“Bago ka ikasal bukas, ilipat mo muna sa pangalan ko ang lahat ng ari-arian na minana mo sa lolo mo.”

Halos mabitawan ko ang cellphone ko nang marinig ko iyon.

Tatlong apartment building. Dalawampu’t pitong commercial stalls. Pitumpu’t walong paupahang unit.

At isang buyout offer na nagkakahalaga ng ₱420 milyon.

Nakaupo si Mama sa lumang narra sofa sa sala habang hawak ang tasa ng kape niya. Napakakalmado ng boses niya, na para bang ang pinag-uusapan lamang namin ay kung kulang ba sa asin ang hapunan.

“Mama, ano’ng sinabi mo?”

Dahan-dahan niyang ibinaba ang tasa.

“Ilipat mo sa pangalan ko ang lahat. Bukas ng umaga. Bago ka pumunta sa munisipyo para sa civil wedding ninyo ni Carlo.”

Hindi ako agad nakasagot.

Ang tatlong gusali sa Barangay Santa Clara, Pasig, ay iniwan sa akin ng lolo ko bago siya pumanaw. Matagal nang gustong bilhin ng isang malaking developer ang buong lote dahil tatayuan daw ng mixed-use complex ang lugar.

Noong nakaraang linggo lamang naaprubahan ang final offer.

₱420 milyon.

Nasa titulo ang pangalan ko.

Mikaela Dizon.

“Mama, bakit?” tanong ko, nanunuyo ang lalamunan. “Mana iyon ni Lolo sa akin. Bakit mo kukunin?”

Tinitigan niya ako nang diretso.

Limampu’t tatlong taong gulang na si Mama Elena. Sa buong barangay, kilala siyang istrikta sa pera. Kahit sampung piso lang ang kulang sa renta, hindi niya palalampasin. Kapag may nangungupahang nagtatangkang manlamang, kaya niyang tumayo sa tapat ng pinto nang ilang oras hanggang magbayad ito.

Mag-isa niya akong pinalaki mula nang mawala si Papa.

Ang paulit-ulit niyang bilin sa akin mula pagkabata:

“Ang pera ng babae, dapat hawak niya. Hindi sapat ang matatamis na salita kapag dumating na ang tunay na problema.”

Ngunit ngayon, isang gabi bago ang kasal ko, gusto niyang kunin ang lahat.

“Kailangan ko ng dahilan,” sabi ko.

Tumayo siya at kumuha ng folder mula sa kabinet.

Malakas niya iyong inilapag sa coffee table.

Nakasulat sa unang pahina:

Deed of Absolute Assignment of Property Rights and Acknowledgment of Personal Debt.

“Mama, ano ito?”

“Pirmahan mo.”

Itinulak niya sa akin ang ballpen.

“Bukas, alas-nuwebe ng umaga, pupunta tayo sa opisina ni Attorney Velasco. Pagkatapos, saka ka pumunta sa munisipyo para sa kasal ninyo.”

Binuklat ko ang dokumento.

Nakapaloob doon na boluntaryo kong inililipat sa kanya ang lahat ng karapatan ko sa tatlong gusali at sa buong halagang matatanggap mula sa developer.

Ngunit hindi iyon ang pinakamasakit.

May isa pang nakasulat:

Ako raw ang sasalo sa personal na utang niyang ₱12 milyon.

Napatawa ako sa sobrang gulat.

“Kukunin mo ang ₱420 milyon ko, tapos bibigyan mo pa ako ng ₱12 milyong utang?”

Ngumiti rin siya.

Ngunit malamig ang ngiti niya.

“Ayaw mo?”

“Mama, wala ka bang tiwala sa akin?”

“Hindi ikaw ang sinusubukan ko.”

Tumigil ako.

Tumunog ang cellphone ko.

May mensahe si Carlo.

Matulog ka nang maaga, love. Bukas, Mrs. Reyes ka na. Sabi ni Mama, huwag ka raw masyadong mag-makeup. Mas maganda ka kapag simple lang.

Napatingin ako sa framed prenup photos namin sa ibabaw ng side table.

Anim na buwan ko nang kasintahan si Carlo Reyes.

Nakilala ko siya sa isang family gathering na inayos ng tiyahin ko. Maayos siyang manamit, magalang magsalita, at may stable na trabaho bilang sales manager sa isang real estate company.

Noong una naming pagkikita, hindi niya ako tinanong tungkol sa pera.

