Sa Ikawalong Beses na Iniwan Niya Ako sa City Hall, Pinakasalan Ko ang Lalaking Anim na Taong Naghintay—At Sa Gabi Ring Iyon, Nabunyag Kung Kanino Talaga ang Bata
Sa ikawalong beses na iniwan ako ng nobyo ko sa araw ng kasal namin, hindi na ako umiyak.
Hindi ko siya hinabol.
Hindi ko rin hinintay na bumalik.
Sa halip, nag-message ako sa lalaking anim na taon nang tahimik na nagmamahal sa akin:
“Gabriel, gusto mo bang pakasalan ako ngayon?”
Dalawampung minuto lang ang lumipas nang huminto ang kotse niya sa tapat ng Quezon City Hall.
Pero bago iyon, si Adrian de Leon dapat ang lalaking magiging asawa ko.
Walong taon kaming magkasintahan.
At walong beses din kaming nabigong magpakasal dahil sa iisang babae.
Si Bianca de Leon.
Pareho sila ng edad ni Adrian, pero dahil ampon siya ng lola nito, lumaki siyang tinatawag na “Tita Bianca” ng buong pamilya.
Sa papel, tiyahin siya.
Sa totoong buhay, halos hindi sila mapaghiwalay.
Noong araw na iyon, nakaupo na kami sa city hall nang biglang inilapag ni Adrian sa harap ko ang isang folder.
“Pirmahan mo muna.”
Binuksan ko iyon.
Mga papeles para sa legal guardianship at planong adoption ng apat na taong gulang na anak ni Bianca na si Aya.
Napatingin ako sa kanya.
“Ano ito?”
Kalmado siyang sumagot.
“Pagkatapos nating ikasal, gusto kong tayo ang maging legal parents ni Aya.”
Napatawa ako sa sobrang hindi makapaniwala.
“Bakit?”
“Mag-isa lang si Bianca. Alam mo naman kung paano magsalita ang mga tao tungkol sa babaeng may anak pero walang asawa.”
“Kung concern ka sa sinasabi ng mga tao, bakit hindi lumabas ang totoong ama?”
Bahagyang tumigas ang mukha ni Adrian.
“Hindi iyon ang punto.”
“Para sa akin, iyon mismo ang punto.”
Itinulak ko pabalik ang folder.
“Hindi ko aamponin ang anak ng ibang tao para lang maging maganda ang reputasyon ni Bianca.”
Biglang tumayo si Adrian.
Kinuha niya ang mga dokumento namin sa mesa.
“Kung ganoon, huwag muna tayong magpakasal.”
Tinitigan ko siya.
“Adrian.”
“Kapag handa ka nang intindihin ang sitwasyon ni Bianca, saka natin ituloy.”
Pagkasabi noon, lumabas siya.
At gaya ng dati, si Bianca ang nasa labas.
Nakahawak ito sa braso niya habang inaakay niya papunta sa kotse.
Hindi man lang siya lumingon.
Ito na ang ikawalong beses.
Noong una, nakansela dahil nilagnat si Bianca.
Pangalawa, dahil naaksidente raw ang kotse nito.
Pangatlo, dahil nagkaroon ng panic attack.
Pang-apat, dahil kailangan samahan ni Adrian si Aya sa ospital.
At sa bawat pagkakataon, ako ang naiwan.
Ako ang kailangang umunawa.
Ako ang kailangang maghintay.
Siguro iniisip pa rin ni Adrian na ganoon ulit ang gagawin ko.
Tumayo ako sa hagdan ng city hall at binuksan ang cellphone ko.
Doon ko nakita ang post ni Gabriel Sarmiento.
Kaibigan ko siya noong college.
Hindi niya kailanman itinago na gusto niya ako, pero nang piliin ko si Adrian, hindi niya ako ginulo.
Ang post niya ay simple lang.
“Anim na taon kong minahal ang babaeng ikakasal ngayon. Mukhang oras nang uminom para tuluyan na akong sumuko.”
Matagal kong tinitigan ang screen.
