Iniwan ng Ex Ko ang Pusa Niyang Dilaw-Puti sa Condo Ko, Pero Nang Marinig Kong Tinawag Niya Akong “Nanay,” Doon Ko Nalamang Hindi Pala Pusa ang Pinakamalaking Sikretong Iniwan Niya sa Buhay Kong Gumuho Matapos ang Breakup
Sa ikalawang araw matapos kaming maghiwalay, nilimas ni Adrian ang lahat ng gamit niya sa condo ko sa Mandaluyong.
Sapatos, relo, jacket, pati charger na lagi niyang sinasabing sa akin daw.
Pero may isang bagay siyang iniwan.
Ang pusang dilaw-puti na dati raw nilang inalagaan ng ex-girlfriend niya.
Ang pangalan niya noon ay Snow.
Pinalitan ko agad.
Ginawa kong Mais.
Kasi sa totoo lang, hindi naman siya mukhang snow. Mukha siyang nilublob sa taho tapos pinatuyo sa araw. Dilaw-dilaw, puti-puti, bilog ang mukha, at laging may ekspresyong parang siya ang may-ari ng condo.
Ayon sa internet, ang mga pusang ganitong kulay raw ang pinakapasaway sa mundo.
Noong gabing iyon, pagod na pagod ako galing trabaho. Pagpasok ko ng unit, tahimik na. Wala na ang sapatos ni Adrian sa may pinto. Wala na ang pabango niyang sobrang tapang. Wala na rin ang mga mug niyang ayaw hugasan.
Sa gitna ng sala, nakaupo si Mais.
Nakatingin sa akin.
Parang tinatanong kung bakit wala na ang “tatay” niya.
Lumuhod ako sa harap niya.
“Makinig ka, Mais. Iniwan ka ng tatay mo. Simula ngayon, ako na ang stepmother mo.”
Kumurap siya.
“Kapag mabait ka, mananatili ka rito. Kapag pasaway ka, ibebenta kita sa malayong isla.”
Tahimik pa rin siya.
“Yung isla na kahit magsagwan ka ng isang daang taon, hindi ka makakabalik.”
Tinitigan niya lang ako gamit ang bilog niyang mata.
Akala ko wala siyang pakialam.
Pero bandang hatinggabi, nagising ako dahil may basang bagay na dumidikit sa buhok ko.
Akala ko panaginip lang.
Hanggang may narinig akong mahina, malambing, at parang inaantok na boses.
“Stepmom… huwag mo akong ibenta… nahihilo ako sa bangka…”
Nanigas ang buong katawan ko.
Bumangon ako bigla at binuksan ang ilaw.
Nasa unan ko si Mais.
Nakapatong ang dalawang paa sa gilid ng mukha ko.
Nakatingin siya na parang inosenteng stuffed toy.
“Mais… ikaw ba ‘yon?”
Walang sagot.
Katahimikan.
Pinikit ko ang mata ko at hinimas ang noo ko.
“Mina, stressed ka lang. Breakup ‘to. Normal lang siguro makarinig ng kung anu-ano.”
Humiga ulit ako.
Makalipas ang ilang minuto, naramdaman ko na naman ang dila niya sa buhok ko.
Tapos narinig ko ulit.
“Stepmom… bakit hindi na ako mahal ni Papa?”
Dahan-dahan kong iminulat ang mata ko.
Ang unang bumungad sa akin ay puwet ng pusa.
“Mais?”
Tumigil siya sa pagdila.
Isang buong minuto kaming hindi gumalaw.
Tapos nagpatuloy siya.
“Mais, kapag dinilaan mo pa ang buhok ko, magagalit na talaga ako.”
“Mama marumi buhok. Mais linis.”
Napaupo ako sa kama.
“MAIS!”
Tumigil siya.
Ako naman, halos malaglag ang kaluluwa.
Nakatitig kami sa isa’t isa. Ako, nanginginig. Siya, nakabuka ang bibig nang kaunti, parang hindi niya alam kung bakit ako nagwawala.
“Marunong kang magsalita?”
Tahimik.
“Mais?”
Wala pa rin.
Napahawak ako sa dibdib ko.
“Baka nababaliw na talaga ako.”
Sa sandaling iyon, narinig ko ulit ang maliit na boses.
“Mama ingay. Mais antok.”
