Limang taon na ang nakalipas mula nang akusahan akong nagtangkang wakasan ang buhay ng lalaking pinakamahal ko.

Ngayon, hindi ko na maalala ang mukha niya.

Hindi ko rin maalala kung paano ako naging halimaw sa kuwento nilang lahat.

Ang alam ko lang, nagtatrabaho ako sa isang maliit na gasoline station sa gilid ng kalsada sa Batangas. May instant camera akong nakasabit sa leeg, may mga salitang nakasulat sa manggas ko, at may makapal na notebook sa bulsa ng uniporme ko.

Dahil kapag hindi ko isinulat ang isang bagay, kinabukasan, mawawala iyon sa akin.

Ang pangalan ko ay Mira Salcedo.

Sabi sa tattoo sa kaliwang braso ko:
Mira. 28. May progressive memory loss. Huwag matakot. Basahin ang notebook.

Kaya iyon ang ginagawa ko araw-araw.

Binabasa ko ang sarili kong buhay para matandaan kung paano mabuhay.

Isang hapon, huminto sa harap ng pump ang isang itim na luxury car. Makintab. Tahimik. Parang hindi bagay sa alikabok ng lugar namin.

Bumaba ang bintana.

Isang lalaki ang tumingin sa akin mula ulo hanggang paa.

Matalim ang mata niya. Guwapo. Malamig. Parang galit na matagal nang naghihintay ng pagkakataong lumabas.

Sa tabi niya, nakaupo ang isang babaeng napakaganda, naka-diamond earrings, pulang lipstick, at puting coat na nakasabit sa balikat.

“Full tank,” sabi ng lalaki.

Tumango ako. “Sir, anong fuel po?”

Tumawa siya. Hindi masaya. Mas masakit pa kaysa sigaw.

“Mira Salcedo,” sabi niya. “Ganyan na ba talaga kagaling ang acting mo?”

Napakurap ako.

Tiningnan ko siya nang mabuti. Wala. Walang alaala. Walang pangalan. Walang pamilyar na kirot.

“Pasensya na po, sir,” sabi ko. “Kilala ko po ba kayo?”

Kumuyom ang panga niya.

Humilig sa balikat niya ang babae at mahinang tumawa.

“Adrian,” sabi niya, “hayaan mo na. Baka parte pa rin ng drama niya ’yan.”

Adrian.

Agad kong kinuha ang maliit kong notebook. Binuklat ko ang pahina ng mga pangalan.

Wala.

Walang Adrian.

“Sir Adrian po?” maingat kong tanong. “May gusto po ba kayong ipalagay na amount o full tank talaga?”

Bigla siyang bumaba ng kotse.

Mataas siya. Mabango. May suot na mamahaling relo. Pero ang tingin niya sa akin, parang basura akong matagal na niyang gustong yurakan.

“Limang taon na, Mira,” bulong niya. “Limang taon mula nang subukan mong patayin ako para sa insurance money. Tapos ngayon, tatanungin mo ako kung full tank?”

Tumigil ang kamay ko sa nozzle.

May ilang customer na napatingin.

Hindi ko maintindihan ang sinasabi niya.

Insurance? Patayin? Ako?

Ang dibdib ko ay nagsimulang kumabog, pero hindi dahil sa alaala. Dahil sa takot na baka may parte ng buhay ko na hindi ko kayang tanggapin kapag nabasa ko.

“Sir,” mahinang sabi ko, “may kondisyon po ako. Hindi ko po maalala ang maraming bagay.”

“Convenient,” singhal niya. “Napaka-convenient.”

Lumapit ang babae. Ang nameplate sa bag niya ay kumislap: Dr. Bianca Valerio.

“Adrian,” sabi niya, sapat ang lakas para marinig ng lahat. “Huwag mong pag-aksayahan ng emosyon. Siya ang babaeng iniwan kang halos wala nang buhay. Ikaw pa rin ang nasasaktan.”

Parang may humigpit sa paligid ko.

Tumingin ako sa aking manggas.

Nakasulat doon ang trabaho ko:

Step 1: Batiin ang customer.
Step 2: Tanungin ang fuel type.
Step 3: Isaksak nang maayos ang nozzle.
Step 4: Huwag makipagtalo.

Kaya hindi ako nakipagtalo.

“Pasensya na po,” sabi ko. “Gagawin ko na po.”

Habang pumipitik ang numero sa machine, pinagmasdan ako ni Adrian na parang bawat paghinga ko ay kasalanan.

Pagkatapos, dumukot siya ng black card at ibinato sa sahig, malapit sa paa ko.

“Linisin mo ang mags ng kotse,” utos niya. “Gamitin mo ang manggas mo.”

Napatingin ako sa manggas ko.

