“Huwag mong ipaalam sa kanya ang tungkol sa Sabado.”

Iyon ang mensaheng biglang lumiwanag sa cellphone ni Marco habang naliligo siya.

Walong taon ko siyang minahal. Walong taon kong inakala na kilala ko ang bawat sulok ng buhay niya.

Pero sa isang linya lang, parang biglang naging estranghero ang lalaking kasama ko sa iisang bubong.

Nakaupo ako noon sa sofa ng maliit naming condo sa Mandaluyong. Umuulan sa labas, at ang tunog ng shower mula sa banyo ang tanging ingay sa loob ng unit. Pagod ako galing opisina, hawak ang mug ng kape na hindi ko na nainom dahil malamig na.

Nasa ibabaw ng coffee table ang cellphone ni Marco. Bigla itong umilaw.

Hindi ko sana papansinin.

Hindi ako ganoong klase ng babae. Hindi ako mahilig maghalungkat ng gamit. Hindi ako selosa nang walang dahilan. Sa walong taon naming relasyon, lagi kong ipinagmamalaki sa sarili ko na may tiwala ako sa kanya.

Pero nang masulyapan ko ang mensahe, nanigas ang buong katawan ko.

“Huwag mong ipaalam sa kanya ang tungkol sa Sabado.”

Walang pangalan.

Numero lang.

Tinawag ko siya. “Marco, may nag-text sa’yo.”

Pero nalunod ang boses ko sa lakas ng tubig sa shower.

Nanatili akong nakatingin sa screen. Ilang segundo lang ang lumipas, pero pakiramdam ko napakahaba. Parang bawat patak ng tubig sa banyo ay bumabagsak mismo sa dibdib ko.

Kinuha ko ang cellphone niya.

Alam ko ang passcode. Birthday ko iyon. Simula pa noong unang taon namin, iyon na ang gamit niya.

Binuksan ko ang mensahe.

Walang lumang usapan. Walang history. Para bang sinadya itong burahin lahat.

Iisang linya lang ang naiwan.

“Huwag mong ipaalam sa kanya ang tungkol sa Sabado.”

Pinilit kong kumalma. Baka trabaho. Baka surprise. Baka may plano siyang proposal. Baka may inaayos siyang hindi niya pa gustong sabihin.

Pero may parte ng puso ko na tahimik nang bumibigay.

Ibinaba ko ang mug. Nanginginig ang daliri ko habang nag-type ako sa reply box.

“Relax. Busy siya ngayon. Wala siyang oras para bantayan ako.”

Pinindot ko ang send bago pa ako pagsisihan ng tapang ko.

Hindi pa lumipas ang sampung segundo, may sagot na agad.

Isang smiling emoji.

Kasunod nito:

“Sige. Hihintayin kita sa dati nating lugar.”

Dati nating lugar.

Napakurap ako.

May “dati” pala siya na hindi ako kasama.

May lugar pala siyang binabalikan na hindi ko alam.

May alaala pala siyang tinatago sa likod ng walong taon naming pagsasama.

Bumukas ang pinto ng banyo. Lumabas si Marco na nakatapis lang ng tuwalya, basa pa ang buhok. Mabilis kong ibinalik ang cellphone niya sa coffee table at yumakap sa sarili ko, kunwari nanonood sa TV.

“May sinabi ka ba?” tanong niya habang pinupunasan ang buhok.

“Wala,” sagot ko.

Hindi niya ako tiningnan.

Dati, kapag lumalabas siya mula sa shower, lagi niya akong niyayakap mula sa likod. Minsan, hinahalikan niya ako sa pisngi at sasabihing, “Miss mo agad ako, no?”

Ngayon, diretso siyang pumasok sa kwarto at isinara ang pinto.

Doon ko unang naramdaman na baka matagal na siyang nawala sa akin. Hindi lang ako ang huling nakaalam.

Tahimik kong sinave ang numero sa sarili kong cellphone.

Sabado.

Malalaman ko kung nasaan ang “dati nilang lugar.”

Maaga siyang nagising noong Sabado. Mas maaga kaysa karaniwan.

Suot niya ang dark blue polo na hindi ko pa nakita kailanman. Maayos ang plantsa, maganda ang tela, at halatang hindi mumurahin. Naglagay din siya ng pabango, iyong klase na ginagamit niya lang noon kapag may espesyal kaming lakad.

Nakasandal ako sa pintuan ng kwarto.

“May pasok ka?”

