Sa gitna ng tumitinding tensyon sa pulitika ng Pilipinas, muling uminit ang usapin hinggil sa pagsuko o pag-aresto kay dating Pangulong Rodrigo Duterte para humarap sa International Criminal Court (ICC) sa The Hague, Netherlands. Sa isang mahaba at emosyonal na pahayag, hinamon ni Senador Alan Peter Cayetano ang kredibilidad ng ICC at ang pananahimik ng mga tinaguriang human rights defenders sa bansa kaugnay ng diumano’y hindi makataong pagtrato sa dating Pangulo.

Ang “Double Standard” ng Human Rights

Nagsimula ang pahayag ni Cayetano sa pamamagitan ng direktang pagpuna kay dating Senadora Leila de Lima. Ayon kay Cayetano, tila nakakalimutan ng marami na ang konsepto ng “due process” at karapatang pantao ay dapat ibinibigay sa lahat—maging sa mga taong itinuturing na “worst criminals” ng lipunan. Binigyang-diin niya na ang mga human rights activists noong dekada ’60 at ’70 ay kilala sa pagtatanggol kahit sa mga pinaka-kinasusuklamang indibidwal dahil sa paniniwalang ang karapatan ay hindi isang “popularity contest.”

Sa kaso ni Duterte, kinuwestiyon ng senador kung bakit tila nagdiriwang ang ilan sa pagkakait ng tamang proseso sa dating Pangulo. Aniya, kung ang layunin ng ICC ay protektahan ang karapatang pantao, bakit tila ang kanilang sariling proseso ay puno ng mga butas at kawalan ng transparency?

Ang Detalye ng Pag-aresto: Isang “Blindside”?

Ibinahagi ni Cayetano ang ilang mga detalye na ayon sa kanya ay nakababahala. Isinalaysay niya na si Duterte ay inaresto nang hindi man lang umano pinapakitaan ng kopya ng warrant of arrest. Dinala ang dating Pangulo sa Villamor Airbase at agad isinakay sa eroplano patungong ibang bansa nang walang pagkakataong makausap nang maayos ang kanyang buong legal team.

Dagdag pa rito, binanggit ni Cayetano ang kalagayan ng dating Pangulo na malapit nang mag-80 anyos. Ayon sa ulat, dinala si Duterte sa isang medical examination nang walang kasamang pamilya o kahit ang kanyang personal na nars. Sa loob ng ilang oras pagkarating sa Netherlands, agad itong itinakda para sa isang “initial appearance” sa harap ng mga hukom ng ICC. Para kay Cayetano, ang ganitong bilis ng proseso nang walang sapat na abiso sa mga abogado ay isang malinaw na paglabag sa karapatan ng sinumang akusado.

Paghahambing sa Kaso ni De Lima

Hindi rin pinalampas ni Cayetano ang pagkakataong ikumpara ang naging karanasan ni Leila de Lima noong ito ay nakakulong pa. Ipinaalala niya na bagaman inabot ng maraming taon ang kaso ni De Lima, dumaan pa rin ito sa mga lokal na korte sa Pilipinas, nabigyan siya ng pagkakataong sumagot sa mga fiscal, at pinayagan siyang magkaroon ng sariling “detention center” kung saan malaya siyang nadadalaw ng kanyang pamilya, media, at mga kasamahan sa Senado.

Kabaligtaran umano ito sa nararanasan ngayon ni Duterte sa ilalim ng ICC, kung saan maging ang lokasyon ng kanyang kinaroroonan ay nalaman lamang ng pamilya sa pamamagitan ng mga press release at social media posts ng nasabing korte matapos ang matinding pressure mula sa mga Pilipinong OFWs.

Hamon sa ICC at sa Administrasyong Marcos

Sa kanyang pagtatapos, nag-iwan ng matapang na mensahe si Cayetano para sa International Criminal Court. Ayon sa kanya, hindi lamang si Duterte ang kasalukuyang nililitis, kundi maging ang integridad mismo ng ICC. “I thought you would put on your best face because the world is looking at you,” pahayag ng senador. Pinuna niya ang kawalan ng “friendly face of human rights” mula sa nasabing institusyon.

Nanawagan din siya sa mga Pilipino na maging mapanuri sa gitna ng “confusion” na dulot ng isyung ito. Bagaman iginagalang niya ang iba’t ibang opinyon—maging ang mga pabor o kontra kay Duterte—naniniwala siya na ang usapin ng “transcendental importance” na ito ay dapat dumaan muna sa pagsusuri ng lokal na hudikatura o ng Korte Suprema bago tuluyang ipaubaya sa isang banyagang kapangyarihan.

Isang Bansang Nahahati

Ang kaganapang ito ay muling nagpapakita ng malalim na lamat sa pulitika ng bansa. Sa isang panig ay ang mga humihingi ng katarungan para sa mga biktima ng “War on Drugs,” at sa kabilang panig naman ay ang mga tagapagtanggol ni Duterte na naniniwalang ang soberanya at karapatan ng dating lider ay niyuyurakan. Sa huli, ang tanong na nananatili sa isipan ng marami: Hustisya nga ba ang hinahanap ng ICC, o isa lamang itong pulitikal na laro kung saan ang mga Pilipino ang laging talo?