Iniwan Ako ng Nobyo Ko sa Sarili Naming Engagement Para sa Unang Pag-ibig Niya—Kaya Sa Araw ng Kasal, Ako Naman ang Tuluyang Lumipad Palayo
Naospital ang fiancé ko matapos niyang saluhin ang isang saksak na para sana sa dati niyang nobya.
Sigurado siyang kapag nalaman ko, ako ang unang tatakbo sa ospital.
Magdamag siyang naghintay.
Hindi ako dumating.
Kinabukasan, habang nakahiga siya at nakatingin sa pintuan, pumasok ang matalik niyang kaibigan at nagtanong,
“Adrian, hinihintay mo pa rin si Mara?”
“Hindi ba alam mong paalis na siya ng Pilipinas ngayong araw?”
Labindalawang araw bago iyon, iniwan ako ni Adrian Reyes sa gitna ng sarili naming engagement party.
Walang paliwanag.
Walang text.
Walang kahit isang “sorry.”
Isang tawag lang ang natanggap niya, at ilang segundo pagkatapos ay mabilis na siyang lumabas sa ballroom ng isang hotel sa Makati habang daan-daang bisita ang nakatingin sa akin.
Nakatayo ako sa gitna ng entablado, suot ang champagne-colored dress na ilang buwan kong pinili.
Si Adrian ay surgeon.
Kaya kahit masakit, pinilit kong intindihin.
Baka may emergency surgery.
Baka may pasyenteng kailangang iligtas.
Ako pa ang lumapit sa bawat mesa para humingi ng paumanhin sa mga bisita.
“Pasensiya na po. Doctor kasi si Adrian. Emergency lang po siguro.”
Hanggang matapos ang gabi, iyon ang paulit-ulit kong dahilan para sa kanya.
Pagkauwi ko sa condo namin sa Quezon City, halos hindi ko na maramdaman ang mga paa ko.
Hindi pa ako nakakapagpalit nang mapansin kong may bagong post sa social media.
Mula kay Celeste Navarro.
May larawan ng fireworks sa Manila Bay.
Sa ibaba nito, dalawang baso ng alak.
At sa gilid ng litrato—
si Adrian.
Suot pa rin niya ang charcoal coat na ako mismo ang nag-ayos sa balikat niya bago siya umalis sa engagement party.
Pero hindi iyon ang pinakamasakit.
Nakangiti siya.
Hindi iyong maikli at magalang na ngiti na ibinibigay niya sa mga pasyente.
Kundi iyong malambot, totoong ngiti.
Parang may liwanag ang mga mata niya.
Limang taon kaming magkasama.
At hindi ko maalalang tiningnan niya ako nang ganoon.
Doon ko unang naisip:
Hindi pala malamig si Adrian.
Hindi lang ako ang babaeng kayang magpainit sa kanya.
Una ko siyang nakilala limang taon na ang nakaraan sa ospital.
Siya ang doktor ng nanay ko.
Naalala ko pa nang sabihin niyang malubha na ang kondisyon ni Mama.
Mahinahon ang boses niya.
Halos walang emosyon.
Samantalang ako, halos hindi makatayo sa kakaiyak.
Kinainisan ko siya noon.
Pero kalaunan, napansin ko ang mga bagay na hindi niya sinasabi.
Kapag bumibili ako ng pagkain, siya ang tahimik na nag-aayos ng tubig ni Mama.
Kapag duty siya sa gabi, palagi siyang dumadaan sa ward para silipin ang monitor.
Nang mapansin niyang namamaga ang pulsuhan ko dahil sa pagpipinta at pag-aalaga kay Mama, may iniwan siyang anti-inflammatory ointment sa tabi ng bag ko.
Walang note.
Walang paliwanag.
Ganoon si Adrian.
Tahimik.
Maalalahanin sa maliliit na bagay.
Nang maging kami, lagi kong ipinagtatanggol ang paraan niya ng pagmamahal.
Naalala ko minsang sinabi ng best friend kong si Bianca,
“Mara, sigurado ka bang mahal ka niya?”
Napatawa ako.
“Hindi lang expressive si Adrian.”
Umiling siya.
“Hindi ko sinasabing kailangan ka niyang lambingin araw-araw. Pero iba kasi kapag mahal talaga. Kita sa mata.”
Hindi ko pinansin.
Hanggang sa makita ko ang litrato nila ni Celeste.
Doon ko nalaman kung ano pala ang ibig sabihin ni Bianca.
Bandang alas-singko ng umaga nang umuwi si Adrian.
Nakita niya akong nakaupo pa rin sa sofa, suot ang engagement dress.
