Araw na Pinili Ko ang Sarili Ko
Bahagi 3: Ang Araw na Pinili Ko ang Sarili Ko
Natapos ang seremonya nang tahimik ngunit puno ng damdamin.
Walang sobrang marangyang palabas, walang eksenang ginawa para pag-usapan ng buong social media. May mga bulaklak, may musika, may mga taong tunay na masaya para sa akin. At higit sa lahat, may isang lalaking nakatayo sa tabi ko na hindi ako tinatratong panakip-butas sa buhay niya.
Nang isuot ni Gabriel ang singsing sa daliri ko, hindi niya sinabi ang matatamis na pangakong madalas marinig sa mga pelikula.
Tiningnan niya lang ako nang diretso sa mata at sinabi.
“Lira, hindi ko ipapangakong hindi tayo magkakaroon ng mahihirap na araw.”
“Pero ipinapangako kong sa bawat hirap, hindi kita iiwan mag-isa.”
Muntik na akong mapaiyak ulit.
Dati, hiniling ko lang kay Miguel ang isang simpleng pangako.
Isang petsa.
Isang pangalan.
Isang malinaw na lugar sa buhay niya.
Pero kahit iyon, ipinagkait niya.
Ngayon, ang lalaking nakilala ko pa lang sa maikling panahon ay hindi nangakong magiging perpekto ang lahat. Nangako lang siyang hindi niya ako pababayaan.
At marahil iyon ang pinakamahalagang pangako sa lahat.
Nang matapos ang seremonya, nagsipalakpakan ang mga bisita.
Niyakap ako ni Mama nang mahigpit.
“Anak,” bulong niya, “masaya ka ba?”
Tumingin ako kay Gabriel na nakikipag-usap kay Papa. Magalang ang tindig niya, nakikinig nang mabuti, hindi nagpapakitang-tao.
Pagkatapos ay tumango ako.
“Hindi ko pa alam kung paano tawaging masaya ito, Ma.”
Ngumiti siya nang malungkot.
“Bakit?”
“Kasi matagal ko nang nakalimutan kung ano ang pakiramdam ng hindi nasasaktan.”
Hinaplos ni Mama ang pisngi ko.
“Kung ganoon, simulan mo ulit alalahanin.”
Simple lang ang reception namin. Dahil sa kaguluhang nangyari sa kabilang hall, may ilang bisita na halatang nag-aalangan. May mga dumating na may tanong sa mata, ngunit walang nangahas magtanong nang diretso.
Marahil dahil nakita nila akong nakangiti.
Hindi pilit.
Hindi mapait.
Hindi nagwawagi laban sa ibang tao.
Kundi nakangiti na parang isang taong sa wakas ay nakalabas mula sa isang kuwartong matagal nang walang bintana.
Sa gitna ng reception, lumapit ang isang staff kay Gabriel at may ibinulong.
Napansin kong bahagyang nagbago ang ekspresyon niya.
“Tungkol ba kay Miguel?” tanong ko.
Hindi siya agad sumagot.
“Lira, hindi mo kailangang harapin ito ngayon.”
“Sabihin mo sa akin.”
Nag-alinlangan siya, pagkatapos ay marahang tumango.
“Nasa labas siya. Gusto ka raw makausap.”
Hindi ako nagulat.
Ang Miguel na kilala ko ay ganoon.
Kapag sigurado siyang may hawak siya, hindi niya inaalagaan.
Kapag nawala na, saka niya hahabulin.
“Gusto mo ba siyang kausapin?” tanong ni Gabriel.
Tiningnan ko siya.
“Kung sasabihin kong oo, magagalit ka ba?”
Umiling siya.
“Hindi. Nakaraan mo iyon. Hindi ko kailangang pigilan kang magsara ng pinto nang maayos.”
May kakaibang init na kumalat sa dibdib ko.
Kay Miguel, bawat kilos ko kailangang ipaliwanag.
Kay Gabriel, kahit katahimikan ko ay nirerespeto.
Tumayo ako.
“Sandali lang ako.”
“Samahan kita hanggang labas,” sabi niya.
“Hindi na. Kaya ko.”
