Sa Unang Pagkikita Ko Sana sa mga Magulang ng Nobyo Ko, Bayad na Artista pala Sila—Pero Nang Marinig Ko ang Totoong Sinabi ng Kanyang Ina Tungkol sa Akin, Isang Mensahe Lang ang Ipinadala Ko sa Lalaking Kakauwi Mula Singapore
Kalahati pa lang ng hapunan nang ibaba ng babaeng tinatawag kong “Tita” ang kanyang chopsticks at tumingin sa nobyo ko.
“Sir Adrian, tapos na po ang oras na binayaran ninyo. Kailangan pa po ba naming ituloy ang pag-arte?”
Nalaglag ang wine glass sa kamay ko.
At doon ko nalaman na ang dalawang taong buong gabi kong tinatawag na magiging biyenan ko ay hindi pala mga magulang ng nobyo ko.
Mga bayad na artista sila.
Napuno ng red wine ang cream dress na ilang linggo kong pinag-isipang isuot para sa gabing iyon.
Tahimik akong nakatitig kay Adrian Mendoza, ang lalaking apat na taon kong minahal.
Bago pa siya makapagsalita, tumawa nang malakas si Bianca Ramos, ang matalik niyang kaibigang nakaupo sa tabi niya.
“Grabe, Mara. Naniwala ka talaga?”
Pinunasan niya ang luha sa gilid ng mata dahil sa kakatawa.
“Professional actors sila. Hindi sila parents ni Adrian.”
“At kanina,” dagdag niya, “todo sabi ka pa ng, ‘Tita, Tito, dadalaw po ako lagi sa inyo.’ Nakakatuwa ka. Parang gusto na rin kitang ampunin.”
Hindi ko siya pinansin.
Tumingin lang ako kay Adrian.
“Ano ito?”
Bago siya nakasagot, tumayo ang babaeng gumanap na ina niya at ibinalik sa akin ang gift bag na dala ko.
“Miss, pasensya na. Mahal po ito. Bayad na kami sa trabaho, kaya hindi namin puwedeng tanggapin.”
Nasa loob niyon ang isang restored vintage turntable.
Minsang nabanggit ni Adrian na mahilig daw ang nanay niya sa mga lumang vinyl record. Kaya halos buong Greenhills, Makati at Quezon City ang inikot ko para makahanap ng modelong katulad ng ginamit daw ng pamilya nila noong bata pa siya.
Umabot iyon ng halos ₱48,000.
Pero higit sa pera, ilang linggo ko iyong pinili.
Inabot ni Adrian ang kamay para pigilan ang babae.
“Sa inyo na po. Matagal niyang pinili ‘yan. Kapag ibinalik n’yo, baka umiyak talaga.”
May ngiti pa siya habang sinasabi iyon.
Parang isang nakakatawang eksena lang ang lahat.
“Bakit?” tanong ko.
Napabuntong-hininga siya.
“Palagi mo akong kinukulit na ipakilala ka sa parents ko. Kaya naisip kong practice muna.”
“Practice?”
“Oo. Para kapag totoong nakaharap mo na sila, hindi ka kabahan at hindi ka mapahiya.”
Muling humalakhak si Bianca.
Huminga ako nang malalim para hindi tuluyang tumulo ang luha ko.
Sakto namang nag-vibrate ang phone ko.
Mensahe iyon mula kay Mama.
Anak, nakabalik na si Rafael mula Singapore. Gusto ka raw niyang makausap at yayain sa dinner.
Matagal ko iyong tinitigan.
Si Rafael Villanueva.
Anak ng matalik na kaibigan ng mga magulang ko.
Magkakilala kami mula pagkabata, pero ilang taon siyang nagtrabaho sa Singapore. Ilang beses na siyang binanggit ni Mama, pero lagi kong tinatanggihan.
Dahil may Adrian ako.
O akala ko, may Adrian ako.
Nag-type ako.
Sige, Ma. Sabihin mo sa kanya, libre ako ngayong gabi.
Pagkapindot ko ng send, hinawakan ni Adrian ang handbag ko.
