Humahagupit ang malakas na bagyo ng niyebe sa labas habang tahimik akong nakaupo sa kusina, hawak ang isang umuusok na mangkok ng maanghang na noodle soup.

Pagkahigop ko pa lang ng unang sabaw, biglang may mga linyang lumutang sa harap ng mga mata ko.

“Girl, huwag ka nang kumain! Puntahan mo na ang abandonadong pabrika sa labas ng bayan! Nandoon si Nico! Kapag nahuli ka, mapuputulan siya!”

“Bilisan mo! Kapag iniligtas mo siya ngayon, pakakasalan ka niya. Hindi mo ba pangarap ‘yon?”

“Grabe, ito na ang moment na hinihintay mo buong buhay mo. Huwag mong sayangin!”

Natigilan ako. Napakurap. Tumingin sa paligid.

Pagkatapos ng ilang segundo, saka ko lang napagtanto.

Ah.

Akala ko naiwan kong bukas ang pinapanood kong drama habang kumakain.

Pero hindi TV ang naka-on.

Walang cellphone. Walang tablet. Walang kahit anong screen na bukas.

At gayon pa man, malinaw na malinaw kong nakikita ang mga salitang iyon na parang may sariling buhay.

Sa halip na mataranta, humigop ulit ako ng sabaw.

Mainit. Maanghang. Sakto ang asim. Napakasarap.

Dahil isang beses ko nang sinunod ang mga “komentong” iyan.

At iyon ang pinakamalaking pagkakamaling nagawa ko sa buhay ko.

Noong nakaraang buhay, nang makita ko ang mga linyang ito, hindi na ako nag-isip pa. Tumakbo ako palabas ng bahay sa gitna ng niyebe at malupit na hangin para iligtas si Nico Villareal—ang lalaking matagal ko nang minamahal, ang kababata kong halos buong buhay kong iningatan.

Ginapang ko ang daan papunta sa lumang pabrika. Nabasag ang salamin, nadulas ako sa yelo, nanginig ang buong katawan ko sa sobrang lamig.

Pero nailigtas ko siya.

At ako?

Ako ang naiwan na may permanenteng pinsala sa katawan.

Hindi na raw ako kailanman magkakaanak.

Umiyak si Nico noon. Hinawakan niya ang kamay ko. Nangakong hindi niya ako iiwan. Sinabi niyang babawi siya habang buhay. Pinakasalan niya ako, at naniwala akong ang lahat ng pagdurusa ko ay may kapalit na pagmamahal.

Hanggang sa honeymoon namin sa Baguio.

Nang sadyain niya akong itulak sa gilid ng snow ridge habang rumaragasa ang avalanche.

Habang dumudulas ako pababa, narinig ko pa ang malamig niyang boses.

“Si Elisse ang dapat mong tinulungan noon. Alam mong nasa baba lang siya ng condo ko, pero hinayaan mo siyang mamatay sa takot at kahihiyan!”

“Wala kang puso, Mara. Hindi kita minahal kahit isang araw.”

Doon ko lang nalaman ang buong katotohanan.

Hindi ako ang babaeng pinili niya.

Isa lang akong tulay.

Isang bobo at tapat na babaeng ginamit niya habang hindi pa bumabalik ang babaeng mahal niya.

At nang mamatay ako, saka ko lang nalaman na ang buhay ko ay parang isang murang nobelang puno ng hiwalayan at balikan. Si Nico ang bidang lalaki. Si Elisse Monteverde, ang first love niyang bumalik galing abroad, ang bidang babae.

At ako?

Ako ang babaeng kailangang masaktan, mapahamak, at mamatay para tumakbo nang maayos ang kuwento nila.

Kaya ngayong nabigyan ako ng pangalawang buhay, iisa lang ang naisip ko.

Kung gusto nilang magbalikan, sige.

Pero hindi na ako ang magiging hagdanan nila.

Humigop ako ulit ng sabaw at dinampot ang malamig na softdrink sa ref.

Agad namang nagkagulo ang mga lumulutang na komento.

