Limang Araw na Lang Daw ang Buhay Ko Nang Umamin ang Asawa Kong Nilalason Niya Ako—Akala Niya Kanya na ang ₱4.8 Bilyon, Pero May Pinirmahan Ako
“Kapag namatay ka, sa wakas may magandang mapupuntahan ang ₱4.8 bilyon mo.”
Iyon ang ibinulong ng asawa ko habang nakahiga akong halos hindi na makagalaw sa ospital.
“May bahay na kaming napili ni Marco sa Batangas. Tabing-dagat. Ikaw ang nagpakahirap buong buhay mo… kami ang mag-e-enjoy.”
Pagkatapos ay ngumiti siya at idinagdag:
“Ako rin pala ang dahilan kung bakit ka mamamatay.”
Bahagyang iminulat ni Renato Villanueva ang mga mata, ngunit hindi siya gumalaw.
Malakas ang ulan sa labas ng St. Luke’s Medical Center sa BGC. Sa loob ng pribadong silid, puro tunog lamang ng monitor at mahinang patak ng suwero ang maririnig.
Limampu’t anim na taong gulang si Renato.
Nagsimula siyang magtrabaho noong disisyete anyos pa lamang siya, nagkakarga ng lumang mesa at aparador sa isang maliit na furniture shop sa Quiapo.
Makalipas ang halos apat na dekada, siya na ang may-ari ng Villanueva Executive Furnishings—may planta sa Laguna, malaking warehouse sa Bulacan, dalawang condominium unit sa BGC, rest house sa Tagaytay, ilang commercial properties, at investments na nagkakahalaga nang humigit-kumulang ₱4.8 bilyon.
Pero nang umagang iyon, iisang bagay lang ang mahalaga.
Sinabi ng cardiologist sa labas ng kanyang silid:
“Kung hindi bumuti ang kondisyon niya, maaaring limang araw na lang.”
Akala ng doktor tulog si Renato.
Narinig niya ang lahat.
At narinig din iyon ng asawa niyang si Celeste.
Si Celeste ay labing-anim na taon na mas bata sa kanya.
Kapag may ibang tao, napakalambing nito.
Hinahawakan niya ang kamay ni Renato sa harap ng mga doktor. Siya ang nagtatanong tungkol sa gamot. Siya ang umiiyak sa harap ng mga kamag-anak.
“Gawin ninyo po ang lahat. Hindi ko kayang mawala ang asawa ko.”
Iyon ang paul-ulit niyang sinasabi.
Pero nang gabing iyon, isinara ni Celeste ang pinto ng silid.
Pinatay niya ang nanginginig na boses.
Pinunasan niya ang luha.
At ngumiti.
“Pagod na pagod na akong magpanggap, Renato.”
Nanatiling nakatitig si Renato sa kanya.
Lumapit si Celeste sa kama.
“Pagod na akong magkunwaring mahal kita. Pagod na akong pakinggan ang mga kuwento mo tungkol sa negosyo. Pagod na akong tanungin kung nainom mo na ang gamot mo.”
Huminga nang mabigat si Renato.
“Ce… leste…”
“Shh.”
Hinaplos niya ang pisngi nito na parang mapagmahal na asawa.
“Hindi mo kailangang magsalita.”
Pagkatapos ay yumuko siya.
“Naalala mo iyong mga ‘vitamins’ na ako mismo ang nagbibigay sa iyo gabi-gabi?”
Nanlaki nang bahagya ang mga mata ni Renato.
“Hindi lahat noon vitamins.”
Nanlamig ang buong katawan niya.
Mahinang tumawa si Celeste.
“Digoxin.”
Tumigil siya sandali.
“Sa ospital ginagamit iyan para sa puso. Pero kapag sobra at paulit-ulit…”
Hindi na niya tinapos ang pangungusap.
Hindi niya kailangan.
Naintindihan ni Renato.
Ang pagkahilo.
Ang pagsusuka.
Ang paminsan-minsang panlalabo ng paningin.
Ang biglaang paghina ng puso.
Ang mga gabing si Celeste mismo ang nag-aabot ng gamot at pagkatapos ay hinahalikan siya sa noo.
“Salamat, mahal,” lagi niyang sinasabi.
At sa bawat pagkakataong iyon, baka unti-unti na pala siyang pinapatay ng babaeng pinagkatiwalaan niya.