Pagkatapos ay nag-message ako.
“Gabriel, nasa city hall ako. Kung seryoso ka sa sinabi mo noon, pumunta ka rito.”
Mabilis ang sagot.
“Bakit?”
Huminga ako nang malalim.
“Magpakasal tayo.”
Akala ko tatawag siya para tanungin kung nababaliw na ako.
Hindi.
Dalawampung minuto lang ang lumipas nang huminto ang sasakyan niya.
Bumaba si Gabriel na tabingi ang kurbata, nakalilis ang isang manggas, at may hawak pang folder ng mga dokumento mula sa business meeting niya.
Halos hingal siya.
“Mara.”
Ako si Mara Villanueva.
At sa unang pagkakataon sa buong araw, may taong tumingin sa akin na parang ako ang pinakamahalagang bagay sa harap niya.
“Sinabi mo ba talaga iyon?” tanong niya.
“May dala kang ID?”
Agad niyang inilabas ang wallet.
“Lahat. Pero bago tayo pumasok, isang tanong.”
“Ano?”
“Hindi mo ito ginagawa para gantihan si Adrian, tama?”
Tinitigan ko siya.
“Kung tingin mo ganoon, pwede kang umalis.”
Umiling agad siya.
“Hindi ako aalis.”
“Sigurado?”
Napangiti siya nang bahagya.
“Mara, anim na taon akong naghihintay. Kapag umalis pa ako ngayon, ako na ang pinakatangang lalaki sa Pilipinas.”
Makalipas ang ilang oras ng pagmamadaling ayusin ang kinakailangan at isang simpleng civil ceremony, may singsing na sa daliri ko.
At may bago na akong asawa.
Paulit-ulit na tinitingnan ni Gabriel ang marriage certificate.
“Legit talaga?”
“May pirma at seal na.”
“Hindi panaginip?”
“Gabriel.”
“Okay. Sorry.”
Ngumiti siya na parang batang nakatanggap ng bagay na matagal niyang ipinagdasal.
Pero may kailangan pa siyang balikan na bidding meeting sa Makati.
“Susunduin kita mamaya,” sabi niya. “May birthday dinner pa raw kayo ng lolo ni Adrian, ‘di ba?”
“Pupunta pa rin ako.”
Nag-alala ang mukha niya.
“Sigurado ka?”
“Oo. May kailangan akong tapusin.”
Bago siya umalis, mahina niyang sinabi:
“Kapag naging mabigat, tawagan mo ako. Asawa mo na ako. Hindi mo kailangang harapin lahat mag-isa.”
Hindi pa ako nakakasakay ng Grab nang huminto sa harap ko ang pamilyar na SUV.
Nasa passenger seat si Bianca.
Suot niya ang blazer ni Adrian.
Binaba ni Adrian ang bintana.
“Sumakay ka.”
Sa likod ako umupo.
Maya-maya, iniabot niya sa akin ang maliit na kahon.
“Para sa’yo.”
Silver hair clip.
Ganoon siya palagi.
Kapag nasaktan niya ako, regalo ang kapalit.
Hindi apology.
Hindi paliwanag.
Regalo.
Napansin kong may malaking shopping bag sa kandungan ni Bianca.
Sa loob noon ay may kahong kapareho ng brand ng akin.
Mas malaki.
Napangiti si Bianca.
“Pasensya ka na, Mara. Nagmamadali kasi si Adrian kaya maliit lang ang nakuha niya para sa’yo.”
Hindi ako sumagot.
Si Adrian ang unang nagsalita.
“Pagdating natin sa bahay ni Lolo, huwag kang magdrama. Birthday niya ngayon.”
“Hindi ako magdradrama.”
“Good. At pag-isipan mo ulit iyong kay Aya.”
Tumingin ako sa bintana.
“Kung hindi ako pumayag?”
“Hindi tayo magpapakasal.”
“Okay.”
Agad lumuwag ang mga balikat niya.
“Kung naging ganito ka lang sana kadaling kausap dati.”