“Hindi ka pa natutulog?”
Tiningnan ko siya.
“Umalis ka sa engagement natin nang walang sinabi.”
“Paano ako matutulog?”
Saglit niyang iniwas ang tingin.
“May emergency operation.”
Nagsisinungaling siya.
Alam kong nagsisinungaling siya.
Pero wala na akong lakas para mahuli siya.
Tumango lang ako.
“Buti nakauwi ka nang ligtas.”
Nang dumaan ako sa tabi niya, may naamoy akong pabango.
Malamig na amoy ng orchid.
Hindi akin.
Kinabukasan, binuksan ko ang email na isang linggo ko nang iniiwasan.
Offer iyon mula sa isang international arts institute sa Melbourne.
Nirekomenda ako ng dati kong professor para maging visiting lecturer sa painting program nila sa loob ng dalawang taon.
Noong una kong natanggap iyon, agad akong tumanggi.
Malapit na kaming ikasal ni Adrian.
Ayokong iwan siya.
Pinili ko ang relasyon namin kaysa sa pagkakataong matagal ko nang pinapangarap.
Pero habang nakatingin ako sa application form, natawa ako nang mahina.
Iniwan ko ang pangarap ko para sa lalaking iniwan ako sa engagement party namin para makipagkita sa ibang babae.
Binuksan ko muli ang form.
Isa-isang sinagutan.
At pinindot ang Submit.
Sa unang pagkakataon pagkatapos ng limang taon—
pinili ko ang sarili ko.
Kinagabihan, nakita kong nag-aayos si Adrian sa harap ng salamin.
Black coat.
Malinis na polo.
May bahagyang ngiti sa labi.
“May lakad ka?”
Parang nahuli siyang may iniisip.
“College friends. Biglaang reunion.”
Makalipas ang ilang oras, muling nag-post si Celeste.
“Hatid-sundo pa rin ako ng first love ko. Tapos nasiraan pa ang kotse namin. Baka sign na talaga ito?”
Sa litrato, nakatayo si Adrian sa tabi ng sasakyan.
Suot ang parehong black coat.
Binasa ko ang comments.
“Grabe, sila pa rin talaga!”
“Naalala ko noong graduation, ilang oras naghintay si Adrian sa ulan para pigilan si Celeste na mag-abroad.”
“TOTGA!”
Doon ko unang nalaman ang buong kuwento.
Tatlong taon silang magkasintahan noong medical school.
Nang pumunta si Celeste sa Amerika para sa training, ilang oras naghintay si Adrian sa labas ng dorm niya habang umuulan.
Namumula ang mga mata.
Nakikiusap na huwag itong umalis.
Hindi ko makilala ang lalaking binabasa ko.
Ang Adrian na kilala ko ay hindi nakikiusap.
Hindi nawawalan ng kontrol.
Hindi umiiyak.
Hindi pala dahil hindi niya kaya.
May isang babae lang palang nagawa niyang mahalin nang ganoon.
At hindi ako iyon.
Bandang alas-onse, tumunog ang telepono ko.
Si Paolo, best friend ni Adrian.
Pagkasagot ko, lasing agad ang boses niya.
“Congrats, pare! Sa wakas bumalik na si Celeste!”
Bago pa ako makasagot, bumukas ang pinto.
Pumasok si Adrian.
“Sinong kausap mo?”
Hindi ako nagsalita.
Pinindot ko lang ang speaker.
Patuloy si Paolo.
“Ang tagal mong hinintay ’yan! Kaya nga ayaw mong bilisan ang kasal ninyo ni Mara dahil hindi ka pa rin totally nakaka-move on kay Celeste, ’di ba?”
Nanigas si Adrian.
Pero hindi pa tapos si Paolo.
“Ngayong bumalik na siya sa Manila, tigilan mo na pagpapanggap.”
“At tandaan mo—kapag si Celeste na ang pinakasalan mo, ako ang best man mo.”
Dahan-dahan kong itinaas ang tingin ko kay Adrian.
Putlang-putla ang mukha niya.
At sa unang pagkakataon sa limang taon naming magkasama—
siya ang mukhang takot na takot mawala ako.
PARTE2
Mabilis na lumapit si Adrian at kinuha ang telepono sa kamay ko.
Pinatay niya ang tawag.
“Lasing si Paolo.”
Hindi ako sumagot.
“Kung anu-ano ang sinasabi niya kapag lasing.”
Tiningnan ko siya nang diretso.
“Sinong si Celeste?”
Tahimik siya nang ilang segundo.
Pagkatapos ay huminga nang malalim.
“Ex-girlfriend ko noong medical school.”
