Pag-uwi Ko sa Bahay na Para Sana sa Aming Kasal, Naroon ang Kababata ng Fiancé Ko, Karga ang Sanggol Niya—At Ang Narinig Ko sa Kwarto ang Tuluyang Sumira sa Lahat
Pagbukas ko ng bahay na para sana sa aming bagong kasal, may ibang babaeng nakaupo sa bago kong sofa.
Suot niya ang puting polo ng fiancé ko.
Karga niya ang isang bagong silang na sanggol.
At sa paanan niya, ginagamit niya ang kunang binili ng nanay ko para sa magiging anak ko.
Nang buksan ko ang pinto ng townhouse sa Pasig, unang sumalubong sa akin ang amoy ng pinakuluang luya at gatas.
Nasa sofa si Bianca Solis, ang kababata ng fiancé kong si Adrian Reyes. Nakalugay ang buhok niya, maputla ang mukha, at mahimbing na natutulog ang sanggol sa kanyang dibdib.
Sa gilid ng kuna ay may maliit na asul na kampanilya at dilaw na sticky note.
Sulatan ni Adrian.
“Madaling magising si Bia sa gabi. Ilapit ang bote at lampin.”
Hawak ko pa ang framed wedding portrait na kinuha ko mula sa studio.
Si Bianca ang unang nakakita sa akin.
“Mara… umuwi ka pala.”
Parang siya pa ang nahuling may-ari ng bahay.
Bago ako makasagot, lumabas si Adrian mula sa kusina, may dalang mangkok ng sabaw.
Huminto siya nang isang segundo.
“Bakit ka nandito ngayon?”
Hindi ako agad nakapagsalita.
Sa loob ng isang buwan, ikakasal kami.
Sa bahay na ito ako dapat lilipat pagkatapos ng kasal.
Dahan-dahan kong ibinaba ang wedding portrait sa console table. Dati, wala roong kahit ano dahil sinabi kong doon ko ilalagay ang litrato naming dalawa.
Ngayon, puno iyon ng sterilizer wipes, bottle brush, vitamins para sa bagong panganak, at meal plan para sa isang inang bagong panganak.
Tumingin ako kay Adrian.
“Bakit siya nakatira rito?”
Napabuntong-hininga siya na para bang ako ang komplikasyon.
“Kakapanganak lang ni Bianca. Wala rito ang mga magulang niya. Yung apartment na tutuluyan niya, may problema sa plumbing. Hindi rin siya tinutulungan ng ex-husband niya. Isang buwan lang, Mara.”
“Isang buwan?”
Nakabukas ang pinto ng master bedroom.
Mula sa kinatatayuan ko, kitang-kita ang postnatal medicines sa bedside table.
Yung dress na isusuot ko sana sa reception, nakatiklop sa isang plastic storage box sa labas ng closet.
Mahina ang boses ni Bianca.
“Please, huwag kang mag-isip ng masama. Wala talaga akong mapuntahan.”
Agad siyang sinundan ni Adrian.
“Hindi siya puwedeng palipat-lipat. Delikado sa kanya at sa baby.”
Napatawa ako nang mahina.
“Paano naman ako?”
Kumunot ang noo niya.
Itinaas ko ang tingin sa framed photo.
“Sinabi ng studio na ikaw ang nagpa-cancel ng edited wedding photos natin noong nakaraang linggo. Pinalitan mo ng solo shots ko. Hindi mo man lang sinabi sa akin.”
Namutla siya.
Napatigil din si Bianca sa paghele sa bata.
“Mara, huwag nating haluan ng ibang issue ito.”
“Ibang issue?”
“Espesyal ang sitwasyon ni Bianca.”
Napapikit ako.
Espesyal.
Espesyal noong bumalik siya mula Cebu matapos ang hiwalayan niya.
Espesyal noong tumawag siyang lasing sa madaling-araw.
Espesyal noong manganganak siya at biglang hindi raw puwedeng mag-isa.
At ngayon, espesyal din kaya dapat akong manahimik habang ibang babae ang natutulog sa kama na pinili ko para sa kasal namin.
Nanginginig ang cellphone ko sa bulsa.
Isang mensahe mula sa admin office ng National Materials Research Center, kung saan ako nagtatrabaho bilang chemical engineer.
“Dr. Villanueva, approved na po ang staff housing request ninyo. Maaari ninyong kunin ang susi ngayong araw.”
Tatlong buwan na ang nakalipas nang ialok sa akin ang unit malapit sa laboratoryo.
Tinanggihan ko iyon dahil ayaw ni Adrian.