Kumuha si Celeste ng maliit na salamin mula sa bag at inayos ang lipstick niya.
“Akala mo siguro aksidente lang ang lahat.”
Napuno ng luha ang mata ni Renato.
Hindi dahil natatakot siyang mamatay.
Kundi dahil biglang bumalik sa isip niya ang huling walong taon.
Ang kasal nila.
Ang mga biyahe.
Ang mga anniversary dinner.
Ang bawat “I love you.”
Lahat pala maaaring palabas lamang.
“At si Marco?” hirap niyang itanong.
Ngumiti si Celeste.
Si Marco Salazar ay ipinakilala sa kanya bilang college friend ni Celeste.
Madalas pumunta sa bahay.
Minsang nakisalo pa sa hapunan.
Tinulungan pa ni Renato na makakuha ng kontrata sa isa sa kanilang suppliers.
“Matagal na kami,” sagot ni Celeste.
Parang may pumutok sa dibdib ni Renato.
“Gaano… katagal?”
“Bago pa tayo ikasal.”
Napapikit siya.
Ibig sabihin, noong araw na nakasuot ng puting gown si Celeste at nangakong sasamahan siya hanggang pagtanda—
may ibang lalaking naghihintay na pala sa kanya.
“May agent na kaming kausap sa Nasugbu,” patuloy ni Celeste. “May property doon na may private access sa beach. Pagkatapos mong mailibing, ibebenta ko rin ang ilang assets mo.”
Lumapit siya sa tainga ni Renato.
“Hindi mo naman madadala ang pera mo sa hukay.”
Pagkatapos ay hinalikan niya ito sa noo.
“Magpahinga ka na.”
Bago lumabas, tumingin pa siya sa paligid.
“Simple lang ang funeral mo. Sayang ang pera sa bulaklak.”
Sumara ang pinto.
Nanatiling nakatitig si Renato sa kisame.
Sa unang pagkakataon sa buhay niya, naramdaman niyang wala nang halaga ang lahat ng pinaghirapan niya.
Hanggang sa maalala niya ang relo sa ibabaw ng side table.
Smartwatch iyon na naka-connect sa cellphone niya.
Bago magsalita si Celeste, lihim niyang na-activate ang voice recording.
Nandoon ang lahat.
Ang pangalan ni Marco.
Ang pera.
Ang bahay sa Batangas.
At higit sa lahat—
ang pag-amin ni Celeste.
Makalipas ang ilang minuto, pumasok ang isang batang hospital aide na si Luis Mendoza.
Dalawampu’t limang taong gulang si Luis.
Payat, tahimik, laging magalang.
“Sir Renato, kailangan n’yo po ba ng tubig?”
Mahinang umiling si Renato.
“Luis…”
Lumapit ang binata.
“Tumawag ka sa abogado ko.”
Napakunot-noo si Luis.
“Sir?”
“Attorney Gabriel Santos. Nasa contacts ko.”
Nag-alangan si Luis.
“Kung tungkol po sa pera—”
“Hindi kita uutusan gumawa ng ilegal.”
Napatingin si Luis sa kanya.
“At iyan mismo ang dahilan kung bakit ikaw ang pinili kong hingan ng tulong.”
May nalalaman si Renato tungkol sa binata.
May labing-apat na taong gulang na kapatid na babae si Luis na si Mika, na may malubhang congenital heart condition.
Kailangan nito ng komplikadong operasyon sa ibang bansa.
Kaya doble ang trabaho ni Luis.
Ospital sa umaga.
Warehouse sa gabi.
Halos hindi natutulog.
“Nilalason ako ng asawa ko,” bulong ni Renato.
Namutla si Luis.
“Sir, baka kailangan kong tawagin ang nurse—”
“Itong recording.”
Ipinatugtog ni Renato ang bahagi ng audio.
Narinig nila ang boses ni Celeste.
Ako ang dahilan kung bakit ka mamamatay.
Napaatras si Luis.
“Diyos ko…”
“Gusto kong baguhin ang estate plan ko.”
“Bakit ako?”
“Dahil sa dami ng taong nakapaligid sa akin, ikaw ang isa sa kakaunting nakita kong nagsasakripisyo para mabuhay ang ibang tao.”
Umiling agad si Luis.
“Sir, hindi ko tatanggapin ang pera ninyo.”