Doon ko na-realize.
Hindi siya nagsasalita gamit ang bibig.
Naririnig ko ang iniisip niya.
Sa halip na matakot, bigla akong napangiti. Tapos napatawa. Tapos niyakap ko siya nang mahigpit.
“Diyos ko, Mais! Naririnig ko ang isip mo!”
“Mama pisil. Taba ko lalabas.”
“Sorry, sorry!”
Pero hindi ko siya binitawan.
Mula nang iwan ako ni Adrian, iyon ang unang beses na tumawa ako nang totoo.
Hinimas ko ang ulo ni Mais.
“Simula ngayon, hindi mo na ako tatawaging stepmom. Naiintindihan mo? Ako ang nanay mo. Tatlong buwan ka pa lang nang dumating ka rito. Ako ang nagpakain sa’yo, ako ang naglinis ng litter box mo, ako ang nagdala sa’yo sa vet.”
Pumikit siya.
“Mama?”
“Oo, anak.”
“Gutom.”
Napaluha ako sa tawa.
Kinabukasan, Sabado. Maaga akong nagising kahit wala akong pasok.
Nasa bintana si Mais, nakabilad sa araw, nakasiksik sa maliit niyang cat bed na halos bumigay na sa bigat niya.
“Good morning, anak.”
Inangat niya ang ulo.
“Mama… pagkain.”
“Ayan na nga.”
Binuksan ko siya ng wet food. Habang kumakain siya, hindi ko mapigilang titigan siya.
May pusa akong nababasa ang isip.
Kung may magsasabi nito sa akin noong isang linggo, baka natawa lang ako.
Pero ngayon, nakaupo sa harap ko ang dilaw-puting pusa na ngumunguya habang iniisip kung bakit ang bagal ko raw magbukas ng lata.
“Mais,” sabi ko, “mamaya baba tayo. Maglalakad tayo sa may park. Maganda ang panahon.”
Tumigil siya sa pagkain.
Dahan-dahan niyang inangat ang ulo niya.
“Mama… huwag baba.”
“Bakit?”
“May tao sa baba.”
Napakunot ang noo ko.
“Sino?”
Nanlaki ang mata ni Mais.
“Si Papa.”
Nanlamig ang kamay ko.
“Si Adrian?”
Hindi siya sumagot agad. Tumalon siya mula sa mesa, lumapit sa akin, at isiniksik ang ulo sa braso ko.
Kasunod noon, tumunog ang doorbell ng unit ko.
Tinignan ko ang screen ng intercom.
Nandoon si Adrian.
Katabi niya si Trisha, ang ex-girlfriend niyang dati raw ay “wala nang ibig sabihin.”
Tapos narinig ko ang boses ni Mais sa isip ko.
“Mama… huwag mo akong ibigay. Hindi nila ako kukunin dahil mahal nila ako.”
Humigpit ang hawak ko sa mesa.
“Bakit ka nila kukunin, Mais?”
Tumingala ang pusa sa akin.
“Mama… may tinago si Papa sa kuwelyo ko. Kapag nakuha niya iyon, hindi mo na malalaman kung paano niya ninakaw ang ipon mo.”
PARTE2
Hindi ako nakagalaw sa narinig ko.
Parang may malamig na tubig na ibinuhos mula ulo hanggang paa ko.
“Ninakaw… ang ipon ko?”
Kumurap si Mais.
“Mama puso mabilis.”
Huminga ako nang malalim, pero nanginginig pa rin ang mga daliri ko.
Muling tumunog ang doorbell.
Sa screen, ngumiti si Adrian. Yung ngiting dati kong minahal, pero ngayon parang peke na lang na sticker sa mukha niya.
“Mina, buksan mo. Kukunin lang namin si Snow.”
Snow.
Hindi niya man lang naalala na isang taon ko nang tinatawag na Mais ang pusang iniwan niya.
Katabi niya si Trisha. Naka-sunglasses kahit nasa loob ng building lobby. Hawak niya ang maliit na pink pet carrier.
Para bang normal lang na bumalik sila matapos akong iwan, kunin ang pusa, at maglakad palabas na walang paliwanag.
Yumuko ako kay Mais.
“Anak, nasaan?”
Umupo siya at kinamot ang leeg niya gamit ang paa.
