Hindi ko akalaing sa unang beses kong maglaro gamit ang account ng asawa ko, doon ko malalaman na ikakasal pala siya.

Sa gitna ng laro, habang naka-on ang mic ng buong team, biglang tumawa ang isang lalaki.

“Gab, nagtagumpay ka ba kagabi kay sis-in-law? Sa tagal mong niligawan ’yan mula game hanggang wedding gown, sulit na sulit ka na siguro.”

Nanigas ang buong katawan ko.

Ako si Captain Mira Alonzo.

Limang taon na kaming kasal ni Gabriel Rivera.

At ngayon lang ako nakauwi mula Mindanao matapos ang halos isang taon na deployment.

Hindi pa ako nakakapagsalita nang magpatuloy ang lalaki.

“Na-finalize na ba venue ninyo sa hotel? Pupunta kami, bro. Siyempre, witness kami sa happiest day ninyo ni Celeste.”

Celeste.

Hindi ako iyon.

Tahimik kong tinanggal ang headset.

Ilang segundo pa, nag-send ang teammate ng link ng hotel.

“Bro, ito ba final address?”

Binuksan ko.

Isang wedding poster ang bumungad sa screen.

Si Gabriel, nakasuot ng puting barong, nakayakap sa isang babaeng hindi ko kilala.

Gabriel Rivera & Celeste Dizon
The Wedding Celebration

Napatitig ako sa litrato.

Ang lalaking limang taon kong iniyakan sa distansya, limang taon kong inintindi, limang taon kong pinaniwalaang naghihintay sa akin…

may ibang babaeng tatawaging asawa sa harap ng altar.

Kinuha ko ang cellphone ko at tumawag sa superior officer ko.

“Sir,” mahina kong sabi, “kapag legal na asawa ng sundalo ang niloko… ano ang dapat gawin?”

Tahimik ang kabilang linya bago siya nagsalita.

“Mira, mabigat ’yan. Pero kailangan mo ng ebidensya. Huwag kang kikilos nang emosyonal. Malapit ka nang ma-promote bilang battalion commander. Siguraduhin mong hawak mo ang katotohanan bago ka humarap.”

Pagkababa ng tawag, lumabas ako sa balkonahe.

Sa salas namin, nakasabit pa rin ang wedding photo namin ni Gabriel.

Noon, siya mismo ang nagpilit na ilagay iyon sa gitna ng bahay.

“Para kahit wala ka, Mira, pakiramdam ko nandito ka pa rin.”

Akala ko noon, mahal niya ako nang sobra.

Hindi pala.

Ginawa lang pala niyang dekorasyon ang presensya ko habang binubuo niya ang buhay niya kasama ang iba.

Kinabukasan, pumunta ako sa hotel na nasa link.

Hindi pa nagsisimula ang kasal.

Sa entrance, may tatlong metrong wedding poster. Pulang-pula ang disenyo. Masaya ang ngiti ni Gabriel. Ang kamay niya, mahigpit na nakahawak sa baywang ni Celeste.

Sa loob ng ballroom, narinig ko ang boses niyang pamilyar na pamilyar.

“Tanggalin ninyo ang fresh flowers. Allergic si Celeste sa pollen. Palitan ng crystal pillars.”

Huminto ako sa likod ng isang malaking haligi.

Si Gabriel iyon.

May hawak siyang checklist, seryosong-seryoso habang kinakausap ang staff.

“Lower ang steps papunta sa stage. Madali siyang matisod kapag kinakabahan.”

“Dapat warm white ang ilaw, ayaw niya ng sobrang dilaw.”

“Paki-check din ang humidity. Sumisikip dibdib niya kapag masyadong malamig.”

Napangiti ako nang walang saya.

Sa limang taon naming pagsasama, hindi niya kailanman naalala na bawal sa akin ang matapang na pabango dahil sumasakit ang ulo ko.

Pero kay Celeste, pati hangin sa ballroom, alam niya kung paano dapat umikot.

“Ang sweet niya, ’di ba?”

Napalingon ako.