Naroon ang instructions ko. Ang gabay ko. Ang maliit na pader na pumipigil sa akin na tuluyang mabura.

“Hindi po puwede,” sabi ko.

Nanigas ang mukha niya.

“Ano?”

“Hindi po puwede madumihan ang manggas ko.”

Tumawa si Bianca. “Grabe. Hanggang ngayon, maarte pa rin?”

Biglang hinawakan ni Adrian ang pulso ko. Napakasakit. Para akong babasagin.

“Nang pinatay mo ang makina sa tabi ng kama ko,” bulong niya, nanginginig sa galit, “hindi ka nagdalawang-isip. Pero manggas lang, hindi mo kayang isakripisyo?”

“Bitawan mo siya!”

Isang lalaki ang sumugod mula sa cashier booth.

Si Kuya Rafael.

Alam ko dahil may litrato siya sa bulsa ko. Sa likod ng litrato nakasulat:
Rafael Salcedo. Kuya ko. Protektahan siya. Magtiwala sa kanya.

Tinulak niya si Adrian palayo at itinago ako sa likod niya.

“Anong karapatan mong saktan ang kapatid ko?” sigaw niya.

Naningkit ang mata ni Adrian. “Kapatid? Akala ko bagong lalaki niya.”

Namula sa galit si Kuya Rafael.

“Dumihan mo ang pangalan ko kung gusto mo,” sabi niya. “Pero huwag mong gagawing laruan ang kapatid ko.”

Ngumisi si Adrian.

“Laruan?” sabi niya. “Siya ang sumira sa buhay ko.”

Dahan-dahang lumapit si Bianca. “Mira, kung may kahit kaunting konsensya ka pa, lumuhod ka. Humingi ka ng tawad kay Adrian.”

Hindi ako lumuhod.

Hindi dahil matapang ako.

Kundi dahil hindi ko alam kung anong kasalanan ang hinihingi nilang aminin ko.

At bago pa ako makapagsalita, nakita ko si Kuya Rafael na namutla nang lumabas ang manager namin.

Trabaho namin ito.

Gamot ko ito.

Pagkain namin ito.

Kaya lumabas ako mula sa likod ni Kuya.

Pinulot ko ang black card.

Hinubad ko nang bahagya ang laylayan ng uniporme ko at nilinis ang makintab na mags ng kotse.

Tahimik.

Mabagal.

Habang ang mga tao sa paligid ay nagbubulungan.

“Siya pala ’yung babae.”
“Grabe, kapal ng mukha.”
“Kawawa naman ’yung lalaki.”
“Pero bakit parang wala talaga siyang maalala?”

Nang matapos ako, iniabot ko ang card kay Adrian.

“Sir, tapos na po.”

Hindi niya kinuha.

Tumingin siya sa manggas ko.

“At sino ang nagsabing laylayan ang gamitin mo?”

Tumuro siya sa mga salitang nakasulat sa braso ko.

“Gamitin mo ’yan.”

Napatigil ang mundo ko.

Umiling ako. “Huwag po.”

Dumilim ang mukha niya.

“Linisin mo gamit ang manggas mo, Mira.”

Umiling ulit ako. Mas mahina. Mas takot.

“Kapag nabura po ’yan…” napalunok ako, “baka bukas hindi ko na alam kung paano magtrabaho.”

Saglit siyang natahimik.

At sa katahimikang iyon, may matandang babaeng bumaba mula sa van sa kabilang pump.

Tiningnan niya ako.

Pagkatapos, tiningnan niya si Adrian.

Namuti ang labi niya.

“Diyos ko…” bulong niya. “Mira?”

Lumingon si Adrian.

Kumawala sa kamay ng matanda ang rosaryong hawak niya.

At sa nanginginig niyang tinig, sinabi niya ang pangungusap na nagpahinto sa lahat:

“Anak… hindi ikaw ang gumawa noon.”

…

“Anak… hindi ikaw ang gumawa noon.”

Parang biglang pinatay ang lahat ng ingay sa gasoline station.

Si Adrian ang unang nakapagsalita.

“Ano’ng sinabi mo?”

Namumutla ang matandang babae. Nakaputi siyang blouse, may lumang ID lace na nakasabit sa leeg. Hindi ko siya kilala, pero ang mukha niya ay puno ng takot at pagsisisi.

Lumapit siya sa akin, pero umatras ako agad.

Sanay na akong lumayo kapag hindi ko kilala ang tao.

“Hindi mo ako kilala,” sabi niya, nanginginig. “Pero ako ang dating head nurse sa St. Gabriel Medical Center. Ako ang duty nurse noong gabing muntik nang mamatay si Adrian Villareal.”

Natahimik si Bianca.

Isang iglap lang iyon.

