayo ako.
“Hindi na sarado ngayon.”