“Saan ka pupunta? Tapusin muna natin ang dinner.”
Tumuwid naman ang lalaking gumanap na ama niya, na para bang hindi pa tapos ang trabaho.
“Miss Mara,” sabi nito, “maraming barkada ang anak namin. Kapag kasal na kayo, paano mo haharapin ‘yon?”
Si Bianca agad ang sumagot.
“Madali lang po. Mabait ‘yan. Kahit madaling-araw umuwi si Adrian dahil sa inuman, naghihintay ‘yan nang hindi nagrereklamo.”
Tumawa si Adrian.
“Isa pa. Kung ayaw sa iyo ng future mother-in-law mo, kaya mo bang ipagpaliban ang kasal hanggang tanggapin ka niya?”
Tumingin siya sa akin na para bang sigurado siyang alam niya ang sagot.
Alam niyang ilang taon kong hinihintay na yayain niya akong magpakasal.
Kinuha ko ang bag ko.
“Bitawan mo.”
Nawala nang bahagya ang ngiti niya.
“Ang arte mo naman.”
“Gusto n’yong maglaro? Ituloy n’yo. Pero wala na ako.”
Tumayo ako.
“At Adrian… break na tayo.”
Tumigil ang tawanan.
“Dahil lang dito?”
Napakunot-noo siya.
“Mara, huwag kang childish. Ginagawa ko ito para makatulong sa’yo. Hindi ba gusto mong magustuhan ka ni Mama?”
Kinuha ni Bianca ang gift bag at itinaas.
“Sayang naman. Ibigay na natin kay Tita Actress. Tutal sabi mo kanina, ituturing mong parang sariling nanay ang magiging mother-in-law mo.”
Inabot ko iyon, pero inilayo niya.
“Uy, binigay mo na. Bawi pa? Hindi puwedeng ganyan kakuripot ang future Mrs. Mendoza.”
Tumama ang kahon sa gilid ng mesa.
Napanganga ako.
May maliit na yupi sa sulok.
Agad iyong sinalo ni Adrian.
“Dahan-dahan. Ilang araw niyang hinanap ‘yan.”
Napatitig ako sa kanya.
“Alam mo pala.”
“Ano?”
“Alam mong ilang araw ko itong hinanap. Alam mong gaano kahalaga sa akin ang gabing ito.”
Wala man lang pagbabago sa mukha niya.
“Kaya nga sinasabi kong matuto kang makisama. Pasayahin mo muna ang matatanda. Mas magiging madali ang lahat pagkatapos.”
Biglang hinablot ng babaeng artista ang gift bag at ibinalik sa akin.
“Pasensya na, pero hindi ko na po kayang ituloy.”
Hinila niya ang kasama niyang lalaki.
“Ang usapan, simpleng dinner lang. Hindi kami binayaran para mang-insulto ng tao.”
Nairita si Bianca.
“Artista lang kayo. Huwag kayong makialam.”
Hindi na sumagot ang dalawa at umalis.
Biglang tumayo si Adrian.
“Ayan. Masaya ka na? Kailangan talagang gumawa ka ng eksena sa harap ng ibang tao?”
Niyakap ko ang kahon.
“Ako ang gumagawa ng eksena?”
Tumawa ako nang mahina.
“Ako nga ang punchline ng buong gabi.”
Bago siya nakasagot, tumunog ang phone niya.
Mom.
Si Bianca ang kumuha at agad nag-speaker.
“Tita! Ang sungit pala talaga ng future daughter-in-law n’yo. Konting biro lang, galit agad.”
Nanlamig ang mga daliri ko.
Mula sa speaker, malinaw kong narinig ang boses ng tunay na ina ni Adrian.
“Sabi ko naman sa anak ko, huwag masyadong kunsintihin ang babaeng ‘yan.”
“Akala ko nga sobra naman nang sabihin niyang kukuha siya ng mga artista para maturuan ng tamang asal.”
“Pero mukhang kailangan nga.”
Nakangisi si Bianca habang nakatingin sa akin.