“Anong problema ng babaeng ‘to? Bakit parang wala siyang pakialam?”

“Hello? Mamamatay ang male lead!”

“Napakalamig talaga ng ugali ng childhood sweetheart na ito. Kaya hindi siya mapipili kailanman.”

“Ang selfish niya. Kumakain pa rin habang nasa panganib si Nico!”

Napangisi ako.

Selfish?

Noong una kong buhay, ibinigay ko kay Nico ang lahat—oras, dignidad, katawan, kinabukasan, pati ang kumpanya ng tatay ko. At sa huli, ako pa rin ang kontrabida.

Kung ganoon din lang, mas mabuti nang piliin ko naman ang sarili ko.

Katatapos ko lang kumain nang bumukas ang pinto ng bahay at pumasok si Tita Vangie—ang nanay ni Nico.

Basang-basa ang laylayan ng pantalon niya. Gusot ang buhok. Pero hindi pag-aalala ang unang lumabas sa mukha niya nang makita ako.

Kundi galit.

“Mara! Ikaw na naman? Sinong nagsabing puwede mong kainin ‘yang noodle soup na binili ko?”

Tumingin siya sa mesa, saka sa kusina, saka sa akin na parang may malaking kasalanan ako.

“Hindi ka pa rin marunong sa gawaing-bahay. Isang araw ka pa lang magiging asawa ng anak ko sa isip mo, akala mo kung sino ka na.”

Napahinto ako.

Sa nakaraang buhay, ganiyan din ang tono niya sa akin. Paulit-ulit.

Ang kaibahan lang, noon, pinipilit kong intindihin siya.

Lumaki akong walang ina. Maagang namatay si Mama, at ako lang at si Daddy ang magkasama sa bahay. Kaya noong madalas kaming magkita ni Tita Vangie dahil driver at housekeeper siya noon ng bahay namin, lihim kong inasam na balang araw, baka puwede ko rin siyang ituring na parang nanay.

Noong naging malapit kami ni Nico, lalo kong sinikap.

Ayaw niya ng durian? Hindi na ako kumain.

Ayaw niya ng maanghang sa bahay? Tinanggal ko.

Sabi niya, dapat marunong ang babae sa lahat ng gawaing-bahay? Araw-araw akong naglinis, nagluto, nag-ayos.

Akala ko, kapag sapat ang kabaitan ko, matatanggap niya rin ako.

Pero noong nasa ospital ako matapos akong malaglagan ng malaking yelo sa honeymoon, siya pa ang narinig kong nagsabi sa kaibigan niya sa labas ng kuwarto:

“Dapat nga mamatay na lang siya. Paano magiging tunay na asawa ng anak ko ang babaeng hindi man lang kayang bigyan siya ng anak?”

Muntik na akong mapakagat sa labi sa alalang iyon.

At ngayon, heto na naman siya sa harap ko—mayabang, mapangmata, at sanay na ako ang sumusunod.

“Mara, hugasan mo ang pinagkainan mo. Tapos lumabas ka at hanapin mo si Nico. Hindi pa umuuwi. Hindi matawagan. Baka may nangyaring masama.”

Hindi ako kumilos.

Tiningnan ko lang siya.

“Mauna kayong maghugas ng plato sa kusina,” sabi ko nang malamig.

Parang hindi siya makapaniwala sa narinig.

“Ano’ng sabi mo?”

“Ang sabi ko, kayo ang maghugas. At huwag ninyo akong inuutusan sa sarili kong bahay.”

Namula ang mukha niya sa galit.

“Sarili mong bahay? Huwag kang hambog. Porke may pera ang tatay mo—”

“Hindi po porke,” putol ko. “Totoo naman. Bahay namin ito. Kayo ang empleyada.”

Napalunok siya.

Sa unang pagkakataon, tila nawalan siya ng boses.

Pagkatapos ay bigla siyang tumawa—iyong tipong pilit at matinis.

“Mara, huwag mo akong biro-biruin. Nawawala si Nico. Bagyo sa labas. Baka kung ano na ang nangyari sa anak ko.”