Hindi niya naintindihan.
Ang ibig kong sabihin sa “okay” ay hindi na talaga kami magpapakasal.
Dahil kasal na ako sa iba.
Biglang tumunog ang cellphone ko.
Si Gabriel.
Pagkasagot ko, masayang boses niya agad ang narinig ko.
“Wife, kalahati pa lang tapos ng meeting. Kumain ka muna, ha? Huwag mo akong hintayin.”
Natahimik ang buong kotse.
“Okay,” sagot ko.
Pagkababa ko ng tawag, malamig na tanong ni Adrian:
“Sino iyon?”
“Ang asawa ko.”
Tumawa si Bianca.
“Mara, hindi mo kailangang gumawa ng ganyang kwento dahil lang galit ka.”
Hindi ako ngumiti.
“Hindi kuwento.”
Biglang bumagal ang sasakyan.
Tumingin sa akin si Adrian sa rearview mirror.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
“Kinasal ako kanina.”
Nanigas ang kamay niya sa manibela.
“Kanino?”
“Kay Gabriel Sarmiento.”
Biglang preno.
Sunod-sunod ang busina ng mga sasakyan sa likod namin.
Nawala ang ngiti ni Bianca.
At si Adrian, parang hindi makahinga.
“Bawiin mo.”
“Hindi.”
“Anong hindi?”
“Hindi ko babawiin ang kasal ko.”
Pagdating namin sa ancestral house ng mga De Leon sa New Manila, halos kaladkarin ni Adrian ang sarili niya papasok.
Nasa sala ang buong pamilya.
Nakita ko rin si Aya na naglalaro malapit sa malaking birthday cake.
Lumapit sa akin si Lolo Renato.
“Mara, bakit parang may problema?”
Bago pa ako makasagot, dumagundong ang boses ni Adrian.
“Lolo, nagpakasal siya sa ibang lalaki!”
Napatayo ang lahat.
Namula si Bianca.
At sa pinakamasamang sandali, tumakbo ang maliit na si Aya papunta kay Adrian.
Yumakap siya sa binti nito.
Pagkatapos, inosenteng sinabi ng bata:
“Daddy, bakit galit ka kay Tita Mara? Sabi mo kapag naging mommy ko siya, pwede na tayong tatlo magsama-sama.”
Parang namatay ang lahat ng tunog sa silid.
At dahan-dahang napalingon ang buong pamilya kay Adrian.
PARTE2
“Daddy, bakit galit ka kay Tita Mara? Sabi mo kapag naging mommy ko siya, pwede na tayong tatlo magsama-sama.”
Hindi agad nakagalaw si Adrian.
Si Bianca ang unang nakabawi.
Mabilis niyang hinila si Aya palayo.
“Aya! Ilang beses ko bang sinabi sa’yo na Tito Adrian ang tawag mo sa kanya?”
Napatitig ang bata sa ina.
“Pero Mommy, kapag tayo lang naman—”
“Aya!”
Napahikbi ang bata sa lakas ng sigaw.
Doon tumayo si Lolo Renato.
Pitumpu’t siyam na taong gulang na siya, pero isang tingin lang niya ay kaya pa ring patahimikin ang buong pamilya.
“Ano ang ibig sabihin ng batang iyon?”
“Lolo, bata lang siya,” mabilis na sabi ni Adrian. “Kung anu-ano ang nasasabi.”
Tumingin ako sa kanya.
“Talaga?”
Napalingon siya sa akin.
May takot na ngayon sa mga mata niya.
Hindi galit.
Takot.
“Mara, huwag kang magsimula.”
“Hindi ako ang nagsimula nito.”
Binuksan ko ang handbag ko.
Dahan-dahan kong inilabas ang isang brown envelope.
Ito ang dahilan kung bakit kahit walong beses niya akong iniwan, nagpunta pa rin ako sa city hall kaninang umaga.
Hindi dahil umaasa pa akong magbabago siya.
Kundi dahil gusto kong bigyan siya ng huling pagkakataong sabihin ang totoo.
