Akala ng “Girl Best Friend” ng Asawa Ko, Puwede Siyang Pumasok sa Bahay Namin Kahit Kailan—Pero Nang Dumating ang Biyenan Kong Lagi Kong Kaaaway, Siya Pa ang Naglabas ng Katotohanang Nagpatahimik sa Lahat
Tatlong buwan akong buntis nang sabihin ng babaeng “tropa lang” daw ng asawa ko:
“Kung hindi ka mapagbigyan ng misis mo sa gabi, tawagan mo ako. Magkaibigan naman tayo—tulungan lang.”
Sa harap ko mismo niya sinabi iyon.
Akala ko ako ang unang sasabog.
Hindi ko inasahan na ang biyenan kong halos araw-araw kong nakakabangayan ang siyang unang maglalagay sa kanya sa lugar.
Ang pangalan ko ay Andrea Santos-Villanueva, trenta anyos, at anim na buwan pa lang kaming kasal ng asawa kong si Miguel nang malaman naming buntis ako.
Kung may taong masasabi kong isinilang na masuwerte, iyon ang biyenan kong si Teresa Villanueva.
Lumaki siyang spoiled ng mga magulang.
Pag-aasawa niya, spoiled naman siya ng asawa niyang si Tito Roberto.
Ngayong mahigit singkuwenta na siya, spoiled pa rin siya ng nag-iisa niyang anak na lalaki—ang asawa ko.
At ako?
Ako ang taong pinakamadalas niyang makabangayan.
Ayaw niya sa beige na kurtina ko dahil mukha raw waiting area ng clinic.
Ayaw ko naman sa pink velvet chaise lounge na ipinilit niyang ilagay sa sala namin.
“Bahay ba ito o hotel ng prinsesa?” tanong ko noon.
“Mas mabuti nang prinsesa kaysa walang taste,” sagot niya.
Tatlong araw kaming hindi nagpansinan.
Pero kahit ganoon kami, may isang bagay akong hindi maikakaila.
Hindi siya nangingialam sa pera namin.
Hindi niya pinakikialaman ang kuwarto namin.
Hindi niya ako pinipilit magkaanak.
At nang mabuntis ako at halos araw-araw magsuka, siya pa ang palihim na tumatawag sa OB ko para itanong kung ano ang puwedeng ipakain sa akin.
Siyempre, iba ang sinasabi niya sa harap ko.
“Buntis ka lang, Andrea. Hindi ka naman nakikipaglaban sa dragon.”
Pero pagkatapos noon, uutusan niyang palitan ng kasambahay ang pagkain dahil bigla akong nasusuka sa amoy.
Kaya nang dumating sa bahay namin si Patricia Mendoza, o Trish, ang babaeng tinatawag ni Miguel na “isa sa mga boys,” hindi ko inaasahang kakampi ko si Mama Teresa.
Mahigit sampung taon nang magkaibigan sina Miguel at Trish.
Magkaklase noong college.
Magkasama sa inuman.
Magkasama sa road trips.
Alam raw ni Trish ang lahat ng naging girlfriend ni Miguel bago ako.
Habang kumakain kami ng hapunan sa bahay ng mga biyenan ko sa Quezon City, bigla siyang ngumisi.
“Miguel,” sabi niya, “ngayong buntis si Andrea at medyo sensitive, paano ka na sa gabi?”
Napatigil ako.
Si Miguel naman agad namula.
“Trish, tama na.”
Pero tumawa lang siya at kinutusan ang balikat nito.
“Ano ba? Adults naman tayo.”
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.
“Kung hindi na talaga kayanin ng tropa ko, puwede naman akong tawagan. Kaibigan lang ang tutulong sa kaibigan.”
Natahimik ang buong mesa.
Mabilis akong nilingon ni Miguel.
“Babe, huwag kang magalit. Ganyan lang talaga bibig ni Trish. Hindi ko nga siya tinitingnan bilang babae.”
Hindi pa ako nakakasagot nang marinig ko ang boses ni Mama Teresa.
“Roberto.”
“Ano?”
“Bigay mo nga cellphone mo.”
Kinuha ni Tito Roberto ang phone niya.
“Bakit?”
“Hanapan mo ako ng limang lalaki.”
Halos mabulunan si Miguel.
“Ano?”
Kalmadong ipinakita sa akin ni Mama Teresa ang ilang litrato.
