Bandang Alas-Dos ng Umaga, Nag-Text ang Kabit ng Asawa Ko: “Ang Lakas Mo Kanina”—Sinagot Ko Siya Gamit ang Phone Niya, Pero Siya ang Unang Nataranta Kinabukasan sa Harap Ko
Alas-dos ng umaga, nag-vibrate ang cellphone ng asawa ko sa tabi ng unan.
Isang mensahe lang ang nabasa ko, pero sapat iyon para mamatay ang huling bahagi ng pagmamahal ko sa kanya.
“Ang lakas mo kanina. Hanggang ngayon masakit pa rin ang tiyan ko.”
Hindi ko siya ginising.
Ako pa mismo ang sumagot sa kabit niya.
Mahimbing ang tulog ni Rafael Sarmiento sa tabi ko, suot pa ang puting polo mula sa “client dinner” niya sa Makati. Lampas hatinggabi na siya nakauwi sa condo namin sa BGC. Naamoy ko pa ang pabangong hindi naman akin.
Dati, sapat na iyon para kaladkarin ko siya palabas ng kama.
Pero nang gabing iyon, ang una kong naisip ay:
Nakakainis. Nagising pa ako.
Binuksan ko ang Messenger thread.
Trina Mendoza.
Nakita ko na ang pangalang iyon sa company events—bagong marketing associate, bata, maganda, at laging may dahilan para lumapit kay Rafa.
Nag-type ako gamit ang cellphone niya.
“Sorry, baby. Hindi ko lang napigilan sarili ko. Mahal na mahal kita.”
Tapos dinagdagan ko pa.
“Matulog ka na. Kapag masakit pa rin bukas, dadalhin kita sa ospital.”
Ibinaba ko ang phone sa side table na parang wala lang.
Paglingon ko kay Rafa, napansin ko ang mapulang marka sa gilid ng leeg niya.
Dalawang taon na ang nakalipas, baka nakabukas na lahat ng ilaw sa kwarto. Baka nagsisigaw ako. Baka binato ko ang wedding photo namin sa pader.
Noon, kapag may babaeng masyadong malapit sa kanya, lagi niyang sinasabi:
“Mara, puwede bang huwag kang praning?”
Ako si Mara Villanueva-Sarmiento. Tatlumpu’t apat. Pitong taon na kaming kasal ni Rafael.
Noong college, siya ang lalaking halos lahat gustong ligawan—tahimik, matalino, mahusay magsalita, at napakahirap lapitan.
Ako ang pinakamatagal na nagtiyaga.
Nang sagutin niya ako, umiyak ako sa nanay ko sa sobrang saya.
Hindi mayaman si Rafa noon. Pagkatapos naming ikasal, ang parents ko ang tumulong sa down payment ng condo. Ang tatay ko rin ang nagpakilala sa executive na kalaunan ay kumuha sa kanya sa trabaho.
Hindi ko iyon kailanman isinumbat.
Akala ko, kapag mahal mo ang isang tao, hindi mo binibilang kung sino ang mas maraming ibinigay.
Sa loob ng huling dalawang taon, sunod-sunod ang promotion ni Rafa.
Kasabay noon, unti-unti akong naging parang kasangkapan sa bahay.
Nakakalimutan niya ang anniversary namin.
Hindi niya alam kung anong kape ang iniinom ko.
Hindi niya napansin nang pumayat ako nang halos anim na kilo.
May mga gabing alas-tres na siya umuuwi at nakaupo pa rin ako sa sala, pero dumidiretso lang siya sa shower.
Hanggang sa isang araw, napagod akong maghintay.
Anim na buwan na akong nag-aaral lumangoy sa isang private sports club sa Taguig.
Hindi alam ni Rafa.
Hindi rin niya alam na tinuruan ako ng coach kong si Nico Alvarado ng isang simpleng bagay:
Kapag nasa tubig ka at nagpapanic ka, mas lalo kang lulubog.
Kailangan mong huminga.
Kailangan mong matutong lumutang.
Bago ako natulog ulit, binuksan ko ang sarili kong phone.
May message si Nico.
“Maputla ka kanina. Kumain ka ba ng dinner?”
Kasunod noon ang litrato ng kalderong may tinolang manok.
“Dumaan ka nang maaga bukas. Dadalhan kita.”
Hindi ko namalayang ngumiti ako.
Nag-reply ako.
“Sige, Coach Nico.”
Agad siyang sumagot.
“Pangalan ko lang.”
Tinukso ko siya.
“Coach Nics.”
May voice message siyang ipinadala. Ginawa ko na lang text para hindi magising si Rafa.