Hindi niya tinanong kung ilang unit ang pinauupahan namin.

Hindi niya binanggit ang buyout offer.

Ang sabi lamang niya:

“Hindi ko hinahanap kung gaano kayaman ang pamilya ng babaeng pakakasalan ko. Mas mahalaga sa akin kung paano siya makitungo sa tao.”

Doon ako humanga.

Kapag umuulan, sinusundo niya ako.

Kapag masama ang pakiramdam ko, dinadalhan niya ako ng pagkain at gamot.

Kapag may problema sa mga nangungupahan, tahimik lang siyang nakikinig habang inilalabas ko ang sama ng loob ko.

Ngunit kakaiba ang nanay niya.

Sa unang pagbisita ko sa bahay nila, agad tiningnan ni Tita Lourdes ang kamay ko.

“Ay, Mikaela, wala ka man lang singsing o bracelet? Ang daming paupahan ng pamilya ninyo, hindi ka man lang binilhan ng mama mo ng alahas?”

Ngumiti lamang ako.

Pagkatapos, habang kumakain kami, parang kaswal niyang sinabi:

“Kapag kasal na kayo, mas maganda sigurong kumuha kayo ng malaking bahay. Pareho dapat ang pangalan ninyo sa titulo. Para pamilya talaga.”

Napansin kong natigilan si Carlo.

“Mama, huwag na nating pag-usapan iyan.”

Ngunit hindi siya tumingin sa akin.

Ipinagpatuloy lamang niya ang pagkain.

Noong gabing iyon, sinabi ni Mama:

“Ang pagkain, kapag maalat, puwedeng tubigan. Pero ang taong masyadong mahilig magbilang ng pera ng iba, mahirap baguhin.”

Inakala kong masyado lamang siyang mapaghinala.

Ngayon, habang hawak ko ang dokumentong mag-iiwan sa akin na walang kahit ano kundi utang, napaisip ako.

“Mama, may nalaman ka ba tungkol kay Carlo?”

Hindi niya ako sinagot nang diretso.

“Ang sabi mo, mahal ka niya. Hindi ang mga gusali mo. Hindi ang buyout money mo. Hindi ang mana mo.”

Tinitigan niya ako.

“Kung totoo iyon, walang magbabago kahit malaman niyang wala ka nang ₱420 milyon at may ₱12 milyon ka pang utang.”

Nanlamig ang mga daliri ko.

“Paano kung ayaw na niya sa akin?”

“Kung pera lamang ang dahilan kung bakit ka niya pakakasalan, mas mabuting malaman mo ngayon kaysa kapag huli na ang lahat.”

Bago pa ako makasagot, may kumatok sa pinto.

“Mikaela? Nandiyan ka ba?”

Si Carlo.

Pagbukas ko, nakangiti siyang nakatayo sa labas. May dala siyang isang malaking kahon ng imported bird’s nest drink para raw kay Mama.

“Dumaan lang ako. Gusto kong makita kayo bago ang kasal bukas.”

Pagpasok niya, agad siyang ngumiti kay Mama.

Ngunit nakita ko kung paano mabilis na dumaan ang mga mata niya sa folder na nasa coffee table.

“Carlo,” sabi ni Mama. “Sakto ang dating mo.”

Kinuha niya ang dokumento at diretsong ibinigay sa kanya.

“Basahin mo.”

Napakunot ang noo ni Carlo.

Sa unang pahina pa lamang, nawala na ang ngiti niya.

“Ano po ito?”

“Bago kayo ikasal bukas, ililipat ni Mikaela sa akin ang lahat ng ari-arian niya.”

Nanahimik siya.

“At sasagutin niya ang ₱12 milyon kong utang,” dagdag ni Mama. “Kapag pinakasalan mo siya, wala siyang makukuhang pera mula sa developer. Wala siyang gusali. Utang lang ang dala niya.”

Biglang nag-vibrate ang cellphone ni Carlo.

Nakita ko ang pangalan sa screen.

Mama.

Tinanggihan niya ang tawag.

“Ano’ng problema?” tanong ni Mama. “Bakit hindi mo sagutin? Para malaman din ng nanay mo.”

“Hindi naman po kailangan,” mabilis niyang sagot.

“Bakit? Hindi ba pamilya na rin kami bukas?”

Huminga nang malalim si Carlo.

“Mikaela, huwag kang pipirma agad. Pag-usapan muna natin ito nang maayos.”