“Hindi ko rin ibibigay sa iyo para yumaman ka.”
Tinitigan siya ni Renato.
“Ilalagay ko sa isang trust.”
Huminga siya nang mabigat.
“Unang obligasyon: ipagamot ang kapatid mo.”
“Sir…”
“Pagkatapos, gamitin ang malaking bahagi para sa mga batang may sakit sa puso na walang pambayad.”
Pumatak ang luha ni Luis.
“Bakit ako?”
“Dahil ang pamilya ko ay naghihintay ng mana.”
Sumikip ang panga ni Renato.
“At ikaw… naghihintay lang ng pagkakataong mailigtas ang kapatid mo.”
Kinabukasan, eksaktong alas-diyes ng umaga, dumating si Attorney Gabriel Santos kasama ang isang notaryo, dalawang doktor at isang forensic consultant.
Sinuri muna nila kung malinaw ang isip ni Renato.
Paulit-ulit siyang tinanong.
Pangalan.
Petsa.
Lugar.
Mga ari-arian.
Ano ang nais niyang gawin.
Lahat ay sinagot niya nang tama.
Pagkatapos ay inilapag ni Attorney Gabriel ang mga dokumento sa ibabaw ng mesa.
Bagong estate plan.
Bagong trust.
Mga tagubilin sa board ng kumpanya.
At isang direktiba tungkol sa recording at posibleng kriminal na imbestigasyon.
Sa parehong oras, nasa isang hotel restaurant sa Makati si Celeste kasama si Marco.
Nagtaas sila ng champagne.
“Five days?” tanong ni Marco.
“Baka mas maaga pa.”
Ngumiti si Celeste.
“Pagkatapos nito, wala nang makakapigil sa atin.”
Sa ospital, nanginginig ang kamay ni Renato habang hawak ang pluma.
“Sigurado ka?” tanong ng abogado.
Tumingin si Renato sa dokumento.
Pagkatapos ay pumirma.
Isa.
Dalawa.
Tatlong pahina.
Hanggang sa tuluyang nawala ang pangalan ni Celeste sa kontrol ng halos buong ₱4.8 bilyong pinaghirapan niyang makuha.
Maya-maya, tumunog ang cellphone ni Celeste habang umiinom sila ni Marco.
Unknown number.
Sinagot niya.
“Mrs. Villanueva?”
“Yes?”
“Ma’am, kailangan po ninyong bumalik agad sa ospital.”
Napangiti pa siya.
“Patay na ba ang asawa ko?”
Sandaling natahimik ang lalaki sa kabilang linya.
Pagkatapos ay sinabi nito:
“Hindi po, ma’am.”
“Buhay pa si Mr. Villanueva.”
“At may pinirmahan po siyang dokumento ngayong umaga na kailangan ninyong malaman.”
Biglang nawala ang ngiti ni Celeste.
PARTE2
Nabitawan ni Celeste ang baso.
Bumagsak iyon sa mesa at nabasag.
Napalingon ang mga tao sa restaurant.
“Ano’ng pinirmahan niya?” mabilis niyang tanong.
“Mas mabuting manggaling po mismo sa legal counsel ni Mr. Villanueva.”
Pinatay ang tawag.
“Ano iyon?” tanong ni Marco.
Hindi agad sumagot si Celeste.
Sa unang pagkakataon mula nang sabihin ng doktor na limang araw na lang ang buhay ni Renato, nakaramdam siya ng tunay na takot.
“May ginawa siya.”
“Ano?”
“Hindi ko alam.”
Tumayo siya.
“Pupunta tayo sa ospital.”
Pagdating nila sa St. Luke’s, may dalawang security personnel sa labas ng pribadong silid.
Humakbang si Celeste.
“Asawa ako ni Renato.”
Hinarang siya.
“Sandali lang po, ma’am.”
“Ano’ng ibig sabihin ng sandali? Bayad ko ang kwartong iyan!”
Mula sa dulo ng hallway, lumapit si Attorney Gabriel Santos.
“Actually, Mrs. Villanueva,” sabi nito, “ang kumpanyang pag-aari ng asawa ninyo ang nagbabayad.”
“Gabriel, ano’ng kalokohan ito?”
“Ikaw ang makapagsasabi niyan.”
Namula ang mukha ni Celeste.
“Nasaan ang asawa ko?”