Dalawang araw bago ang kasal, pumunta ako sa condo na dapat sana ay titirhan namin pagkatapos ikasal.
Nagliligpit ako ng mga dokumento nang makita ko sa safe ang isang folder na hindi ko kilala.
Akala ko insurance papers.
Hindi pala.
Mga resibo ng prenatal checkup ni Bianca.
Hospital bills.
Ultrasound records.
At isang notarized draft ng acknowledgment of paternity.
Sa ibaba, malinaw ang pangalan.
Adrian Miguel de Leon.
Hindi pa pormal na na-file ang dokumento.
Pero naroon ang pirma niya.
Naroon din ang pirma ni Bianca.
At petsang apat na taon na ang nakalipas.
Noong panahong engaged na kami.
Inilapag ko ang photocopies sa mesa.
“Gusto mo pa ring sabihing nalilito lang si Aya?”
Walang nagsalita.
Namutla si Bianca.
Si Adrian naman ay tumitig sa mga papel na parang gusto niyang sunugin ang mga iyon gamit ang mata niya.
Galit na tumayo ang ina niya.
“Adrian, anak mo si Aya?”
Hindi siya sumagot.
“Sumagot ka!”
Pumikit siya.
At sa katahimikang iyon, nakuha na naming lahat ang sagot.
Biglang napaupo ang lola niyang si Carmen.
“Diyos ko…”
Si Bianca naman ay nagsimulang umiyak.
“Hindi namin sinasadya.”
Napatawa ako.
Hindi masaya.
“Anong parte ang hindi ninyo sinasadya? Ang paggawa ng bata? Ang pagtatago sa akin? O ang plano ninyong ipaampon sa akin ang anak ninyo pagkatapos kong pakasalan ang ama niya?”
“Mara,” sabi ni Adrian.
“Hindi. Ngayon ka makinig.”
Walong taon.
Walong taon akong tinuruan ng lalaking iyon na pagdudahan ang sarili ko.
Kapag nagseselos ako kay Bianca, paranoid ako.
Kapag nagtatanong ako kung bakit madaling-araw ito tumatawag, masama raw ang isip ko.
Kapag tinatanong ko kung bakit may sariling kuwarto si Aya sa bahay naming mag-asawa sana, wala raw akong puso.
At kapag nasasaktan ako dahil palagi niya akong iniiwan para kay Bianca, ako raw ang selfish.
Ngayon, sa wakas, malinaw na ang lahat.
Hindi ako praning.
Ako lang ang huling taong piniling sabihan ng totoo.
Tumayo si Adrian at lumapit.
“Mara, kaya kong ipaliwanag.”
“Subukan mo.”
Tumigil siya.
Huminga nang malalim.
“May nangyari sa amin ni Bianca isang beses.”
Mabilis na umiling si Bianca.
“Adrian—”
“Tumahimik ka muna!”
Napaatras siya.
Nagpatuloy si Adrian.
“Lasing kami. Nag-away tayo noon. Isang pagkakamali lang.”
“Isang pagkakamaling apat na taong gulang na ngayon.”
Napakuyom ang kamao niya.
“Nang malaman naming buntis siya, gusto niyang itago. Natakot din ako sa magiging reaksyon ng pamilya.”
Naulinigan namin ang malutong na tawa ni Lolo Renato.
“Takot sa pamilya?”
Tumingin sa kanya si Adrian.
“Lolo…”
“Takot kang mawalan ng posisyon sa kumpanya.”
Lalong namutla si Adrian.
Doon ko nalaman ang isa pang piraso ng katotohanan.
May kondisyon pala sa family trust ng mga De Leon.
Bago mapasakamay ni Adrian ang malaking bahagi ng shares ng kumpanya, kailangang aprubado ni Lolo Renato ang anumang legal arrangement na maaaring makaapekto sa succession at ownership.
Kung noon pa lang ay inamin niyang may anak siya kay Bianca—ang babaeng pinalaki mismo ng pamilya bilang bunsong anak ng lola niya—siguradong malaking iskandalo iyon.