Hindi siya lumingon. “Oo. May urgent meeting.”

“Meeting? Pero Sabado.”

“Client.” Maikli ang sagot niya.

Tinitigan ko siya sa salamin. “Ang ayos mo naman para sa overtime.”

Saglit na natigil ang kamay niya sa pag-aayos ng collar.

Isang saglit lang.

Pagkatapos, ngumiti siya na parang wala lang. “Kailangan presentable. Malaking account.”

Hindi na ako nagsalita.

Hinayaan ko siyang lumabas. Pagkasara ng pinto, naghintay ako ng sampung minuto. Saka ako nagpalit ng damit, kumuha ng maliit na sling bag, at bumaba.

Nakita ko ang kotse niya palabas ng basement parking.

Sumakay ako ng Grab at sinabi sa driver, “Kuya, sundan po natin iyong silver sedan, pero huwag masyadong dikit.”

Tumingin siya sa rearview mirror, halatang nagulat. “Ma’am, parang pelikula ah.”

“Pakibilisan na lang po.”

Hindi na siya nagtanong.

Mula Mandaluyong, tumawid kami papuntang BGC. Tumigil ang kotse ni Marco sa harap ng isang Japanese restaurant sa isang tahimik na street malapit sa high-end mall. Hindi iyon lugar na pinupuntahan namin. Lagi niyang sinasabing mahal doon, sayang lang ang pera.

Pero ngayon, bumaba siya roon na parang kabisado ang bawat hakbang.

Inayos niya ang relo. Hinaplos ang buhok. Huminga nang malalim.

Pagkatapos, pumasok siya.

Limang minuto akong nanatili sa labas, pinipilit ang sarili kong huwag manginig. Pagkatapos, pumasok din ako.

Hindi malaki ang restaurant. Tahimik, malamlam ang ilaw, may amoy ng miso soup at grilled salmon. Ilang table lang ang occupied.

At doon ko siya nakita.

Nakaupo si Marco sa tabi ng bintana.

Sa tapat niya, isang babae.

Mahaba ang buhok. Maputi ang damit. Maayos ang makeup, iyong simpleng klase pero halatang pinaghandaan. Nang tumawa siya, inilapit niya ang kamay sa kamay ni Marco.

At si Marco…

Hindi umiwas.

Hindi niya binawi ang kamay niya.

Hindi niya ginawa ang dapat gawin ng lalaking may kasintahang walong taon nang naghihintay sa kanya.

“Ma’am, ilan po kayo?” tanong ng waitress.

“Isa lang,” sagot ko.

Pinili ko ang table sa sulok, malayo pero tanaw ko pa rin sila.

Habang kumakain sila, nakita ko ang itsura ni Marco na matagal ko nang hindi nakikita. Nakikinig siya nang buong atensyon. Tumatawa siya sa maliliit na biro. Minsan, yumuyuko siya palapit sa babae na parang ayaw niyang may makaligtaan sa bawat salita nito.

Ako, ilang buwan na akong nagkukuwento sa kanya tungkol sa trabaho, sa pagod, sa pangarap naming bahay sa Cavite, pero ang sagot niya lagi, “Mamaya na, pagod ako.”

Sa babae sa harap niya, hindi siya pagod.

Nang matapos silang kumain, tumayo ang babae. Tumayo rin si Marco at hinila pa ang upuan nito. Dumaan sila malapit sa table ko. Yumuko ako, kunwari binabasa ang menu.

Naamoy ko ang pabango ng babae.

Matamis. Banayad. Hindi katulad ng gamit ko.

Lumabas silang magkasama.

At hindi man lang ako napansin ni Marco.

Naiwan akong mag-isa sa restaurant. Umorder ako ng pinakamurang miso soup kahit wala akong gana. Isang kutsara pa lang, napaso na ang dila ko.

Pero mas masakit pa rin ang katahimikan sa dibdib ko.

Kinuha ko ang cellphone ko at binuksan ang number ng babae. Nakita kong naka-link ito sa isang public profile.

Ang profile picture niya ay puting sampaguita.

Pangalan: Camille Reyes.

Bago ang latest post niya.

Selfie sa mismong restaurant na iyon.

Caption: “Masaya ulit ang weekend.”

At sa background ng litrato, bahagyang kita ang braso ni Marco.

Umuwi ako bago siya.

Apat na oras akong nakaupo sa sofa, hindi umiiyak, hindi sumisigaw, hindi naghahagis ng gamit.

Naghihintay lang.

