Gabi Bago ang Kasal, Iniwan Ako ng Nobyo Ko Para Alagaan ang “Kaibigang” Depresyon—Tahimik Kong Kinansela ang Lahat at Sumama sa Medical Mission, Pero Sa Araw ng Pag-alis Ko, Isang Resulta ng Eksaminasyon ang Naglantad sa Kanilang Malaking Kasinungalingan
Gabi bago sana kami pumirma sa civil registry, ibinalik sa akin ng nobyo ko ang mga dokumento namin.
“Bea, ipagpaliban muna natin ang kasal. Nagkakaroon na naman ng emotional breakdown si Camille. Kailangan niya ako.”
Pagkasabi niya noon, nag-impake siya ng damit at iniwan akong mag-isa sa apartment na ako ang nagbayad.
Hindi ako umiyak.
Kinansela ko ang kasal.
At bago pa sumikat ang araw, pinirmahan ko ang papeles na magdadala sa akin sa kabilang dulo ng Pilipinas—nang hindi man lang nagpapaalam sa kanya.
Ipinatong ni Adrian Velasco ang brown envelope sa harap ko. Nasa loob noon ang birth certificates, CENOMAR, at iba pang dokumentong ilang buwan naming inayos.
“May binili akong ticket para sa’yo papuntang Palawan,” sabi niya habang iniiwasang tumingin sa akin. “Magbakasyon ka muna. Kapag maayos na si Camille, saka natin pag-usapan ulit ang kasal.”
Tinitigan ko siya.
Kinabukasan sana ang civil wedding namin sa Quezon City Hall. Tatlong linggo naman pagkatapos noon ang malaking reception na ilang buwan kong inasikaso.
“Gaano katagal kang mawawala?” tanong ko.
“Hindi ko alam. Hindi kumakain si Camille. Hindi rin siya natutulog.”
Bumuntong-hininga siya na para bang siya ang pinakakawawang tao sa kuwarto.
“Salamat at naiintindihan mo ako, Bea. Alam kong hindi ka katulad ng ibang babae na selosa at makitid ang isip.”
Bahagya akong ngumiti.
“Hindi nga.”
Dahil sa pagkakataong iyon, wala na akong balak makipag-agawan.
Pumasok si Adrian sa kuwarto at kumuha ng ilang damit. Makalipas ang sampung minuto, umalis siya dala ang overnight bag at ang relo na regalo ko sa kanyang kaarawan.
Nang marinig ko ang pagsara ng pinto, agad kong tinawagan ang wedding coordinator.
“Hello, Ms. Reyes?” masayang bungad niya. “Final confirmation po ba para sa reception?”
“Hindi. Kakanselahin ko ang kasal.”
Natigilan siya.
“Ma’am, non-refundable na po ang reservation fee. Pati floral arrangements, na-order na.”
“Hindi ko na kailangan ang refund. Kanselahin ninyo ang lahat.”
Tinawagan ko rin ang hotel sa Pasay kung saan naka-book ang limampung mesa.
Kinansela ko ang ballroom, catering, photo booth, at bridal suite.
Pagkatapos, nag-message ako kay Mae, ang matalik kong kaibigan at maid of honor.
Hindi na tuloy ang kasal. Huwag ka nang pumunta sa final fitting bukas.
Wala pang sampung segundo, tumawag siya.
“Bea, ano’ng nangyari?”
“Pinili na naman ni Adrian si Camille.”
Nagmura si Mae.
“Pupuntahan ko sila! Ilang beses nang ginawa ng babaeng iyon ito? Tuwing may mahalagang araw sa relasyon ninyo, bigla siyang nagkaka-breakdown!”
“Huwag na.”
“Pero—”
“Hindi karapat-dapat marumihan ang kamay mo dahil sa basura.”
Matapos ang tawag, binuksan ko ang drawer sa ilalim ng mesa.
Naroon ang application form para sa isang anim na buwang medical mission sa Basilan.
Cardiothoracic surgeon ako sa isang malaking pampublikong ospital sa Maynila. Ilang linggo na akong kinukumbinsi ng department head namin na sumama sa programang magbibigay ng libreng operasyon sa mga pasyenteng walang access sa espesyalistang doktor.
Tinanggihan ko noon dahil ikakasal ako.
Ngayon, malinaw na kung saan talaga ako dapat naroon.
Pinirmahan ko ang huling pahina.
Bandang alas-dose ng gabi, umuwi ako sa bahay ng mga magulang ko sa Marikina.