“Mara, kapag tinawag mo pa akong ganyan bukas, dagdag dalawang laps.”
Napatawa ako nang mahina.
Gumalaw si Rafa sa tabi ko, pero hindi nagising.
Kinabukasan, nauna akong bumangon.
Nang pumasok siya sa dining area, nakahanda na ang kape ko at nakasuot na ako para umalis.
Binuksan niya ang cellphone niya.
Nakita ko kung paano nanigas ang kamay niya.
“Mara.”
“Ano?”
“Yung phone ko kagabi…”
“Tumunog.”
“Binuksan mo?”
“Kung hindi ako, sino? Ikaw habang tulog?”
Namuti ang mukha niya.
“Hindi ganoon ang iniisip mo.”
Tumango ako.
“Wala naman akong iniisip.”
At doon siya mas nataranta.
Lumapit siya.
“Uminom ako kagabi. May maipapaliwanag ako.”
Kinuha ko ang bag ko.
“Hindi na kailangan.”
Hinawakan niya ang pulso ko.
“Ano’ng ibig mong sabihin na hindi kailangan?”
Tiningnan ko lang ang kamay niya hanggang kusa niya iyong binitiwan.
“Late na ako.”
“Saan ka pupunta?”
“May trabaho ako. Tapos may swimming class ako.”
Kumunot ang noo niya.
“Since when ka nag-aaral lumangoy?”
Napatingin ako sa kanya nang matagal.
Halos kalahating taon na.
“Marami ka nang hindi alam tungkol sa akin, Rafa.”
Pagkasara ko ng pinto, may narinig akong malakas na kalabog mula sa loob.
Parang may basong ibinato sa dingding.
Hindi ako lumingon.
Bandang alas-siyete ng gabi, nasa lounge ako ng sports club, basa pa ang buhok matapos ang training.
Nasa mesa ang dalawang tasa ng kape.
Isa para sa akin.
Isa para sa babaeng inimbitahan kong makipagkita.
Eksaktong 7:03, bumukas ang glass door.
Si Trina ang unang pumasok.
Pero bago pa siya makaupo, may isa pang taong sumugod mula sa likod niya.
Si Rafa.
Galit.
Maputla.
Halos hindi makahinga.
Tumingin siya sa akin, pagkatapos kay Trina.
“Mara… bakit nandito siya?”
Dahan-dahan kong itinulak ang pangatlong upuan palayo sa mesa.
“Umupo ka, Rafa.”
Ngumiti ako.
“Tutal kumpleto na tayo, pag-usapan natin kung kanino talaga ang buhay na matagal mong inaakalang puwede mong hati-hatiin.”
PARTE2
Sandaling walang nagsalita.
Si Trina ang unang umiwas ng tingin. Kanina, nang i-message ko siya at sabihing gusto kong mag-usap nang maayos, mabilis siyang pumayag.
Pero ngayong kaharap na niya ako at si Rafa, bigla siyang mukhang mas bata kaysa sa pagkakatanda ko.
Si Rafa ay nanatiling nakatayo.
“Umuwi tayo,” sabi niya. “Hindi ito lugar para rito.”
“Bakit? Mas komportable ka ba kapag ako lang ang kausap mo? O kapag siya lang?”
“Mara.”
“Umupo ka.”
Hindi ako sumigaw.
Iyon yata ang mas hindi niya kayang tiisin.
Tumingin ako kay Trina.
“Gaano na kayo katagal?”
“Apat na buwan.”
“Ano ang sinabi niya tungkol sa akin?”
“Mara, tama na,” singit ni Rafa.
Hindi ko siya pinansin.
“Sinabi niyang matagal na kayong tapos,” sabi ni Trina. “Na magkasama lang kayo dahil sa condo at ayaw niyang gumawa ng iskandalo sa pamilya ninyo. Sinabi rin niyang ikaw ang ayaw bumitaw. Kapag nakuha na niya ang promotion niya this year, aalis na siya.”
Tahimik akong tumango.
Hindi pala ako asawa sa kuwento niya.
Sagabal ako.
Humigpit ang panga ni Rafa.
“Trina, umalis ka na.”
Hindi gumalaw ang babae.
“Hindi mo ba sinabi sa akin kagabi na halos dalawang taon na kayong walang totoong relasyon? At sa iyo nakapangalan ang condo?”
Doon ko unang nakita ang totoong takot sa mukha niya.
“In my name ang condo,” sabi ko. “At yung kotse na gamit niya, sa company ng tatay ko naka-register. Yung unang referral na nagbukas ng career niya, galing din sa pamilya ko.”
“Mara, huwag mong gawing tungkol sa pera.”