Nang dumating si Marco, tinanong ko, “Kumusta ang meeting?”

“Okay lang,” sagot niya habang naghuhubad ng sapatos.

“Sino ang client?”

Napakunot ang noo niya. “Bakit ang dami mong tanong?”

“Wala lang.”

“Pagod ako, Lara.”

Pumasok siya sa kwarto at isinara ang pinto.

Doon ko binuksan ang profile ni Camille at sinimulang halukayin ang lahat ng post niya.

Lumang litrato. Lumang caption. Mga cryptic na quote. Mga coffee shop. Mga bulaklak. Mga kamay na hindi buong ipinapakita.

Hanggang sa nakita ko ang isang post na anim na buwan ang nakalipas.

Larawan iyon ng dalawang kamay na magkahawak sa loob ng kotse.

Hindi kita ang mukha ng lalaki.

Pero kita ang relo.

Relo ni Marco.

At ang caption ni Camille:

“Hindi man tayo puwede ngayon, alam kong babalik ka pa rin sa akin.”

Nanlamig ang mga kamay ko.

Pero hindi pa iyon ang pinakamasakit.

Dahil nang bumaba pa ako sa mas lumang post, nakita ko ang isang litrato mula walong taon na ang nakaraan.

Isang graduation photo.

Si Camille.

Si Marco.

At ako.

Nakatayo ako sa gitna nila, nakangiti, walang kaalam-alam na ang babaeng akala ko’y ordinaryong kaklase lang namin…

Ay may caption palang:

“Bago siya naging sa’yo, akin muna siya.”

PARTE2

“Bago siya naging sa’yo, akin muna siya.”

Ilang beses kong binasa ang caption.

Parang may kamay na humawak sa leeg ko at dahan-dahang sumakal. Walong taon. Walong taong relasyon. Walong taong akala ko malinaw ang simula namin ni Marco. Walong taong hindi niya kailanman binanggit na may Camille Reyes sa buhay niya bago ako.

Tinitigan ko ang graduation photo.

Nandoon kami sa harap ng university gate sa España, suot ang toga, hawak ang diploma, pawis sa init ng Maynila pero masaya. Naalala ko ang araw na iyon. Iyon ang araw na unang hinawakan ni Marco ang kamay ko sa harap ng maraming tao.

Akala ko noon, iyon ang simula namin.

Hindi ko alam na para pala kay Camille, iyon ang araw na inagaw ko siya.

Binuksan ko pa ang ibang post.

May mga lumang caption na ngayon ko lang naintindihan.

“May mga taong kailangang magpahiram muna sa iba bago bumalik sa totoong may-ari.”

“Hindi lahat ng tahimik, talo.”

“Maghihintay ako kahit ilang taon.”

Pakiramdam ko, nanonood ako ng pelikulang matagal nang tumatakbo sa likod ko, at ngayon lang ako pinapasok sa sinehan.

Hindi ako nakatulog nang gabing iyon.

Katabi ko si Marco sa kama, pero parang napakalayo niya. Nakatalikod siya sa akin. Ang hininga niya ay pantay, payapa, walang bahid ng konsensya. Ako naman, nakadilat sa dilim, pinipigil ang sariling gumalaw dahil baka magising siya at makita niyang wasak na ako.

Kinabukasan, Linggo, gumising ako nang maaga.

Nagkape ako sa kusina habang hawak ang cellphone ko. Hindi ko alam kung ano ang gusto kong gawin. Gusto ko siyang sigawan. Gusto kong ipakita ang screenshots. Gusto kong itanong kung kailan nagsimula, kung ilang beses, kung bakit niya nagawa.

Pero may parte sa akin na ayaw pa ring basta maniwala.

Hindi dahil bulag ako.

Kundi dahil kapag walong taon mong minahal ang isang tao, hindi madaling tanggapin na ang buong buhay na binuo ninyo ay maaaring nakatayo pala sa kasinungalingan.

Lumabas si Marco mula sa kwarto bandang alas-nuwebe. Magulo ang buhok, nakapambahay, hawak ang cellphone.

“May breakfast?” tanong niya.

Dati, natutuwa ako kapag tinatanong niya iyon. Para bang kami’y mag-asawang matagal nang sanay sa isa’t isa.

Ngayon, parang utos ang dating.

“Nasa mesa,” sagot ko.

Umupo siya at kumain. Tahimik. Halos hindi tumitingin sa akin.