Ngumiti siya.
“Alam kong kaya mo. Pero nandito lang ako kapag kailangan mo.”
Hindi niya ako sinundan.
Hindi niya rin ako pinigilan.
At iyon mismo ang dahilan kung bakit mas lalo akong naging matatag.
Paglabas ko sa maliit na garden area ng hotel, nakita ko si Miguel sa ilalim ng ilaw.
Wala na ang groom jacket niya. Gusot ang polo, magulo ang buhok, at parang ilang taon siyang tumanda sa loob lang ng ilang oras.
Nang makita niya ako, agad siyang lumapit.
“Lira…”
Huminto ako bago pa siya makalapit nang husto.
“Diyan ka lang.”
Natigilan siya.
Dati, hindi ko siya pinapahinto. Dati, kapag lumapit siya, kahit galit ako, may bahagi sa akin na umaasang yayakapin niya ako at sasabihing ako pa rin.
Ngayon, wala na iyon.
“May kailangan ka?” tanong ko.
Tumingin siya sa damit-pangkasal ko.
May sakit sa mata niya, pero hindi ko alam kung sakit ba iyon dahil mahal niya ako, o dahil hindi niya matanggap na hindi na ako nasa ilalim ng kontrol niya.
“Hindi ako makapaniwalang tinuloy mo ang kasal.”
“Bakit?”
“Dahil…” Napalunok siya. “Dahil tayo dapat.”
Natawa ako nang mahina.
“Tayo dapat?”
“Lira, alam kong marami akong pagkakamali. Pero sa loob ng pitong taon, hindi naman lahat kasinungalingan.”
Tahimik akong tumingin sa kanya.
Iyon ang pinakamasakit na bahagi.
Totoo.
Hindi lahat kasinungalingan.
May mga araw na pinakiramdaman niya akong may sakit.
May mga gabing dinalhan niya ako ng gamot.
May mga sandaling hinawakan niya ang kamay ko at sinabi niyang magtiwala ako sa kanya.
Pero ang ilang totoong sandali ay hindi sapat para burahin ang mahabang taon ng pagtatago, pagbalewala, at paggamit.
“Hindi ko sinabing lahat kasinungalingan,” sabi ko. “Pero hindi rin sapat ang ilang totoong sandali para tawaging pagmamahal ang lahat.”
Bumigat ang paghinga niya.
“Pwede pa ba tayong magsimula ulit?”
Tiningnan ko siya nang matagal.
Ang dating ako, baka umiyak sa tanong na iyon.
Baka magtanong, “Talaga ba?”
Baka maniwala na sa wakas, pinili niya ako.
Pero ngayon, malinaw na malinaw sa akin ang lahat.
“Miguel, hindi mo ako gustong balikan dahil mahal mo ako.”
Umiling siya agad.
“Mahal kita.”
“Hindi.” Mahinahon ngunit matigas ang boses ko. “Gusto mo akong balikan dahil wala nang sumasalo sa pagbagsak mo.”
Namutla siya.
“Hindi patas iyon.”
“Hindi rin patas ang pitong taon kong paghihintay.”
Hindi siya nakasagot.
Sa malayo, naririnig ang mahinang musika mula sa reception ko. Warm, simple, payapa. Parang kabaligtaran ng lalaking nasa harap ko.
“Lira, nawalan ako ng kumpanya. Iniwan ako ng investors. Iniwan ako ni Andrea. Kahit mga kaibigan ko, hindi na sumasagot sa tawag ko.”
“Pasensya na sa nangyari,” sabi ko. “Pero hindi na iyon responsibilidad ko.”
Parang nasaktan siya sa sagot ko.
“Ganoon na lang kadali sa iyo?”
Naramdaman kong may dating sugat na bahagyang kumirot.
“Madali?” tanong ko.
Lumapit ako ng isang hakbang.
“Alam mo ba kung gaano kahirap tumayo sa ulan habang pinapanood kong inuuna mo ang iba?”
“Alam mo ba kung gaano kahirap ngumiti sa harap ng mga taong nagtatanong kung ano ba talaga ako sa buhay mo?”