“Kung nawawala siya,” sabi ko, “siya ang humanap ng paraan para umuwi.”

Mas lalong sumama ang tingin niya sa akin.

“Wala ka talagang puso. Kung may mangyari sa anak ko—”

“Kung may mangyari sa anak ninyo,” mariin kong sabi, “hindi ako ang may gawa.”

Nanginig ang kamay niya. Saglit niya akong tinitigan, saka biglang dinampot ang tablet ko sa sofa at inihagis sa sahig.

Lumagutok ang screen.

Tahimik akong tumayo.

“Thirty-eight thousand pesos,” sabi ko. “Ibabawas ko sa sahod ninyo.”

“Baliw ka ba?” sigaw niya. “Ako pa ang pagbabayarin mo?”

“Bakit hindi?” Lumapit ako nang isang hakbang. “Simula ngayon, bawat bagay na sisirain ninyo, babayaran ninyo.”

Sa labas, lalo pang humahampas ang bagyo sa mga bintana.

Nakita kong may kung anong takot na kumislap sa mga mata niya—marahil dahil ngayon lang niya nakita na hindi na ako ang dating Mara na puwedeng sindakin.

“Fine,” gigil niyang sabi. “Hindi ko na hihilingin sa’yo na hanapin ang anak ko. Ako na mismo ang gagawa. Pero tandaan mo ito—kapag may nangyari kay Nico, sasabihin ko sa kanya kung gaano ka kasama.”

Pagkasabi noon, padabog niyang isinara ang pinto.

Tahimik ulit ang buong bahay.

Sa harap ko, muling nagliwanag ang mga komento.

“Wala na. Tapos na. Pinabayaan na talaga niya ang male lead.”

“Kapag napatay o napinsala si Nico, itong si Mara ang may kasalanan.”

“Bakit ba hindi na lang siya mamatay ulit?”

Hindi ko pinansin.

Sa halip, kinuha ko ang cellphone ko at tinawagan ang daddy ko na nasa Cebu para sa business conference.

“Dad.”

“Mara? Anak, okay ka lang? Grabe ang weather diyan.”

“Okay lang ako,” sabi ko. “May gusto akong hingin.”

“Ano ’yon?”

Huminga ako nang malalim.

“Gusto kong pumasok sa kumpanya. Gusto ko ang posisyon ni Nico.”

Sa kabilang linya, natahimik siya.

Halos marinig ko ang pagtaas ng hininga niya.

Pagkatapos ay bumulwak ang boses niya sa galak at gulat.

“Anak… sigurado ka?”

“Opo.”

“At si Nico?”

“Ilipat ninyo sa warehouse branch sa Bulacan. Inventory management. Doon siya bagay.”

Noong unang buhay ko, si Daddy ang nagpasok kay Nico sa kompanya namin dahil sa pakiusap ko. Tinuruan siya. Pinagkatiwalaan. Inangat.

At nang mamatay ako, si Nico rin ang umubos sa lahat ng pinaghirapan ni Daddy.

Hindi na iyon mauulit.

“Gagawin ko agad bukas,” sabi ni Daddy, halos nanginginig sa tuwa. “Anak… salamat. Akala ko hindi ka na kailanman magiging interesado sa negosyo.”

Nang ibaba ko ang tawag, pakiramdam ko, may unang piraso ng tanikala sa dibdib ko na tuluyang naputol.

Bandang alas-dose ng tanghali kinabukasan, umugong ang balita.

May nakakita raw sa isang lalaking nanginginig sa lamig sa abandonadong pabrika sa may lumang industrial road.

Dinala siya sa ospital.

At si Nico iyon.

Nang makita ko ang mga komentong lumulutang, halos nagtatalunan ang mga ito sa gulo.

“OMG, na-late ang rescue!”

“Hindi lang binti ang napinsala—pati pagiging lalaki niya, tapos na!”

“Anong klaseng plot twist ito?”

“Kasalanan ito ni Mara! Kung pumunta lang siya kagabi—”

Natawa ako nang mapait.