“Ito, anak ng kaibigan ko. May negosyo.”
Swipe.
“Ito, abogado. Gwapo.”
Swipe.
“Ito, twenty-eight lang. Mas bata sa iyo, Andrea.”
Swipe.
“At ito, OB-GYN.”
Ngumiti siya.
“Practical. Puwede kang alagaan pati ang baby.”
Namula sa galit si Miguel.
“Ma! Bakit ka naghahanap ng lalaki para sa asawa ko?”
Agad yumakap si Mama Teresa sa braso ni Tito Roberto.
“Roberto, sinisigawan ako ng anak mo.”
Hindi man lang nagdalawang-isip ang biyenan kong lalaki.
“Miguel, bakit mo sinisigawan ang nanay mo?”
“Dad! Naghahanap siya ng lalaki para kay Andrea!”
“So?”
“So?!”
Dahan-dahang inilagay ni Mama Teresa ang phone sa mesa.
“May babae kang kaibigan na hindi mo raw itinuturing na babae.”
Turo niya sa akin.
“Eh di puwede ring magkaroon ang asawa mo ng lalaking kaibigan na hindi niya itinuturing na lalaki.”
Napahawak ako sa bibig para hindi matawa.
Si Trish ang unang nagsalita.
“Tita, joke lang naman iyon.”
“Talaga?”
“Opo. Kasi parang magkapatid kami ni Miguel.”
Tumango si Mama Teresa.
“Magkapatid?”
“Opo.”
“Lalaki ka?”
Napakurap si Trish.
“Hindi po.”
“Ah. Babae ka pala.”
Biglang tumahimik ang mesa.
“Isang babae,” pagpapatuloy ni Mama Teresa, “na nagtatanong sa harap ng buntis na asawa ng ibang lalaki kung paano nito inaasikaso ang sexual needs niya.”
Dahan-dahan niyang nilapag ang tinidor.
“Hindi iyon pagiging prangka.”
“Ang tawag doon, walang boundaries.”
Namutla si Trish.
“Tita, hindi naman ganoon—”
“Kapag gusto mong espesyal ka dahil ‘tropa’ ka, pero gusto mo ring puwedeng magbiro na parang girlfriend, ano ka ba talaga?”
Hindi nakasagot si Trish.
Bago siya umalis, muli niya akong tinawag.
“Bye, sis-in-law.”
Sumilip si Mama Teresa mula sa sala.
“Hoy.”
Huminto si Trish.
“Bakit po?”
“Kung magkapatid kayo ng anak ko, huwag mong tawaging sis-in-law si Andrea.”
“Ano pong itatawag ko?”
Ngumiti ang biyenan ko.
“Tinatawag siyang ‘asawa’ ni Miguel.”
Itinuro niya ako.
“Eh di tawagin mo ring ‘asawa.’”
Halos tumakbo palabas si Trish.
Akala ko roon matatapos ang gulo.
Nagkamali ako.
Kinabukasan, alas-otso ng umaga, halos wala pa akong kain dahil sa pagsusuka nang biglang tumunog ang digital lock ng condo namin sa Mandaluyong.
Beep.
Bumukas ang pinto.
Pumasok si Trish dala ang dalawang supot ng beef pares at garlic rice.
“Gising na ba kayo?”
Diretso siyang nagpunta sa shoe cabinet.
At doon, mula sa pinakaloob na bahagi, kumuha siya ng isang pares ng kulay-abong tsinelas.
Nanigas ako.
Anim na buwan na akong nakatira roon.
Hindi ko pa nakita ang tsinelas na iyon.
Napansin ni Miguel ang mukha ko.
“Trish… paano ka nakapasok?”
“Fingerprint ko.”
Parang normal lang ang sagot niya.
“Hindi mo pa pala dine-delete?”
Dumiretso siya sa kusina at kumuha ng mangkok na parang bahay niya iyon.
Kumalat ang amoy ng bawang at mantika.
Napahawak ako sa bibig at tumakbo sa banyo.
Agad sinara ni Miguel ang mga supot.
“Hindi kaya ni Andrea ang amoy. Ilabas mo muna.”
Nakasimangot si Trish.
“Eh di huwag siyang kumain. Para sa iyo naman ito.”
Tumingin si Miguel sa kanya.
“Sa susunod, mag-message ka bago pumunta.”