Pinagmasdan ko ang mukha niya. Ang matang minsan kong tinawag na tahanan. Ang bibig na nangakong hindi niya ako iiwan. Ang mga kamay na niyakap ako noong namatay si Papa at sinabing, “Ako na ang pamilya mo.”

Ngayon, hindi ko alam kung alin doon ang totoo.

“Marco,” sabi ko.

“Hmm?”

“Kilala mo pa ba si Camille Reyes?”

Tumigil ang kutsara niya sa ere.

Hindi niya ako tiningnan.

Pero nakita ko kung paano nanigas ang balikat niya.

Iyon pa lang, alam ko na.

“Sino?” tanong niya pagkatapos ng ilang segundo.

Napangiti ako. Hindi dahil natutuwa ako. Kundi dahil hindi ko alam kung paano tatanggapin na ang unang sagot niya ay kasinungalingan.

“Camille Reyes,” ulit ko. “Kaklase natin sa university.”

“Ah.” Pinilit niyang maging kaswal. “Oo, vaguely. Bakit?”

“Wala lang. Nakita ko kasi sa Facebook.”

Tumayo siya, dinala ang plato sa lababo kahit hindi pa ubos ang pagkain.

“Marami kang nakikita sa Facebook, Lara. Huwag mo masyadong seryosohin lahat.”

Hindi ko siya sinagot.

Dahil doon ko naintindihan: hindi lang niya itinatago si Camille. Pinagtatanggol niya ang sikreto.

Kinahapunan, nag-message ako kay Camille gamit ang sarili kong account.

“Hi. Si Lara ito. Puwede ba tayong magkita?”

Akala ko hindi siya sasagot. Pero wala pang limang minuto, nag-reply siya.

“Finally.”

Isang salita lang.

Pero sapat na para muling bumaligtad ang sikmura ko.

Nagkita kami kinabukasan sa isang café sa Makati, malapit sa Greenbelt. Pinili niya ang lugar. Pagdating ko, nandoon na siya. Nakasuot ng beige dress, simple pero elegante, parang babaeng laging alam kung saan siya lulugar para magmukhang hindi siya mali.

Tumayo siya nang makita ako.

“Lara,” sabi niya.

“Camille.”

Umupo kami sa magkabilang dulo ng maliit na mesa. Sa pagitan namin, dalawang tasa ng kape ang tila walang gustong hawakan.

“Diretsuhin na natin,” sabi ko. “May relasyon ba kayo ni Marco?”

Hindi siya agad sumagot.

Sa halip, tinitigan niya ako nang matagal. Parang sinusukat kung gaano na ako karaming alam.

“Depende kung ano ang ibig mong sabihin sa relasyon.”

Napahinga ako nang malalim. “Huwag mo akong paikutin.”

Ngumiti siya nang mahina. “Ikaw pa rin pala. Diretso magsalita.”

“Ano’ng ibig mong sabihin?”

“Ganiyan ka na noon pa. Kaya siguro ikaw ang pinili niya.”

Sumakit ang dibdib ko sa salitang iyon.

Pinili.

Parang premyo si Marco. Parang paligsahan kaming dalawa.

“Matagal na ba?” tanong ko.

Tumango siya. “Mas matagal kaysa inaakala mo.”

Nanlamig ang kamay ko sa tasa.

“Bago kayo ni Marco,” sabi niya, “kami muna.”

“Hindi niya sinabi.”

“Syempre hindi.” Tumawa siya, pero walang saya. “Mas madaling magpanggap na ikaw ang simula.”

Humigpit ang panga ko. “Kung kayo muna, bakit ako ang niligawan niya?”

Doon nawala ang ngiti niya.

“Dahil iniwan ko siya.”

Hindi iyon ang inaasahan kong marinig.

Nagpatuloy siya. “Noong graduating tayo, may offer ako sa Cebu. Training program. Gusto kong umalis. Si Marco, gusto niyang manatili sa Manila. Naging magulo kami. Sabi ko, maghiwalay muna kami. Sabi niya, kapag umalis ako, huwag na akong babalik.”

Sandali siyang tumingin sa labas ng bintana.

“Pagbalik ko after one year, kayo na.”

Tahimik ako.

Hindi ko alam kung dapat ba akong maawa, magalit, o matawa sa kabaliwan ng lahat.

“Pero bakit ngayon?” tanong ko. “Bakit pagkatapos ng walong taon?”

Doon siya yumuko at inilabas ang cellphone niya.