“Bakit?” tanong ko.

“Malaking desisyon ito.”

“Pero ang sabi mo dati, hindi mahalaga sa iyo kung gaano karami ang ari-arian ko.”

“Kahit naman sino, magtatanong kung biglang magkakaroon ng ₱12 milyong utang ang mapapangasawa niya.”

Tumawa si Mama.

“Kung hindi kayang harapin ang utang ng anak ko, umalis ka.”

Namula ang mukha ni Carlo.

“Mikaela, umuwi muna ako. Kailangan kong mag-isip.”

Hindi ko siya pinigilan.

Pagkalabas niya ng bahay, ilang segundo lang ang lumipas bago sunod-sunod na tumunog ang cellphone ko.

Isang tawag.

Dalawa.

Tatlo.

Lahat mula kay Carlo.

Hindi ko sinagot.

Pagkatapos, may mensahe mula sa kanya:

Bukas na lang tayo mag-usap. Huwag ka munang pumirma.

Sumunod ang isa pa.

Pakiusap. Hintayin mo ako.

Tiningnan ako ni Mama.

“Mga ilang minuto kaya bago dumating dito ang buong pamilya Reyes?”

Hindi ako nakaimik.

Eksaktong labimpitong minuto ang lumipas nang may humintong itim na SUV sa labas ng bahay namin.

Bumukas ang gate.

Naunang pumasok si Tita Lourdes, nanginginig sa galit.

Kasunod niya si Tito Ramon.

At sa likod nila, nakatayo si Carlo—maputla ang mukha at hindi makatingin sa akin.

“Aling Elena!” sigaw ni Tita Lourdes. “Ano’ng kalokohan ito? Bakit mo ililipat sa pangalan mo ang lahat ng mana ni Mikaela bago ang kasal?”

Dahan-dahang tumayo si Mama.

Ngumiti siya.

“At bakit po kayo masyadong galit,” tanong niya, “kung wala naman kayong balak pakialaman ang pera ng anak ko?”

Biglang tumahimik ang buong sala.

Kumuha si Mama ng isa pang folder mula sa kabinet.

Mas makapal iyon.

Pagkatapos ay inilabas niya ang isang maliit na voice recorder.

“Makinig muna tayo,” sabi niya.

Pinindot niya ang play button.

At nang marinig ko ang boses ni Carlo mula sa speaker, nanigas ang buong katawan ko.

PARTE2

“Kapag nailipat na sa joint account namin ang buyout money, madali na nating mababayaran ang utang ng pamilya.”

Boses iyon ni Carlo.

Malinaw.

Walang pag-aalinlangan.

Walang kahit katiting na lambing.

Nakatayo siya ilang hakbang mula sa akin, ngunit hindi niya ako matingnan.

Mula sa voice recorder, narinig ko naman ang boses ni Tita Lourdes.

“Siguraduhin mong huwag siyang mag-prenup. Kapag nagpakasal kayo nang walang kasunduan, mas madali mo siyang makukumbinsi. Mabait naman iyon. Masyadong tiwala sa iyo.”

Parang biglang naging mabigat ang hangin sa sala.

Napahawak ako sa gilid ng mesa.

Hindi pa tapos ang recording.

Sumunod ang boses ni Tito Ramon.

“Kailangan nating makakuha agad ng puhunan. Malulugi ang hardware business natin kung hindi tayo makapagbayad sa bangko. Kapag nakuha ninyo ang pera mula sa developer, huwag mo munang sabihin sa kanya ang lahat. Sabihin mo, investment sa condo project.”

At muli, si Carlo.

“Alam ko. Unti-unti lang. Kapag kasal na kami, hindi na siya basta-basta makakaatras.”

Pinatay ni Mama ang recorder.

Walang nagsalita.

Ang naririnig ko lamang ay ang mahinang ugong ng electric fan at ang ingay ng mga motorsiklong dumaraan sa labas.

“Hindi totoo iyan,” sabi ni Carlo.

Ngunit mahina ang boses niya.

Napatingin ako sa kanya.

“Boses mo iyon.”

“Mikaela, makinig ka muna sa akin.”

“Boses mo ba o hindi?”

Nilunok niya ang laway niya.

“Oo, pero hindi mo alam ang buong kuwento.”

Tumaas ang kilay ni Mama.

“Sige. Sabihin mo ang buong kuwento.”