Napahinto siya.
“Ha?”
“Magpaalam ka muna.”
“Seriously?”
“Oo.”
Tumawa siya nang malamig.
“Dati ikaw pa nagsabing bahay ko rin ito.”
“Dati iyon.”
Tahimik ang boses ni Miguel.
“May asawa na ako ngayon.”
“At hindi mo bahay ito.”
Parang sinampal ang mukha ni Trish.
Agad niya akong tiningnan.
“Kung may problema ka sa akin, Andrea, sana sinabi mo na lang. Hindi iyong pinapagitna mo si Miguel.”
Bago pa ako makasagot, malamig na sinabi ni Miguel:
“Huwag mo siyang sisihin.”
“Ako ang naglagay ng fingerprint mo noon.”
“At ako ang dapat nag-delete.”
Biglang tumunog ang doorbell.
Pagbukas ni Miguel ng pinto, naroon sina Mama Teresa at Tito Roberto.
May hawak na malaking insulated food container si Tito Roberto.
Pero hindi iyon ang unang napansin ko.
Sa likod nila ay nakatayo ang building security supervisor.
May hawak itong ilang pahina ng access records.
Pagkakita ni Mama Teresa kay Trish na suot ang kulay-abong tsinelas, unti-unting tumaas ang kilay niya.
Pagkatapos ay tumingin siya sa papel na hawak ng guard.
“Mabuti.”
Mahinahon niyang sinabi:
“Kompleto pala ang records.”
Nawala ang kulay sa mukha ni Trish.
Napalingon ako kay Miguel.
“Ano’ng records?”
Hindi sumagot si Mama Teresa.
Inabot niya sa akin ang unang pahina.
At nang makita ko ang mga petsa at oras kung kailan ginamit ang fingerprint ni Trish para pumasok sa condo namin…
Nanlamig ang buong katawan ko.
Dahil may mga entry roon na hindi ko kailanman nalaman.
At ang pinakahuli—
ay alas-dos y medya ng madaling-araw, noong wala si Miguel sa Maynila.
PARTE2
Hindi ko agad naintindihan ang nakikita ko.
Binasa ko ulit ang linya.
02:37 A.M. — Fingerprint User: Patricia Mendoza.
Tatlong linggo ang nakalipas.
Nasa Cebu noon si Miguel para sa isang three-day business conference.
At ako?
Natutulog akong mag-isa sa mismong condo na iyon.
Napahawak ako sa gilid ng mesa.
“Miguel…”
Lumapit siya sa akin.
“Hindi ko alam ito.”
“Talaga?”
Hindi galit ang boses ko.
Mas nakakatakot siguro dahil sobrang kalmado.
Tiningnan niya ang papel.
Kitang-kita kong namutla rin siya.
“Trish, bakit ka pumasok dito nang alas-dos ng umaga?”
Humalakhak si Trish, pero pilit.
“Ano ba kayo? Baka mali lang ang system.”
Sumagot ang security supervisor.
“Ma’am, hindi po.”
Ipinakita niya ang log.
“Recorded po ang fingerprint scan at door opening.”
“May CCTV rin sa elevator lobby.”
Biglang tumingin si Trish kay Mama Teresa.
“Tita, bakit ninyo ako iniimbestigahan?”
“Kasi kahapon pa lang, may kutob na ako.”
Diretsong sagot niya.
“Hindi normal na ang isang babaeng may sariling bahay ay may tsinelas, fingerprint access, at kabisado ang kitchen cabinets ng bahay ng lalaking may asawa na.”
Napabuntong-hininga si Tito Roberto.
“Teresa.”
“Ano?”
“Baka tumaas presyon mo.”
“Mas tataas kapag hindi ako pinagsalita.”
Tumahimik ulit siya.
Iyon na yata ang pinakamatalinong desisyon niya noong araw na iyon.
Nakaharap si Miguel kay Trish.
“Bakit ka pumasok noong wala ako?”
“May kukunin lang ako.”
“Ano?”
Hindi siya sumagot.
“Trish.”
“Lumang charger.”
Halos natawa si Mama Teresa.
“Alas-dos y medya?”
“Tita, may lakad ako noon. Napadaan lang.”
“At bakit hindi ka nag-message?”
“Nakalimutan ko.”
