SA LOOB NG TATLONG TAON, LAHAT NG DESISYON KO AY ITINATANONG KO SA ASAWA KO—NANG IPAGTABUYAN NIYA AKO SA HARAP NG LAHAT, TUMIGIL AKO… HANGGANG SA MAKITA NIYA ANG PAPEL NG OPERASYONG HINDI KO IPINAALAM SA KANYA
Tatlong taon akong humihingi ng opinyon sa asawa ko bago gumawa ng kahit pinakamaliit na desisyon.
Ngunit matapos niya akong pagtawanan sa harap ng mga kaibigan namin, hindi na ako muling nagtanong.
Makalipas ang dalawang buwan, nakita niya ang admission notice ko sa ospital.
At saka niya lang napagtantong hindi lang pala ang mga tanong ko ang nawala sa buhay niya.
Pati ako.
“Simula kailan ka pa may sakit?”
Mahigpit ang pagkakahawak ni Rafael sa papel na iniwan ko sa ibabaw ng maliit na mesa sa tabi ng kama. Namutla ang mukha niya habang paulit-ulit na binabasa ang pangalan ko, ang petsa ng operasyon, at ang pangalan ng doktor.
Hindi ko siya sinagot agad.
Nakatayo siya sa gitna ng pribadong silid ng ospital, nakasuot pa rin ng gusot na polo mula sa trabaho. Halatang nagmadali siyang pumunta roon matapos makatanggap ng tawag mula sa receptionist ng condominium namin.
“Lia,” ulit niya, nanginginig na ang boses. “Bakit hindi mo sinabi sa akin?”
Tumingin ako sa kaniya.
“Akala ko ayaw mong ginugulo kita.”
Parang may biglang humampas sa dibdib niya.
Bumuka ang bibig niya, ngunit walang lumabas na salita.
Sakto namang bumukas ang pinto.
Pumasok ang nurse na may dalang folder at ilang dokumento.
“Ma’am Amelia, wala pa rin pong pirma ang consent form,” mahinahon ngunit seryoso niyang paalala. “Kailangan po nating makumpleto ito bago kayo dalhin sa operating room bukas.”
Napatingin siya kay Rafael.
“Asawa po ba ninyo siya?”
Bago pa makasagot si Rafael, inabot ko ang ballpen mula sa mesa.
“Ako na lang ang pipirma.”
“Lia, sandali.” Lumapit siya. “Ako ang asawa mo. Ako ang pipirma.”
Ngumiti ako nang bahagya.
Hindi iyon ngiti ng galit.
Ngiti iyon ng isang taong matagal nang napagod.
“Hindi mo kailangang mag-alala,” sabi ko. “Sa pagkakataong ito, hindi ko rin kailangan ang pahintulot mo.”
Biglang bumigat ang katahimikan sa loob ng silid.
Dalawang buwan ang nakalipas mula nang magsimula ang lahat.
Sabado noon nang imbitahan kami ng mga katrabaho ni Rafael sa isang hotpot restaurant sa Bonifacio Global City.
Puno ng tawanan ang private room. Kumukulo ang sabaw sa gitna ng bilog na mesa, at makapal ang singaw na umaakyat sa ilalim ng ilaw.
Gamit ang chopsticks, kumuha ako ng manipis na piraso ng beef tripe.
“Raf,” tanong ko, “gaano ba katagal ito dapat ilubog para hindi tumigas?”
Bahagyang tumigil ang kamay niya.
Hindi siya sumagot.
Napangiti ang asawa ng isa niyang katrabaho.
“Ang sweet n’yo pa rin. Tatlong taon nang kasal pero nagtatanungan pa rin sa maliliit na bagay.”
Inakala kong ngingiti rin si Rafael.
Sa halip, malakas niyang ibinaba ang baso sa mesa.
“Puwede bang huwag mo akong tanungin sa bawat kilos mo?”
Nawala ang tawanan sa buong silid.
Napatingin sa amin ang pito pang taong kasama namin.
“Raf…” mahina kong sabi.
Ngunit hindi siya tumigil.
“Asawa mo ako, Lia. Hindi mo ako tatay. Pati kung gaano katagal ilulubog ang pagkain, kailangan ako pa ang magdesisyon?”
May isang lalaking tumawa nang alanganin.
“Pare, nagtatanong lang naman.”
“Hindi lang ngayon,” sagot ni Rafael. “Tatlong taon nang ganyan. Anong damit ang isusuot, anong pagkain ang lulutuin, saan pupunta sa weekend—lahat kailangan itanong sa akin.”