“Kuwelyo. Matigas. Kati.”
Dahan-dahan kong hinawakan ang kuwelyo niya.
Matagal na niya itong suot. Regalo raw ni Adrian noon, sabi niya, para “may style” si Mais. Akala ko ordinaryong leather collar lang na may maliit na metal tag.
Pero nang kapain ko ang ilalim, may kakaibang bukol.
Tinanggal ko ang kuwelyo.
Sa likod ng metal tag, may manipis na takip.
Tinulak ko gamit ang kuko.
May nahulog na maliit na memory card.
Parang tumigil ang mundo ko.
“Mama found it,” sabi ni Mais sa isip ko.
Huminga ako nang mabigat.
Biglang may kumatok sa pinto.
“Mina,” tawag ni Adrian. “Alam kong nasa loob ka. Huwag na tayong mag-drama. Pusa ko ‘yan.”
Pusa niya?
Ako ang nagpakain.
Ako ang nagdala sa vet nang nagka-fever.
Ako ang gumising nang madaling-araw noong nagsusuka siya.
Ako ang bumili ng cat tree, vitamins, litter sand, at maliit na fountain dahil ayaw niyang uminom sa bowl.
Pero sa isang salita lang ni Adrian, kanya na raw?
Hindi ako sumagot.
Kinuha ko ang laptop ko. Ipinasok ko ang memory card gamit ang lumang adapter sa drawer.
May tatlong folder.
Transfers. Videos. Messages.
Nanigas ang lalamunan ko.
Binuksan ko ang folder ng videos.
Unang video: sala namin, ilang linggo bago kami maghiwalay. Nakabukas ang laptop ko sa dining table. Nandoon si Adrian, hawak ang phone ko. Kita sa video na kinukuha niya ang OTP habang natutulog ako sa sofa.
Nasa background si Mais, nakaupo sa cat tree.
Narinig sa video ang boses ni Adrian.
“Bilis lang ‘to. Hindi naman niya mapapansin agad. Sabihin ko ginamit sa emergency ng nanay ko.”
Kasunod, boses ni Trisha mula sa video call.
“Siguraduhin mong malinis. Kailangan na natin ng down payment sa salon. Hindi ako maghihintay sa sahod mo.”
Napahawak ako sa bibig ko.
Binuksan ko ang folder ng transfers.
May screenshots ng bank transactions.
₱48,000.
₱72,000.
₱115,000.
₱85,000.
Lahat galing sa emergency fund ko. Yung perang inipon ko sa loob ng tatlong taon bilang freelance designer. Yung perang pangarap kong gamitin para magbukas ng maliit na studio.
Akala ko naubos lang sa bills, sa rent, sa medical emergency ng nanay ni Adrian, sa kung anu-anong hingi niya.
Pero hindi.
Dahan-dahan pala niyang kinuha.
At ginamit para sa salon ni Trisha.
“Mama sad,” bulong ng isip ni Mais.
Lumapit siya at idinikit ang noo sa tuhod ko.
Hindi ako umiyak agad.
Minsan, kapag sobra ang sakit, nauuna ang katahimikan.
Muling kumatok si Adrian.
“Mina, last warning. Kapag hindi mo binuksan, tatawag ako ng admin.”
Tumayo ako.
Pinunasan ko ang mukha ko, kahit wala pang luha.
“Mais,” sabi ko, “takot ka ba sa kanila?”
Tumingin siya sa pinto.
“Trisha pinch tail before. Papa laugh. Mais hide.”
Parang may kutsilyong pumasok sa dibdib ko.
Noong sinabi ni Adrian na hindi maalaga si Trisha, akala ko exaggeration lang. Akala ko gusto niya lang ipakita na mas mabait siya.
Hindi pala.
Alam niya.
Nakita niya.
At pinagtawanan niya.
Binuhat ko si Mais at niyakap.
“Hindi ka babalik sa kanila.”
“Mama sure?”
“Sure.”
Binuksan ko ang intercom.
“Adrian, bumaba ka sa admin office. Doon tayo mag-usap.”
Saglit siyang natahimik.
“Bakit? Buksan mo na lang.”
“Hindi. Kung kukunin mo ang pusa, gawin natin nang may witness.”
Nakita kong nagbago ang mukha niya sa screen.
Si Trisha naman, napaangat ang sunglasses.
