Sa Araw na Nalaman Kong May Kanser ang Asawa Ko, Iniwan Niya Ako Para Pakasalan ang Buntis Niyang Kabit—Pero Isang Tawag Bago Ako Pumirma ang Nagbunyag ng Lahat
Nang araw na sinabi ng doktor na stage four na ang kanser sa sikmura ng asawa ko, umuwi akong handang isuko ang lahat para maalagaan siya.
Pero bago ko pa mailabas ang medical folder, siya ang unang nagsalita.
“Leah, may iba na ako. Buntis siya. Gusto ko siyang pakasalan.”
At doon ko naisip: Kung mamamatay ka rin, Marco, sige. Tutulungan pa kitang tuparin ang huli mong gusto.
Pitong taon kaming kasal ni Marco Villareal.
Noong nakilala ko siya, luma ang motorsiklo niya at ang pinakamalaking pangarap niya ay magkaroon ng sariling construction-supply company sa Metro Manila.
Ako naman si Leah Sarmiento, dalawampu’t tatlo noon at sapat ang loob para maniwalang puwedeng buuin ang buhay mula sa wala basta magkasama.
Nang kapusin siya sa puhunan, isinangla ko ang maliit na bahay sa Quezon City na iniwan sa akin ng mga magulang ko. Ako ang gumawa ng unang payroll sheet at nagdala ng pagkain sa opisina kapag madaling-araw na pero nagtatrabaho pa rin ang limang empleyado namin.
Isa sa kanila si Bianca Flores.
Mahinhin siya, mabilis matuto, at palaging nakangiti sa akin.
“Ma’am Leah, kayo talaga ang lucky charm ni Sir Marco,” biro pa niya noon.
Makalipas ang pitong taon, ang Villareal BuildWorks ay may opisina na sa BGC, daan-daang empleyado, at mga proyektong nagkakahalaga ng daan-daang milyong piso.
At ako?
Nasanay akong kumain mag-isa, matulog mag-isa, at dumalo sa family dinner nang ako lang.
Kapag tinatanong ko si Marco kung kailan siya uuwi, laging pareho ang sagot.
“May client meeting.”
“May site problem.”
“May business dinner.”
Hindi ako nagduda.
Hanggang dumating ang araw na pinatawag ako ng gastroenterologist niya sa isang ospital sa Taguig.
May matagal nang pananakit ng tiyan si Marco. Akala niya ulcer lang.
Hindi pala.
Ipinakita sa akin ng doktor ang biopsy at scan.
Stage IV gastric cancer.
May metastasis na.
Hindi na raw usapin kung paano tuluyang gagaling. Ang usapin ay kung paano mapapabagal ang sakit at mapapaganda ang natitirang panahon niya.
Halos tatlumpung minuto akong nakaupo sa hallway, nanginginig ang mga daliri habang naghahanap ng oncologist sa Maynila at Singapore.
Naisip kong ihinto ang trabaho ko. Naisip kong dalhin siya sa lahat ng lugar na matagal naming ipinapangakong pupuntahan “kapag hindi na busy.”
Pag-uwi ko sa condo namin sa BGC, naroon siya sa sala.
“Leah,” sabi niya, “may kailangan akong sabihin.”
Inilapag ko ang medical folder sa tabi ng sofa.
“Sige.”
Hindi niya ako matingnan.
“May iba na ako.”
“Sino?”
“Si Bianca.”
Napangiti ako nang walang saya.
Bianca.
Ang babaeng yumayakap sa akin tuwing Christmas party.
“Gaano na katagal?”
“Mahigit tatlong taon.”
Tatlong taon.
Panahong ako ang nagbabantay sa nanay niya sa ospital.
Panahong ginamit muli ang bahay ko bilang collateral para sa expansion loan.
Panahong mag-isa akong naghintay sa anniversary dinner namin habang sinabi niyang nasa Cebu siya para sa project inspection.
Kasama pala niya si Bianca.
“Sorry,” sabi niya. “Ako ang may kasalanan. Hindi niya ako inagaw.”
Hindi ako sumagot.
Tapos sinabi niya ang pinakamasakit.
“Buntis siya. Eleven weeks.”
Napatingin ako sa medical folder.