Tumingin siya sa mga kasamahan niyang lalaki.
“Kayo, hindi ba kayo mapapagod sa ganoon?”
May dalawang napatawa.
Hindi ko alam kung talagang nakakatawa para sa kanila, o nakisabay lamang sila upang mabawasan ang tensiyon.
Nananatiling nakataas ang chopsticks ko.
Unti-unting tumulo ang mantika mula sa karne pabalik sa kumukulong sabaw.
Pagkaraan ng ilang segundo, ngumiti ako.
Binitiwan ko ang karne.
“Sige,” sabi ko.
“Naiintindihan ko na.”
Sa biyahe pauwi, siya ang nagmamaneho habang ako ay nakatingin lamang sa mga ilaw sa labas ng bintana.
Siya rin ang unang nagsalita.
“Huwag mo nang dibdibin iyon.”
Tumango ako.
“Hindi naman seryoso ang sinabi ko. Nadala lang ako.”
“Okay.”
“Pero isipin mo rin kasi. Kapag nasa labas tayo, para bang wala kang sariling desisyon. Nakakahiya rin minsan.”
“Okay.”
Napabuntong-hininga siya.
“Galit ka ba?”
“Hindi.”
Huminto ako sandali bago nagpatuloy.
“Hindi na ako magtatanong mula ngayon.”
Marahil inisip niyang nagtatampo lamang ako.
Inabot niya ang kamay ko at tinapik ang tuhod ko.
“Sige na. Huwag ka nang magdrama.”
Ngunit hindi ako nagdadrama.
Sa gabing iyon, habang naliligo siya, binuksan ko ang notes application sa telepono ko.
Nandoon ang petsa ng annual physical exam niya.
Ang birthday ng nanay niya.
Ang iskedyul ng maintenance ng sasakyan niya.
Ang gamot na kailangan niyang inumin kapag sumasakit ang tiyan niya.
Ang pangalan ng paborito niyang kape.
Ang mga pagkaing ayaw niyang makita sa hapag.
Isa-isa kong binura ang lahat.
Noon ko lamang naunawaan na ang mga tanong ko ay hindi kawalan ng kakayahang magdesisyon.
Paraan ko iyon upang isama siya sa buhay ko.
Akala ko, iyon ang intimacy.
Sa tingin pala niya, pabigat iyon.
Kinaumagahan, hindi ko siya ginising.
Dati, ako ang unang bumabangon upang itanong kung anong oras ang meeting niya at kung gusto ba niyang ipainit ko ang almusal.
Ngunit nang araw na iyon, naghanda ako ng isang slice ng tinapay para sa sarili ko at umalis.
Bandang alas-nuwebe, nag-message siya.
“Bakit hindi mo ako ginising? Late ako.”
Sumagot ako.
“May alarm ka naman.”
Hindi na siya nag-reply.
Pagkaraan ng tatlong araw, naubusan kami ng laman sa refrigerator.
Dati, kinukuhanan ko iyon ng litrato at tinatanong siya kung ano ang gusto niyang hapunan.
Ngunit ako na ang pumili.
Nagluto ako ng kamatis na may itlog, ginisang gulay, at simpleng sabaw.
Pagkaupo niya sa mesa, agad siyang sumimangot.
“Bakit ito ang ulam?”
“Iyan ang naisip kong lutuin.”
“Hindi mo man lang tinanong kung anong gusto ko?”
Tumingin ako sa kaniya.
“Puwede kang umorder kung ayaw mo.”
Natigilan siya.
Pagkatapos ay natawa.
“Hanggang ngayon, galit ka pa rin sa nangyari sa restaurant?”
Hindi ako sumagot.
Sa loob ng isang linggo, inakala niyang pagpapapansin lamang ang lahat.
Ngunit nang sumunod na weekend, sa isang clothing store, siya naman ang unang naghanap ng opinyon ko.
Lumabas siya mula sa fitting room na suot ang isang dark-blue jacket.
Dati, lalapitan ko siya, aayusin ang kuwelyo niya, at sasabihing mas bagay sa kaniya ang charcoal gray.
Ngunit nang araw na iyon, nanatili akong nakaupo at nakatingin sa telepono.
“Hindi mo ba titingnan?” tanong niya.
“Bumili ka kung gusto mo.”
“Tinatanong kita kung bagay.”
“Kahit alin.”