Mabilis na kinuha ni Adrian ang phone.
“Ma, mamaya na tayo mag-usap. Naniwala kasi talaga siya. Kailangan ko pang suyuin.”
Hindi ako nagsalita.
Umalis ako.
Pero sinundan niya ako hanggang condo.
Habang nag-iimpake ako, akala niya lilipas din ang galit ko.
Tinulungan pa niya akong hanapin ang paborito kong suklay.
“Dalhin mo ito. Madali maputol buhok mo kapag ibang brush ginagamit mo.”
Dati, sapat na ang ganoong kaliit na pag-aalaga para patawarin ko siya.
Ngayon, inilagay ko lang ang suklay sa bag.
Nag-vibrate ang phone ko.
Isang reminder:
Linggo: tawagan si Tita at itanong kung maayos ang massage chair.
Pinindot ko iyon at dinelete ang buong recurring reminder.
Agad akong pinigilan ni Adrian.
“Huwag ‘yan. Kakakalipat lang ni Mama. Ikaw lang marunong mag-adjust ng settings.”
Ako ang bumili ng massage chair na iyon noong birthday ng nanay niya.
Halos ₱95,000.
Ilang buwan akong nag-ipon.
Tinawagan ni Adrian ang nanay niya.
“Ma, kausapin mo nga si Mara. Tungkol sa massage chair—”
Nagulat ang babae sa kabilang linya.
“Bakit siya ang gagalaw sa regalo mo sa akin?”
Napahinto ako.
Mahina kong sinabi,
“Ako po ang bumili niyon.”
Sandaling katahimikan.
Pagkatapos, tumawa ang ina niya.
“Adrian, bantayan mo pera mo. Ilang taon lang kayo niyang magkasama, pati regalong binili mo sa sarili mong ina inaangkin na niya.”
Mabilis na pinatay ni Adrian ang tawag.
Tumingin ako sa kanya.
“Sinabi mong ikaw ang bumili?”
Napakamot siya sa batok.
“Para lang tanggapin ni Mama.”
“Pati lahat ng regalo?”
Hindi siya sumagot.
“Pati mga prutas na ipinapadala ko? Mga gamot ni Tito? Yung hotel reservation noong anniversary nila?”
Napabuntong-hininga siya.
“Sinabi kong galing sa akin.”
“Bakit?”
Sa wakas, umiwas siya ng tingin.
“Dahil kapag nalaman ni Mama na galing sa’yo, baka ayaw niyang tanggapin.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ko.
“Bakit ayaw niyang tanggapin mula sa akin?”
Matagal siyang natahimik.
Pagkatapos ay marahan niyang sinabi:
“Dahil, Mara… sa totoo lang, hindi ka niya kailanman gustong maging parte ng pamilya namin.”
Humigpit ang hawak ko sa zipper ng maleta.
At saka niya sinabi ang pangungusap na tuluyang pumatay sa apat na taon kong paghihintay.
“Hindi nga niya alam na seryoso pala ako sa’yo.”
PARTE2
“Hindi niya alam?”
Mahina ang boses ko.
Hindi ko agad naintindihan.
Apat na taon kaming magkasama.
Apat na Pasko.
Apat na birthday niya.
Hindi mabilang na gabing ako ang naghihintay habang umiinom siya kasama ang barkada.
At sa bawat regalong pinipili ko para sa mga magulang niya, siya mismo ang nagsasabi:
“Tuwa si Mama.”
“Na-touch si Papa.”
“Sinabi nilang bagay kang maging manugang.”
Lahat pala iyon ay imbento.
Napaupo si Adrian sa gilid ng kama.
“Mara, huwag mong palakihin.”
“Paano ko palalakihin ang bagay na ikaw mismo ang gumawa?”
“Kasi alam kong magiging issue sa’yo kung sasabihin kong ayaw pa ni Mama na magpakasal ako.”
“Hindi pa?”
Napangiti ako nang mapait.
“O ayaw niya lang sa akin?”
Hindi siya sumagot.
Sapat na iyon.
Isinara ko ang maleta.