Sa loob niyon ay papel na nagsasabing nauubos na ang oras ng lalaking minahal ko.
Sa harap ko naman, ipinagtatanggol niya ang bagong buhay na nabuo niya kasama ang ibang babae.
“Gusto kong bigyan siya ng pangalan,” sabi niya. “Gusto kong panagutan ang anak ko.”
Tumango ako.
“Gusto mong maghiwalay tayo.”
“Oo.”
May inihanda na pala siyang kasunduan sa paghihiwalay at mga papeles para simulan ang annulment.
“Sa akin ang kumpanya,” sabi niya. “Sa iyo ang condo, bahay sa Quezon City, dalawang rental units sa Pasig, savings, investments. Ayokong umalis kang walang seguridad.”
Tinitigan ko siya.
May guilt sa mukha niya, pero mas malinaw ang pagmamahal niya para kay Bianca.
At sa kakaibang paraan, iyon ang nagpatigil sa luha ko.
Hindi ko ipinakita ang diagnosis.
Kinuha ko ang ballpen.
“Fine,” sabi ko. “Kung iyan ang huling gusto mo, Marco, hindi kita pipigilan.”
Napatingin siya sa akin.
“Huling gusto?”
“Wala. Pirmahan na natin.”
Kinabukasan, ipinabasa ko sa abogado ko ang settlement. Malinaw ang gusto ko: walang eksena, walang habulan, walang pagsusumamo.
Pagkatapos ng pitong taon, napagod na akong maging taong laging naghihintay.
Tatlong araw matapos kong pumirma sa unang kasunduan, habang nag-iimpake ako sa condo, may message mula kay Nina Dizon, ang matagal nang finance manager ng kumpanya.
Ma’am Leah, pasensya na po. Huwag muna kayong pumirma sa waiver sa company shares. May ginagawa si Ms. Bianca sa accounting. At tungkol po sa baby niya… kailangan ninyong marinig ito.
May kasamang audio file.
Pinindot ko.
Boses ni Bianca ang unang narinig ko.
“Hindi mahalaga kung umabot si Marco ng anim na buwan. Basta bago siya mawala, nakapangalan sa akin ang kumpanya at sigurado ang mana ng anak ko.”
May lalaking sumagot, mahina pero malinaw.
“Paano kung malaman niyang hindi naman sa kanya ang bata?”
PARTE2
Hindi ko agad naibaba ang phone.
Pinakinggan ko ulit ang huling limang segundo.
“Paano kung malaman niyang hindi naman sa kanya ang bata?”
Parang biglang lumamig ang buong condo.
Tinawagan ko si Nina.
“Nasaan ka?”
“Sa office pa po, Ma’am.”
“Hintayin mo ako.”
Makalipas ang apatnapung minuto, nasa conference room na kami sa BGC. Kasama ni Nina ang external accountant na si Joel Ramos.
Doon ko nalaman kung bakit niya ako minessage.
Dalawang linggo bago iyon, pinapahanda raw ni Bianca ang finance team ng mga dokumento para sa “succession planning.” Gusto niyang magkaroon ng kapangyarihang pumirma sa ilang corporate accounts sakaling maospital o mawalan ng kakayahang magdesisyon si Marco.
“Hindi pa alam ni Marco na malubha ang sakit niya,” sabi ko.
Nagkatinginan sila.
“Ma’am,” maingat na sabi ni Nina, “alam po ni Ms. Bianca.”
May access si Bianca sa executive email ni Marco dahil humahawak siya ng confidential business files. Ilang araw bago ako tawagan ng doktor, may preliminary pathology notice na ipinadala sa account ni Marco.
Binuksan iyon ni Bianca.
Hindi niya sinabi sa kanya.
Sa halip, nagsimula siyang magtanong tungkol sa shares, insurance at kung ano ang mangyayari sa kumpanya kapag namatay ang founder.
Doon ako kinilabutan.
Habang ako ay nakaupo sa hospital hallway at iniisip kung paano pahahabain ang buhay ng asawa ko, may ibang taong nagbibilang kung ano ang maiiwan kapag nawala siya.
May iba pang nakita ang audit team.
Sa loob ng labing-apat na buwan, may mahigit ₱18 milyon na bayad ang kumpanya sa tatlong supplier na halos walang totoong operasyon. Konektado ang mga iyon sa isang lalaking nagngangalang Paolo De Vera.
