Tinawag na Pekeng Maestro ang Tatay Ko, Kaya Tumakas Ako sa Bundok—Pero Nang Mabasa Ko ang Itim na Anino sa Noo ng Isang Mayamang Dalaga, Doon Ko Nalaman Kung Bakit Lahat ng Bilyonaryo ay Lumuhod sa Kanya
Akala ko buong buhay niloko lang ng tatay ko ang mayayaman.
Akala ko ang lumang dambana namin sa bundok ay taguan ng isang pekeng manghuhula.
Kaya tumakas ako.
Pero sa unang araw ko sa UP Diliman, nakita ko ang itim na anino sa noo ng isang dalagang bumaba mula sa Bentley.
At bago ko napigilan ang sarili ko, nasabi ko:
“Ate… huwag kang uuwi mamayang gabi. Mamamatay ka.”
Ako si Maya Salcedo, anak ni Maestro Isidro Salcedo, ang lalaking tinatawag ng mga negosyante, politiko, at mayayamang pamilya na “Dakilang Maestro ng Sierra Madre.”
Pero para sa akin?
Isa lang siyang magaling umarte.
Ang tinatawag nilang “dambanang banal” ay isang kubong kahoy na tumutulo kapag umuulan. Dalawa lang ang tao roon: ako at si Tatay.
Pag walang bisita, naka-tsinelas lang siya, may bitbit na sako, naghuhukay ng mga ugat, halamang-gamot, at ligaw na luya sa bundok.
Pero kapag may dumating na Land Cruiser, BMW, o itim na SUV, bigla siyang magiging ibang tao.
Isusuot niya ang maitim na barong na may gintong burda. Hahawakan niya ang lumang kompas, papikit-pikit, tapos sasabihin sa seryosong boses:
“May mabigat na hanging dumidikit sa inyong pamilya.”
At ang mga mayayaman naman, nanginginig na maglalagay ng sobre sa mesa.
Noong bata ako, tuwang-tuwa pa ako kapag may dalang ensaymada, imported na tsokolate, o bagong sapatos ang mga bisita.
Pero habang lumalaki ako, natakot ako.
Dahil pakiramdam ko, isang araw, hindi na kotse ng mayaman ang hihinto sa harap ng dambana namin.
Baka police mobile na.
Kaya nag-aral ako na parang buhay ko ang nakataya. Kahit mahina ang signal sa bundok, kahit kandila lang ang ilaw minsan, kahit si Tatay panay ang sabi na, “Maya, ikaw ang magmamana ng mata ng angkan natin,” hindi ako nakinig.
Ayokong maging manghuhula.
Ayokong maging scammer.
Gusto kong bumaba ng bundok at maging normal na estudyante.
Kaya nang matanggap ako sa UP Diliman, halos maubos ko ang kaldero ng sinaing sa tuwa.
Si Tatay lang ang tahimik.
Buong hapon siyang nakaupo sa harap ng altar, pinaglalaruan ang anim na lumang baryang tanso.
“Anak,” sabi niya, “hindi kita pinipigilan dahil makitid ang isip ko. Pinipigilan kita dahil nakita ko na ang dadaanan mo.”
Umirap ako.
“Ano na naman, Tatay?”
Ibinagsak niya ang mga barya sa pulang tela.
“Tubig sa ibabaw ng bundok. Kiñan. Maraming hadlang sa unang lakad.”
“Wow,” sabi ko, “ang ibig sabihin ba niyan, madudulas ako sa terminal?”
Hindi siya natawa.
“Kapag nakita mo ang itim sa noo ng tao, huwag kang tatahimik.”
Nanlamig ako nang bahagya, pero itinago ko iyon sa pamamagitan ng pagtawa.
“Drama mo, Tay.”
Kinagabihan, habang natutulog siya, kinuha ko ang backpack ko at tumakas.
Hindi pa ako nakakalayo nang marinig ko ang boses niya sa dilim.
“Maya.”
Napatigil ako.
Nakatayo siya sa ilalim ng puno ng balete, suot ang maitim na barong na akala ko ginagamit lang niya sa panloloko.
Sa buwanang liwanag, kakaiba ang itsura niya.
Hindi mukhang luko-luko.
Mukhang tunay na maestro.