“Mara.”
Tumayo siya at hinawakan ang hawakan.
“Hindi naman ibig sabihin nito na hindi kita mahal.”
“Hindi pagmamahal ang problema.”
Tiningnan ko siya.
“Ang problema, apat na taon mo akong hinayaang magmahal sa isang pamilyang hindi man lang alam na umiiral ako sa buhay mo.”
“Alam nila na may girlfriend ako.”
“Pero hindi nila alam na ako iyon.”
Tahimik siya.
“Hindi nila alam na ako ang bumibili ng regalo.”
Wala pa ring sagot.
“Hindi nila alam na ako ang nag-aayos ng reservations, nagpapadala ng pagkain, nagpapaalala ng checkup.”
Huminga siya nang malalim.
“Mara, maliit na bagay lang ‘yon. Ako naman ang anak. Natural lang na sa pangalan ko dumaan.”
Doon ako tuluyang natauhan.
Sa kanya, maliit na bagay ang lahat ng ibinigay ko dahil hindi naman siya ang nawalan.
Hindi siya ang nag-ipon.
Hindi siya ang pumili.
Hindi siya ang naghintay ng thank-you message na hindi naman pala para sa akin.
Kinuha ko ang maleta.
“Hindi na natin kailangang pag-usapan.”
“Saan ka pupunta?”
“Dinner.”
“Kanino?”
“Hindi mo na kailangang malaman.”
Pagbukas ko ng pinto, hinawakan niya ang braso ko.
“Mara, seryoso ka ba sa breakup?”
Binalingan ko siya.
“Ikaw ang apat na taon na hindi naging seryoso.”
At umalis ako.
Bandang alas-otso, nasa isang tahimik na restaurant ako sa BGC.
Doon ko muling nakita si Rafael Villanueva.
Hindi na siya katulad ng binatilyong lagi akong inaasar noon.
Thirty-two na siya, simple ang dark blue shirt, walang malaking entourage, walang pagpapakitang-gilas.
Pagkakita niya sa mantsa sa dress ko, hindi siya nagtanong agad.
Tumawag lang siya sa server at humingi ng malinis na shawl.
“Salamat,” sabi ko.
“Welcome.”
Umupo siya.
Pagkatapos ng ilang segundo, sinabi niya:
“Kung gusto mong umuwi, ihahatid kita. Hindi mo kailangang magkuwento.”
Napatingin ako sa kanya.
Sa loob ng apat na taon, nasanay akong ipaliwanag muna kay Adrian kung bakit ako nasasaktan bago niya desisyunang valid ba iyon.
Hindi ako sanay na may taong hindi humihingi ng depensa.
“May nangyari lang,” sabi ko.
Tumango si Rafael.
“Then we can just eat.”
Hindi niya ako pinilit.
At marahil iyon mismo ang dahilan kung bakit kalaunan, ako ang kusang nagkuwento.
Mula sa pekeng magulang hanggang sa massage chair.
Nang matapos ako, matagal siyang tahimik.
Hindi niya tinawag na gago si Adrian.
Hindi niya sinabing dapat noon ko pa hiniwalayan.
Ang sinabi lang niya:
“Ang hirap pala kapag binigay mo nang buo ang kabaitan mo sa taong ginawa iyong invisible.”
Napatigil ako.
Iyon mismo ang nararamdaman ko.
Invisible.
Bago kami matapos kumain, may tumawag kay Rafael.
Humingi siya ng paumanhin at tumayo nang bahagya.
“Dad, kasama ko si Mara.”
May sinabi ang nasa kabilang linya.
Napangiti siya.
“Opo. Ihahatid ko siya.”
Pagkababa niya, natawa ako.
“Hindi ka ba natatakot na pagalitan dahil kasama mo ako?”
“Bakit?”
“Hindi mo muna ako pina-practice bago ipakilala?”
Saglit siyang natahimik.
Pagkatapos, natawa rin siya.
“Mara, kilala ka ng parents ko mula bata tayo.”