“Recently lang siya bumalik galing US. Transferred siya sa hospital namin.”
“Wala nang ibig sabihin iyon.”
Napangiti ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil pagod na akong marinig kung paano niya ginagawang maliit ang mga bagay na sumisira sa akin.
“Wala?”
“Sabi mo emergency surgery noong engagement party natin.”
Hindi siya nagsalita.
“Pero nasa Manila Bay ka kasama niya.”
“Sinabi mong college reunion kagabi.”
“Pero hinatid mo siya pauwi.”
“Mara—”
“Kung talagang wala, bakit kailangan mong magsinungaling?”
Doon siya natahimik.
At ang katahimikan niyang iyon ang sagot na matagal ko nang hinihintay.
Tumalikod ako.
“Good night, Adrian.”
“Mara.”
Huminto ako.
Parang bigla siyang may naalala.
“Na-reschedule na ba natin ang wedding?”
“Oktubre 3.”
Iyon ang sagot ko.
Pagkasabi ko, saka ko naalala ang email na dumating kaninang hapon.
Approved na ang appointment ko sa Melbourne.
Oktubre 3 din ang flight ko.
Saglit kong gustong sabihin sa kanya.
Na sa araw na iniisip niyang makikita niya akong naglalakad patungo sa altar—
nasa NAIA ako.
May dalang dalawang maleta.
Papalayo sa kanya.
Pero hindi ko sinabi.
May mga bagay na hindi na kailangang ipaliwanag sa taong paulit-ulit kang pinaparamdam na pangalawa ka lang.
Sa mga sumunod na araw, kakaunti ang naging usapan namin.
Mas madalas wala si Adrian.
At tuwing tinatanong ko kung saan siya pupunta, palaging pareho ang sagot.
Hospital.
Emergency.
Meeting.
Pero tumigil na akong magtanong.
Inasikaso ko ang visa ko.
Tinapos ang requirements sa trabaho.
Inilipat ang ilan kong painting supplies sa studio ni Bianca.
At palihim kong kinansela ang reservation sa bridal boutique.
Hindi napansin ni Adrian na unti-unti nang nawawala ang mga gamit ko sa condo.
Siguro dahil masyado siyang kampante.
Siguro dahil sa isip niya, kahit ilang beses niya akong iwan—
mananatili ako.
Tatlong araw bago ang flight ko, tumawag si Paolo.
Hindi ko sana sasagutin.
Pero paulit-ulit.
“Mara.”
Wala nang bahid ng kalasingan sa boses niya.
“Nasa emergency room si Adrian.”
Napapikit ako.
“Ano’ng nangyari?”
“May lalaking nagwala sa parking area malapit sa hospital. Nandoon si Celeste. Tinulak ni Adrian si Celeste palayo at siya ang nasugatan.”
Tahimik ako.
“Stable siya,” mabilis na dagdag ni Paolo. “Hindi life-threatening. Pero kailangan niyang manatili rito.”
Pagkatapos ay sinabi niya ang linyang dati sigurong sapat para mapatakbo ako palabas ng pinto.
“Hinahanap ka niya.”
Dati, kapag may lagnat si Adrian, hindi ako natutulog.
Kapag may overnight surgery siya, nagdadala ako ng pagkain sa hospital kahit hatinggabi.
Kapag pagod siya, minamasahe ko ang mga kamay niyang nanginginig sa sobrang tagal sa operating room.
Pero ngayon, nakaupo lang ako sa harap ng kalahating saradong maleta.
Sa kabilang kamay ko ang passport ko.
Hindi ako pumunta.
Kinagabihan, nag-message siya.
Mara, okay lang ako. Huwag kang mag-alala.
Makalipas ang isang oras:
Pwede ka bang dumaan bukas?
At madaling-araw:
Gusto kitang makita.
Binasa ko lahat.
Hindi ako sumagot.
Kinabukasan, nagising si Adrian na ang unang tinitingnan ay ang pinto.
Ayon kay Paolo, bawat may pumapasok na nurse, bahagyang umaangat ang ulo niya.
Bandang tanghali, hindi na nakatiis si Paolo.
“Pare, hinihintay mo ba si Mara?”
Hindi sumagot si Adrian.
“Seryoso?”
“Paolo.”
“Hindi ba alam mong pupunta siyang Australia?”
Napalingon si Adrian.
“Ano?”
Ngayon si Paolo naman ang nagulat.
“Hindi niya sinabi?”
“Anong Australia?”
“Tinanggap niya iyong teaching position sa Melbourne. Alam ng buong circle niya. Akala ko alam mo.”
Parang biglang nawalan ng kulay ang mukha ni Adrian.
“Kailan?”