“Kapag gabi akong umuwi at wala ka, parang hotel lang ang bahay,” sabi niya noon.
Dahil sa kanya, pinili kong bumiyahe nang halos dalawang oras araw-araw.
Dahil sa kasal, tinanggihan ko rin ang anim na buwang research fellowship sa Singapore.
Akala ko, pareho naming binubuo ang iisang tahanan.
Hindi pala.
May ibang pamilyang naunang manirahan dito.
“Mara,” lumambot ang tono ni Adrian, “isang buwan lang. Pag okay na si Bianca, aalis siya.”
Bumaba si Bianca ng tingin, saka kunwaring tumayo.
“Adrian, aalis na lang ako. Ayokong ako ang dahilan ng away ninyo.”
Biglang umiyak ang sanggol.
Mabilis na lumapit si Adrian.
“Umupo ka. Huwag kang magbuhat nang ganyan.”
Kinuha niya ang bata at sanay na sanay niya itong pinadighay sa balikat.
Doon ko naalala ang gabing nilagnat ako nang halos 40 degrees noong Disyembre.
Tinawagan ko siya para bumili ng gamot.
May board meeting daw siya.
Nagpadala na lang ako ng gamot sa sarili ko.
Kinabukasan, nalaman kong kasama pala niya si Bianca sa isang bar sa Makati hanggang alas-tres ng umaga.
Hindi na ako nakipagtalo.
Kinuha ko ang framed photo.
“Sige.”
Napatingin silang dalawa sa akin.
“Sige?” ulit ni Adrian.
“Manatili siya rito.”
Sandaling gumaan ang mukha niya.
Hindi niya alam na sa sandaling iyon, tapos na ang lahat para sa akin.
Umalis ako nang hindi sumisigaw.
Kinuha ko ang susi ng staff housing.
Kinansela ko ang florist, ang bridal car, at ang reservation sa reception venue. Nalugi ako ng halos ₱180,000 sa deposits, pero sa unang pagkakataon sa loob ng limang taon, mas masakit sa akin ang manatili kaysa mawalan ng pera.
Kinabukasan, bumalik ako sa townhouse para kunin ang passport at research documents ko.
Hindi nila alam na darating ako.
Paglapit ko sa master bedroom, narinig ko ang boses ni Bianca sa loob.
Mahina, nanginginig, ngunit malinaw.
“Adrian, hanggang kailan mo sasabihin kay Mara na anak ito ng ex-husband ko?”
Tumigil ang paghinga ko.
At pagkatapos ay narinig ko ang sagot niya.
“Hanggang matapos ang kasal natin ni Mara. Kapag asawa ko na siya, saka natin aayusin kung paano ko kikilalanin ang anak ko.”
PARTE2
Hindi ako gumalaw.
Parang biglang lumayo ang lahat ng tunog sa paligid.
Dahan-dahan kong inilabas ang cellphone at binuksan ang voice recorder.
Sa loob ng kwarto, nagsalita ulit si Bianca.
“Hindi mo puwedeng itago si Noah habambuhay. At paano kapag nalaman niyang ikaw ang nagbayad sa ospital?”
“Hindi ko siya itatago,” sagot ni Adrian. “Kailangan ko lang maituloy ang kasal. Kapag kasal na kami ni Mara, hindi na ganoon kadaling umalis.”
Napahawak ako sa dingding.
Hindi pala ako nobya sa plano niya.
Ako ang kandadong isasara muna bago niya ilabas ang katotohanan.
“Paano kung itanong niya kung kailan nangyari?” tanong ni Bianca.
Matagal bago sumagot si Adrian.
“Hindi niya kailangang malaman ang lahat tungkol noong December 18.”
December 18.
Ang gabing halos 40 degrees ang lagnat ko.
Ang gabing sinabi niyang nasa board meeting siya.
Ang gabing nasa Makati siya kasama si Bianca.
Napapikit ako, pero hindi ako umiyak.
Sa loob ng limang taon, paulit-ulit kong binigyan ng magandang paliwanag ang mga bagay na masakit tingnan.
Busy lang siya. Pagod lang siya. Kaibigan lang niya si Bianca.
Ako pala ang gumagawa ng mga dahilan para sa taong matagal nang tumigil na pumili sa akin.
Pinatay ko ang recorder pagkatapos ng pitong minuto.
Saka ako umatras, lumabas ng bahay, at kumatok sa pinto na parang kararating ko lang.
Si Adrian ang nagbukas.
Nagulat siya.
“Mara?”
“Kukunin ko lang ang passport at project files ko.”