“Alam mo ba kung gaano kahirap lunukin ang sariling dignidad araw-araw dahil umaasa akong isang araw, pipiliin mo ako nang hindi ko kailangang magmakaawa?”
Nanahimik siya.
“Hindi madali, Miguel. Pero tapos na ako.”
Sa unang pagkakataon, nakita kong umagos ang luha sa mata niya.
“Lira, sorry.”
Dalawang salita.
Dalawang salitang hinintay ko sa loob ng napakatagal na panahon.
Pero kakaiba pala ang pakiramdam kapag dumating ang paghingi ng tawad sa panahong wala na itong kayang ibalik.
“Tinanggap ko,” sabi ko.
Umasa ang mata niya.
“Talaga?”
Tumango ako.
“Tinanggap ko ang sorry mo. Pero hindi ibig sabihin noon babalik ako.”
Biglang napawi ang pag-asa sa mukha niya.
“Lira…”
“Pinapatawad kita hindi dahil karapat-dapat ka, kundi dahil karapat-dapat akong mabuhay nang hindi bitbit ang galit sa iyo.”
Pumikit siya.
Parang sa wakas, naintindihan niyang wala na talaga.
Huminga ako nang malalim.
“Pumunta ka rito hindi para humingi ng tawad, Miguel. Pumunta ka rito para subukan kung may kapangyarihan ka pa sa akin.”
Hindi siya nakasagot.
At sapat na iyon bilang sagot.
“Wala na,” sabi ko. “Wala ka nang kapangyarihan sa akin.”
Pagkasabi ko niyon, tumalikod ako.
Bago ako tuluyang makalayo, narinig ko siyang magsalita.
“Masaya ka ba sa kanya?”
Huminto ako sandali.
Hindi ako lumingon.
“Hindi ko pa alam kung ano ang buong magiging buhay namin.”
“Tao rin si Gabriel. May pagkukulang din siya. May darating ding araw na magkakaroon kami ng problema.”
Huminga ako nang malalim.
“Pero alam ko ang isang bagay.”
“Ano?”
“Sa tabi niya, hindi ko kailangang magmakaawa para respetuhin.”
Hindi na siya nagsalita.
Bumalik ako sa reception hall.
Pagpasok ko, agad akong nakita ni Gabriel. Hindi siya nagtanong. Hindi siya nag-usisa. Iniabot lang niya sa akin ang isang basong tubig.
“Okay ka lang?”
Tinanggap ko ang baso.
“Ngayon, oo.”
Ngumiti siya.
“Good.”
May tumugtog na mabagal na kanta.
Lumapit siya at iniabot ang kamay.
“Pwede bang sayawin ko ang asawa ko?”
Asawa.
Hindi lihim.
Hindi tagong babae.
Hindi taong “dodolsuhin lang.”
Asawa.
Ipinatong ko ang kamay ko sa kanya.
“Pwede.”
Sa gitna ng maliit na dance floor, marahan kaming gumalaw sa tugtog.
Hindi perpekto ang sayaw namin. Minsan natatapakan ko siya. Minsan natatawa siya. Minsan nahihiya ako.
Pero bawat sandali ay totoo.
Habang umiikot kami, nakita ko sa malayo ang mukha ni Mama. Umiiyak siya habang nakangiti. Si Papa naman ay kunwaring seryoso, pero halata ang pamumula ng mata.
Biglang yumuko si Gabriel at bumulong.
“Lira.”
“Hmm?”
“Hindi ko alam lahat ng sakit na pinagdaanan mo.”
Tumingala ako.
“Pero gusto kong malaman ang babaeng magiging ikaw pagkatapos ng lahat ng iyon.”
Nanikip ang dibdib ko, ngunit sa pagkakataong ito, hindi dahil sa sakit.
Dahil sa pag-asa.
Sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, hindi ko na hinahanap si Miguel sa gitna ng crowd.
Hindi ko na iniisip kung tumawag ba siya.
Hindi ko na iniisip kung nagsisisi ba siya.
Ang nasa harap ko lang ay ang bagong buhay na pinili ko.
At ang sarili kong unti-unting bumabalik.