“Ligtas.”
“Ligtas?”
Tumalim ang tingin ng abogado.
“At mas ligtas siya ngayong wala ka sa loob.”
Parang naubusan ng hangin si Celeste.
Si Marco naman ay dahan-dahang umatras.
Napansin iyon ni Gabriel.
“Mr. Salazar, huwag ka munang umalis.”
“Bakit?”
“May ilang taong gustong makausap kayo.”
Sa likod nila, bumukas ang elevator.
Dalawang pulis at isang investigator ang lumabas.
Namutla si Marco.
“Ano’ng nangyayari?”
Hindi sumagot si Gabriel.
Sa loob ng silid, samantala, may bagong doktor na tumitingin kay Renato.
Pagkatapos marinig ang recording, agad humingi ng toxicology tests ang medical team.
May nakita silang mga resultang nagtulak sa kanila upang baguhin ang direksiyon ng paggamot.
Ang unang diagnosis ay matinding pagkasira ng puso na tila walang malinaw na pinagmulan.
Ngayon ay may posibilidad nang may sangkap na matagal na naipapasok sa katawan niya.
“Kung tama ang hinala natin,” sabi ng toxicologist, “may pagkakataon pa tayong pigilan ang mas malalang epekto.”
Hindi naging himala ang sumunod.
Hindi rin agad bumangon si Renato.
Pero sa unang pagkakataon sa loob ng ilang linggo, may malinaw silang kalaban.
At kapag alam mo kung ano ang kalaban, may pagkakataon kang lumaban.
Sa kabilang silid, nakaupo si Celeste habang pinatutugtog ng investigator ang recording.
Narinig niya ang sarili niyang boses.
Pagod na akong magkunwaring mahal kita.
Hindi lahat noon vitamins.
Digoxin.
May bahay na kaming napili ni Marco.
Unti-unting nawala ang kulay sa mukha niya.
“Edited iyan.”
Hindi gumalaw ang investigator.
“May forensic copy po mula sa device at cloud backup.”
“Hindi ninyo naiintindihan. May sakit ang asawa ko. Baka siya mismo—”
“Boses mo iyon,” sabi ni Marco.
Lumingon si Celeste.
“Ano?”
“Boses mo.”
Biglang nagbago ang mukha ni Marco.
Hindi na siya ang lalaking nakikipag-toast sa kanya kanina.
Takot na takot na siya.
“Marco, tumahimik ka.”
“Hindi mo sinabi sa akin na talagang ginagawa mo iyon!”
Napasinghap si Celeste.
“Anong sinasabi mo?”
“Sinabi mo lang na may sakit na siya!”
Lumapit ang investigator.
“So alam mong hinihintay ninyong mamatay si Mr. Villanueva?”
“Ako? Wala akong alam!”
“Sinungaling!” sigaw ni Celeste. “Ikaw ang naghanap ng bahay!”
“Bahay lang ang hinanap ko! Hindi ako pumatay ng tao!”
Sa loob lamang ng ilang minuto, ang relasyong itinago nila nang ilang taon ay nagsimulang magkadurug-durog.
Kapwa sila nagtuturoan.
Kapwa nagsasabing ang isa ang may plano.
Kapwa gustong mabuhay nang hindi kasama ang isa sa pagkakakulong.
Pero may isa pang bagay na hindi alam ni Celeste.
Hindi lang recording ang nakita ng legal team.
Sa tulong ng mga awtoridad, sinimulan nilang tingnan ang financial records, messages, at mga pagbiling maaaring may kinalaman sa kaso.
At bawat bagong ebidensiya ay lalong nagpapaliit sa mundong akala ni Celeste ay pag-aari na niya.
Kinagabihan, pinayagan siyang makita si Renato sa presensya ng investigator.
Hindi na siya nakangiti.
Wala na rin ang mamahaling lipstick.
Magulo ang buhok niya.
Namamaga ang mga mata.
Lumapit siya sa kama.
“Renato…”
Tinitigan siya nito nang matagal.
“Bakit?”
Isang salita lamang iyon.
Pero iyon ang tanong na hindi kayang sagutin ng pera.
Napayuko si Celeste.
“Hindi mo kasi ako nakikita.”
Napakunot-noo si Renato.
“Ano?”