Lumapit si Tita Lourdes.

“Hindi masama ang tumulong sa magiging pamilya mo,” sabi niya. “Magiging mag-asawa naman kayo. Bakit kailangan pang pagdamutan ang isa’t isa?”

Hindi ako makapaniwala.

“Pagdamutan?”

“Napakalaki ng matatanggap mong pera,” sagot niya. “Kahit tulungan mo kami, hindi ka mauubusan. Hindi ba normal lang na umasenso ang magkabilang pamilya kapag nagpakasal ang mga anak?”

“Normal po ba,” tanong ko, “na planuhin ninyo kung paano kukunin ang pera ko nang hindi ko alam?”

“Hindi namin kukunin!” sigaw niya. “Hihiramin lang.”

“Pero ang sabi ninyo sa recording, huwag muna akong sabihan.”

Tumahimik siya.

Kinuha ni Mama ang makapal na folder at inilapag sa mesa.

“May utang ang pamilya Reyes na mahigit ₱38 milyon,” sabi niya. “Nakasangla na ang bahay ninyo. Delayed na ang bayad sa dalawang supplier. At dalawang buwan na kayong naghahanap ng investor para sa condo project na wala pang permit.”

Napalingon ako kay Carlo.

“Alam mo ba lahat ng ito?”

Hindi siya agad sumagot.

Iyon na ang sagot niya.

Naramdaman kong may kumirot sa dibdib ko.

Sa loob ng anim na buwan, araw-araw niya akong tinatanong kung kumain na ba ako.

Inaalala niya kung umuulan.

Pinagbubuksan niya ako ng pinto.

Hinahatid niya ako pauwi.

Ngunit habang ginagawa niya ang lahat ng iyon, may pinag-uusapan pala silang plano kung paano gagamitin ang mana ko pambayad sa utang nila.

“Mikaela,” sabi niya, “mahal kita.”

Napatawa ako.

Hindi dahil nakakatawa.

Kundi dahil iyon na lamang ang kaya kong gawin para hindi ako maiyak sa harap nila.

“Kapag mahal mo ang isang tao, hindi mo siya ginagawang emergency fund.”

“Mali ang paraan ko,” sabi niya. “Pero hindi ibig sabihin na hindi kita mahal.”

“Kung sabihin kong hindi ko ibibigay ang pera, pakakasalan mo pa rin ba ako bukas?”

Tumahimik siya.

Nakatitig sa akin ang lahat.

Bawat segundo ay parang bumibigat ang folder na nasa mesa.

“Carlo,” ulit ko. “Simpleng tanong lang. Kung wala na akong gusali, wala na akong buyout money, at may ₱12 milyon akong utang, pakakasalan mo pa rin ba ako?”

Napatingin siya sa mama niya.

Maliit lamang na galaw iyon.

Ngunit sapat na.

Sapat para tuluyang mabasag ang natitira kong pag-asa.

“Ano ba naman!” singhal ni Tita Lourdes. “Hindi naman makatwiran ang tanong mo! Sino bang matinong lalaki ang gugustuhing pumasok sa kasal na may ganyang kalaking utang?”

Dahan-dahang tumango si Mama.

“Iyon din ang gusto kong malaman.”

Nilingon niya ako.

“Anak, nakita mo na?”

Hindi ako umimik.

Ilang minuto ang lumipas bago ko nagawang tanggalin ang engagement ring sa daliri ko.

Maliit lamang itong diamond ring. Hindi engrande. Ilang beses kong ipinagtanggol iyon sa sarili ko dahil sinabi kong mas mahalaga ang sincerity kaysa presyo.

Ngayon, hawak ko iyon sa palad ko at wala akong maramdaman kundi pagod.

Iniabot ko kay Carlo.

“Hindi na tuloy ang kasal.”

Namula ang mukha niya.

“Mikaela, hindi ka puwedeng magdesisyon nang ganyan dahil lang sa galit.”

“Hindi ito dahil sa galit.”

Tiningnan ko siya nang diretso.

“Dahil ito sa katotohanan.”

Hindi niya tinanggap ang singsing.

Kaya inilapag ko iyon sa ibabaw ng folder.

Tumayo si Tito Ramon.

“Pag-isipan mo munang mabuti,” sabi niya. “Maraming gastos ang kasal. Naabisuhan na ang mga kamag-anak. Naka-book na ang venue. Nakapagbayad na tayo sa catering.”