Isang babaeng naka-cream dress ang nakatayo sa tabi ko, may ngiting punong-puno ng yabang at kilig.

Kilala ko agad siya.

Si Celeste Dizon.

“Fiancé ko ’yan,” sabi niya, nakatingin kay Gabriel na para bang hawak niya ang pinakamahalagang lalaki sa mundo. “Lahat siya ang nag-asikaso. From menu hanggang invitations.”

Ngumiti ako nang bahagya.

“Maswerte ka.”

“Alam ko,” sagot niya. “Actually, ikaw ba ’yung ex niya?”

Hindi ako kumibo.

Tumawa siya nang mahina, tila hindi ako banta.

“Nabanggit ka niya. Sabi niya, hindi ninyo kinaya ang long distance. Kawawa rin siya noon. Ang tagal daw niyang naghintay, pero lagi kang wala.”

Parang may malamig na kamay na pumisil sa dibdib ko.

Lagi akong wala.

Oo.

Dahil nasa field ako.

Dahil habang nagpapanggap siyang iniwan ko siya, ako ang nakikipaglaban sa takot, ulan, putik, at bala para makauwi lang nang buhay sa kanya.

May inilabas siyang pulang invitation card.

“Tingnan mo. Siya mismo ang pumili ng picture na ito. First trip daw namin together.”

Tinanggap ko.

Sa larawan, magkayakap sila sa tabing-dagat sa Batangas.

Nakatitig ako roon nang matagal.

Naalala ko ang araw na iyon.

First wedding anniversary namin ni Gabriel.

Hindi ako makauwi noon dahil naaksidente ako sa operasyon. May tama ang likod ko. Halos hindi ako makatayo.

Tinawagan niya ako noon, umiiyak.

“Mira, miss na miss na kita. Promise mo sa akin, uuwi kang buhay.”

Habang sinasabi pala niya iyon…

nasa beach siya, hinahalikan ang ibang babae.

“Maganda ang picture,” sabi ko, kahit parang may basag na salamin sa lalamunan ko.

Hinawakan ni Celeste ang braso ko.

“Stay ka sa kasal namin, ha? Actually, gusto kitang gawing special witness.”

Napatingin ako sa kanya.

“Special witness?”

“Oo. Para closure din ninyo ni Gab. Past is past naman. Ako na ang future niya.”

Saglit akong natahimik.

Pagkatapos, ngumiti ako.

“Sige. Pupunta ako.”

Pag-uwi ko sa bahay, tumawag si Gabriel.

“Baby, kumusta ka? Pagod na pagod ako. Grabe boss ko, buong araw akong pinapasama sa client meeting.”

Narinig ko sa background ang boses ni Celeste.

“Gab, sino ’yan?”

Biglang naputol ang tawag.

Makalipas ang isang minuto, nag-message siya.

Baby, emergency meeting lang. Sleep ka na. I love you.

Hindi ako sumagot.

Ilang sandali pa, nag-message si Celeste.

Isang ultrasound photo.

Sis! Good news! Pregnant ako!

Sumunod agad ang isa pang mensahe.

Sobrang saya ni Gab. Ang tagal na raw niyang gustong magkaanak.

Matagal akong nakatitig sa screen.

Noon, minsan kong tinanong si Gabriel kung kailan kami magkakaanak.

Ngumiti lang siya.

“Bata pa tayo, Mira. Huwag muna. Focus ka muna sa career mo.”

Limang taon kong inintindi iyon.

Limang taon kong inakalang naghihintay lang kami ng tamang panahon.

Hindi pala panahon ang hinihintay niya.

Ibang babae pala.

Tumayo ako.

Tinanggal ko ang wedding ring ko.

Kinuha ko ang marriage certificate namin.

Inilagay ko ang dalawa sa isang pulang sobre.

Sa labas, isinulat ko ang pangalan niya.

Para kay Gabriel Rivera, sa araw ng kanyang kasal.

At habang nakatitig ako sa sobre, isang mensahe mula kay Celeste ang muling dumating.