Natigilan siya.
Ilang sandali siyang nakatitig sa akin bago hinubad ang jacket at ibinalik iyon sa rack.
Paglabas namin ng mall, saka niya ako hinarap.
“Ano ba talagang problema mo?”
“Wala.”
“Cold war ba ito?”
Umiling ako.
“Hindi ba sinabi mong masyado akong nakadepende sa iyo?”
Tumingin ako sa harap.
“Binabago ko na ang sarili ko.”
“Kaunting puna lang iyon, Lia. Kailangan mo bang palakihin nang ganito?”
Hindi ko siya sinagot.
Hindi niya alam na ilang araw bago iyon, habang naliligo ako, may nakapa akong maliit na bukol.
Hindi ko rin sinabi sa kaniya nang pumunta ako sa doktor.
Hindi ko siya tinanong kung sasamahan niya ako sa biopsy.
Hindi ko sinabi nang dumating ang resulta.
At hindi ko rin siya ginising nang buong gabi akong nakaupo sa sahig ng banyo, mahigpit na hawak ang papel na nagsasabing kailangan kong maoperahan sa lalong madaling panahon.
Dahil natuto na ako.
Hindi siya ang tatay ko.
Hindi ko dapat itanong sa kaniya ang lahat.
Kahit ang tanong na:
“Samahan mo ba ako habang natatakot ako?”
Pagkaraan ng dalawang buwan, nang makita niya ang admission notice ko, saka lamang niya napansin na pumayat ako.
Na madalas akong namumutla.
Na hindi na ako kumakain nang maayos.
Na ilang gabi akong hindi nakakatulog.
Sa loob ng silid ng ospital, kinuha ko ang consent form mula sa nurse at inilagay sa ibabaw ng mesa.
Bago ko maibaba ang ballpen, biglang hinawakan ni Rafael ang kamay ko.
“Hindi,” sabi niya.
Namumula ang mga mata niya.
“Ako ang asawa mo. Hindi mo ito haharapin nang mag-isa.”
Dahan-dahan kong binawi ang kamay ko.
“Rafael,” sabi ko, “matagal ko na itong hinaharap nang mag-isa.”
At bago pa siya makasagot, muling bumukas ang pinto.
Pumasok ang abogado ko, dala ang isang makapal na brown envelope.
Lumapit siya sa kama at inilapag iyon sa harap namin.
“Ma’am Amelia,” sabi niya, “handa na po ang separation agreement. Kailangan na lang po ng pirma ninyong dalawa.”
PARTE2
Parang nawalan ng kulay ang mukha ni Rafael nang makita ang brown envelope.
“Separation agreement?”
Mahina ang boses niya, na para bang umaasa siyang mali ang narinig niya.
Umupo ako nang tuwid sa kama.
“Oo.”
Tumingin siya sa abogado, saka bumalik ang tingin sa akin.
“Magpapaopera ka bukas, tapos ngayon mo ako bibigyan ng ganito?”
“Hindi ko ito ginawa ngayon.”
Mahinahon kong binuksan ang envelope.
“Tatlong linggo ko na itong inihahanda.”
Napaatras siya.
“Tatlong linggo?”
“Oo.”
“Lia, puwede ba tayong mag-usap nang tayo lang?”
Tumango ang abogado at nurse bago tahimik na lumabas ng silid.
Nang magsara ang pinto, agad lumapit si Rafael sa kama.
“Hindi ko alam na may sakit ka.”
“Alam ko.”
“Hindi mo sinabi.”
“Tama.”
“Paano ko malalaman kung hindi mo sasabihin?”
Tinitigan ko siya.
“Iyon din ang tanong ko sa sarili ko noong una.”
Napatigil siya.
“Paano mo malalaman na nahihirapan ako kung hindi mo ako tatanungin?”
“Paano mo malalaman na natatakot ako kung hindi ako lalapit sa iyo?”
“Paano mo malalaman na kailangan kita kung hindi ko sasabihin?”
Huminga ako nang malalim.
“Pero pagkatapos ng nangyari sa restaurant, naisip ko—baka tama ka. Baka matagal na akong masyadong maingay sa buhay mo. Kaya tumahimik ako.”
“Hindi iyon ang ibig kong sabihin.”
“Alin ang hindi mo ibig sabihin?”
Napailing siya.
“Hindi ko ibig sabihing huwag mo akong kausapin. Hindi ko ibig sabihing huwag mo akong kailanganin.”