Saka niya dinugtungan:
“At kung may taong kailangan kong sanayin para tanggapin ka, baka sila ang kausapin ko. Hindi ikaw.”
Hindi ko alam kung bakit, pero doon ako halos maiyak.
Hindi dahil nahulog agad ako kay Rafael.
Kundi dahil ngayon ko lang nakita kung gaano kababa ang standard na tinanggap ko kay Adrian.
Kinabukasan, bumalik ako sa condo kasama ang kapatid kong si Paolo para kunin ang natitirang gamit ko.
Nandoon si Adrian.
At si Bianca.
Pagpasok ko, agad tumayo si Adrian.
“Hindi ka umuwi kagabi.”
“Hindi na ako nakatira rito.”
Napansin ni Bianca ang kotse sa ibaba.
“Kanino ‘yung black Lexus?”
“Kaibigan.”
“Lalaki?”
Hindi ko siya pinansin.
Inabot ni Adrian ang phone niya.
“Tinawagan ako ni Mama buong gabi. Gusto ka raw makausap.”
“Wala akong gustong sabihin sa kanya.”
“Mara, puwede naman nating ayusin ito.”
Tumingin ako sa kanya.
“Anong aayusin natin?”
“Magkita kayo ni Mama. Ipaliwanag ko na ikaw talaga bumili ng mga regalo.”
Napatawa ako.
“Apat na taon mo iyong itinago. Ngayon lang dahil aalis na ako?”
Namula ang mukha niya.
“Hindi ko alam na ganito kalaki magiging epekto.”
Sumingit si Bianca.
“Girl, hindi ba masyado kang dramatic? At least ginagamit naman ng mom niya ang gifts mo.”
Binalingan ko siya.
“Bianca, noong birthday mo dalawang taon na ang nakalipas, sino ang nag-book ng private room sa Tagaytay?”
Hindi siya agad sumagot.
“Ako.”
“Yung surprise cake mo?”
Tahimik.
“Ako rin.”
“Yung ticket mong Manila–Tokyo noong na-cancel ang flight mo at wala kang credit card limit?”
Namula siya.
“Binayaran mo naman daw kami ni Adrian pagkatapos.”
“Hindi.”
Napatingin siya kay Adrian.
Hindi ko na kailangan magsalita pa.
Isa rin pala siya sa mga taong pinagbigyan ko dahil kaibigan siya ng nobyo ko.
At kahit iyon, inangkin din ni Adrian.
Kinuha ko ang huling box.
“Simula ngayon, huwag n’yo nang gamitin ang pangalan ko kapag kailangan n’yo ng taong sasalo sa mga problema ninyo.”
“Mara.”
Lumapit si Adrian.
“May iba ka na ba?”
Napailing ako.
“Napakabilis mo namang isipin na kailangan kong magkaroon agad ng ibang lalaki para kayanin kitang iwan.”
“Kung wala, sino ang kasama mo kagabi?”
Bago ako sumagot, may kumatok.
Binuksan ni Paolo ang pinto.
Nasa labas si Rafael.
May dala siyang maliit na envelope na naiwan ko raw sa kotse.
Namutla si Adrian nang makita siya.
“Rafael Villanueva?”
Mukhang kilala niya.
Si Rafael ang bagong regional director ng isang malaking logistics group na kamakailan lang bumalik mula Singapore.
Lumapit siya sa akin at iniabot ang envelope.
“Naiwan mo.”
“Salamat.”
Wala siyang ibang sinabi.
Pero si Adrian ang unang nawalan ng composure.
“Kilala mo siya?”
“Matagal na.”
“Gaano katagal?”
Sumagot si Rafael nang kalmado.
“Since grade school.”
Parang lalong sumikip ang panga ni Adrian.
Pagkaalis namin, sunod-sunod ang tawag niya.
Hindi ko sinagot.
Tatlong araw ang lumipas.
Tumawag ang tunay na ina niya mula sa ibang numero.
Sinagot ko dahil akala ko trabaho.
“Mara?”
Pormal ang boses niya.
“Nag-usap kami ni Adrian. Sabi niya misunderstanding lang daw.”