Sis, ikaw na lang mag-abot ng singsing namin sa altar. Sigurado akong matutuwa si Gab kapag nakita ka niya.

Napangiti ako.

Oo.

Sigurado akong matutuwa siya.

O baka doon niya unang maramdaman kung gaano kalamig ang kamay ng babaeng akala niya’y kaya niyang lokohin habang nakasuot pa rin siya ng singsing nito.

…

Dumating ako sa hotel nang nakasuot ng puting military dress uniform.

Tahimik ang bawat hakbang ko sa marmol na sahig.

May ilang bisita ang napalingon. Marahil dahil sa uniporme. Marahil dahil sa mukha kong walang kahit anong galit—mas nakakatakot pa iyon kaysa sigaw.

Sa entrance, sinalubong ako ni Celeste.

“Sis! Ang ganda mo! Perfect ka talaga maging witness namin.”

Mahigpit niyang hinawakan ang kamay ko.

Hindi niya alam na sa bag ko, nandoon ang pulang sobre.

Nandoon ang singsing ko.

Nandoon ang marriage certificate namin ni Gabriel.

Nandoon din ang kopya ng wedding poster nila, invitation card, screenshots ng messages, ultrasound photo, at voice recording ng tawag namin kagabi.

Nang bumukas ang pinto ng ballroom, tumugtog ang wedding march.

Nasa altar si Gabriel.

Nakabarong siya.

Masaya siya.

Pero nang makita niya ako, nawala ang dugo sa mukha niya.

Para siyang binuhusan ng yelo.

“M-Mira…”

Halos hindi gumalaw ang labi niya.

Ngumiti ako nang banayad.

Tumigil ang ilang bulungan.

Lumapit si Celeste sa kanya, walang kaalam-alam.

“Gab, surprise! Siya ang special witness natin.”

Hindi makatingin sa akin si Gabriel.

Ang kamay niyang hawak ang singsing ay nanginginig.

“Anong ginagawa mo rito?” bulong niya.

“Tinanong ako ng bride mo,” sagot ko. “Kung puwede raw akong mag-abot ng singsing.”

Lumunok siya.

“Mira, pakinggan mo muna ako.”

“Mamaya,” sabi ko. “Tapusin muna natin ang seremonya.”

Nagkatinginan ang mga bisita.

Lumapit ang wedding coordinator at iniabot sa akin ang maliit na velvet box.

Kinuha ko iyon.

Binuksan ko.

Dalawang singsing.

Makintab. Bago. Parang walang kasalanang dala.

Lumapit ako sa mikropono.

“Mabuti siguro,” sabi ko nang malinaw, “na bago isuot ang singsing na ito, malaman muna ng lahat kung sino talaga ang kinakasal ngayon.”

Namutla si Gabriel.

“Mira, tama na.”

Hindi ko siya pinansin.

Mula sa bag ko, inilabas ko ang pulang sobre.

“Gabriel Rivera,” sabi ko, “limang taon na tayong kasal.”

Sumabog ang bulungan sa buong ballroom.

Napaatras si Celeste.

“Ano?”

Napatingin siya kay Gabriel.

“Gab, ano raw?”

Hindi sumagot si Gabriel.

Iyon na ang sagot.

Nanginginig ang labi ni Celeste.

“Sinabi mo… ex mo siya.”

Binuksan ko ang sobre.

Inilabas ko ang marriage certificate namin.

“Hindi ako ex. Ako ang legal wife.”

May matandang babae sa gilid ang napahawak sa dibdib. May isang lalaking bisita ang bumulong ng mura. Ang mga kaibigan ni Gabriel sa game, nakatayo sa likod, lahat nakanganga.

Tumitig sa akin si Gabriel, halos lumuhod na ang boses.

“Mira, nagkamali ako. Pero mahal kita. Hindi ko lang kinaya ang lungkot. Lagi kang wala.”

Doon ako natawa.

Mahina.

Masakit.

“Lagi akong wala dahil naglilingkod ako. Lagi akong wala dahil sinusubukan kong umuwi nang buhay sa asawa kong akala ko naghihintay sa akin.”