Tahimik na sumagot si Mama.

“Magkano ang nagastos ninyo?”

Napatingin si Tito Ramon sa kanya.

“Bakit?”

“Sabihin ninyo ang halaga.”

Nagdalawang-isip siya bago sumagot.

“Mga ₱180,000 ang nailabas namin.”

Agad inilabas ni Mama ang checkbook niya.

Sumulat siya ng tseke.

₱200,000.

Iniabot niya kay Tito Ramon.

“Kunwari binayaran ko na ang cancellation fee at abala ninyo. May sobra pa kayong dalawampung libo para sa gasolina pauwi.”

Hindi kinuha ni Tito Ramon ang tseke.

“Hindi pera ang pinag-uusapan dito.”

Tumawa si Mama.

“Pera ang dahilan kung bakit kayo nandito. Huwag na kayong magkunwari.”

Tumayo rin ako.

“Mama, paano mo nalaman ang lahat?”

Tumingin siya sa akin.

“Dahil may tumawag kay Attorney Velasco noong nakaraang linggo.”

“Kilala ba nila si Attorney Velasco?”

“Hindi nila alam na matagal na siyang abogado ng pamilya natin.”

Binuksan ni Mama ang folder at ipinakita sa akin ang ilang dokumento.

May draft ng special power of attorney.

May proposal para sa isang joint bank account.

May kopya ng loan restructuring plan ng pamilya Reyes.

At may dokumentong nagsasaad na gagamitin bilang collateral ang future proceeds ng properties ko.

Nakita ko ang pangalan ni Carlo sa ibaba.

May pirma niya.

“Lumapit si Ramon sa opisina ni Attorney Velasco,” paliwanag ni Mama. “Akala niya ordinaryong lawyer lamang siya na puwedeng tumulong gumawa ng papeles. Gusto niyang maghanda nang maaga para kapag kasal na kayo, mabilis na lamang ang proseso.”

Namumutla si Carlo.

“Mama, bakit hindi mo sinabi agad sa akin?”

“Dahil kung sinabi ko, ipagtatanggol mo siya.”

Masakit, ngunit tama siya.

Siguro sasabihin kong pressured lamang si Carlo.

Siguro sasabihin kong hindi naman sigurado ang plano.

Siguro sasabihin kong mahal niya talaga ako at nagkamali lamang siya.

“Gusto kong makita mo mismo,” patuloy ni Mama. “Hindi sapat na sabihan kitang huwag. Kailangan mong marinig kung paano sila magsalita kapag akala nilang walang nakikinig.”

Napatingin ako sa dokumentong pinapirma niya sa akin.

“Pero totoo ba ang ₱12 milyong utang?”

Umiling siya.

“Walang utang.”

“Pati ang paglipat ng properties?”

“Draft lamang. Walang mangyayaring transfer hangga’t hindi natin pinapasa at ipinapanotaryo.”

Nanghina ang mga tuhod ko.

Napaupo ako sa sofa.

Sa buong gabing iyon, pakiramdam ko hinuhugot ang lupa sa ilalim ng mga paa ko.

Ngunit ngayon, kahit masakit, parang muli akong nakahinga.

Hindi ako mawawalan ng mana.

Hindi ako mababaon sa utang.

At higit sa lahat, hindi ako makukulong sa isang kasal na itinayo sa kasinungalingan.

Lumapit si Carlo.

“Mikaela, puwede pa nating ayusin ito.”

Inangat ko ang tingin ko.

“Paano?”

“Magsisimula tayo ulit. Hindi ko na gagalawin ang pera mo. Handa akong pumirma ng prenup. Handa akong lumayo muna sa pamilya ko.”

Umiyak na si Tita Lourdes sa tabi niya.

“Anak, ano’ng sinasabi mo?”

Hindi siya pinansin ni Carlo.

Tinitigan niya ako.

“Bigyan mo ako ng pagkakataon.”

Sa loob ng ilang segundo, bumalik sa isip ko ang lahat ng alaala.

Ang unang pagkikita namin.

Ang mga gabing hinahatid niya ako.

Ang pagkain na iniiwan niya sa labas ng pinto kapag may sakit ako.

Ang mga simpleng mensahe niya tuwing umaga.

Marahil may bahagi sa kanya na tunay na nagmahal.

Ngunit hindi sapat ang pagmamahal na nangangailangan munang mahuli bago maging tapat.