Ilang minuto lang ang lumipas, tumawag ang phone ko.

Gamit ang number ni Nico.

Sinagot ko agad.

At bumungad ang nanginginig ngunit naglalagablab sa galit na boses ni Tita Vangie.

“Mara! Halika ka rito sa ospital ngayon din! Tingnan mo ang ginawa mo sa anak ko!”

Nanlamig ang mga daliri ko.

“Ginawa ko?”

“Kung hindi dahil sa’yo, hindi aalis si Nico kagabi! Hindi siya mapapahamak ng ganito! Ikaw ang dahilan kung bakit nasira ang buhay niya!”

Napatigil ako.

May mali.

Sa harap ko, muling nag-ingay ang mga komento.

“Hindi talaga nagbabago ang male lead. Kahit wasak na, poprotektahan pa rin niya ang tunay niyang mahal.”

“Hindi niya sasabihin ang totoo sa nanay niya. Para kay Elisse, kaya niyang isakripisyo ang lahat.”

“Talagang hindi na mapipili si Mara. Kahit anong gawin niya.”

Napapikit ako.

At saka ko naintindihan.

Hindi sinabi ni Nico ang katotohanan.

Hindi niya inamin na pumunta siya roon dahil may pinuntahan siyang ibang babae.

Sa halip, ako ang isinisi niya.

Pagdating ng hapon, diretso akong pumunta sa ospital.

Pagbukas ko ng pinto ng private room, nakita kong nakahiga si Nico, maputla, bagsak ang balikat, at halatang pinipigilan ang sakit at kahihiyan.

Pero sa sandaling may pumasok sa likod ko, biglang nagbago ang mga mata niya.

Nagliwanag.

Nagkaroon ng pag-asa.

Dahan-dahan akong umurong sa gilid.

At pumasok ang babaeng sinadya kong isama.

Matangkad. Maputi. Naka-beige coat. Malinis ang makeup kahit halatang nagmamadali.

Si Elisse Alvarez.

Ang babaeng minahal niya noon pa man.

Ang babaeng ipinagpalit niya sa akin sa nakaraan.

Napaangat si Nico kahit hirap.

“Elisse…”

Ngumiti si Elisse—iyong tipong maganda pero walang init.

“Kuya Nico,” malambing niyang sabi, “narinig ko na nasaktan ka raw dahil sa pagligtas sa akin.”

Napatitig si Nico sa kanya, halos hindi humihinga.

At saka idinagdag ni Elisse, nang sobrang gaan ng tono na para bang wala lang:

“Sorry ha. Akala ko kasi biro lang ’yong dare sa inuman. Hindi ko naman inakalang pupunta ka talaga.”

…

Hindi agad nakapagsalita si Nico.

Parang biglang nawalan ng dugo ang mukha niya.

Sa tabi niya, si Tita Vangie ay nakakunot-noo, nalilito. “Anong dare? Anong pinagsasasabi mo?”

Si Elisse ang unang umupo sa sofa sa gilid ng kama, maingat na inayos ang laylayan ng coat niya bago nagsalita.

“Noong reunion po kagabi,” sabi niya, “may truth or dare game. Nabanggit ko lang na nakakatakot pumunta sa lumang pabrika dahil sabi nila may multo roon. May nagbiro na kung may lalaking totoong may gusto sa akin, dapat sunduin ako roon kahit bagyo.”

Tumawa siya nang mahina, parang nahihiya.

“Tumawa lang naman ako noon. Hindi ko akalaing seseryosohin ni Kuya Nico.”

Pakiramdam ko, mismong hangin sa kuwarto ang tumigil.

Unti-unting lumingon si Tita Vangie sa anak niya.

“Hindi ba…” namamaos niyang sabi, “…hindi ba sabi mo kaya ka umalis kagabi ay dahil humingi ng tulong si Mara?”

Tumikom ang bibig ni Nico.

At sa sandaling iyon, alam kong pareho naming naramdaman—nagkabitak-bitak na ang kasinungalingang buong lakas niyang itinayo.

Humakbang ako palapit sa kama.