“Kung gusto mong umalis, umalis ka,” sabi niya. “Pero dalhin mo ang dapat mong dalhin.”
Hindi ko siya sinagot.
Tumakbo ako pababa.
At doon nagsimula ang malas.
Una, hinarang ako ng tatlong asong gala. Gutom na gutom sila at nakatitig sa tinapay na may palaman kong longganisa.
Hindi ko na ikukuwento nang detalyado ang laban namin.
Basta ang mahalaga: hindi sila nanalo.
Pero ang damit kong pinili para magmukhang freshie na freshie sa unang araw ko?
Punit-punit.
Kinailangan kong pumasok sa public restroom sa may terminal para magpalit. Pagbukas ko ng bag, natigilan ako.
Hindi damit ang laman.
Nandoon ang kahoy na pangtatak ni Tatay, lumang kompas, maliit na espada na gawa sa magkakadikit na barya, papel na dilaw, pulang tinta, at ang maitim na barong na may gintong burda.
Napahawak ako sa noo.
Mali ang nadampot kong backpack.
Dahil wala na akong ibang maisuot, napilitan akong isuot ang barong ni Tatay. Maluwag, kakaiba, at mukhang costume sa historical drama.
Habang papunta ako sa UP, binuhusan ako ng putik ng jeep, nasiraan ng aircon ang bus, at muntik pa akong mabagsakan ng kahon sa overpass.
Pagdating ko sa gate, nadapa pa ako sa harap ng maraming estudyante.
Narinig ko ang tawanan.
“May cosplayer ba ngayon?”
“Freshie ‘yan?”
“Ang ganda sana, kaso parang galing exorcism!”
Bago ako makabangon, huminto ang isang Bentley sa gilid.
Natahimik ang lahat.
Bumaba ang isang babaeng parang galing sa magazine. Mahaba ang itim na buhok, puting dress, mamahaling sandals, at amoy bulaklak.
Lumapit siya sa akin at inabot ang kamay.
“Okay ka lang?”
Tinulungan niya akong tumayo.
“Ako si Celina Roque,” sabi niya. “Third year. Ikaw?”
“Maya,” sagot ko, nahihiya.
Binigyan niya ako ng panyo.
May sumigaw sa likod, “Grabe, Gucci ‘yan! Ang bait talaga ni Miss Celina!”
Tiningnan ko ang logo sa panyo.
Kamukha lang ng print sa lumang sako ni Tatay.
Nilinis ko ang mukha ko. Pag-angat ko ng tingin, biglang nanikip ang dibdib ko.
Sa ibabaw ng noo ni Celina, may makapal na itim na anino.
Hindi dumi.
Hindi anino ng puno.
Parang usok na nakakapit sa balat niya.
Sa likod niya, may lalaking naka-beige blazer na nakasimangot habang may kausap sa phone.
“Celina, late na tayo,” sabi nito. “Board meeting pa.”
Pero hindi ko na siya halos narinig.
Tinitigan ko ang mukha ni Celina. Maputla ang dulo ng ilong niya. Nangingitim ang pagitan ng kilay niya. Ang enerhiya sa paligid niya ay parang kandilang papatayin ng hangin.
Narinig ko sa isip ko ang boses ni Tatay:
“Kapag nakita mo ang itim sa noo ng tao, huwag kang tatahimik.”
Kaya hinawakan ko ang pulso ni Celina.
Nagulat siya.
“Maya?”
Lumingon ang lahat sa amin.
Lumapit ang lalaking naka-blazer. “Anong ginagawa mo?”
Hindi ko siya pinansin.
Tumingin ako diretso kay Celina.
“Ate,” mahina kong sabi, pero sapat para marinig ng lahat, “huwag kang sasakay ulit sa Bentley na ‘yan mamayang gabi.”
Namula ang mukha ng lalaki.
“Ano raw?”
Nilunok ko ang kaba.
“Bago maghatinggabi, may mangyayaring aksidente sa’yo.”
Namayani ang katahimikan.
At saka ko sinabi ang pinakamasamang nakita ko.
“Hindi aksidente ang mangyayari. May gustong pumatay sa’yo… at kasama mo siya ngayong bumaba sa kotseng iyan.”
PARTE2
Natigilan ang lahat.