Dating boyfriend ni Bianca.
At ang boses sa audio.
Si Paolo.
“May ebidensiya ba kayong si Bianca ang nag-approve?”
“Meron,” sagot ni Nina. “May emails din.”
Ipinakita rin ni Joel ang lumang founder documents. Dahil ginamit ang minana kong bahay bilang collateral at naglabas ako ng puhunan noong nagsisimula pa lang kami, may founder interest ako sa kumpanya.
Ang waiver na pinapapirma sa akin ay magpapadali para mailipat ni Marco ang kontrol sa iba.
“I-freeze natin,” sabi ko. “Walang pipirma hangga’t hindi malinaw ang lahat.”
Kinabukasan, si Marco ang tumawag.
Mahina ang boses niya.
“Leah… nasa hospital ako.”
Nalaman na rin niya.
May tumawag tungkol sa follow-up at doon sinabi ng oncologist ang totoo.
“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”
“Uuwi sana ako para sabihin. Nauna ka.”
Tahimik siya.
“Alam ba ni Bianca?”
“Mas magandang siya ang tanungin mo.”
Nang gabing iyon, pumunta siya kay Bianca sa Makati.
Makalipas ang dalawang oras, nasa pintuan ko na siya.
Maputla. Pawis. Hawak ang tiyan.
“Sinabi niyang ngayon lang niya nalaman.”
Inilapag ko sa mesa ang printed emails.
Petsa iyon bago pa niya nalaman ang diagnosis.
Please prepare scenarios if M.V. becomes medically incapacitated or deceased. Include controlling shares and executive insurance proceeds.
Umupo si Marco.
“Hindi ibig sabihin nito na—”
“May audio pa.”
Pinatugtog ko.
Nang umabot sa linyang hindi sa kanya ang bata, napahawak siya sa mesa.
“Sinong lalaki iyon?”
“Paolo De Vera.”
Namutla siya lalo.
“Hindi. Hindi gagawin sa akin ni Bianca iyan.”
Hindi ako nakipagtalo.
Pitong taon akong naniwala sa mga paliwanag niya. Alam kong walang saysay ang pilitin ang taong ayaw pang makita ang katotohanan.
“Then verify it. Magpa-audit ka. At kung gusto mong malaman kung anak mo talaga, harapin mo iyon nang maayos.”
Tatlong linggo ang lumipas.
Nagsimula ang treatment ni Marco. Pumayat siya at nawala ang dating sigla ng mukha niya. Pero mas mabilis na gumuho ang buhay na pinili niyang ipalit sa amin.
Kinumpirma ng independent audit ang mga pekeng supplier at milyon-milyong pisong kahina-hinalang bayad.
Nang komprontahin si Bianca, itinanggi niya muna ang lahat.
Sinabi niyang si Paolo ang gumamit sa kanya.
Sinabi niyang mahal niya si Marco.
Kaya isang tanong lang ang ibinigay ni Marco.
“Anak ko ba?”
Hindi sumagot si Bianca.
Sa kalaunan, pumayag siya sa paternity testing sa ilalim ng payo ng kanilang mga doktor at abogado.
Hindi si Marco ang ama.
Si Paolo.
Nang lumabas ang resulta, ipinatawag ni Marco ang board. Tinanggal si Bianca sa lahat ng posisyon habang iniimbestigahan ang financial irregularities. Kinansela rin niya ang planong ilipat sa kanya ang shares.
Kinagabihan, tumawag sa akin si Bianca.
“Masaya ka na?” bungad niya.
“Hindi.”
“Dahil sa iyo, mawawala sa akin ang lahat.”
“Bianca, hindi ako ang kumuha sa mga bagay na hindi naman iyo.”
Sumabog ang galit niya.
“Tatlong taon niya akong pinili! Ikaw, asawa ka lang sa papel!”
Masakit sana iyon noon.
Pero iba na ako.
“Kung talagang pinili ka niya, bakit kailangan mong lokohin siya para manatili?”
Hindi siya nakasagot.
Bago niya ibaba ang tawag, sinabi ko:
“Hindi ako nanalo. Pitong taon ng buhay ko ang nasira. Ang kaibahan lang, tumigil na akong dagdagan ang talo ko.”