“Carlo,” sabi ko, “hindi ko alam kung minahal mo ba talaga ako o minahal mo ang buhay na makukuha mo kapag naging asawa mo ako.”

Bumagsak ang balikat niya.

“Pero ang alam ko, bago tayo ikasal, pinili mong magplano kasama nila. Hindi mo piniling kausapin ako.”

“Mikaela…”

“Patawad. Ayoko nang mabuhay na araw-araw kong tinatanong ang sarili ko kung alin sa mga salita mo ang totoo.”

Tahimik siyang tumango.

Sa unang pagkakataon mula nang dumating sila, wala na siyang dahilan.

Kinuha ni Mama ang engagement ring mula sa mesa at iniabot iyon kay Carlo.

“Kunin mo. At umalis na kayo.”

Hindi na nagsalita si Tita Lourdes.

Hindi rin kinuha ni Tito Ramon ang tseke.

Isa-isa silang lumabas ng bahay.

Huling umalis si Carlo.

Bago siya tuluyang lumampas sa pinto, huminto siya.

“Pasensiya na,” mahina niyang sabi.

Hindi ako sumagot.

Nang magsara ang gate, saka lamang bumagsak ang mga luha ko.

Umupo si Mama sa tabi ko.

Hindi siya mahilig yumakap.

Hindi siya iyong tipo ng ina na marunong magsabi ng matatamis na salita.

Ngunit nang maramdaman niyang nanginginig ang balikat ko, tahimik niya akong hinila palapit sa kanya.

“Masakit ba?” tanong niya.

Tumango ako.

“Sobra.”

Hinaplos niya ang buhok ko.

“Masakit talaga ang katotohanan kapag huli mong nakilala ang tunay na mukha ng tao.”

“Akala ko mahal niya ako.”

“Baka minahal ka naman niya kahit kaunti.”

Napatingin ako kay Mama.

“Bakit parang ipinagtatanggol mo pa siya?”

Umiling siya.

“Hindi ko siya ipinagtatanggol. Ang sinasabi ko lang, hindi lahat ng masamang tao ay puro kasamaan. Minsan may kabutihan din sila. Kaya mas mahirap silang iwan.”

Tahimik akong umiyak.

“Pero tandaan mo ito,” dagdag niya. “Hindi sapat ang kaunting pagmamahal kung kapalit naman ay buong buhay mong seguridad, dignidad, at kapanatagan.”

Kinabukasan, hindi ako pumunta sa munisipyo.

Sa halip, sumama ako kay Mama sa opisina ni Attorney Velasco.

Hindi para ilipat sa kanya ang mga gusali.

Kundi para magpatulong gumawa ng mas malinaw na estate plan, asset protection agreement, at trust fund para sa kinabukasan ko.

Isang buwan matapos kanselahin ang kasal, natuloy ang pagbili ng developer sa mga property.

Hindi ko ginastos agad ang pera.

Naglaan ako ng bahagi para bumili ng mas maayos na rental buildings sa ibang lugar. Nagtabi ako para sa investments. Nagbigay rin ako ng pondo para makapagsimula ng maliit na scholarship program para sa mga working student sa barangay namin.

Nang tanungin ko si Mama kung ano ang gusto niyang regalo, ang sagot lamang niya:

“Bilhan mo ako ng bagong coffee maker. Sira na iyong ginagamit natin.”

Napatawa ako.

“₱420 milyon ang natanggap ko, coffee maker lang ang gusto mo?”

Tinaasan niya ako ng kilay.

“Gusto mo bang mahal iyong hingin ko?”

“Hindi.”

“O, edi coffee maker.”

Makalipas ang ilang buwan, nabalitaan kong ibinenta ng pamilya Reyes ang bahay nila para mabayaran ang bahagi ng utang. Lumipat si Carlo sa ibang kumpanya at tila nagsimula ulit mula sa simula.

Hindi na kami nag-usap.

Hindi ko siya kinamuhian.

Ngunit hindi ko rin pinagsisihang iniwan ko siya.

Dahil minsan, ang taong halos pakasalan mo ay hindi ang taong para sa iyo.

Minsan, siya ang huling aral na kailangan mong matutuhan bago mo simulang pahalagahan ang sarili mo.

At minsan, ang isang magulang na mukhang masyadong istrikto at mapaghinala ay hindi naman gustong kontrolin ang buhay mo.

Gusto ka lamang niyang iligtas habang may oras pa.