Parang pati mga dahon sa acacia ng campus ay tumigil sa paggalaw.
Si Celina, na kanina ay nakangiti at kalmado, biglang namutla.
Pero ang lalaking naka-beige blazer ang unang nagsalita.
“Anong kalokohan ‘yan?” singhal niya. “Celina, huwag mong pansinin. Baka scammer ‘to. Tingnan mo naman ang suot.”
Tumingin sa akin ang mga estudyante.
May ilan na naglabas ng phone.
May tumawa.
“Grabe, first day pa lang may manghuhula na sa gate.”
“Content ‘to!”
Napahiya ako.
Gusto kong bawiin ang sinabi ko. Gusto kong tumakbo papunta sa dorm at magtago sa ilalim ng kumot.
Pero habang tinitingnan ko si Celina, lalong kumakapal ang itim na usok sa noo niya.
At sa gilid ng paningin ko, nakita kong nanginginig ang hintuturo ng lalaking naka-blazer.
Hindi siya galit lang.
Takot siya.
“Ate Celina,” sabi ko, pilit pinatatag ang boses ko, “sino siya?”
Sumulyap si Celina sa lalaki.
“Pinsan ko. Si Renzo Roque. Siya ang tumutulong sa family business habang nasa ospital ang papa ko.”
“Ah,” sabi ko.
Mas lalo akong kinilabutan.
Renzo stepped forward. “Security! May nanggugulo rito!”
Pero bago pa siya makalapit, hinawakan ni Celina ang braso niya.
“Renzo, wait.”
Tumingin siya sa akin.
“Maya, bakit mo nasabi iyon?”
Hindi ko alam paano ipapaliwanag nang hindi nagmumukhang baliw.
Kaya sinabi ko na lang ang nakita ko.
“May itim sa noo mo. Kapag ganoon, may panganib sa buhay. Putol ang liwanag sa may kilay mo, ibig sabihin ang panganib galing sa taong malapit. At…” napatingin ako sa Bentley, “may amoy sunog na bakal sa kotse.”
Napatigil ang driver.
Hindi ko sana mapapansin, pero biglang kumabog ang dibdib niya.
Lumapit ako sa sasakyan. Hindi ako mekaniko, pero may kung anong humatak sa paa ko papunta sa likod na gulong.
Binuksan ko ang backpack ni Tatay at inilabas ang lumang kompas.
Umiikot ang karayom nito na parang baliw.
Tumigil ito sa ilalim ng sasakyan.
“Patingnan n’yo,” sabi ko.
Napasinghal si Renzo.
“Celina, seryoso? Maniniwala ka sa batang naka-costume?”
Hindi sumagot si Celina.
Tinawag niya ang security guard sa gate.
“Kuya, pakitingnan nga po sa ilalim.”
Yumuko ang guard. Ilang segundo lang, napaatras siya.
“Ma’am… may tumutulo po.”
Lumapit ang driver, nanginginig.
“Brake fluid,” bulong niya.
Nang marinig iyon, humigpit ang hawak ni Celina sa panyo.
Tumunog ang phone ni Renzo.
Mabilis niya itong pinatay.
Pero nakita ko ang pangalan sa screen bago niya naitago.
“Tony Truck.”
Hindi ko alam kung sino iyon, pero biglang may pumasok na larawan sa isip ko: isang malaking truck, basang kalsada, sirang preno, at si Celina na nakakulong sa loob ng kotse habang bumabangga sa concrete barrier.
Napasandal ako sa Bentley.
“Mamayang gabi,” sabi ko. “Sa Commonwealth Avenue. May truck na sasalubong.”
Hindi na tumawa ang mga tao.
Si Celina ay parang nawalan ng lakas.
“Renzo,” tanong niya, nanginginig ang boses, “bakit may tumutulo sa kotse ko?”
“Malay ko!” sigaw ni Renzo. “Baka siya ang gumawa niyan! Baka kasabwat siya ng driver!”
“Sir,” biglang sabi ng driver, halos maiyak, “hindi ko po kaya ‘yan. Anak ko po ang scholar ng foundation ni Ma’am Celina.”
Napatingin si Renzo sa kanya nang masama.
Sa sandaling iyon, may dumating na dalawang itim na van. Bumaba ang mga bodyguard at isang matandang abogado ng pamilya Roque.