Hindi incest sa dugo.
Pero sapat para sirain ang imahe ng pamilyang pinakaiingatan nila.
Kaya mas madali ang plano.
Pakasalan ako.
Hikayatin akong ampunin si Aya.
Kapag legal na naming anak ang bata, unti-unti nilang maipapasok sa pamilya nang walang tanong.
At si Bianca?
Mananatiling “Tita Bianca.”
Laging malapit.
Laging kasama.
At ako ang magiging legal na ina ng anak ng sarili kong fiancé at ng babaeng ilang taon nilang ipinapakitang wala akong karapatang pagselosan.
Nanginig ang mga daliri ko.
Hindi dahil gusto kong umiyak.
Kundi dahil sa sobrang galit.
“Pitong beses mo akong iniwan sa araw na dapat tayong magpakasal dahil sa kanya,” sabi ko.
Tahimik si Adrian.
“Sa ikawalong beses, pinapirma mo pa ako para akuin ang anak ninyo.”
“Mara, mahal kita.”
Napatingin ako sa kanya.
Sa lahat ng kasinungalingan niya, iyon ang pinakanakakatawa.
“Kung ganito ang pagmamahal mo, ayokong malaman kung paano ka manakit ng taong kinamumuhian mo.”
Sa mismong sandaling iyon, bumukas ang pinto ng sala.
Napalingon kaming lahat.
Nakatayo roon si Gabriel.
Nakaayos na ang kurbata niya ngayon, pero halata pa ring galing siya sa mahabang araw.
May dala siyang maliit na bouquet.
Pagkakita niya sa mukha ko, nawala agad ang ngiti niya.
“Mara?”
Lumapit siya.
Hindi niya tinanong kung ano ang nangyari.
Hindi niya sinugod si Adrian.
Hindi rin siya nagpakitang-gilas.
Tumayo lang siya sa tabi ko.
“Sabi mo tatawagan mo ako kapag kailangan mo.”
Hindi ko namalayang napapangiti ako.
“Hindi naman kita tinawagan.”
“Tinawagan ako ni Lolo Renato.”
Napatingin ako sa matanda.
Bahagya itong nagkibit-balikat.
“Kung asawa mo siya, dapat nandito siya.”
Parang may sumabog sa loob ni Adrian.
“Hindi niya asawa si Gabriel!”
Inilabas ni Gabriel ang marriage certificate mula sa document case niya.
“Gusto mo bang basahin?”
Sinugod siya ni Adrian.
Mabilis na namagitan ang dalawa niyang pinsan.
“Bitawan ninyo ako!”
“Adrian!” sigaw ng ina niya.
Pero ang tingin niya ay nasa akin lang.
“Mara, kilala mo ba talaga ang lalaking iyan? Bigla mo lang siyang pinakasalan dahil galit ka!”
Sumagot si Gabriel bago ako makapagsalita.
“Hindi niya kailangang ipagtanggol sa’yo ang desisyon niya.”
“Wala kang pakialam!”
“Meron. Asawa niya ako.”
“Hindi mo siya mahal gaya ng pagmamahal ko!”
Doon natawa si Gabriel.
Mahina lang.
“Kung ang sukatan mo ng pagmamahal ay walong beses mo siyang iwan at pagkatapos ay ipaaako sa kanya ang anak mo sa ibang babae, mas mabuting hindi ko siya mahal gaya mo.”
Tumahimik ulit ang sala.
Tumingin sa akin si Adrian.
“Mara, pauwiin mo siya. Mag-usap tayo nang tayo lang.”
Umiling ako.
“Wala na tayong kailangang pag-usapan.”
“Walong taon tayo.”
“Alam ko.”
“Ganito mo lang itatapon?”
Naramdaman kong may kung anong kumalas sa dibdib ko.
Iyan pala ang hinihintay kong marinig.
Hindi apology.
Hindi pag-amin.
Hindi pagsisisi.
Kundi pagmamay-ari.