Nagulat sila nang makita akong may dalang maleta at ang envelope ng mga dokumento.
“Nasaan si Adrian?” tanong ni Mama.
Ipinatong ko ang papeles sa mesa.
“Hindi na po tuloy ang kasal.”
Nang malaman ni Papa ang dahilan, napahampas siya sa mesa.
“Pupuntahan ko ang lalaking iyon!”
Hinawakan ko ang braso niya.
“Huwag na, Pa. Hindi ko kailangang ipaglaban ang lalaking kailangang pilitin para piliin ako.”
Namula ang mga mata ni Mama nang sabihin kong pupunta ako sa Basilan.
“Napakalayo noon, anak. Delikado rin sa ibang lugar.”
“Doktor po ako, Ma. Araw-araw akong humaharap sa buhay at kamatayan. Kakayanin ko.”
Niyakap niya ako nang mahigpit.
Kinabukasan, inilagay ko ang application sa mesa ni Dr. Ramon Flores, ang head ng cardiovascular surgery.
“Akala ko ikakasal ka?” tanong niya.
“Hindi na po.”
Matagal niya akong pinagmasdan bago tumango.
“Kailangang-kailangan ka ng team. Kapag naaprubahan agad ang clearance, aalis kayo sa loob ng dalawang araw.”
Paglabas ko ng opisina, nakita ko ang message ni Adrian.
Hindi naging maayos si Camille kagabi. Dito muna ako. Nasa email mo ang ticket papuntang Palawan. Mag-relax ka muna. Pagbalik mo, bibili ako ng pasalubong.
Hindi ako sumagot.
Binuksan ko ang social media.
Unang lumabas ang post ni Camille Navarro.
Dalawang mangkok ng arroz caldo ang nasa mesa. May kamay ng isang lalaki na nagbabalat ng hipon sa tabi niya.
Suot nito ang relong regalo ko kay Adrian.
Ang caption:
Kapag mahal ka talaga, hindi ka iiwan kahit gaano ka kahirap alagaan.
Tahimik ko siyang binlock.
Pagkatapos ay sinagot ko si Adrian.
Sige. Alagaan mo siyang mabuti.
Dalawang araw bago ang flight ko, abala ako sa pag-turnover ng mga pasyente nang biglang bumukas ang pinto ng consultation room.
Pumasok si Camille na nakahawak sa dibdib.
Nakaalalay sa kanya si Adrian na para bang anumang sandali ay babagsak siya.
“Bea?” gulat niyang tanong. “Hindi ka pumunta sa Palawan?”
“May trabaho ako.”
Umupo si Camille at huminga nang mabigat.
“Doktora, masakit ang dibdib ko. Parang hindi ako makahinga.”
Sinuri ko siya.
Normal ang kulay ng mukha. Maayos ang oxygen saturation. Wala ring malamig na pawis o mabilis na paghinga.
“Ano ang klase ng sakit?”
“Masikip. Simula kagabi.”
Niyakap siya ni Adrian sa balikat.
“Bigyan mo na lang siya ng gamot. Hindi siya nakatulog.”
“Hindi ako nagbibigay ng gamot nang walang pagsusuri,” sagot ko. “Kailangan niya ng ECG at cardiac enzyme tests.”
Kumunot ang noo ni Adrian.
“Para saan pa? Alam naman nating dahil lang ito sa stress.”
Tumingin ako sa kanya.
“Engineer ka, Adrian. Hindi doktor.”
Namula ang mga mata ni Camille.
“Huwag mo siyang pagalitan. Baka galit ka lang dahil magkasama kami kagabi.”
Tumayo siya, pagkatapos ay kunwaring nanghina at sumubsob sa dibdib ni Adrian.
Biglang hinampas ni Adrian ang mesa ko.
“Nasaan ang malasakit mo bilang doktor?”
Tumahimik ang hallway. Nagsimulang sumilip ang mga nurse at pasyente.
Tumayo ako.
“Ang malasakit ko ay hindi magbigay ng maling gamot sa pasyenteng walang malinaw na diagnosis.”
“Kung ayaw ninyong sumunod sa proseso, humanap kayo ng ibang doktor.”
Nanginig ang panga ni Adrian.
“Kapag hindi mo siya ginamot ngayon, tapos na tayo.”
Napatawa ako.
“Akala mo ba may relasyon pa tayong kailangang tapusin?”
Namuti ang mukha niya.
Bago siya makasagot, kinuha ko ang chart ni Camille at muling tiningnan ang rekord.