“Ma’am Celina,” hingal nitong sabi, “buti na lang hindi kayo umalis. Tumawag ang hospital. Stable po si Don Arturo. Fake ang message na critical siya.”
Napasara ang mga mata ni Celina.
“Fake?”
Tumango ang abogado.
“May gumamit ng internal line ng office para palabasing kailangan n’yo agad pumunta sa ospital.”
Doon tuluyang nawala ang kulay sa mukha ni Renzo.
Umatras siya.
Pero huli na.
Tinawag ng abogado ang pulis. Kinuha ang phone ni Renzo. Hindi ko na narinig lahat, pero sapat ang mga salitang “truck,” “insurance,” “temporary control ng shares,” at “kapag namatay si Celina.”
Si Celina ay tumayo lang sa gitna, parang batang naubusan ng mundo.
Kanina, lahat ng tao hinahangaan siya dahil maganda siya, mayaman siya, mabait siya.
Ngayon, nakikita ko kung gaano siya kalungkot.
Ang taong tinawag niyang pinsan ay halos ipapatay siya para sa pera.
Lumapit ako at iniabot ang Gucci na panyo.
“Pasensya na,” sabi ko. “Nadumihan ko.”
Tinitigan niya ang panyo. Tapos, bigla siyang natawa—mahinang tawa na may kasamang luha.
“Maya, muntik na akong mamatay. Panyo pa talaga iniisip mo?”
Hindi ko alam isasagot.
Kaya binuksan ko ang backpack ni Tatay, kumuha ng dilaw na papel at pulang tinta. Hindi ko alam kung bakit, pero gumalaw ang kamay ko na parang matagal ko nang ginagawa iyon.
Tatlong kurba.
Isang guhit pababa.
Isang bilog sa gitna.
Inilagay ko sa palad ni Celina.
“Hindi ko alam kung gumagana ito,” sabi ko. “Pero itago mo muna.”
Tinitigan niya ang papel na parang ginto.
“Gumagana,” bulong niya. “Dahil ikaw ang nagbigay.”
Nang araw na iyon, hindi ako nakapasok sa orientation.
Dinala ako sa security office, pagkatapos sa presinto, pagkatapos sa ospital kung saan naroon si Don Arturo Roque, ang ama ni Celina.
Akala ko pagsasabihan ako.
Pero nang makita ako ng matandang lalaki, bigla siyang pilit bumangon sa kama.
Nanlaki ang mata ko nang yumuko siya.
“Anak ka ni Isidro Salcedo,” sabi niya.
Natulala ako.
“Kilala n’yo si Tatay?”
“Kung hindi dahil sa kanya,” mahina niyang sabi, “wala na ang kompanya ko sampung taon na ang nakalipas. Sinabihan niya akong huwag pumasok sa building noong araw na may sumabog na transformer. Akala ko kalokohan. Pero nakinig ako. Nabuhay ako.”
Hindi ako makapaniwala.
Buong buhay ko, ang alam ko, niloloko lang ni Tatay ang mga tao.
Pero habang nakaupo ako sa ospital, sunod-sunod ang dumating.
Isang may-ari ng hotel sa Makati. Isang babae mula sa Cebu na dating nawawala ang anak. Isang negosyanteng taga-Davao na nagsabing nailigtas ni Tatay ang asawa niya sa maling operasyon.
Lahat sila may iisang kuwento.
May sinabi si Tatay na hindi nila pinaniwalaan.
Pero nang sundin nila, naligtas sila.
Kinabukasan, nang bumalik ako sa UP, mas malala pa ang nangyari.
Sa harap ng gate, nakahilera ang mga sasakyan.
Mercedes.
Lexus.
Land Cruiser.
May mga abogado, negosyante, politiko, at mga taong naka-barong na parang may hearing sa Senado.
Lahat sila naghihintay sa akin.
“Siya ba ang anak ni Maestro Isidro?”
“Miss Maya, kahit limang minuto lang po.”
“Ma’am, may sakit po ang nanay ko. Baka puwede n’yo pong tingnan…”
Napaatras ako.
Gusto kong sumigaw na hindi ako manghuhula.
Na freshie lang ako.
Na gusto ko lang mag-aral, kumain ng isaw, maghanap ng murang dorm, at pumasa sa Math.