Tiningnan ni Paolo ang phone niya.
“Today.”
Tahimik.
“Actually… mamayang gabi ang flight.”
Sa unang pagkakataon mula nang makilala siya ni Paolo, nakita niyang nawalan ng kontrol si Adrian.
Tinanggal nito ang nakakabit na monitor sa daliri.
“Anong ginagawa mo?”
“Pupunta akong airport.”
“Baliw ka ba? Kakatahi lang ng sugat mo!”
Pero nakatayo na si Adrian.
Hindi niya inalintana ang sakit.
Hindi niya inalintana ang bilin ng doktor.
Isang pangalan lang ang paulit-ulit niyang sinasabi.
“Mara.”
“Mara.”
“Mara.”
Samantala, nakaupo ako sa departure area ng NAIA Terminal 3.
Katabi ko si Bianca.
Nakahawak siya sa kamay ko.
“Last chance,” biro niya, pero malambot ang boses. “Kapag gusto mong umiyak, ngayon na.”
Napangiti ako.
“Naubos na yata noong engagement.”
Tumunog ang phone ko.
Adrian.
Tinanggihan ko.
Tumawag ulit.
Tinanggihan ko ulit.
Pagkatapos ay sunod-sunod ang messages.
Nasaan ka?
Please, huwag ka munang umalis.
Kailangan nating mag-usap.
Nakatitig ako sa screen nang lumabas ang pangalan ni Celeste.
Hindi ko inaasahan.
Sinagot ko.
“Mara?”
Mahina ang boses niya.
“Alam kong wala akong karapatang tumawag.”
Hindi ako nagsalita.
“Pero gusto kong malinaw sa ’yo… hindi kami nagkabalikan ni Adrian.”
Napapikit ako.
“Celeste, hindi iyon ang problema.”
“Totoo. Sinubukan kong lumapit ulit sa kanya.”
Nagpatuloy siya.
“Akala ko dahil iniwan ko siya noon, baka may natitira pa.”
“Meron nga siguro.”
“Pero noong gabing nasugatan siya, ako ang unang tinanong niya kung nasaan ka.”
Napatawa ako nang mahina.
“Napakaganda naman ng timing.”
“Mara…”
“Celeste, limang taon akong nasa tabi niya.”
“Hindi ko kailangan ng patunay na kaya niya akong hanapin kapag natatakot na siyang mawala ako.”
“Ang kailangan ko noon ay piliin niya ako habang nandiyan pa ako.”
Tahimik siya.
“Hindi ka naman talaga ang dahilan kung bakit kami natapos.”
Sabi ko.
“Pinto ka lang na pinili niyang paulit-ulit buksan.”
Pinutol ko ang tawag.
Ilang minuto bago boarding, may kaguluhan sa malayo.
May tumawag sa pangalan ko.
“Mara!”
Nanigas ang mga daliri ko.
Alam ko ang boses na iyon.
Paglingon ko, nakita ko si Adrian.
Maputla.
Naka-hospital shirt sa ilalim ng jacket.
Halatang hirap sa bawat hakbang.
Lumapit siya hanggang ilang metro na lang ang pagitan namin.
“Bakit hindi mo sinabi?”
Tiningnan ko siya.
“Sinabi mo rin ba sa akin noong engagement natin na pupuntahan mo si Celeste?”
Napapikit siya.
“Mara, nagkamali ako.”
“Oo.”
“Pero hindi kita gustong mawala.”
Doon ako napangiti nang malungkot.
“Adrian, iyon ang problema.”
“Kailan mo lang naisip na ayaw mo akong mawala?”
Hindi siya nakasagot.
“Noong may offer ako sa Australia?”
“Noong hindi ako pumunta sa ospital?”
“O noong narealize mong hindi na ako naghihintay sa bahay?”
“Hindi gano’n.”
“Kung gano’n, sabihin mo.”
Namula ang mga mata niya.
“At least ngayon, sabihin mo ang totoo.”
Matagal bago siya nagsalita.
“Mahal ko si Celeste noon.”
Tumango ako.
“Alam ko.”
“Akala ko tapos na.”
“Pero nang bumalik siya… bumalik din iyong bahagi ng buhay ko na hindi ko naayos.”
Napakagat siya sa labi.
“Hindi kita niloko physically.”
“Pero hinayaan kong bigyan ko siya ng espasyong dapat sa ’yo.”
“Hindi ko alam kung nostalgia ba, guilt, o pagmamahal pa.”
“Pero isang bagay ang alam ko ngayon.”
Tumingin siya diretso sa akin.
“Mahal kita.”
Umiyak ako.