May isang lumang laboratory request na nakasingit sa likod.
Hindi ito para sa puso.
Galing ito sa obstetrics department.
At sa ilalim ng pangalan ni Camille Navarro, malinaw na nakasulat ang resulta:
POSITIVE—EIGHT WEEKS PREGNANT.
Dahan-dahan kong itinaas ang papel.
“Adrian,” sabi ko, habang nakatingin sa petsa ng pagsusuri, “bago mo ako pagbintangang walang malasakit…”
“Sabihin mo muna sa akin kung bakit dalawang buwan nang buntis si Camille.”
At kung bakit ang nakalagay na emergency contact sa rekord niya ay pangalan mo.
…
Nawala ang lahat ng kulay sa mukha ni Camille.
Mabilis niyang inagaw ang papel mula sa kamay ko.
“Hindi mo dapat binabasa ang personal records ko!”
“Kasama iyon sa chart na ikaw mismo ang nagbigay sa akin,” malamig kong sagot. “At bilang doktor na hinihingan mong magbigay ng gamot, kailangan kong malaman kung buntis ka.”
Napalingon ako kay Adrian.
Hindi siya mukhang nagulat.
Iyon ang pinakamasakit na sagot.
“Alam mo,” sabi ko.
“Bea, makinig ka muna—”
“Gaano katagal?”
Tumahimik siya.
Si Camille naman ay mahigpit na nakakapit sa braso niya.
“Hindi ito ang tamang lugar,” bulong ni Adrian.
“Pero tamang lugar para sigawan mo ako at kuwestiyunin ang propesyon ko?”
Lumapit ang head nurse at pinakiusapang lumabas ang mga taong nagsisiksikan sa hallway.
Isinara ko ang pinto.
“Gaano katagal mo nang alam?”
“Dalawang linggo,” sagot ni Adrian.
Napatawa ako, ngunit walang saya ang tunog noon.
Dalawang linggo.
Dalawang linggo na niyang alam, pero hinayaan pa rin niya akong magpunta sa final fitting. Hinayaan niyang magpadala ang mga magulang namin ng invitations. Hinayaan niya akong ayusin ang seating arrangement ng reception.
At gabi bago ang civil wedding, ipinadala niya ako sa Palawan para makapagtago sila.
“Hindi planado ang nangyari,” paliwanag niya. “Nalasing kami noong reunion ng college friends.”
“Isang gabi lang iyon,” singit ni Camille. “Hindi namin sinasadya.”
“Tapos bakit ikaw ang kasama niya sa bawat checkup?” tanong ko kay Adrian.
Hindi siya sumagot.
“Ano ang plano mo?” pagpapatuloy ko. “Pakakasalan mo ako habang buntis siya? Pagkapanganak, sasabihin mong inaanak mo ang bata?”
“Bea, natatakot lang ako na iwan mo ako.”
“Hindi ka natatakot na saktan ako. Natatakot kang mawalan ng komportableng buhay.”
Ako ang nagbabayad ng halos lahat ng gastusin sa apartment. Ako rin ang tumulong noong nalugi ang maliit na construction business ni Adrian. Pati ang kotse niya ay ako ang nagbigay ng down payment.
Habang ako ang naghahanda para sa kinabukasan namin, lihim pala niyang binubuo ang ibang pamilya.
Lumapit siya at sinubukang hawakan ang kamay ko.
Umatras ako.
“Mahal pa rin kita,” sabi niya. “Nagkamali lang ako.”
“Ang pagkakamali ay kapag maling exit ang dinaanan mo. Hindi kapag nagsinungaling ka araw-araw sa loob ng dalawang buwan.”
Umiyak si Camille.
“Ayaw kong sirain kayo. Ilang beses kong sinabi kay Adrian na ituloy ang kasal ninyo.”
Tiningnan ko siya.
“Kaya gabi bago ang kasal, nagkunwari kang may breakdown?”
Natigilan siya.
“Hindi ako nagkunwari.”
“Kung totoong may krisis ka, dapat psychologist o psychiatrist ang tinawagan mo. Hindi ang nobyo ng ibang babae.”
Nanigas ang mukha niya.
“Hindi mo maiintindihan. Mahal niya ako noon pa man.”
“Kung mahal ka niya, bakit ako ang pinapakasalan niya?”
Hindi siya nakasagot.
Tumingin ako kay Adrian.
“May apatnapu’t walong oras ka para kunin ang mga gamit mo sa apartment.”