Binuksan niya ang isang album. Ipinakita sa akin ang screenshots ng chat nila ni Marco. Hindi lahat bago. May mga mensaheng nagsimula anim na buwan ang nakalipas. May paunti-unting kamustahan. May “I missed talking to you.” May “Sometimes I wonder what would’ve happened if you stayed.” May “Hindi ko alam kung masaya pa ako.”

Binasa ko ang bawat linya na parang nilalagyan ng asin ang sugat ko.

Pero may isang mensahe na nagpahinto sa paghinga ko.

Galing kay Marco.

“Hindi ko pa masabi kay Lara. She’s too dependent on me. Hindi ko alam kung kakayanin niya.”

Napatingin ako kay Camille.

“Dependent?” Halos pabulong ang boses ko.

Hindi niya ako sinagot.

Ako ang nagbayad ng kalahati ng renta sa condo namin. Ako ang nag-ipon para sa appliances. Ako ang nag-alaga sa kanya noong nawalan siya ng trabaho noong pandemic. Ako ang nagbayad ng tatlong buwang car loan niya nang halos wala siyang kita.

Pero sa ibang babae, ako pala ang pabigat.

Ako pala ang dahilan kung bakit hindi siya “makalaya.”

Tumayo ako.

“Salamat,” sabi ko.

“Lara,” tawag ni Camille.

Lumingon ako.

Hindi na siya mukhang kalaban. Mukha siyang babaeng nanalo sa maling laban.

“Akala ko kasi,” sabi niya nang mahina, “kung bumalik siya sa akin, ibig sabihin ako talaga.”

Tinitigan ko siya. “Kung kailangan mong hintayin ang isang lalaking magsinungaling sa babae niya para lang balikan ka, hindi ibig sabihin ikaw ang totoo. Ibig sabihin pareho tayong niloko.”

Hindi siya nakasagot.

Pag-uwi ko, wala si Marco.

Mabuti iyon.

Kumuha ako ng malaking maleta mula sa ilalim ng kama. Dahan-dahan kong inilagay ang mga damit ko, documents, laptop, ilang libro, at ang maliit na kahong puno ng resibo, kontrata, at bank transfer records. Hindi ko alam kung bakit ko iyon tinago noon. Siguro may parte sa akin na alam na balang-araw kailangan kong patunayan na hindi ako pabigat sa buhay niya.

Bandang alas-siyete ng gabi, dumating siya.

Nakita niya ang maleta sa sala.

“Ano ‘to?” tanong niya.

Nakatayo ako sa tabi ng bintana. Sa likod ko, kumikislap ang ilaw ng EDSA, maingay at buhay na buhay, samantalang ang mundo namin sa loob ng condo ay parang tapos na.

“Kinausap ko si Camille.”

Namutla siya.

Isang segundo.

Dalawa.

Pagkatapos, mabilis niyang ibinaba ang bag niya. “Lara, hindi iyon ang iniisip mo.”

Napangiti ako. “Iyon lagi ang unang sinasabi ng taong nahuli.”

“Makinig ka muna.”

“Sa alin? Sa paliwanag mo kung bakit burado ang chat? Sa paliwanag mo kung bakit sinabi mong may meeting ka pero nasa Japanese restaurant ka? O sa paliwanag mo kung bakit sinabi mo sa kanya na dependent ako sa’yo?”

Napaatras siya na parang sinampal ko.

“Sinabi niya sa’yo iyon?”

“Hindi. Ipinakita niya.”

Pinahid niya ang mukha niya gamit ang palad. “Nagkamali ako.”

“Hindi, Marco. Ang maling sukli sa tindahan, pagkakamali. Ang pagkalimot bumili ng bigas, pagkakamali. Ang anim na buwang pakikipaglandian sa ex mo habang kasama mo ako sa bahay gabi-gabi, desisyon iyon.”

“Hindi kami naglandian lang,” bigla niyang sabi, at agad din siyang natahimik.

Doon bumagsak ang huling parte ng puso ko.

Kahit alam ko na, iba pa rin kapag narinig mo mula sa bibig niya.

“Gaano kalayo?” tanong ko.

Hindi siya sumagot.

“Marco.”

Umupo siya sa sofa, yumuko, at hinawakan ang buhok niya. “Dalawang beses.”

Napapikit ako.

Dalawang beses.

Dalawang beses siyang umuwi sa akin pagkatapos hawakan ang ibang babae. Dalawang beses siyang humiga sa tabi ko habang dala ang amoy ng kasinungalingan. Dalawang beses niyang piniling sirain ang walong taon.