Pero nakita ko.

Nakita kong nanigas ang kamay niya sa braso ni Adrian.

“Mrs. Dela Cruz,” malamig na sabi ni Bianca. “Matagal na kayong retired. Baka nalilito na kayo.”

Umiling ang matanda.

“Hindi ako nalilito.” Tumingin siya kay Adrian. “Sir, limang taon ko itong dinala. Natakot ako. Binayaran ako. Tinakot ang pamilya ko. Pero nang makita ko ang babaeng ito ngayon… hindi ko na kaya.”

Humigpit ang hawak ni Kuya Rafael sa balikat ko.

“Sabihin n’yo,” utos niya.

Huminga nang malalim ang matanda.

“Noong gabing iyon, hindi si Mira ang pumasok sa ICU room.”

Napaatras si Adrian na para bang siya ang sinampal.

“Imposible,” sabi niya. “Nakita ko ang footage. Nakita ng lahat.”

“Edited ang footage,” sagot ng matanda. “May naunang pumasok. Isang doktor.”

Lahat ng mata ay napunta kay Bianca.

Namula siya. “Kalokohan.”

Pero hindi na siya kasing kalmado kanina.

Dahan-dahang dinukot ng matanda ang isang lumang flash drive mula sa bag niya.

“Ito ang kopya ng original CCTV. Tinago ko. Hindi ko alam kung bakit. Siguro dahil alam kong darating ang araw na kailangan kong magsabi ng totoo.”

Hinablot iyon ni Adrian.

Nanginginig ang kamay niya.

“Bakit ngayon lang?” tanong niya, halos walang boses.

Umiyak ang matanda.

“Dahil duwag ako.”

Walang nagsalita.

Si Bianca biglang tumalikod. “Adrian, aalis na tayo.”

Pero hindi gumalaw si Adrian.

“Bianca,” sabi niya, napakababa ng boses. “Tumingin ka sa akin.”

Hindi siya tumingin.

Doon ko unang naramdaman na may mali sa babaeng ito.

Hindi sa alaala.

Sa takot niya.

Dumating ang pulis makalipas ang ilang minuto, dahil tumawag pala ang manager namin nang magsimula ang gulo. Kasama nila ang isang barangay officer at isang lalaki mula sa van ng matandang nurse—anak niya raw, may laptop.

Binuksan ang video.

Nakatayo lang ako sa tabi ni Kuya Rafael, hawak ang instant camera ko na parang kalasag.

Sa screen, lumabas ang hospital corridor.

Petsa: limang taon na ang nakalipas.

Oras: 2:13 AM.

May babaeng naka-doctor’s coat na pumasok sa kwarto ni Adrian.

Si Bianca.

Takip ang kalahati ng mukha niya, pero ang hikaw, ang galaw, ang ID lace—siya iyon.

Maya-maya, lumabas siya.

Pagkalipas ng ilang minuto, ako naman ang lumitaw sa video.

Mas bata ako.

Payat.

Namumutla.

Umiiyak.

Pumasok ako sa kwarto, hawak ang kamay ni Adrian, paulit-ulit na yumuyuko. Parang nagmamakaawa. Parang humihingi ng tawad kahit hindi ko pa alam kung bakit.

Pagkatapos, tumakbo ako palabas para humingi ng tulong.

Doon pumasok ang mga nurse.

Doon pumasok si Bianca bilang “tagapagligtas.”

Hindi ako ang nagtangkang pumatay sa kanya.

Ako ang nakakita.

Ako ang tumawag ng tulong.

Ako ang ginawang kriminal.

Dahan-dahang napaluhod si Adrian sa semento.

Hindi dramatiko.

Hindi malakas.

Parang isang taong biglang nawalan ng buto.

“Mira…” bulong niya.

Tumingin ako sa kanya.

Wala pa rin akong maalala.

Pero may sakit sa dibdib ko na hindi galing sa utak.

Parang ang katawan ko ang nakakaalala ng lahat ng hindi kayang hawakan ng isip ko.

“Bakit?” tanong niya kay Bianca.

Hindi na ngumiti si Bianca.

Unti-unti, bumagsak ang maskara niya.

“Dahil mahal kita,” sabi niya, nanginginig ang boses. “At siya ang pinili mo.”

Napatakip ng bibig ang ilang tao.

“Minahal kita bago ka pa yumaman,” sigaw ni Bianca. “Ako ang nagbantay sa’yo sa ospital. Ako ang nagligtas sa’yo. Ako ang karapat-dapat sa buhay mo!”

“Hindi mo ako niligtas,” sagot ni Adrian, basag ang tinig. “Sinira mo kaming dalawa.”

Tumawa si Bianca, pero umiiyak na siya.