“Nico,” mahinahon kong sabi, “sabihin mo sa nanay mo. Sabihin mong hindi ako ang dahilan kung bakit ka pumunta roon. Sabihin mong hindi mo ako inililigtas. Sabihin mong si Elisse ang hinahabol mo.”

“Tumahimik ka!” sigaw agad ni Tita Vangie, pero halatang hindi na ganoon katatag ang boses niya.

Suminghap si Nico at mariing tumingin sa akin. Sa loob ng ilang segundo, nakita ko sa mukha niya ang pinaghalong awa sa sarili, kahihiyan, at galit.

“Bakit mo siya dinala rito?” paos niyang tanong.

Napangiti ako nang malamig.

“Para matapos na ang palabas.”

Muling nanggulo ang mga komento sa harap ng mga mata ko.

“OMG! Exposed!”

“Hindi na niya maitatago!”

“Kailangan na nitong mag-snap!”

“Pero bakit ang sakit pa rin para kay male lead…”

Hindi ko na rin sila pinansin.

Sa totoo lang, matagal ko nang hindi pinapakinggan ang kahit anong boses maliban sa sarili ko.

“Nagpunta ka sa pabrika para kay Elisse,” sabi ko. “Nagyelo ka roon para kay Elisse. Nagsinungaling ka sa nanay mo para protektahan si Elisse. Pero ako ang sinisi mo.”

Natahimik ang kuwarto.

Sa wakas, marahang nagsalita si Nico.

“Huwag mong idamay si Elisse. Wala siyang kasalanan.”

Natawa ako.

Mahina lang. Pero sapat para maramdaman nilang lahat kung gaano kalalim ang pandidiri ko.

“Wala siyang kasalanan? Talaga bang iyon ang sasabihin mo sa akin?”

Nagtagpo ang mga mata namin.

At marahil sa unang pagkakataon, nakita niyang hindi na ako ang babaeng mananatiling umiiyak sa sulok para sa kanya.

“Alam mo kung ano ang pinakakatawa?” sabi ko. “Noong una, handa kitang ipaglaban sa lahat. Kahit sa sarili ko. Kahit sa tatay ko. Kahit sa dignidad ko. At ngayon, ni isang patak ng awa, wala na akong maibigay sa ’yo.”

“Mara…” mahinang tawag niya.

Hindi ko siya pinansin.

Sa halip, hinarap ko si Tita Vangie.

“Kanina sa phone, sinabi ninyo na ako raw ang sumira sa buhay ng anak ninyo.”

Namumutla na si Tita Vangie. Hindi siya makatingin nang diretso sa akin.

“Hindi ko alam—”

“Hindi ninyo alam?” putol ko. “Pero handa kayong murahin ako. Handang-handa kayong itapon sa akin ang sisi. Gaya ng dati.”

“Mara, tama na,” singit ni Nico, pero mas matigas na ang boses ko ngayon.

“Hindi, hindi pa tapos.”

Inilabas ko ang folder na dala ko at inilapag sa mesa sa tapat nila.

“Dahil habang abala kayong sisihin ako, may gusto akong ipaalam.”

Nagkunot-noo si Nico. “Ano ’yan?”

“Transfer order mo.”

Parang hindi niya naintindihan agad.

“Anong transfer order?”

“Tanggal ka na sa executive office ng Del Rosario Holdings,” sabi ko. “Simula next week, ililipat ka sa warehouse operations sa Bulacan.”

Namutla siya lalo.

“Ano?”

“Desisyon ni Daddy. Approved na rin ng board. Effective immediately.”

Tumayo si Nico kahit hirap, pero agad din siyang napaigik sa sakit at napahawak sa gilid ng kama.

“Hindi mo puwedeng gawin sa akin ’to!”

“Talaga?” Tumaas ang kilay ko. “Bakit hindi?”

“Ako ang nagpapatakbo ng regional accounts! Ako ang humahawak sa major suppliers!”

“Hindi na,” sabi ko. “Ako na.”