“Mina, wag kang OA,” sabi niya. “Pusa lang ‘yan.”
Pinatay ko ang intercom.
Hindi pusa lang.
Pamilya ko siya.
Pagdating namin sa admin office, nandoon na ang building manager, si Ma’am Lorna. Mabait siyang babae na palaging nagbibigay ng libreng pandesal sa guards tuwing umaga.
Nandoon din si Kuya Ben, ang guard na madalas bumati kay Mais kapag dinadala ko sa vet.
Pagpasok ni Adrian at Trisha, agad lumapit si Adrian.
“Good. Ibigay mo na si Snow.”
Kumapit si Mais sa jacket ko.
“Mama, no.”
Hinimas ko siya.
“Hindi siya Snow.”
Napairap si Trisha.
“Ay, please. Pinalaki namin ‘yan.”
Napatawa ako, pero walang saya.
“Pinalaki? Alam mo ba kung anong brand ng pagkain niya? Kailan siya na-neuter? Anong gamot niya noong nagka-ear mites? Anong oras siya natutulog sa bintana?”
Natahimik si Trisha.
Si Adrian, ngumiti nang pilit.
“Mina, huwag mong gawing issue. Break na tayo. Ang pusa, sa akin galing.”
“Kung sa’yo siya, bakit iniwan mo?”
“Hindi ko agad nadala.”
“Dalawang araw mo siyang iniwan nang walang text.”
“Busy ako.”
“Busy kang kunin ang memory card?”
Nawala ang kulay ng mukha niya.
Mabilis. Halatang hindi niya napigilan.
Si Trisha naman, biglang tumingin sa kuwelyo ni Mais.
Doon ko nalaman na totoo ang sinabi ng pusa.
Hindi sila bumalik dahil mahal nila siya.
Bumalik sila dahil may kailangan silang itago.
Inilabas ko ang maliit na memory card mula sa bulsa ko.
“Hinahanap mo ba ‘to?”
“Anong kalokohan ‘yan?” sabi ni Adrian, pero bitak na ang boses niya.
“Gusto mong panoorin natin dito?”
Lumapit si Ma’am Lorna.
“Sir Adrian, kung may dispute po, mas mabuti malinaw.”
Binuksan ko ang laptop ko at pinatugtog ang unang video.
Hindi ko na kailangang magsalita.
Nakita ng lahat.
Si Adrian, hawak ang phone ko.
Si Adrian, nagta-type ng OTP.
Si Adrian, nagsasabing hindi ko mapapansin.
Si Trisha, humihingi ng perang pang-down payment.
Sa dulo ng video, maririnig pa ang tawa ni Trisha.
“After mo kunin, iwan mo muna yung pusa sa kanya. Kahit papaano maaawa ‘yon. Balikan na lang natin kapag kukunin na natin yung card.”
Napahawak si Ma’am Lorna sa dibdib.
Si Kuya Ben, napamura nang mahina.
Si Adrian, hindi na makatingin sa akin.
“Hindi mo naiintindihan,” sabi niya. “Plano ko namang ibalik.”
“Kailan?” tanong ko. “Kapag kumita na ang salon niya? Kapag nakalimutan ko na? Kapag napaniwala mo na naman akong ako ang may kasalanan?”
“Mina, mahal kita noon.”
“Hindi. Minahal mo kung gaano ako kadaling magpatawad.”
Tahimik ang buong office.
Si Trisha ang unang sumabog.
“Kasalanan mo rin naman! Ikaw ang tanga na nagtiwala!”
Napatingin ako sa kanya.
Dati, baka nasaktan ako sa salitang iyon.
Ngayon, hindi na.
“Hindi kahinaan ang magtiwala,” sabi ko. “Ang kahinaan ay yung kailangan mong magnakaw sa taong nagtiwala sa’yo para lang maramdaman mong may halaga ka.”
Namula ang mukha niya.
Si Adrian, biglang lumuhod.
“Mina, please. Huwag mo akong ipakulong. Aayusin ko. Ibabalik ko lahat. Huwag mong sirain buhay ko.”
Napangiti ako nang mapait.
“Buhay mo? Adrian, kinuha mo ang ipon ko, ginamit mo sa babae mo, iniwan mo ang pusang takot sa inyo, tapos ngayon ako ang sisira sa buhay mo?”