Tiningnan niya ako nang mabuti, marahil hinahanap kung may narinig ako.
“May problema ba?”
“Wala.”
Pumasok ako.
Hindi lumabas si Bianca mula sa kwarto.
Kinuha ko ang passport, laptop backup drive, diploma folder, at maliit na kahon ng alahas na iniwan ni Mama sa akin.
Paglabas ko, hinawakan ni Adrian ang braso ko.
“Hindi mo ba talaga ako kakausapin?”
Tumingin ako sa kamay niya hanggang kusa niya itong binitiwan.
“Bukas,” sabi ko. “Sa reception venue. Alas-diyes. Sabihin mo sa parents mo na pumunta.”
Biglang gumaan ang mukha niya.
Akala niya siguro handa na akong makipag-ayos.
“Okay. Maaayos natin ito.”
“Oo,” sagot ko.
“Bukas, aayusin natin.”
Kinabukasan, dumating ako sa events hall sa Quezon City bago mag-alas-diyes.
Naroon ang mga magulang ko. Naroon din ang mga magulang ni Adrian, ang wedding coordinator, at si Adrian na mukhang hindi nakatulog.
Hindi ko inimbitahan si Bianca.
Pero dumating siya makalipas ang sampung minuto, karga si Noah.
“Hindi ko siya pinapunta,” mabilis na sabi ni Adrian.
“Sinabi mong pag-uusapan ninyo ako,” sagot ni Bianca. “May karapatan akong malaman.”
Napangiti ako.
“Mabuti. Mas kaunti ang kailangan kong ulitin.”
Inilapag ko sa mesa ang isang folder.
Nasa loob ang cancellation forms ng reception, florist, photo studio, at bridal car.
Sa pinakataas, naroon ang sulat na nagsasabing hindi na matutuloy ang kasal.
Namutla ang nanay ni Adrian.
“Mara, anak, ano’ng nangyari?”
Bago pa makasagot si Adrian, inilagay ko ang cellphone ko sa gitna ng mesa.
“Mas mabuting sila ang magsabi.”
Pinindot ko ang play.
Una, boses ni Bianca.
“Hanggang kailan mo sasabihin kay Mara na anak ito ng ex-husband ko?”
Pagkatapos, boses ni Adrian.
“Hanggang matapos ang kasal natin ni Mara…”
Nang umabot ang recording sa linyang “December 18,” napahawak sa bibig ang nanay ni Adrian.
Alam niya ang gabing iyon.
Siya pa ang tumawag sa akin kinabukasan para kumustahin ang lagnat ko dahil hindi raw siya mapakali nang malamang mag-isa ako.
Tinapos ko ang recording.
“Mara, makinig ka,” sabi ni Adrian. “Isang beses lang iyon. Lasing kami. Nagkamali ako.”
“Isang beses ang nangyari sa bar,” sagot ko. “Pero ilang beses kang nagsinungaling pagkatapos?”
Hindi siya nakasagot.
“Isang beses mo bang binayaran ang prenatal checkups niya? Isang beses mo bang sinamahan sa ultrasound? Isang beses mo bang inilipat ang damit ko palabas ng sarili kong kwarto? Isang beses mo bang kinansela ang wedding photos natin?”
Lumapit ako nang isang hakbang.
“At isang beses mo bang pinlano na pakasalan muna ako bago sabihin na may anak ka sa ibang babae?”
Tahimik siya.
“Hindi pagkakamali ang ginawa mo, Adrian. Sistema iyon. Araw-araw mo iyong pinili.”
Biglang umiyak si Bianca.
“Mara, hindi ko intensyong kunin siya sa’yo. Natakot lang ako. Akala ko kapag nalaman ng lahat, ako at si Noah ang mawawalan.”
Tumingin ako sa sanggol.
Tahimik na siyang natutulog, walang kaalam-alam sa gulong ginawa ng matatanda sa paligid niya.
“Hindi kasalanan ng anak mo,” sabi ko. “At hindi ko siya kailanman sisisihin. Pero huwag mong tawaging takot ang ginawa mong pagsuot ng damit ng fiancé ko at pagtira sa kwartong para sana sa kasal namin habang alam mong ama siya ng anak mo.”
Napayuko si Bianca.
Umiling ako at bumaling kay Adrian.
“Walang panahon na makakapagpabalik ng tiwala kapag ang plano mismo ay linlangin ako hanggang maging legal na mahirap para sa akin ang umalis.”
Doon tuluyang napaiyak ang nanay ni Adrian.
Hindi niya ako pinilit magpatawad.