Tahimik na tahimik si Elisse sa isang tabi, pero kitang-kita ko ang pagbabago sa ekspresyon niya. Parang ngayon lang niya tunay na naunawaan na hindi simpleng office employee si Nico na puwedeng balikan kung kailan niya gusto.

Umahon ang galit sa mukha ni Nico.

“Ginagamit mo ang kompanya para gantihan ako?”

“Hindi,” sabi ko. “Inaayos ko lang ang pagkakamaling ako rin ang gumawa.”

Napapikit siya, saka tumawa nang mapait.

“Dahil lang hindi kita pinili?”

Sa tanong niyang iyon, parang may huling hiblang napigtas sa loob ko.

Dahil lang?

Dahil lang hindi pinili?

Sa isang iglap, bumalik sa isip ko ang niyebe. Ang malamig na hangin. Ang pakiramdam ng katawan kong dumudulas pababa habang ang lalaking minahal ko ay nakatingin lang sa akin na parang basura.

Bumalik ang mga gabing hindi ako makatulog sa unang buhay dahil sa sakit ng katawan at kawalan ng anak.

Ang pag-iyak ni Daddy sa burol ko.

Ang pagkamkam niya sa lahat ng iniwan naming ari-arian.

At ang maligaya niyang ngiti nang sa wakas ay bumalik si Elisse sa buhay niya.

Hindi ko namalayang nakalapit na pala ako sa kama.

“Hindi kita ginagantihan dahil hindi mo ako pinili,” sabi ko, marahang-marahan. “Ginagantihan kita dahil ginawa mo akong hagdan. Dahil ginamit mo ang pagmamahal ko. Dahil sinira mo ang buhay ko at pagkatapos, ako pa ang ginawa mong masama.”

Natigilan siya.

Hindi ako sigurado kung may naintindihan siya sa lalim ng sinabi ko. Hindi ko na rin kailangang siguruhin.

Basta malinaw sa akin: tapos na ang panahon ng pagmamakaawa.

Biglang tumayo si Elisse.

“Kuya Nico,” sabi niya nang mahina, “uuwi na ako.”

Napatingin siya rito. “Elisse…”

“Sorry,” sabi niya, at ngayon, kahit papaano, may bahid na ng hiya ang mukha niya. “Hindi ko alam na ganoon kalalim ang gulo n’yo. Pero gusto ko lang malinaw—hindi ako babalik sa isang lalaking ganyan makitungo sa babaeng nagmamalasakit sa kanya.”

Para siyang nasampal nang walang kamay.

“Hindi mo ako naiintindihan—”

“Hindi,” putol ni Elisse. “Ikaw ang hindi nakaintindi sa sarili mo. Gusto mong mahalin ka ng tamang tao, pero binabali mo ang taong tunay na nagmamahal sa ’yo. Hindi romansa ang tawag doon. Kalupitan.”

Pagkasabi niyon, tumingin siya sa akin.

“Mara… pasensya na. Kahit hindi ko ginusto, naging parte ako nito.”

Tumango lang ako.

Hindi ko siya kayang patawarin nang buo. Pero sa sandaling iyon, hindi na rin siya ang sentro ng galit ko.

Pagkaalis ni Elisse, tuluyang gumuho si Nico.

Hindi siya sumigaw. Hindi siya nagwala.

Umupo lang siya nang mabigat sa kama, parehong kamay nakatakip sa mukha, para bang ngayon lang siya pinagsamang sinampal ng katotohanan, pagkawala, at kahihiyan.

“Mara…” bulong niya mula sa likod ng mga daliri niya. “Please.”

Iyon lang.

Please.

Iyon ang salitang matagal kong hinintay noong unang buhay.

Noong ako ang nagyeyelo.

Noong ako ang nakahiga sa ospital.

Noong ako ang umiiyak sa gabing pakiramdam ko wala akong halaga.

Pero ngayon, wala na iyong epekto.

Lumayo ako ng isang hakbang.

At saka isa pa.

“Masyado nang huli, Nico.”