“Bea—”
“Nakapangalan sa akin ang kontrata. Ako ang nagbabayad. At simula ngayon, wala ka nang karapatang pumasok doon.”
Iniabot ko sa kanya ang engagement ring.
Hindi niya tinanggap, kaya inilapag ko iyon sa mesa.
“Pakialagaan ang magiging anak mo. Iyon na lang ang matino mong magagawa.”
Kinuha ko ang susunod na chart at pinindot ang call button.
“Next patient.”
Nakatayo lamang si Adrian, tila hindi makapaniwala na ganoon kadali ko siyang tinanggal sa buhay ko.
Hindi niya alam na matagal na akong nauubos.
Ang araw na iyon ay hindi ang simula ng pagkawala ko.
Iyon ang araw na sa wakas ay tumigil akong kumapit.
Kinagabihan, sunod-sunod ang tawag niya.
Hindi ko sinagot.
Nag-message din ang ina niya.
Bea, pag-usapan natin ito. Isang pagkakamali lang iyon. Huwag mong sayangin ang pitong taon ninyo.
Sinagot ko siya nang isang beses.
Hindi ako ang nagsayang ng pitong taon. Anak ninyo.
Pagdating ko sa apartment, naroon si Adrian sa labas. May dala siyang bulaklak.
“Hindi mo ako puwedeng basta itapon,” sabi niya.
“Bakit hindi?”
“Dahil mahal natin ang isa’t isa.”
“Minahal kita. Magkaiba iyon.”
Ipinakita niya ang phone niya.
“Sinabi ko kay Camille na hindi ako handang pakasalan siya.”
“Hindi ko problema kung sino ang ayaw mong panagutan.”
“Puwede tayong magpakasal. Susuportahan ko ang bata, pero ikaw pa rin ang asawa ko.”
Napatingin ako sa kanya nang matagal.
Doon ko napagtanto kung gaano niya kababa ang tingin sa akin.
Akala niya sapat na ang salitang mahal kita para tanggapin kong habang-buhay akong makikihati sa resulta ng pagtataksil niya.
“Umalis ka,” sabi ko.
“Bea, alam kong galit ka lang.”
“Kaya kong magbukas ng dibdib ng pasyente at hawakan ang pusong tumigil nang tumibok. Huwag mong isipin na hindi ko kayang putulin ang relasyon sa lalaking walang puso.”
Isinara ko ang pinto sa harap niya.
Kinabukasan, lumipad ang medical team patungong Zamboanga. Mula roon ay bumiyahe kami patungo sa provincial hospital na magiging base namin.
Hindi marangya ang lugar.
Kulang ang kagamitan. Mainit ang mga ward. Maraming pasyente ang kailangang magbiyahe nang ilang oras sakay ng bangka para lamang makapagpatingin.
Ngunit sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, naramdaman kong nasa tamang lugar ako.
Sa loob ng anim na buwan, nakatulong ang team namin sa daan-daang pasyente. Nagsagawa kami ng libreng cardiac screenings at komplikadong operasyon sa mga batang ipinanganak na may sakit sa puso.
Isa sa kanila si Nasser, sampung taong gulang na batang palaging hinihingal.
Nang maging matagumpay ang operasyon niya, hinawakan ng ina niya ang kamay ko habang umiiyak.
“Doktora, ibinalik ninyo ang kinabukasan ng anak ko.”
Sa sandaling iyon, naisip ko kung gaano karaming taon ang ginugol ko sa pagsubok na iligtas ang relasyon na ayaw namang mabuhay.
Samantalang narito ang mga taong tunay na nangangailangan ng lakas ko.
Makalipas ang tatlong buwan, tumawag si Mae.
“May balita ako tungkol kina Adrian at Camille.”
“Hindi ko kailangang malaman.”
“Pero kailangan mong marinig ito. Hindi kay Adrian ang bata.”
Napahinto ako sa pagsusulat.
Ayon kay Mae, nagkaroon ng matinding away ang dalawa matapos matuklasan ni Adrian na hindi tugma ang petsa ng pagbubuntis sa gabing sinasabi nilang nalasing sila.
Pinilit niya si Camille na magsabi ng totoo.
Lumabas na may relasyon pala si Camille sa isang may-asawang negosyante. Nang mabuntis siya, tumangging managot ang lalaki.
Kaya niya nilapitan si Adrian.
Alam niyang matagal nang may kahinaan si Adrian para sa kanya. Alam din niyang madaling manipulahin nito ang guilt at nostalgia.