“Pero iyon ang sinabi mo.”
“Sa harap ng lahat.”
“Habang pinagtatawanan nila ako.”
Napaupo siya sa silya.
Sa unang pagkakataon mula nang dumating siya, wala siyang maisagot.
“Akala ko kasi…” Napahawak siya sa noo. “Akala ko ayaw mong gumawa ng sariling desisyon.”
“Rafael, nagtatanong ako dahil mahalaga sa akin ang opinyon mo.”
“Kapag tinatanong kita kung anong pagkain ang gusto mo, hindi dahil hindi ako marunong magluto.”
“Kapag tinatanong kita kung saan tayo pupunta, hindi dahil hindi ko kayang pumili ng lugar.”
“Gusto ko lang maramdaman na dalawa tayo sa buhay na ito.”
Tumulo ang luha mula sa gilid ng mata ko.
Mabilis ko itong pinunasan.
“Pero ginawa mong kahihiyan ang pagmamahal ko.”
Tumungo siya.
Matagal bago siya muling nagsalita.
“Ako ang mali.”
Hindi ako sumagot.
“Hindi lang mali,” patuloy niya. “Malupit ako.”
Nanginginig ang boses niya.
“Alam kong nasaktan ka, pero inakala kong lilipas din. Inakala kong babalik ka sa dati.”
“Hindi mo napansin kung bakit hindi ako bumalik.”
Wala siyang naisagot.
Binuksan ko ang unang dokumento.
“Nakasaad diyan na pansamantala muna tayong magkakahiwalay. Mananatili sa akin ang condo dahil pag-aari ko iyon bago pa tayo ikasal. Wala akong kukuning pera mula sa iyo. Wala rin akong hahabulin.”
“Hindi pera ang problema ko.”
“Alam ko.”
“Ang problema ay gusto mo na akong iwan.”
“Ang problema, Rafael, ay matagal mo na akong iniwan. Hindi lang kita napapansin dahil nasa iisang bahay tayo.”
Napapikit siya.
Hinawakan niya ang marriage ring sa daliri niya.
“May iba ka ba?”
Hindi ko napigilang matawa nang mahina.
Kahit ngayon, mas madali pa ring isipin niyang may ibang lalaki kaysa tanggapin na siya ang dahilan.
“Wala.”
“Pagod lang akong maging asawa ng isang taong gusto lamang ang pagmamahal ko kapag komportable ito para sa kaniya.”
Nang gabing iyon, hindi siya umalis.
Umupo siya sa silya sa tabi ng kama habang ako ay natutulog.
Kinabukasan, nang dumating ang kapatid kong si Mara, nadatnan niyang gising si Rafael at hawak ang admission folder ko.
Nasa loob nito ang lahat ng dokumentong hindi niya kailanman nakita.
Ang unang ultrasound.
Ang biopsy result.
Ang reseta.
Ang schedule ng consultation.
At isang resibo mula sa taxi na sinakyan ko pauwi matapos sabihin ng doktor na kailangang alisin ang bukol.
Isa-isa niyang binasa ang mga iyon.
Sa bawat pahina, lalo siyang namumutla.
“Bakit siya nandito?” tanong ni Mara.
“Dinalaw niya ako,” sagot ko.
Matagal siyang tiningnan ng kapatid ko.
“Dalawang buwan ko nang sinasamahan si Lia sa ospital.”
Hindi nakatingin sa kaniya si Rafael.
“Ako ang pumirma bilang emergency contact dahil wala siyang ibang inilagay.”
Napatingin siya sa akin.
“Tinanggal mo ako?”
“Oo.”
“Kailan?”
“Pagkatapos ng biopsy.”
Parang may nawala sa loob niya.
Hindi siya nakipagtalo.
Hindi rin niya sinisi si Mara.
Tumayo lamang siya at lumapit sa akin.
“Hindi kita pipilitin na patawarin ako.”
Iniwan niya ang marriage ring sa mesa.
“Pero hindi ako aalis hangga’t hindi tapos ang operasyon mo. Kahit sa labas lang ako maghintay.”
“Hindi mo kailangang gawin iyon.”
“Alam ko.”
Ito ang unang pagkakataong hindi niya ginawa ang isang bagay dahil kailangan ko siyang utusan.
Bandang alas-nuwebe ng umaga, dinala ako sa operating room.
Bago sumara ang pinto, nakita kong nakatayo siya sa dulo ng hallway.
Hindi siya lumapit.