Napatakip ng bibig si Celeste.

“Buntis ako…” mahina niyang sabi.

“Totoo?” tanong ko.

Hindi siya nakasagot agad.

Napatingin ako sa kanya.

“Celeste, kung may hindi ka alam, biktima ka rin. Pero kung alam mong kasal siya…”

Napayuko siya.

Doon ko naintindihan.

Alam niya.

Siguro hindi lahat.

Pero sapat.

Sapat para manahimik.

Sapat para agawin ang puwesto ng babaeng nasa malayo.

Lumapit si Gabriel sa akin.

“Mira, please. Huwag mong sirain ito. Ayusin natin sa bahay.”

“Bahay?” tanong ko. “Aling bahay? Iyong bahay na may litrato nating dalawa sa sala habang pinaplano mo ang kasal mo sa iba?”

Nabasag ang katahimikan.

Ibinaba ko ang singsing nila sa mesa.

Pagkatapos, inilagay ko sa tabi nito ang wedding ring ko.

“Regalo ko sa inyo.”

Lumingon ako sa mga bisita.

“Para malinaw sa lahat, hindi ako dumating para magwala. Dumating ako para magpaalam.”

May dalawang opisyal na pumasok sa ballroom.

Kasama nila ang superior officer ko.

Tumigil ang lahat.

Nilapitan niya si Gabriel.

“Mr. Rivera, may formal complaint na isusumite kaugnay ng kasal na ito at sa paglabag sa legal marriage. Captain Alonzo, handa na ang dokumento.”

Halos bumagsak ang tuhod ni Gabriel.

“Mira…”

Sa unang pagkakataon, nakita ko siyang takot.

Hindi dahil mawawala ako.

Kundi dahil mahuhuli siya.

Doon ko nalamang wala na talaga.

Ang taong mahal ako noon, matagal nang patay.

Ang nasa harap ko na lang ay lalaking natakot sa kapalit ng kasalanan niya.

Lumapit si Celeste kay Gabriel, sinampal siya nang malakas.

“Sinira mo ang buhay ko.”

Pero hindi ako naawa.

Dahil pareho kaming babae.

Pero hindi pareho ang pinili namin.

Ako, pinili kong magtiis sa distansya nang tapat.

Siya, pinili niyang maniwala sa kasinungalingang alam niyang may bahid ng kasalanan.

Umalis ako sa ballroom habang nagkakagulo ang lahat.

Sa labas, malamig ang hangin.

Sa unang pagkakataon matapos ang limang taon, gumaan ang dibdib ko.

Hindi dahil hindi masakit.

Masakit pa rin.

Pero may sakit na nagpapalaya.

Kinabukasan, pormal kong isinampa ang kaso.

Hindi ko na sinagot ang daan-daang tawag ni Gabriel.

Hindi ko binasa ang mahahabang messages niya.

Hindi ko na kailangang marinig kung bakit niya ginawa iyon.

Dahil minsan, ang paliwanag ng taong nanakit sa iyo ay isa lamang panibagong paraan para ikulong ka ulit sa awa.

Makalipas ang ilang buwan, nakuha ko ang promotion ko.

Sa araw ng oath-taking ko, wala nang wedding ring sa daliri ko.

Pero sa dibdib ko, may panibagong tapang.

Hindi na ako ang babaeng naghihintay ng tawag sa gabi.

Hindi na ako ang asawang humihingi ng oras sa lalaking ibinigay na pala ang puso sa iba.

Ako si Mira Alonzo.

Sundalo.

Babae.

Asawa noon.

Sarili ko na ngayon.

At kung may isang bagay akong natutuhan, ito iyon:

Huwag mong hayaang gawing bakanteng upuan ang puso mo habang ikaw ang lumalaban para sa relasyon. Ang taong tunay na mahal ka, hindi ka ipagpapalit sa oras na hindi ka niya nakikita. Hihintayin ka niya—dahil ang tunay na pag-ibig, marunong manatili kahit malayo.