“Kailan?”

“Lara, huwag na—”

“Kailan?”

“Birthday niya.”

Napatawa ako. Isang tunog na halos hindi tao.

Birthday niya.

Noong gabing iyon, naalala ko, nagluto ako ng sinigang dahil sabi niya pagod siya at gusto lang kumain sa bahay. Hinintay ko siya hanggang alas-onse. Pagdating niya, sinabi niyang traffic.

Traffic pala ang tawag niya sa pagtataksil.

“Umalis ka,” sabi ko.

Napatingin siya. “Ano?”

“Condo ko ang lease. Ako ang nagbayad ng deposit. Umalis ka.”

“Lara, walong taon tayo.”

“Alam ko. Kaya nga ngayon lang ako nagsisising hindi ako umalis nang mas maaga.”

Lumapit siya. “Mahal kita.”

Napailing ako.

“Hindi. Mahal mo ang ginhawa na may taong laging nandiyan. Mahal mo ang ideya na kahit saan ka maligaw, may bahay kang babalikan. Pero hindi mo ako mahal. Dahil hindi mo sisirain nang ganito ang taong mahal mo.”

Napaiyak siya.

Dati, kapag umiiyak si Marco, nadudurog ako. Lagi akong lumalapit. Lagi kong pinapawi ang bigat niya.

Ngayon, pinanood ko lang.

Hindi dahil wala na akong puso.

Kundi dahil sa wakas, pinili kong iligtas ang natitira sa sarili ko.

Kinabukasan, umalis siya dala ang dalawang bag.

Hindi naging madali ang mga sumunod na araw.

May mga gabing gusto kong tawagan siya. May mga umagang nasanay akong may dalawang mug sa lababo. May mga sandaling naririnig ko ang elevator at umaasang siya iyon.

Pero bawat beses na manghihina ako, binubuksan ko ang screenshot ng mensahe niya kay Camille.

“She’s too dependent on me.”

At naaalala ko kung sino ako bago niya ako pinaniwalang kulang ako.

Pagkalipas ng tatlong linggo, nag-message si Camille.

“Iniwan niya rin ako.”

Hindi ako nagulat.

May mga lalaking hindi naghahanap ng pag-ibig. Naghahanap sila ng salamin na magpapakita sa kanilang desirable pa rin sila. Kapag nabasag ang isang salamin, lilipat sila sa iba.

Hindi ko siya sinagot agad.

Kinabukasan, nag-reply ako:

“Hindi mo kailangan ang lalaking bumabalik lang kapag convenient. Sana pareho tayong matuto.”

Hindi na siya nag-message muli.

Makalipas ang ilang buwan, lumipat ako sa isang maliit na apartment sa Quezon City. Mas maliit kaysa dati. Mas simple. Walang mamahaling sofa. Walang shared memories sa bawat sulok.

Pero tahimik.

At ang katahimikang iyon, hindi na nakakatakot.

Nagsimula akong maglakad tuwing umaga. Bumalik ako sa pagsusulat. Tinanggap ko ang promotion na ilang beses kong tinanggihan noon dahil sabi ni Marco, “Baka wala ka nang time sa atin.”

Doon ko naintindihan: minsan, ang taong sinasabi mong tahanan ay siya palang pader na humaharang sa pinto palabas.

Isang gabi, habang naglilinis ako ng lumang files, nakita ko ang graduation photo naming tatlo.

Ako. Marco. Camille.

Dati, nasasaktan ako sa larawang iyon.

Ngayon, tinitigan ko ito nang matagal at napangiti.

Hindi dahil masaya ang nangyari.

Kundi dahil ang babaeng nasa litrato, walang kamalay-malay sa sakit na darating. Pero ang babaeng nakatingin ngayon sa litrato, nakaligtas.

At minsan, iyon ang pinakamalaking tagumpay.

Hindi ang mapanatili ang relasyon.

Kundi ang hindi mawala ang sarili habang may ibang taong pilit kang binubura.

Mensahe para sa mga mambabasa:
Kapag may taong mahal mo na kailangang magsinungaling para manatili sa buhay mo, huwag mong tawaging pag-ibig ang takot mong bumitaw. Ang tunay na pagmamahal ay hindi kailangang itago, burahin, o ipagtanggol sa dilim. Piliin mo ang sarili mo, hindi dahil madali, kundi dahil karapat-dapat kang mahalin nang buo, tapat, at walang kahati.