Pagkaraan ng dalawang buwan, muling humarap sa akin si Marco.
Mas payat na siya. May takip ang ulo dahil sa treatment. May dala siyang lumang folder mula noong nagsisimula pa lang kami.
Nandoon ang record ng perang inilabas ko, ang collateral ng bahay ko, at ang founder documents.
“Dapat noon pa kita kinilala,” sabi niya. “Hindi lang bilang asawa. Bilang taong nagtayo nito kasama ko.”
“Bakit mo sinasabi ngayon?”
“Dahil akala ko may oras pa akong ayusin ang lahat.”
Napangiti ako nang mapait.
“Lahat ng nanloloko, parang naniniwalang may unlimited na bukas.”
Napayuko siya.
“Hindi ko hihilinging balikan mo ako.”
Pero sinabi pa rin niya ang tanong na kinatatakutan kong marinig.
“Mapapatawad mo ba ako bago ako mawala?”
Matagal akong tumingin sa kanya.
Mahal ko ang lalaking iyon nang maraming taon.
Pero ang pagmamahal ay hindi pambura.
Hindi nito binabago ang tatlong taong kasinungalingan.
At hindi ibig sabihin ng pagpapatawad na kailangan kong bumalik sa lugar kung saan ako nasaktan.
“Darating siguro ang araw na hindi na ako galit,” sabi ko. “Pero hindi na tayo babalik sa dati.”
Tumango siya.
May luha sa mata niya.
Sa huli, inayos niya ang ownership ng kumpanya nang tama. Kinilala ang founder interest ko. Ang bahagi niya ay inilagay sa isang trust para sa kumpanya, mga empleyado at pangangalaga ng kanyang ina.
Ipinagpatuloy ko rin ang legal na paghihiwalay.
Hindi dahil galit pa ako.
Kundi dahil malinaw na sa akin na ang awa ay hindi sapat na pundasyon para sa isang kasal.
Nabuhay si Marco nang siyam na buwan matapos ang diagnosis.
Sa huling buwan niya, nasa hospice care siya. Dumalaw ako nang isang beses.
Hindi bilang asawang babalik.
Kundi bilang taong minsang nakasama niyang mangarap sa maliit na opisina na may folding table at sirang electric fan.
“Leah,” mahina niyang sabi, “kung puwede kong ulitin…”
Umiling ako.
“Huwag mo nang ulitin. Wala na tayong mababago roon.”
“Masaya ka ba?”
Tumingin ako sa bintana.
Sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, hindi ko kailangang maghintay kung anong oras may uuwi.
“Hindi pa palagi,” sagot ko. “Pero payapa na ako.”
Ngumiti siya.
Pagkaraan ng dalawang linggo, pumanaw si Marco.
Hindi ko ikinuwento sa mga bisita sa burol ang lahat ng kasalanan niya. May mga katotohanang kailangan para makalaya, pero hindi kailangang gawing palabas para maging totoo.
Makalipas ang isang taon, ibinenta ko ang condo sa BGC.
Bumili ako ng mas maliit na bahay sa Antipolo na tanaw ang mga puno. Nanatili akong board adviser sa kumpanyang minsan kong tinulungan itayo at nagsimula ng sarili kong consultancy para sa mga babaeng gustong magnegosyo.
Minsan, may nagtatanong kung pinagsisisihan kong hindi ko inalagaan si Marco hanggang sa huli.
Hindi.
Tinulungan ko siyang makakuha ng tamang doktor. Sinigurado kong hindi mapapabayaan ang nanay niya. Pinatawad ko siya sa paraang kaya ko.
Pero pinili ko ring iligtas ang sarili ko.
Dahil may mga pagkakataong ang pinakamalaking pagmamahal ay hindi ang manatili, kundi ang marunong umalis nang hindi nagiging katulad ng taong nanakit sa iyo.
At ito ang natutunan ko: Huwag mong hayaang gawing utang na loob ang katapatan mo. Maaari kang magpatawad nang hindi bumabalik, magmahal nang hindi nagpapagamit, at magsimulang muli kahit ang buhay na pinangarap mo ay natapos sa paraang hindi mo pinili.