Ginamit niya ang “breakdown” upang akitin si Adrian. At nang magkaroon sila ng relasyon, pinalabas niyang posibleng sa kanya ang bata.
“Iniwan na siya ni Adrian,” sabi ni Mae. “Pero ayaw din siyang tanggapin ng pamilya niya. Sinisisi ka pa ng nanay niya dahil hindi mo raw siya pinatawad.”
“Desisyon niya ang lahat.”
“May isa pa. Nagsara ang negosyo niya. Hindi niya nabayaran ang mga utang.”
Hindi ako nakaramdam ng saya.
Wala rin akong awa.
Parang balita lamang iyon tungkol sa mga taong matagal ko nang hindi kilala.
Pagkatapos ng anim na buwan, bumalik ako sa Maynila para sa recognition ceremony ng medical mission.
Ginanap iyon sa ospital kung saan ako dating nagtatrabaho.
Pagkatapos kong tanggapin ang plaque, may lalaking naghihintay sa lobby.
Si Adrian.
Payat siya at gusot ang suot. Wala na ang mamahaling relo sa kanyang pulsuhan.
“Congratulations,” sabi niya.
“Salamat.”
“Puwede ba tayong mag-usap?”
Tumingin ako sa oras.
“Limang minuto.”
Sinabi niyang hindi sa kanya ang anak ni Camille. Sinabi niyang niloko siya. Sinabi niyang araw-araw niyang pinagsisisihan ang ginawa niya.
“Ngayong alam mo nang wala akong anak sa kanya, puwede na tayong magsimula ulit.”
Dahan-dahan akong napangiti.
“Akala mo ba ang problema ay kung kanino ang bata?”
Natigilan siya.
“Ang problema, Adrian, ay pinili mong ipagkanulo ako.”
“Kahit hindi sa iyo ang bata, natulog ka pa rin sa ibang babae.”
“Pinagsinungalingan mo ako habang naghahanda akong maging asawa mo.”
“Pinahiya mo ako sa sarili kong trabaho. At handa mo akong pakasalan habang itinatago ang katotohanan.”
Namula ang kanyang mga mata.
“Nagkamali ako.”
“Oo. At ang resulta ng pagkakamaling iyon ay nawala ako.”
Lumapit siya.
“Wala na ba talaga?”
“Wala.”
“May iba ka na ba?”
Umiling ako.
“Hindi ko kailangang magkaroon ng ibang lalaki para malaman kong hindi na kita gusto.”
Mas masakit iyon para sa kanya kaysa anumang mura.
Dumating si Dr. Flores at tinawag ako.
“Dr. Reyes, hinihintay ka ng board. Pag-uusapan ang appointment mo bilang bagong head ng regional cardiac outreach program.”
Napatingin sa akin si Adrian.
“Head ka na?”
“Oo.”
Hindi ko kailangang ipaliwanag na inalok akong mamuno sa permanenteng programang magdadala ng cardiac specialists sa malalayong probinsya.
Hindi ko kailangang ipakita sa kanya kung gaano kalawak ang mundong natuklasan ko nang mawala siya.
Tumalikod ako.
“Bea,” tawag niya.
Huminto ako ngunit hindi lumingon.
“Mahal pa rin kita.”
“Alam ko,” sagot ko. “Pero huli na.”
Nagpatuloy ako sa paglakad.
Sa labas ng ospital, naghihintay sina Mama, Papa, Mae, at ilan sa mga kasamahan kong nakasama sa medical mission.
Niyakap ako ni Mama.
“Masaya ka ba, anak?”
Tumingin ako sa maliwanag na langit ng Maynila.
Naalala ko ang babaeng tahimik na nakaupo sa apartment habang pinipili ng nobyo niya ang ibang babae.
Akala niya noon, nawala ang kinabukasang pinapangarap niya.
Hindi niya alam na may mas magandang buhay na naghihintay sa sandaling matutunan niyang isara ang maling pinto.
“Opo, Ma,” sagot ko.
“Masaya na ako.”
At sa pagkakataong iyon, hindi ko kailangang magsinungaling.
Minsan, ang taong umaalis sa buhay natin ay hindi kumukuha ng kinabukasan natin. Siya lamang ang nag-aalis ng harang para makita natin ang landas na talagang nakalaan para sa atin. Huwag matakot bitawan ang taong paulit-ulit kang hindi pinipili—dahil ang tunay na pagmamahal ay hindi ka kailanman gagawing pangalawang opsyon.