“Kung hindi dahil sa akin, hindi ka magigising. Hindi ka babangon. Hindi mo ako pakakasalan.”

“At si Mira?” tanong ni Kuya Rafael. “Ano siya sa’yo? Basura na puwedeng itapon?”

Hindi sumagot si Bianca.

Doon ko binuksan ang notebook ko.

May isang pahinang laging nakatiklop, pero hindi ko kailanman binabasa dahil nakasulat sa ibabaw:

Basahin lamang kapag bumalik si A.

Nanginginig ang kamay ko nang buksan ko iyon.

Sulatan ko. Sarili kong sulat.

Kung makita mo ulit si Adrian, huwag kang matakot. Minahal mo siya. Hindi mo siya sinaktan. Pero hindi ka niya pinaniwalaan. Kung humingi siya ng tawad, pakinggan mo. Pero huwag mong ibigay ang natitirang sarili mo para lang gumaan ang konsensya niya.

Napatulo ang luha ko.

Hindi dahil naalala ko siya.

Kundi dahil kahit ang dating ako, alam niyang darating ang araw na kailangan kong protektahan ang sarili ko.

Lumapit si Adrian.

“Mira, patawarin mo ako.”

Tumingin ako sa litrato niyang kinuha ko kanina, nang palihim kong pinindot ang camera habang nakaluhod siya.

Blangko ang likod.

Wala akong maisulat.

Hindi ko alam kung ano siya sa buhay ko ngayon.

Dating minahal?

Dating sugat?

Estrangherong may kasalanan?

“Hindi ko alam kung paano magpatawad ng alaalang wala na sa akin,” sabi ko.

Napapikit siya.

“Pero,” dagdag ko, “alam kong masakit ang ginawa mo ngayon. Kahit hindi kita maalala, naramdaman ko.”

Dumating ang pormal na reklamo.

Si Bianca ay isinama ng pulis para sa imbestigasyon. Ang matandang nurse ay nagbigay ng salaysay. Si Adrian naman, sa unang pagkakataon mula nang bumaba siya sa kotse, hindi na mukhang makapangyarihan.

Mukha siyang tao.

Wasak.

Huli niyang sinabi bago umalis:

“Aayusin ko ang lahat.”

Hindi ako sumagot.

Dahil may mga bagay na kahit ayusin, hindi na bumabalik sa dati.

Makalipas ang ilang buwan, napatunayang pineke ang ebidensya laban sa akin. Na-clear ang pangalan ko. Nagbayad si Adrian ng lahat ng utang na iniwan ng kaso, pero hindi ko tinanggap ang bahay, kotse, o perang inalok niya.

Ang tinanggap ko lang ay isang maliit na clinic fund para sa mga pasyenteng may memory disorder.

Hindi para sa kanya.

Para sa mga katulad ko.

Si Kuya Rafael ang naging manager ng gasoline station. Ako, hindi na araw-araw nagtatrabaho roon. May mga araw na malinaw ang isip ko. May mga araw na hindi ko maalala kung anong buwan na.

Pero tuwing umaga, binabasa ko ang notebook ko.

At sa unang pahina, may bagong nakasulat:

Ikaw si Mira Salcedo. Hindi ka ang kasalanan ng ibang tao. Hindi ka ang bersyon ng kuwento nila. Kahit may mga alaala kang nawawala, hindi mawawala ang halaga mo.

Minsan, may dumadating na sobre mula kay Adrian.

Hindi ko binubuksan lahat.

Pero isang araw, binuksan ko ang isa.

May litrato naming dalawa noong bata pa kami. Nasa tabing-dagat. Nakangiti ako. Nakatingin siya sa akin na para bang ako ang buong mundo niya.

Sa likod, may sulat:

Minahal kita noon. Sinaktan kita ngayon. Hindi sapat ang sorry, pero habang buhay kong dadalhin ang katotohanang huli kitang pinaniwalaan.

Tinupi ko ang litrato.

Inilagay ko sa notebook.

Hindi sa pahina ng “Mahal ko.”

Hindi rin sa pahina ng “Kaaway.”

Inilagay ko sa pahina ng “Mga bagay na nangyari, pero hindi na kailangang balikan.”

Dahil minsan, ang pinakamalaking paggaling ay hindi ang maalala ang lahat.

Kundi ang matutunang bitawan ang sakit na pilit ipinapasa sa’yo ng ibang tao.

At sa sinumang nakakabasa nito: kung may taong minsang naniwala sa kasinungalingan tungkol sa’yo, huwag mong hayaang doon matapos ang kuwento mo. Hindi ka nabubuo ng paghusga nila. Nabubuo ka sa bawat araw na pinipili mong bumangon, kahit ikaw na lang ang unang taong muling maniniwala sa sarili mo.