Wala siyang naisagot.
Tinawagan ni Ma’am Lorna ang barangay desk officer na kilala ng building. Nang dumating sila, ipinakita ko ang videos, screenshots, at bank records.
Hindi ako nagwala.
Hindi ako sumigaw.
Hindi ako humila ng buhok.
Tahimik lang akong nagsalita.
Minsan, ang pinakamatinding paghihiganti ay hindi ang eksena. Kundi ang ebidensya.
Sa loob ng sumunod na linggo, pumayag si Adrian na ibalik ang lahat ng perang kinuha niya sa akin, kasama ang notarized agreement at complaint record. Hindi dahil nagsisi siya agad.
Kundi dahil takot siya.
Takot siyang kumalat ang video.
Takot siyang malaman ng pamilya niya.
Takot siyang mawala ang trabaho niya.
Pero ako?
Hindi ko na kailangan ang takot niya.
Kailangan ko lang mabawi ang sarili ko.
Si Trisha naman, nawala sa social media nang ilang araw. Narinig ko mula sa common friend namin na hindi natuloy ang soft opening ng salon niya.
Hindi ako natuwa.
Hindi rin ako naawa.
May mga taong kailangang harapin ang bunga ng ginawa nila, hindi dahil gusto mo silang parusahan, kundi dahil kailangan nilang matutong hindi lahat ng mabait ay puwedeng tapakan.
Isang gabi, habang nasa sofa kami ni Mais, kumakain ako ng instant noodles at siya naman ay nakahiga sa tiyan ko, bigla siyang nagsalita sa isip ko.
“Mama.”
“O?”
“Papa gone?”
“Oo. Wala na.”
“Trisha gone?”
“Oo.”
“Mais stay?”
Napatingin ako sa kanya.
Bilog ang mata niya. Tahimik. Parang takot pa rin siyang isang araw, may kukuha sa kanya.
Hinaplos ko ang ulo niya.
“Mais, ikaw ang pinaka-hindi aalis dito. Kahit bumagyo, kahit mawalan ako ng trabaho, kahit masunog ang sinaing ko araw-araw, nandito ka.”
“Mama bad cook.”
“Excuse me?”
“Mama noodles only.”
Natawa ako nang malakas.
At sa unang pagkakataon matapos ang breakup, hindi na masakit ang katahimikan ng condo.
Wala na ang sapatos ni Adrian sa pinto.
Wala na ang pabango niyang nakakasakal.
Wala na ang boses niyang laging nagpaparamdam sa akin na sobra akong emotional, sobra akong needy, sobra akong madaling lokohin.
Ang meron na lang ay isang matabang pusang dilaw-puti na mahilig mangdila ng buhok, takot sa bangka, at marunong magtago ng ebidensya nang hindi niya alam.
Pagkaraan ng ilang buwan, nagbukas ako ng maliit na online design studio.
Ang pangalan?
Mais & Mina Creative.
Sa logo, may bilog na pusang mukhang mais na nakaupo sa ibabaw ng laptop.
Hindi naging madali.
May mga gabing umiiyak pa rin ako dahil sa galit.
May mga araw na tinatanong ko ang sarili ko kung bakit hindi ko nakita agad ang red flags.
Pero tuwing ganoon, umaakyat si Mais sa mesa ko, uupo sa harap ng keyboard, at sasabihin sa isip ko:
“Mama work. Mais supervise.”
At bigla akong makakatawa.
Minsan, hindi tao ang unang tutulong sa’yo bumangon.
Minsan, isang maliit na nilalang lang na akala mo ay iniwan sa’yo bilang pabigat.
Pero siya pala ang magpapaalala na kahit may umalis, hindi ibig sabihin iniwan ka ng mundo.
Minsan, ang iniwan ng maling tao ang nagiging dahilan para makita mo kung sino ang tunay na para sa’yo.
Mensahe:
Huwag mong tawaging kahinaan ang pusong marunong magmahal at magtiwala. Ang maling tao puwedeng magnakaw ng pera, oras, at kapanatagan, pero hindi niya kayang nakawin ang kakayahan mong bumangon. At minsan, ang pamilyang magliligtas sa’yo ay hindi laging kadugo — minsan, may balahibo, buntot, at tahimik na pagmamahal.