Hindi siya humingi ng pangako.
Tahimik lamang siyang nakatingin sa akin, parehong kamay nakatikom sa gilid ng pantalon niya.
Ang operasyon ay tumagal nang halos apat na oras.
Maagang natuklasan ang bukol at matagumpay itong natanggal. Ayon sa doktor, kakailanganin ko pa rin ng regular na checkup at ilang buwan ng gamutan, ngunit maganda ang tsansa kong tuluyang gumaling.
Nang magising ako sa recovery room, si Mara ang unang nakita ko.
“Successful,” sabi niya habang pinipisil ang kamay ko.
Napapikit ako sa ginhawa.
“Nasaan siya?”
Hindi ko alam kung bakit ko iyon naitanong.
Marahil dahil tatlong taon pa rin kaming nagsama.
Marahil dahil kahit pagod na ang puso, hindi naman agad namamatay ang alaala.
“Nasa labas,” sagot ni Mara. “Hindi siya kumain mula kahapon.”
“Sabihin mong umuwi na siya.”
Tumango ang kapatid ko.
Ngunit nang makalabas ako ng ospital makalipas ang limang araw, naroon pa rin si Rafael.
Hindi siya pumasok sa silid maliban kung pinapayagan ko.
Siya ang kumukuha ng gamot sa pharmacy.
Siya ang nag-aayos ng billing.
Siya ang nagdala ng maluluwag na damit mula sa bahay nang hindi tinatanong kung alin ang gusto ko.
At sa unang pagkakataon, tama ang lahat ng dinala niya.
Pagdating sa condominium, inayos na niya ang isang hiwalay na kuwarto para sa akin.
Malinis ang kama.
May tubig sa tabi ng mesa.
Nakaayos ang gamot ayon sa oras.
Sa refrigerator, may mga pagkaing inirekomenda ng doktor.
“Nagbasa ako tungkol sa recovery diet,” sabi niya.
Hindi ako sumagot.
“Sa guest room muna ako.”
“Hindi mo kailangang manatili.”
“Hindi ito kapalit ng pagpapatawad.”
Tumingin siya sa akin.
“Responsibilidad ko lang ito bilang taong nakasakit sa iyo.”
Sa loob ng sumunod na mga linggo, hindi siya humingi ng kahit ano.
Hindi niya ako tinanong kung kailan ko siya patatawarin.
Hindi niya ginagamit ang pag-aalaga bilang dahilan upang kalimutan ko ang ginawa niya.
Tuwing umaga, iniiwan niya ang almusal sa mesa bago pumasok sa opisina.
Tuwing gabi, tahimik niyang nililinis ang kusina.
Kapag may checkup ako, nagtatanong siya kung gusto ko ba siyang sumama.
Kapag sinabi kong si Mara na lang, tumatango siya.
Walang tampo.
Walang reklamo.
Isang gabi, narinig ko siyang may kausap sa telepono sa balkonahe.
Ang isa sa mga kasamahan niya sa hotpot gathering ang tumawag.
“Pare, sama kayo ni Lia sa reunion sa Sabado.”
Tahimik si Rafael nang ilang segundo.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Huwag mo nang tawaging biro ang ginawa ko sa kaniya noong gabing iyon.”
Napatigil ako sa likod ng pinto.
“Ako ang nagpahiya sa asawa ko para magmukhang nakakatawa sa harap ninyo. Hindi nakakatawa iyon.”
May sinabi ang kausap niya na hindi ko marinig.
“Hindi rin siya sensitibo. Ako ang naging walang respeto.”
Pagkababa niya ng tawag, nadatnan niya akong nakatayo sa may pintuan.
Hindi siya nagulat.
“Hindi mo kailangang ipagtanggol ako.”
“Alam ko.”
“Pero kailangan kong itama ang ginawa ko.”
Pagkaraan ng dalawang buwan, natapos ang unang yugto ng gamutan ko.
Bumalik ako sa trabaho.
Nagsimula rin akong gumawa ng mga bagay na matagal kong ipinagpaliban.
Nag-enroll ako sa weekend baking class.
Nagpunta ako sa Batangas kasama si Mara nang hindi humihingi ng permiso kaninuman.
Bumili ako ng dilaw na dress na gusto ko kahit minsan ay sinabi ni Rafael na hindi bagay sa akin ang kulay.
Natutuhan kong gumawa ng sariling desisyon.