“Hindi ako ang gumawa niyan. Ikaw. Ginamit mo ang buhay natin para kumbinsihin siyang may sarili kang mundong naghihintay sa kanya.”
Tumingin ako kay Trina.
“Hindi kita inimbitahan para ipahiya. Deserve mo lang malaman kung anong bersyon ng buhay niya ang ibinenta niya sa iyo.”
Tumayo siya, namumula ang mga mata.
“Sinabi mong hiwalay na kayo,” bulong niya kay Rafa.
“Emotionally—”
“May asawa ka pa rin. Umuuwi ka pa rin sa kanya.”
Hindi nakasagot si Rafa.
Kinuha ni Trina ang bag niya.
Bago umalis, tumingin siya sa akin.
“Sorry.”
Tumango lang ako.
Pagkasara ng pinto, saka sumabog si Rafa.
“Masaya ka na? Pinahiya mo ako.”
“Hindi ko kailangang gawin iyon. Ikaw ang gumawa sa sarili mo.”
Naglakad siya pabalik-balik.
“Alam mo ba kung gaano ako kasakal sa bahay natin? Lahat may bakas ng pamilya mo. Condo, connections, kotse. Kahit anong ma-achieve ko, pakiramdam ko may magsasabing dahil sa tatay mo.”
Sa wakas, may sinabi siyang totoo.
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Hindi mo maiintindihan.”
“Pitong taon kitang minahal, Rafa. Binigyan kita ng espasyo hanggang sa wala nang natira para sa akin. Hindi mo man lang sinubukang magsalita.”
“Hindi ko sinasadya na umabot sa ganito.”
“Pero umabot.”
Huminto siya.
“Tigilan na natin si Trina. Ayusin natin tayo.”
Dati, iyon lang ang gusto kong marinig.
Ngayon, wala na itong bigat.
“Late ka na.”
Napapikit siya.
“Dahil kay Nico?”
“Ano?”
“Yung swimming coach mo. May kapalit na ako?”
Napatawa ako sa sobrang absurd.
“Wala kaming relasyon.”
“Nakita ko messages ninyo.”
“Kung sarili mong gawain ang sukatan mo sa lahat ng tao, problema mo na iyon.”
Lumapit ako sa glass wall.
Sa labas, kumikislap ang ilaw sa tubig ng pool.
“Si Nico ang nagturo sa akin lumangoy. Iyon lang.”
“Hindi lang iyon.”
“May pakialam siya kung kumain ako. Napapansin niya kapag pagod ako. Tinatanong niya kung okay ako.”
Humigpit ang mukha ni Rafa.
“Exactly.”
“Hindi mo naiintindihan. Hindi ako nahulog kay Nico. Dahil lang sa simpleng kabaitan ng ibang tao, naalala ko kung gaano katagal mo akong hindi tinatratong parang taong mahalaga.”
Parang may nawala sa mukha niya.
“Mara…”
“Anim na buwan akong nag-aaral lumangoy. Hindi mo alam. Halos anim na kilo ang nabawas sa timbang ko. Hindi mo napansin. Ilang beses akong nagpa-counseling dahil araw-araw akong umiiyak. Hindi mo tinanong.”
Napaupo siya.
“Hindi ko alam.”
“Iyon nga ang punto.”
Kinuha ko ang maliit na envelope sa bag ko at inilapag sa mesa.
Binuksan niya.
Nandoon ang mga dokumentong inihanda ng abogado ko para simulan ang proseso ng paghihiwalay namin, kasama ang listahan ng personal belongings at accounts na kailangang ayusin.
Nanginginig ang mga daliri niya.
“Gaano mo na katagal itong pinaplano?”
“Tatlong buwan.”
Tumingala siya.
“Bago mo pa mabasa yung message kagabi?”
“Oo.”
At iyon ang tuluyang nagpabagsak sa kanya.
Akala niya ang mensahe ni Trina ang sumira sa aming kasal.
Hindi.
Resibo lang iyon.
Matagal nang patay ang relasyon bago pa dumating ang ebidensiya.
“Mara, please. Bigyan mo ako ng pagkakataon.”
“Nabigyan na kita.”
“Hindi ko alam na huli na pala.”
“Dahil hindi ka tumitingin.”
“Aalis ako kay Trina. Lilipat tayo. Kahit anong gusto mo.”
Umiling ako.
“Hindi ko kailangan ng malaking sakripisyo. Kailangan ko noon ng maliliit na bagay. Umuwi ka nang gusto mo akong makita. Tandaan mo ang anniversary natin. Tanungin mo kung kumain na ako. Pansinin mong umiiyak ako sa tabi mo.”