Para sa kanya, dahil walong taon akong naghintay, obligado akong maghintay habambuhay.
“Adrian,” sabi ko, “hindi ko itinapon ang walong taon natin.”
Tumingin ako sa kanya nang diretso.
“Tinapos ko lang ang ikawalong taon bago mo makuha ang ikasiyam.”
Namula ang mga mata niya.
Sa likod niya, humihikbi si Bianca.
“Mara, please. Hindi ko gustong agawin siya sa’yo.”
Humarap ako sa kanya.
“Hindi?”
Umiling siya habang umiiyak.
“Mahal ko lang siya. Matagal na.”
“Alam ko.”
Nagulat siya.
“Alam mo?”
“Hindi noon. Ngayon, oo.”
Tumingin ako kay Aya.
Tahimik itong yakap ng isang kasambahay, nalilito sa kaguluhan ng mga matatanda.
Hindi kasalanan ng bata.
Kaya lumambot ang boses ko.
“Ang hindi ko maintindihan ay bakit kailangan ninyong gamitin ang isang inosenteng bata para patuloy kayong makapagtago.”
Napayuko si Bianca.
Doon tuluyang nagsalita si Lolo Renato.
“Simula ngayon, walang dahilan para itago si Aya.”
Tumingin siya kay Adrian.
“I-aacknowledge mo ang anak mo nang legal.”
“Lolo—”
“At kung ang iniisip mo ay ang shares mo, huwag ka nang mag-alala.”
Nanigas si Adrian.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
“Hindi mo na kailangang problemahin.”
Inilapag ng matanda ang baston niya sa sahig.
“Dahil simula bukas, aalisin kita sa executive committee habang iniimbestigahan ang paggamit mo ng company funds sa pagtatago ng personal expenses ni Bianca.”
Napasinghap ang lahat.
Pati ako.
Iyon pala ang mas malaking problemang matagal nang napapansin ni Lolo Renato.
Ilang medical bills at condo expenses ni Bianca ang dinaan ni Adrian sa corporate accounts bilang “consulting” at “client entertainment.”
Hindi lamang relasyon ang itinago niya.
Pati pera ng kumpanya, ginamit niya para panatilihin ang lihim.
Bumagsak si Adrian sa sofa.
Parang sa loob lamang ng sampung minuto, nawala sa kanya ang babaeng akala niya ay habambuhay na maghihintay, ang reputasyong pinoprotektahan niya, at posisyong dahilan kung bakit niya itinago ang sariling anak.
Pero wala na akong naramdamang saya.
Pagod lang.
Lumapit sa akin si Gabriel.
“Tara?”
Tumingin ako sa birthday cake na hindi pa nahihiwa.
Pagkatapos kay Lolo Renato.
“Sorry po sa birthday ninyo.”
Ngumiti ang matanda nang mapait.
“Pinakamagandang regalo na siguro ang malaman ko ang katotohanan bago ako mamatay.”
Nagpaalam ako.
Sa labas, malamig ang hangin.
Tahimik kaming naglakad ni Gabriel papunta sa kotse.
Pagkasakay namin, saka lang ako nagsalita.
“Gabriel.”
“Hmm?”
“Baka tama si Adrian sa isang bagay.”
Tumigil ang kamay niya sa ignition.
“Alin?”
“Biglaan talaga ang ginawa natin.”
Hindi siya kumontra.
“Oo.”
“Hindi ko alam kung magiging mabuting asawa ako agad.”
“Oo.”
Napakunot-noo ako.
“Wala ka man lang pagtatanggol?”
Napangiti siya.
“Mara, ikinasal tayo ilang oras matapos kanselahin ang kasal mo sa ibang lalaki. Kapag sinabi kong normal lahat nito, magsisinungaling ako.”
Napatawa ako.
Unang totoong tawa ko buong araw.
Saka siya naging seryoso.
“Pero hindi kita pipilitin.”
“Ano?”
“Kasal tayo, pero hindi ibig sabihin kailangan nating magkunwaring sampung taon nang mag-asawa.”