Ngunit natutuhan ko ring ang pagiging malaya ay hindi nangangahulugang kailangan kong isara ang sarili ko sa lahat.
Minsan, ang pagtatanong ay hindi kahinaan.
Ang tunay na problema ay kapag ibinibigay mo ang tanong sa taong hindi marunong pahalagahan ang tiwalang kasama nito.
Dumating ang araw ng pagpirma sa separation agreement.
Magkaharap kami ni Rafael sa conference room ng abogado.
Naroon na ang mga dokumento.
Kinuha ko ang ballpen.
Tinitigan niya ako ngunit hindi niya ako pinigilan.
“Hindi na kita hihilingang manatili,” sabi niya. “Dahil alam kong wala akong karapatang humingi.”
Tahimik akong pumirma.
Pumirma rin siya pagkatapos ko.
Doon tuluyang natapos ang tatlong taon naming pagsasama bilang mag-asawa.
Hindi ako umiyak sa harap niya.
Ngunit paglabas ko ng gusali, huminto ako sa gilid ng sidewalk at napahawak sa dibdib ko.
Masakit pa rin.
Hindi dahil gusto kong bumalik.
Kundi dahil may mga relasyong maaaring nailigtas sana kung natuto lamang kayong makinig bago tuluyang mapagod ang isa.
Lumipas ang isang taon.
Malinis ang mga resulta ng follow-up tests ko.
Wala nang nakitang bagong bukol.
Ang maliit kong baking hobby ay naging online pastry business. Kalaunan, nakapagbukas ako ng maliit na café sa Quezon City na pinangalanan kong “Sarili.”
Sa opening day, dumating ang maraming kaibigan, kasamahan, at dating kliyente.
Dumating din si Rafael.
Mag-isa siya.
Mas payat siya kaysa dati at wala na ang dati niyang mayabang na kilos.
Nag-abot siya ng isang halaman para sa café.
“Congratulations, Lia.”
“Salamat.”
Tumingin siya sa paligid.
“Maganda rito.”
“Pinili ko lahat.”
Bahagya siyang ngumiti.
“Alam kong kaya mo.”
Hindi ko alam kung bakit, pero wala na akong naramdamang galit.
May alaala pa rin.
May kaunting kirot.
Ngunit wala nang sugat na kailangang itago.
Bago siya umalis, huminto siya sa pintuan.
“May tanong sana ako.”
Napangiti ako.
“Ano iyon?”
“Masaya ka ba?”
Tumingin ako sa café, sa kapatid kong nakikipagtawanan sa mga customer, at sa dilaw na dress na suot ko.
Pagkatapos ay tumingin ako sa kaniya.
“Oo.”
Tumango siya.
“Mabuti.”
Hindi niya tinanong kung may pagkakataon pa ba siya.
Hindi niya hiniling na bumalik ako.
At iyon marahil ang pinakatunay na pagbabago sa kaniya.
Natutuhan niyang hindi lahat ng pagmamahal ay kailangang angkinin.
Minsan, ang tunay na pagsisisi ay ang paggalang sa buhay na pinili ng taong nasaktan mo.
Pagkaalis niya, inilagay ko ang halaman sa tabi ng bintana.
Lumapit si Mara at sumandal sa balikat ko.
“Okay ka lang?”
Tiningnan ko ang menu sa counter.
Ang dekorasyon.
Ang mga taong masayang kumakain sa lugar na ako mismo ang nagdisenyo.
At sa unang pagkakataon, hindi ko kailangang tanungin ang kahit sino kung tama ba ang sagot ko.
“Oo,” sabi ko.
“Okay na okay ako.”
Dati, iniisip kong ang pagmamahal ay ang palaging pagsasama sa isang tao sa bawat desisyon.
Ngayon, alam kong ang tamang pagmamahal ay hindi ka ipapahiya dahil gusto mong marinig ang boses niya.
Hindi ka gagawing pabigat dahil nagtiwala ka.
At higit sa lahat, hindi ka pipilitin nitong mawala ang sarili mo upang mapanatili lamang ang katahimikan.
Natuto akong mabuhay nang hindi humihingi ng pahintulot.
Ngunit hindi ako naging malamig.
Natuto lamang akong piliin kung kanino ko ibibigay ang aking mga tanong, ang aking takot, at ang aking puso.
Dahil hindi kahinaan ang mangailangan ng kasama.
Ang kahinaan ay ang manatili sa tabi ng taong ipinaparamdam sa iyong kasalanan ang pagmamahal mo.