Wala akong sinabi.
“Kung gusto mo talaga siyang pakasalan, maaari naman tayong magkita.”
Napapikit ako.
Dati, iyan ang pangungusap na pinangarap kong marinig.
Ngayon, wala na akong naramdaman.
“Tita, huwag na po.”
Natigilan siya.
“Ano?”
“Hindi na po kailangang tanggapin ninyo ako. Hindi na rin po ako magiging manugang ninyo.”
“Pero sabi ni Adrian—”
“Marami pong sinabi si Adrian na hindi totoo.”
Mahabang katahimikan.
Bago ko ibaba ang tawag, idinagdag ko:
“Yung massage chair, gamitin n’yo lang po. Regalo ko iyon noong panahong akala ko kilala ninyo ako. Hindi ko babawiin.”
“Pero hindi na rin po ako pupunta para ayusin ang settings.”
Ibinalik ko ang phone sa mesa.
At doon, sa unang pagkakataon, naramdaman kong tunay nang tapos.
Hindi naging kami agad ni Rafael.
Hindi iyon ang klase ng kuwento kung saan isang gabi lang matapos masaktan, may bagong pag-ibig nang pumalit.
Nagtrabaho ako.
Bumalik ako sa painting classes na matagal kong itinigil dahil tuwing Sabado ay kasama ko raw dapat ang barkada ni Adrian.
Nagbiyahe ako kasama si Mama.
At unti-unti kong natutunang hindi kabawasan sa pagiging mabuting tao ang pagkakaroon ng hangganan.
Si Rafael?
Paminsan-minsan, nagkakape kami.
Minsan, dinner kasama ang pamilya niya.
At sa unang beses na pumunta ako sa bahay nila, sinalubong ako ng nanay niya sa pinto.
“Mara!”
Niyakap niya ako.
Pagkatapos ay tinawag ang asawa.
“Carlos, tingnan mo kung sino ang dumating! Yung batang laging inuubos ang leche flan natin noon!”
Napatawa ako nang malakas.
Walang audition.
Walang rehearsal.
Walang kailangang patunayan.
Makalipas ang halos isang taon, saka lamang ako pinanligawan ni Rafael nang pormal.
At nang tanungin ko kung bakit siya naghintay, simple ang sagot niya.
“Gusto kong piliin mo ako dahil gusto mo ako. Hindi dahil may gusto kang takasan.”
Dalawang taon pagkatapos ng gabing iyon sa restaurant, nag-propose siya sa akin sa parehong maliit na café kung saan kami unang nagkape noong teenager pa kami.
Hindi bongga.
Walang photographers.
Walang audience.
At bago ako sumagot, tinanong ko siya:
“Sigurado bang totoong parents mo ang pupunta sa kasal?”
Napahagalpak siya sa tawa.
Mula sa kabilang mesa, sumigaw ang nanay niya:
“Hoy! Totoo kami!”
Naroon pala ang buong pamilya.
Tumawa rin ako hanggang sa maiyak.
At sa pagkakataong iyon, ang luha ko ay hindi dahil pinahiya ako.
Kundi dahil sa wakas, nasa isang lugar na ako kung saan hindi kailangang magkunwari ng sinuman para maramdaman kong tanggap ako.
Sinabi kong oo.
Hindi dahil desperado na akong maging asawa ng isang tao.
Kundi dahil natutuhan ko munang huwag talikuran ang sarili ko para lamang magkaroon ng lugar sa buhay ng iba.
May mga relasyong hindi nasisira dahil kulang ang pagmamahal, kundi dahil ang isang tao ay paulit-ulit na ginagawang biro, sikreto, o obligasyon ang puso ng kasama niya. Ang tunay na pagmamahal ay hindi ka ipapahiya para “turuan,” hindi itatago ang kabutihan mo, at hindi ka hihilingang lumiit para lamang magkasya sa pamilya nila. Minsan, ang pinakamahalagang “oo” ay hindi ang sagot natin sa kasal—kundi ang “oo” sa sarili nating dignidad.