Tinanggal niya lamang ang bracelet na ibinigay niya sa akin para sa kasal at inilagay sa mesa.
“Dapat anak ko ang humingi ng tawad sa’yo, hindi ako. Pero humihingi pa rin ako ng tawad dahil hindi ko nakita kung ano ang ginagawa niya.”
Itinulak ko pabalik ang bracelet.
“Tita, wala kayong kasalanan.”
Pagkatapos ay inilabas ko ang huling dokumento.
Ang townhouse ay binili gamit ang down payment mula sa ipon ko at housing loan na nakapangalan sa akin. Si Adrian ang nagbayad ng ilang appliances at furniture, pero hindi siya kasama sa titulo.
“May pitong araw kayo para kunin ang gamit ninyo,” sabi ko.
“Ibabalik ko ang halaga ng appliances na binayaran mo pagkatapos nating ma-inventory. Hindi ko kukunin ang hindi akin. Pero hindi rin ako magbibigay ng bagay na akin dahil lang nahihiya kang harapin ang ginawa mo.”
Napatingin si Bianca kay Adrian.
“Akala ko sabi mo sa’yo rin ang bahay.”
Doon ko nakita ang takot sa mukha niya.
Bumagsak ang kuwentong ginawa niyang sandalan.
“Mara,” sabi ni Adrian, halos pabulong, “mahal kita.”
Hindi na ako nasaktan sa mga salitang iyon.
“Hindi sapat ang pagmamahal na ginagamit lang kapag may mawawala sa’yo.”
Tumayo ako.
Hinabol niya ako sa hallway.
“Mara, limang taon tayo. Huwag mong itapon lahat dahil sa isang gabi.”
Huminto ako.
“Hindi ko itinatapon ang limang taon. Tinatanggap ko lang kung ano talaga ang laman nito.”
“Paano yung mga plano natin?”
“Yung mga plano natin?”
Napangiti ako nang mapait.
“Tinanggihan ko ang Singapore fellowship dahil ayaw mong malayo ako nang anim na buwan. Samantalang ikaw, gumawa ka ng buong buhay na hindi ko alam.”
Hindi siya nakapagsalita.
“Kagabi, tinawagan ko ulit ang research director. Bukas, isusumite ko ang papers ko.”
Doon siya tuluyang natigilan.
Tatlong linggo matapos makansela ang kasal, umalis sina Adrian at Bianca sa townhouse.
Sa huling mensahe ni Bianca, sinabi niyang gusto niyang kilalanin ni Adrian si Noah at tuparin ang responsibilidad bilang ama, pero ayaw niyang gawing gantimpala ang relasyon nila para sa panloloko.
Hindi ko siya sinagot.
Hindi ko na kailangang maging hukom ng buhay nila.
Bago ako umalis papuntang Singapore, dumaan si Mama sa townhouse.
Nakita niya ang kuna sa dating silid na magiging opisina ko sana.
“Dadalin natin?” tanong niya.
Hinaplos ko ang kahoy na gilid nito.
Umiling ako.
“Iwan na natin para kay Noah. Wala naman siyang kasalanan.”
Matagal akong tiningnan ni Mama bago niya ako niyakap.
“Bibilhan kita ulit kapag dumating ang tamang panahon.”
Sa Singapore, maliit lang ang inuupahan kong studio.
Walang malaking dining table.
Walang wedding portrait.
Walang kuwartong pinlano para sa batang hindi pa dumarating.
Pero sa unang gabi ko roon, habang nakatanaw ako sa mga ilaw sa labas ng bintana, napansin kong hindi ako natatakot sa katahimikan.
Dati, akala ko ang tahanan ay lugar na may naghihintay sa’yo.
Ngayon alam ko nang mas mahalaga kung ligtas ba ang puso mong umuwi.
Makalipas ang anim na buwan, pinili kong palawigin ang research project.
Hindi dahil tumatakbo ako mula kay Adrian.
Kundi dahil sa wakas, tumatakbo ako patungo sa sarili kong buhay.
Mensahe sa mga mambabasa
Hindi lahat ng relasyong matagal ay kailangang iligtas.
Kapag paulit-ulit kang hinihingan ng pag-unawa habang ikaw naman ang laging isinasakripisyo, baka hindi na iyon pagmamahal kundi permiso para saktan ka.
Ang tunay na pag-ibig ay hindi humihiling na lumiit ka para magkaroon ng puwang ang kasinungalingan ng iba.
Minsan, ang pinakamatapang na “oo” na maibibigay mo sa sarili mo ay ang malinaw at huling “hindi” sa taong hindi marunong pumili sa’yo.