Hindi dahil gusto kong bumalik.
Kundi dahil iyon ang pangungusap na limang taon kong hinihintay.
At nang dumating—
huli na.
“Naniniwala ako sa ’yo,” sabi ko.
Kitang-kita ang pag-asa sa mukha niya.
Pero ipinagpatuloy ko.
“Naniniwala akong mahal mo ako sa paraan na kaya mo.”
“Pero Adrian, hindi sapat na mahal mo ako kung palagi kong kailangang magtanong kung ako ba talaga ang pinipili mo.”
“Mara, bigyan mo ako ng pagkakataon.”
“Binigyan na kita.”
“Limang taon.”
Tumulo ang luha niya.
Unang beses kong nakita si Adrian Reyes na umiiyak sa harap ko.
Dati siguro, masisira ako sa tanawing iyon.
Ngayon, masakit pa rin.
Pero hindi na sapat para pigilan ako.
Tumunog ang boarding announcement.
Lumapit siya nang isang hakbang.
“Kapag umalis ka ngayon… babalik ka pa ba?”
Matagal ko siyang tiningnan.
Pagkatapos ay inalis ko ang engagement ring.
Hindi ko ibinigay sa kanya.
Inilagay ko iyon sa maliit na bulsa ng handbag ko.
“Babalik ako sa Pilipinas.”
Bahagyang lumiwanag ang mga mata niya.
Ngunit tinapos ko ang pangungusap.
“Pero hindi bilang babaeng naghihintay sa ’yo.”
Kinuha ko ang maleta ko.
Nang lampasan ko siya, narinig ko ang mahina niyang tawag.
“Mara.”
Huminto ako sandali.
“Sorry.”
Hindi ako lumingon.
“Alam ko.”
At nagpatuloy ako sa paglalakad.
Lumipad ako papuntang Melbourne nang gabing iyon.
Kinansela ang kasal noong Oktubre 3.
Walang bride na nawala sa altar.
Walang malaking eksena sa simbahan.
Dahil isang linggo bago ang petsa, si Adrian mismo ang tumawag sa pamilya at mga bisita para sabihin na hindi na matutuloy.
Hindi niya ako sinisi.
Makalipas ang tatlong buwan, nakatanggap ako ng package.
Nasa loob ang ilang sketchbook na naiwan ko sa condo.
At isang maikling sulat.
Mara,
Hindi ko hihilinging maghintay ka.
Hindi ko rin hihilinging bumalik ka.
Ngayon ko lang naintindihan na ang pagmamahal ay hindi dapat nagiging malinaw kapag paalis na ang tao.
Sana sa susunod na mahalin mo, hindi mo na kailangang hulaan kung ikaw ang pinipili.
—Adrian
Hindi ako sumagot.
Isang taon pagkatapos kong umalis, nagkaroon ako ng unang solo exhibit sa Melbourne.
Ang pinakamalaking painting sa gallery ay isang babae sa departure gate.
Wala siyang kasamang lalaki.
Wala ring singsing sa kamay.
Sa harap niya ay napakalaking bintana.
At sa labas, sumisikat ang araw.
Pinamagatan ko iyon:
“Pag-alis.”
May isang Filipina student na lumapit sa akin pagkatapos ng exhibit.
“Ma’am Mara, malungkot po ba iyong babae sa painting?”
Tiningnan ko ang canvas.
“Noong una.”
Ngumiti ako.
“Pero minsan, akala natin ang pag-alis ang pinakamasakit na bahagi.”
“Hindi pala.”
“Mas masakit iyong manatili sa lugar kung saan matagal ka nang hindi pinipili.”
Paglabas ko ng gallery, maliwanag ang hapon.
May bagong email tungkol sa isa pang teaching opportunity.
May kaibigan akong naghihintay para sabay kaming maghapunan.
May buhay akong hindi ko na kailangang ipagpalit para lamang manatili sa tabi ng ibang tao.
At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon—
hindi ko na iniisip kung sino ang pinili ni Adrian.
Dahil sa wakas,
pinili ko na ang sarili ko.
Mensahe
Hindi lahat ng relasyon ay kailangang matapos dahil walang pagmamahal. Minsan, natatapos ito dahil dumating ang punto na ang pagmamahal ay hindi na sapat para tumbasan ang paulit-ulit na pagdududa, paghihintay, at pagiging pangalawang pagpipilian.
Mahalagang magmahal nang buo, pero huwag kalimutang magtira ng pagmamahal para sa sarili. Dahil ang taong tunay na para sa iyo ay hindi ka hahayaang gugulin ang buong relasyon sa pagtatanong kung ikaw ba talaga ang pinipili niya.