Tumingin siya sa akin.
“Pwede tayong magsimula sa umpisa.”
“Paano?”
“Dinner.”
“Dinner?”
“Oo. First date.”
Napangiti ako.
“Pagkatapos ng kasal?”
“Medyo mali ang sequence natin.”
“Medyo?”
“Fine. Sobrang mali.”
Huminga ako nang malalim.
Sa unang pagkakataon, hindi nakakatakot ang hinaharap kahit hindi ko alam ang mangyayari.
Dahil ang lalaking katabi ko ay hindi humihingi na pagkatiwalaan ko siya nang bulag.
Handa siyang paghirapan iyon.
Makalipas ang tatlong buwan, legal nang kinilala ni Adrian si Aya bilang anak niya.
Si Bianca naman ay lumipat kasama ang bata sa Cebu upang magsimulang muli malayo sa gulo ng mga De Leon.
Hindi sila nagkatuluyan ni Adrian.
Siguro dahil ang relasyong kayang mabuhay habang lihim ay hindi palaging kayang mabuhay kapag kailangan nang harapin ang totoong buhay.
Si Adrian ay pansamantalang tinanggal sa kumpanya at sumailalim sa internal investigation.
Ilang beses niya akong tinawagan.
Hindi ko sinagot.
Minsan nagpadala siya ng mahabang mensahe.
“Kung bumalik ako noong araw na iyon nang mas maaga, hinihintay mo pa rin ba ako?”
Matagal kong tinitigan ang tanong.
Pagkatapos ay dinelete ko nang hindi sumasagot.
Dahil alam ko na ang katotohanan.
Hindi nagbago ang buhay ko dahil dumating si Gabriel nang mas mabilis.
Nagbago ang buhay ko dahil sa wakas, tumigil akong maghintay sa lalaking paulit-ulit na pinapatunayang hindi ako ang pinipili niya.
Anim na buwan matapos ang civil wedding namin, dinala ako ni Gabriel sa parehong restaurant kung saan kami unang nag-date pagkatapos naming ikasal.
May maliit siyang kahon.
Napataas ang kilay ko.
“May singsing na ako.”
“Alam ko.”
Binuksan niya iyon.
Sa loob ay isang simpleng pendant.
Nakaukit sa likod ang isang petsa.
Hindi araw ng kasal namin.
Kundi ang araw ng una naming totoong date.
“Bakit ito?”
Ngumiti siya.
“Kasi gusto kong may araw tayong hindi nagsimula dahil may taong nanakit sa’yo.”
Napuno ng luha ang mga mata ko.
“Gabriel…”
Hinawakan niya ang kamay ko.
“Hindi ko kailangan na mahalin mo ako dahil iniligtas kita.”
Umiling siya.
“Gusto kong mahalin mo ako balang araw dahil pinili mo ako nang malaya.”
Sa pagkakataong iyon, hindi ako nag-atubili.
“Ano kung sabihin kong nagsisimula na?”
Nanlaki ang mga mata niya.
Pagkatapos ay ngumiti siya nang napakalawak.
“At least ngayon, hindi ko na kailangang maghintay ng anim na taon.”
At doon ko naunawaan ang isang bagay na sana ay mas maaga kong natutunan:
Hindi nasusukat ang halaga ng isang relasyon sa tagal ng panahong tiniis mo ito.
Minsan, ang pinakamatapang na pagmamahal sa sarili ay ang tumigil sa paghihintay sa taong paulit-ulit kang ginagawang pangalawa.
Hindi mo kailangang manatili dahil marami ka nang taon na naibigay.
Hindi mo kailangang ipaglaban ang isang lugar sa puso ng taong matagal nang ipinakitang may ibang inuuna.
At higit sa lahat—
Kapag dumating ang araw na kailangan mong mamili sa pagitan ng patuloy na paghihintay at paggalang sa sarili mo, piliin mo ang sarili mo. Dahil ang tamang tao ay hindi ka hihilingang magmakaawa para lamang mapili.