“Lahat na lang negosyo. Planta. Meetings. Contracts. Kahit anong bilhin mo para sa akin, pakiramdam ko decoration lang ako sa buhay mo.”
Huminga si Renato.
“Kung hindi ka masaya… puwede kang umalis.”
Tumulo ang luha ni Celeste.
“Hindi ganoon kadali.”
“Madali ang diborsiyo o paghihiwalay kumpara sa pagpatay.”
Napapikit siya.
“Hindi ko planong umabot sa ganito noong una.”
“Pero umabot.”
Tahimik ang silid.
“Pera ba?”
Hindi sumagot si Celeste.
At iyon ang sagot.
“Kulang ba ang binigay ko?”
“Hindi mo naiintindihan.”
“May condo ka. Kotse. Mga biyahe. Sarili mong account.”
“Hindi iyon akin. Iyo pa rin lahat.”
Doon naintindihan ni Renato.
Hindi pag-ibig ang hinahanap ni Celeste.
Hindi rin kalayaan.
Pagmamay-ari.
Gusto niyang ang lahat ng pinaghirapan ni Renato ay mapunta sa kanya nang walang Renato.
“Akala mo kaya pera lang ang mawawala sa akin kung maghiwalay tayo?” tanong ni Renato.
Natahimik siya.
“Celeste, kung sinabi mong ayaw mo na sa akin, binigyan pa rin sana kita ng sapat para mabuhay nang komportable.”
Pumatak ang luha nito.
“Pero hindi sapat sa iyo ang komportable.”
“Gusto mong maging akin.”
Itinaas ni Celeste ang mukha.
“Renato…”
“Hindi.”
Tumango siya sa investigator.
“Tapos na ako.”
Habang inilalabas si Celeste, bigla siyang lumingon.
“Paano ang mana?”
Nanigas ang lahat.
Kahit ang investigator ay napatingin sa kanya.
Sa mismong oras na maaaring harapin niya ang pinakamabigat na problema sa buhay niya—
mana pa rin ang nasa isip niya.
Bahagyang ngumiti si Renato.
Hindi masaya.
Kundi malungkot.
“Wala ka nang dapat hintayin.”
Nanlaki ang mga mata ni Celeste.
“Ano?”
“Binago ko na.”
“Hindi mo puwedeng gawin iyon!”
“Pera ko iyon.”
“Mag-asawa tayo!”
“At gusto mo akong maging bangkay.”
Nagsimulang sumigaw si Celeste.
“Niloloko ka lang ng mga taong iyan! Iyong aide? Iyong Luis? Sigurado akong pera lang din ang habol!”
Sa pintuan, nakatayo si Luis.
Narinig niya lahat.
Tahimik siyang lumapit.
“Ma’am, noong unang sinabi sa akin ni Sir Renato ang tungkol sa trust, tumanggi po ako.”
Napatingin si Celeste.
“Sinungaling.”
“Hinding-hindi ko kayang gastusin sa sarili ko ang perang pinaghirapan ng ibang tao.”
Mahigpit na hinawakan ni Luis ang strap ng kanyang lumang backpack.
“Kailangan ko lang mailigtas ang kapatid ko.”
“Exactly! Pera rin!”
“Hindi.”
Mahinang nagsalita si Renato.
“Ang kaibahan, Celeste, ay gusto niyang mabuhay ang taong mahal niya.”
“Samantalang ikaw…”
Hindi na niya itinuloy.
Hindi na kailangan.
Makalipas ang ilang araw, hindi namatay si Renato.
Nananatiling seryoso ang kanyang kondisyon, ngunit unti-unting tumugon ang katawan niya sa pagbabago ng paggamot.
Mula sa “limang araw” ay naging “obserbahan natin ang susunod na linggo.”
Pagkatapos ay “stable.”
At makalipas ang halos isang buwan—
nakaupo na siya sa tabi ng bintana habang unti-unting nagsasanay muling maglakad.
Ang gabing inaasahan ni Celeste na magiging huling gabi ng asawa niya ang naging simula ng pagbagsak ng sarili niyang buhay.
Patuloy ang imbestigasyon sa kanya at kay Marco.
Ang mga ari-arian ni Renato ay inayos sa ilalim ng bagong estate structure at trust.
May malinaw siyang tagubilin.
Ang bahagi ng pera ay mananatili sa negosyo upang hindi mawalan ng trabaho ang libu-libong empleyado.