Pero bago ako tuluyang mataranta, may pamilyar na boses mula sa likod.
“Hoy, huwag n’yong takutin ang anak ko.”
Lumingon ako.
Nandoon si Tatay.
Naka-tsinelas.
May sako sa balikat.
At suot ang pinakalumang T-shirt niyang may butas sa gilid.
Sa gitna ng mga bilyonaryo, mukha siyang delivery rider na naligaw.
Pero nang makita siya ng lahat, sabay-sabay silang tumahimik.
May ilang yumuko pa.
“Maestro Isidro.”
Napatingin ako sa kanya.
“Tay,” sabi ko, halos pabulong, “totoo ba?”
Ngumiti siya nang malungkot.
“Alin doon?”
“Lahat.”
Sandali siyang natahimik.
Pagkatapos, tinapik niya ang backpack na bitbit ko.
“Hindi mo napagkamalang bag ko ‘yan, anak. Inihanda ko talaga para sa’yo.”
Nanikip ang dibdib ko.
“Alam mong tatakas ako?”
“Anak kita,” sabi niya. “Siyempre alam ko.”
“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”
Tumingin siya sa mahabang pila ng mga taong naghihintay.
“Dahil ayokong lumaki kang iniisip na tungkulin mong saluhin ang takot ng ibang tao. Ang mata natin, hindi regalo lang. Pasanin din. Kapag nakita mo ang panganib, hindi ka na makakatulog nang tahimik.”
Doon ko unang naintindihan ang pagod sa mukha niya.
Hindi pala siya tamad.
Hindi pala siya luko-luko.
Kaya pala kapag mayaman ang kliyente, sobre ang iniiwan, pero kapag mahirap ang umaakyat sa bundok, pinapauwi niya nang may bigas, halamang-gamot, at pamasahe.
Kaya pala lagi siyang naghuhukay sa bundok.
Hindi para magpayaman.
Kundi para may maibigay sa mga taong walang pambayad.
“Akala ko scammer ka,” sabi ko, napapaluha.
Tumawa siya.
“Medyo masakit, pero gets ko naman. Ang pangit ko kasing manamit.”
Napatawa ako kahit umiiyak.
Lumapit si Celina, kasama ang ama niyang nakaupo sa wheelchair.
“Maestro,” sabi ni Don Arturo. “Utang namin kay Maya ang buhay ng anak ko.”
Umiling si Tatay.
“Walang utang. May dahilan kung bakit siya nakakita. Ang tanong, Maya, handa ka bang gamitin iyon nang tama?”
Tumingin ako sa gate ng UP.
Sa isang banda, nandoon ang buhay na pinangarap ko: klase, libro, normal na kaibigan, normal na problema.
Sa kabilang banda, nandoon ang mga taong may dalang takot, pag-asa, at mga tanong na hindi kayang sagutin ng pera.
Huminga ako nang malalim.
“Mag-aaral pa rin ako,” sabi ko.
Ngumiti si Tatay.
“Dapat lang.”
“At hindi ako tatanggap ng sobre mula sa mga mahihirap.”
“Mas lalo dapat.”
“At ikaw,” sabi ko, tinuro ko siya, “maliligo ka na nang maayos kapag pupunta sa campus.”
Doon nagtawanan ang lahat.
Mula noon, kumalat ang pangalan ko.
Hindi bilang kapalit ni Maestro Isidro.
Kundi bilang si Maya Salcedo, ang freshie ng UP na nakakita ng kamatayan sa noo ng isang heiress at pinigilan ang isang krimen bago pa ito mangyari.
Pero para sa akin, mas mahalaga ang natutunan ko sa araw na iyon.
Minsan, ang bagay na pilit nating tinatakasan ay hindi sumpa.
Minsan, pamana ito.
At ang tunay na halaga ng pamana ay hindi kung gaano karaming tao ang luluhod sa harap mo, kundi kung gaano karaming buhay ang kaya mong tulungang tumayo muli.
Mensahe: Huwag agad husgahan ang magulang, ang pinanggalingan, o ang regalong hindi pa natin nauunawaan. May mga pamanang mabigat dalhin, pero kapag ginamit sa kabutihan, nagiging ilaw ito para sa maraming taong naliligaw sa dilim.