Paglabas ko ng kuwarto, nadatnan ko si Tita Vangie sa hallway, umiiyak nang tahimik. Hindi na siya matapang. Hindi na siya mapanlait. Isa na lang siyang inang nakaharap sa katotohanang ang anak niyang itinuring na perpekto ay marunong ding magsinungaling, manggamit, at manakit.

“Mara,” tawag niya.

Huminto ako pero hindi lumingon agad.

“Pasensya ka na.”

Dahan-dahan akong humarap sa kanya.

Sa unang buhay, baka umiyak ako sa simpleng paghingi niyang iyon ng tawad.

Sa buhay na ito, naramdaman ko lang ang pagod.

“May mga salitang kahit sabihin ninyo,” sabi ko, “hindi na kayang ibalik ang mga bagay na nasira.”

Tumulo ang luha niya.

“Oo,” mahinang sagot niya.

Iniwan ko siya roon.

Paglabas ko ng ospital, malamig pa rin ang hangin, pero humupa na ang bagyo.

Nakaputing-puti pa rin ang paligid, pero sa unang pagkakataon, hindi ko na iniuugnay ang niyebe sa kamatayan.

Parang mas kahawig na ito ng panibagong simula.

Kinagabihan, sabay kaming nag-dinner ni Daddy sa condo sa Ortigas. Hindi siya mapigilang mapatingin sa akin paminsan-minsan, parang tinitiyak niyang totoo ang anak na kaharap niya—iyong anak na sa wakas ay handang tumayo para sa sarili niya.

“Hindi ka ba nanghihinayang?” tanong niya.

Tiningnan ko ang city lights sa bintana.

“Sa alin?”

“Sa taong minahal mo.”

Napangiti ako nang mahina.

“Hindi ako nanghihinayang sa taong minahal ko,” sabi ko. “Nanghihinayang ako sa dating sarili kong handang mamatay para sa maling tao.”

Hindi siya sumagot agad.

Pagkatapos ay inabot niya ang kamay ko sa ibabaw ng mesa.

“Hindi na mangyayari ulit ’yon,” sabi niya.

At sa unang pagkakataon sa dalawang buhay ko, naniwala ako.

Lumipas ang mga buwan.

Ako ang humawak sa posisyon ni Nico, at mas maayos kong napatakbo ang accounts kaysa sa inaakala ng lahat. Marami ang nagulat. Marami rin ang natahimik.

Si Nico naman ay tinanggap ang trabaho sa warehouse dahil wala siyang pagpipilian. Balita ko, ilang beses siyang nagtangkang makipagkita sa akin. Laging may sulat. Laging may paliwanag. Laging may “pwede pa ba?”

Hindi ko binasa ang kahit isa.

Minsan, may mga komento pa ring lumulutang sa harap ko.

Pero paunti na sila nang paunti.

Marahil dahil tapos na ang kuwentong gusto nilang pilitin.

Wala nang babaeng handang magsakripisyo para sumikat ang maling lalaki.

Wala nang “kontrabida” na sasalo ng sisi para sa “tunay na pag-ibig” ng iba.

Ako na ang bida ng sarili kong buhay.

At sa wakas, ako na rin ang pipili kung sino ang papasukin ko rito.

Isang gabi, habang umiinom ako ng mainit na sabaw sa balcony at pinapanood ang ilaw ng lungsod, may natanggap akong mensahe mula sa hindi kilalang numero.

Mara, alam kong wala na akong karapatang humingi ng kahit ano. Pero sana, sa kahit isang buhay, mapatawad mo ako. —Nico

Matagal ko iyong tinitigan.

Pagkatapos, pinatay ko ang screen.

Hindi ako sumagot.

Dahil ang kapatawaran, hindi laging ibig sabihin ay pagbabalik.

Minsan, ibig sabihin lang nito ay hindi mo na hahayaang hawakan pa ng nakaraan ang lalamunan mo.

At sa wakas, malaya na ako.

Minsan, ang pinakamalaking pagmamahal na maibibigay natin ay hindi para sa taong pilit nating inililigtas—kundi para sa sarili nating matagal nang hinihintay na iligtas tayo.