May nakalaan sa mga tapat niyang staff na nagsilbi sa kumpanya nang maraming taon.
At may malaking bahagi para sa isang foundation na susuporta sa operasyon ng mga batang may sakit sa puso.
Ang unang beneficiary?
Si Mika Mendoza.
Nang tawagan si Luis para sabihing kumpleto na ang pondo para sa treatment at surgery ng kapatid niya, hindi agad siya nakapagsalita.
Umupo siya sa hallway ng ospital at umiyak.
Hindi dahil yumaman siya.
Hindi naman naging kanya ang ₱4.8 bilyon.
At iyon mismo ang gusto ni Renato.
Hindi niya gustong palitan ang isang taong sakim ng isa pang biglang may kapangyarihan.
Gusto niyang gawing sistema ang tulong.
Ilang buwan ang lumipas.
Sa isang rehabilitation center sa Taguig, naglalakad si Renato gamit ang tungkod nang dumating si Luis.
May dala itong maliit na kahon.
“Ano iyan?” tanong ni Renato.
Binuksan ni Luis.
Isang simpleng wooden plaque iyon.
May nakaukit na mensahe:
SALAMAT SA IKALAWANG BUHAY KO. — MIKA
Matagal na tinitigan iyon ni Renato.
“Kumusta siya?”
“Maganda po ang recovery.”
Napangiti si Luis.
“Ang kulit na nga ulit.”
Tumawa si Renato.
Matagal na rin mula nang tunay siyang tumawa.
“Good.”
Tahimik silang naupo.
Maya-maya, nagsalita si Luis.
“Sir, may tanong po ako.”
“Ano?”
“Kung hindi kayo nagising noong gabing iyon… kung hindi naka-record…”
Tumigil siya.
“Ano kaya ang nangyari?”
Tumingin si Renato sa labas ng bintana.
May mga sasakyan sa kalsada.
May mga taong nagmamadali.
May mga batang tumatawa sa kabilang bahagi ng garden.
“Siguro,” sagot niya, “may dalawang taong nag-iinom na ngayon sa bahay na binili gamit ang perang pinagtrabahuhan ko.”
Napayuko si Luis.
“Galit pa rin po ba kayo?”
Matagal bago sumagot si Renato.
“Hindi ko alam kung galit pa ang tawag doon.”
Hinawakan niya ang tungkod.
“Pero natutunan ko na ang pinakamahalagang bagay.”
“Ano po?”
“Buong buhay ko, akala ko kapag marami akong naipon, ligtas na ako.”
Ngumiti siya nang mapait.
“Hindi pala.”
“May mga taong hindi kayang bilhin ng pera.”
“At may mga taong mas lalong lumalabas ang tunay na pagkatao kapag pera na ang pinag-uusapan.”
Tumingin siya sa plaque ni Mika.
“Pero may maganda rin.”
“Ano iyon?”
“Kapag napunta sa tamang kamay, ang perang halos naging dahilan ng kamatayan ko…”
“…puwede palang maging dahilan para mabuhay ang iba.”
Hindi na muling bumalik si Renato sa dating buhay niya.
Nagbawas siya ng trabaho.
Mas madalas siyang bumisita sa foundation.
Mas kinilala niya ang mga empleyado bilang tao, hindi numero sa payroll.
At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, natutunan niyang ang tagumpay ay hindi nasusukat sa dami ng gusali, negosyo o perang maiiwan mo kapag namatay ka.
Nasusukat din iyon sa mga taong nabigyan mo ng dahilan para magpatuloy mabuhay.
MENSAHE SA MGA MAMBABASA
Hindi lahat ng taong nakangiti sa tabi natin ay tunay na masaya para sa atin, at hindi lahat ng taong walang pera ay naghahangad ng kayamanan natin.
Minsan, ang tunay na pagkatao ng isang tao ay makikita hindi sa dami ng sinasabi niyang “mahal kita,” kundi sa ginagawa niya kapag mahina tayo, wala tayong maibibigay, at walang ibang nakakakita.
Ingatan ang tiwala, pero huwag mawalan ng kabutihan.
Dahil ang perang naipon natin ay maaaring mawala, ang ari-arian ay maaaring mapunta sa iba, ngunit ang buhay na natulungan nating mabago ay maaaring maging pamana na mas mahalaga pa sa anumang kayamanan.
