MAYNILA – Muling uminit ang usapin ng soberanya sa West Philippine Sea matapos “gisahin” ni Cong. Rodante Marcoleta ang isang opisyal ng militar na kaanak ng tanyag na navigator na si Tomas Cloma. Sa gitna ng pagdinig, kinuwestiyon ni Marcoleta ang matagal nang naratibo na si Cloma ang tunay na “nakatuklas” sa Kalayaan Island Group (KIG).

ANG PAG-AMIN NI COL. JACQUELINE CLOMA-CORPUS

Humarap sa komite si Col. Jacqueline Cloma-Corpus, na asawa ng apo-sa-tuhod ni Tomas Cloma. Bagama’t nagpasalamat si Marcoleta sa naging kontribusyon ni Cloma sa pag-donate ng KIG sa gobyerno ng Pilipinas noong panahon ni Pangulong Marcos Sr., bumanat ang mambabatas tungkol sa katotohanan ng “discovery” nito.

MARCOLETA: “HINDI SI CLOMA ANG UNANG NAKAKITA”

Ayon kay Marcoleta, hindi tama ang terminong “discovery” para kay Cloma dahil marami na umanong bansa ang nagpahayag ng claim sa mga isla bago pa ang “Freedomland Declaration” ni Cloma noong 1956.

UK at Japan: Binigyang-diin ni Marcoleta na noong 1837 ay may notification claim na ang United Kingdom, at noong 1933 ay nag-notice of claim na rin ang Japan.

Terra Nullius: Kinuwestiyon ni Marcoleta ang claim ni Cloma na ang mga isla ay Terra Nullius (walang nagmamay-ari). Aniya, kaya nag-object ang China, France, at maging ang Pilipinas noon ay dahil may mga nauna nang “discoverers.”

DISCOVERY VS. OCCUPATION

Sumingit naman sa diskusyon si Senator Panfilo “Ping” Lacson upang linawin ang pagkakaiba ng pagtuklas (discovery) at pag-okupa (occupation).

Discovery: Ayon kay Col. Cloma, ito ay ang simpleng pag-alam o pagdaan lamang sa isang lugar.

Occupation: Ito ay ang pananatili at paggastos ng panahon sa isang teritoryo upang ipakita ang pagmamay-ari.

Dito pinalitaw na bagama’t may mga naunang “nakakita,” si Cloma ang naging susi sa aktwal na pag-okupa at paglilipat ng karapatan sa gobyerno ng Pilipinas.

ANG ARBITRAL RULING: TERRITORY VS. MARITIME RIGHTS

Nagkaroon din ng paglilinaw tungkol sa 2016 Arbitral Ruling. Ayon kay Marcoleta:

Invalid ang 9-Dash Line: Kinumpirma ng tribunal na walang legal na basehan ang claims ng China sa historic rights.

Walang Ruling sa KIG: Nilinaw ni Marcoleta na hindi nagdesisyon ang tribunal tungkol sa kung kanino ang teritoryo ng Kalayaan Island Group. Ito ay dahil ang kaso ay tungkol sa maritime rights sa ilalim ng UNCLOS at walang hurisdiksyon ang tribunal sa mga isyu ng soberanya o pag-aari ng lupa/isla.

MAHALAGANG TIMELINE NG KIG (AYON SA PAGDINIG):

Taon
Kaganapan
Detalye

1837
UK Claim
Unang notification of claim mula sa United Kingdom.

1933
Japan Claim
Pagpahayag ng interes ng Japan sa mga isla.

1956
Freedomland
Deklarasyon ni Tomas Cloma; sinalungat ng maraming bansa.

1974
Donation
Pormal na donasyon ni Cloma ng KIG sa gobyerno ng Pilipinas (P1.00).

2016
Arbitral Ruling
In-invalidate ang 9-dash line ng China ngunit hindi ang KIG ownership.

KAABANG-ABANG: Patuloy na magiging mitsa ng diskusyon ang legalidad ng pagmamay-ari sa KIG habang lalong tumitindi ang tensyon sa karagatan. Magagawa bang protektahan ng kasalukuyang administrasyon ang “donasyon” ni Cloma sa harap ng mga bagong hamon sa 2026?

TANONG NG BAYAN:

Para sa inyo, sino ang mas may “karapatan”: ang unang nakakita o ang unang nag-okupa at nag-alaga sa isla?

Dapat bang mas palakasin pa ng Pilipinas ang depensa sa KIG ngayong nilinaw na hindi ito sakop ng 2016 Arbitral Ruling pagdating sa teritoryo?

I-share ang inyong opinyon at huwag kalimutang i-LIKE ang ulat na ito!