Napayuko siya.
“Pero hindi mo ginawa.”
Pagkatapos ay sinabi niya, halos pabulong:
“Mahal pa rin kita.”
“Baka mahal mo yung Mara na palaging naghihintay sa iyo. Yung siguradong nandiyan kahit anong gawin mo.”
Napatingin siya sa akin.
“Pero wala na siya.”
“Hindi ko ipapahila sa tatay ko ang trabaho mo,” sabi ko. “Hindi ko sisirain ang career mo. Kung talagang sa iyo ang lahat ng naabot mo, panindigan mo mula ngayon nang wala akong itinutulak sa likod.”
Tumayo ako.
Sa labas ng lounge, naghihintay si Nico malapit sa pool, may hawak na bottled water. Nang makita niya akong palabas, hindi siya lumapit agad.
Itinaas lang niya ang bote, parang paalala na uminom ako.
Napansin iyon ni Rafa.
“Siya ba ang susunod?”
Huminto ako.
“Hindi ko alam. Pero hindi ako aalis sa iyo para pumunta sa ibang lalaki.”
Tumingin ako sa kanya nang diretso.
“Aalis ako dahil gusto kong bumalik sa sarili ko.”
Pag-uwi ko nang gabing iyon, basag nga ang tasa sa kusina.
Yung paborito kong puting mug na may maliit na asul na bulaklak.
Dati, baka umiyak ako.
Sa halip, kumuha ako ng walis at dustpan at isa-isang pinulot ang mga bubog.
Kinabukasan, umalis si Rafa dala ang dalawang maleta.
Sa unang buwan, araw-araw siyang humihingi ng tawad at nag-aalok ng counseling.
Pumayag akong makipag-usap sa counselor minsan, hindi para ibalik ang pagsasama namin, kundi para tapusin ito nang hindi na kami nagdadala ng mas maraming galit.
Doon niya inamin na si Trina ay nagsimula bilang validation.
“Kapag kasama kita,” sabi niya, “naaalala ko yung batang lalaking walang pera na tinulungan ng pamilya mo. Kapag kasama ko siya, pakiramdam ko ako yung matagumpay na lalaking hinahangaan.”
Tumingin siya sa sahig.
“Ginamit ko siya para maramdaman kong malaki ako. At ginamit kita para siguraduhing may uuwian ako.”
Iyon ang pinakatapat na sinabi niya sa aming pagsasama.
“Salamat sa pag-amin,” sagot ko.
Pero hindi lahat ng katotohanan ay tiket pabalik.
Minsan, paliwanag lang ito kung bakit kailangang isara ang pinto.
Pagkalipas ng walong buwan, maayos na kaming magkahiwalay ng tirahan.
Nanatili si Rafa sa kumpanya at hinarap ang sarili niyang buhay nang hindi umaasa sa pamilya ko.
Hindi kami naging magkaibigan.
Pero tumigil kaming maging magkaaway.
Si Trina ay lumipat ng kumpanya.
Hindi na kami muling nag-usap.
At si Nico?
Nanatili siyang coach ko hanggang sa araw na nakaya kong lumangoy ng isang kilometro nang hindi humihinto.
Pag-ahon ko sa pool, ngumiti siya.
“O, hindi ka na nagpapanic.”
Tinanggal ko ang goggles ko.
“Natuto lang akong huminga.”
Makalipas ang ilang buwan, nang tapos na ang coaching arrangement namin, saka niya ako niyaya magkape.
Hindi ako sumagot agad.
Tapos natawa ako.
“Tinola muna.”
Napailing siya.
“Ang arte mo talaga.”
Doon ako natawa nang malakas—yung totoong tawa.
Hindi ko alam kung saan hahantong iyon.
At sa unang pagkakataon, hindi ako natakot sa hindi ko alam.
Dahil ang pinakamahalagang natutunan ko sa paglangoy at sa pagmamahal ay pareho lang:
Hindi mo kailangang ubusin ang lakas mo kakahabol sa taong ayaw lumingon.
Minsan, kailangan mong huminto sa pagpupumiglas, huminga nang malalim, at piliing iligtas ang sarili mo.
May mga relasyon na hindi nasisira sa isang malaking pagtataksil. Unti-unti silang nauubos sa bawat araw na hindi tayo pinapansin, hindi tayo pinakikinggan, at ipinaparamdam sa ating normal lang na maghintay.
At kapag dumating ang araw na kaya mo nang umalis nang hindi sumisigaw, hindi ibig sabihin na wala kang minahal.
Ibig sabihin, natutunan mo nang mahalin din ang sarili mo.