“Bakit hindi mo sinabi kay Andrea na papasok ka sa bahay niya habang tulog siya?”
Nanigas si Trish.
“Ano ba naman ’yan? Parang ginawa ninyo akong magnanakaw.”
Hindi na ako nakatiis.
“Hindi kita tinatawag na magnanakaw.”
Tiningnan ko siya.
“Tinatanong ko kung bakit pumasok ka sa bahay ko habang buntis akong natutulog mag-isa.”
Wala siyang maisagot.
Sinuri ko pa ang access log.
May labing-isang entry sa loob ng anim na buwan.
Anim doon, alam kong naroon si Miguel.
Tatlo, nasa trabaho ako.
Isa, nasa Laguna ako para bisitahin ang nanay ko.
At isa—
iyong alas-dos y medya.
“Bakit hindi mo sinabi sa akin na may access pa rin siya rito?” tanong ko kay Miguel.
Mariin niyang ipinikit ang mga mata.
“Akala ko dinelete ko na.”
“Akala mo?”
“Andrea, noong bachelor pa ako, madalas nandito ang barkada. Sina Carlo, Vince, Trish…”
“May fingerprint din sila?”
“Dati.”
“Pero nadelete mo sila?”
“Oo.”
“Siya lang ang naiwan?”
Natahimik siya.
At iyon mismo ang sagot.
Napangiti nang mapait si Trish.
“Kita mo? Nakalimutan lang niya.”
Lumingon siya sa akin.
“Hindi ibig sabihin special ako.”
Bago pa ako makasagot, si Mama Teresa na naman ang nagsalita.
“Pero kumilos kang parang special ka.”
Naglabas siya ng sariling cellphone.
“Hindi sana ako makikialam nang ganito kung marunong kang tumigil.”
May ipinakita siyang screenshot.
Group chat iyon.
Hindi ko kilala ang karamihan ng pangalan.
Pero malinaw ang profile picture ni Trish.
Isang kaibigan pala ni Mama Teresa ang ina ng isa sa mga babaeng naroon.
Sa screenshot, may litrato ng sala namin.
Pink velvet chaise lounge.
At caption ni Trish:
“May bagong reyna na sa bahay pero kabisado ko pa rin ang password.”
May kasunod na laughing emojis.
Nanigas ang panga ni Miguel.
“Trish…”
“Lumang joke lang iyon!”
Nag-swipe si Mama Teresa.
Isa pang screenshot.
Kuha noong kasal namin.
Ako at si Miguel sa altar.
Message ni Trish:
“Tingnan natin kung gaano katagal bago niya ma-realize na may mga bagay sa buhay ni Miguel na mas matagal pa kaysa sa marriage certificate niya.”
Biglang parang lumiit ang buong sala.
Hindi na ako nasaktan.
Nagalit na ako.
Hindi dahil mahal niya si Miguel.
Hindi ko alam kung mahal nga ba.
Kundi dahil malinaw na laro para sa kanya ang iparamdam sa akin na second place ako sa sarili kong kasal.
“Bakit?” tanong ni Miguel.
Mahina ang boses niya.
“Anong bakit?”
“Bakit kailangan mong gawin ito?”
Hindi agad sumagot si Trish.
Pagkatapos ay tumawa siya nang tuyot.
“Kasi nagbago ka.”
“Natural lang.”
“Hindi. Hindi normal ito.”
Namumuo ang luha sa mata niya.
“Noong wala pa siya, kapag tumawag ako, pupunta ka. Kapag kailangan kita, available ka.”
Itinuro niya ako.
“Pagkatapos dumating siya, biglang lahat may schedule. Lahat may boundaries. Lahat kailangan magpaalam.”
Napahawak ako sa tiyan ko.
Doon ko naintindihan.
Hindi niya kailangang maging kabit.
Hindi niya kailangang gustong agawin ang asawa ko.
Sapat nang gusto niyang manatili ang dating puwesto niya—
isang puwestong hindi na dapat umiiral kapag may asawa na ang isang tao.
At sa totoo lang, hindi lang siya ang may kasalanan.
Tumingin ako kay Miguel.
“Pinayagan mo itong mangyari.”
Napayuko siya.
“Andrea…”
“Bago tayo ikasal, ilang beses kong sinabi sa iyong uncomfortable ako sa jokes niya.”
“Alam ko.”
“Pero lagi mong sinasabi na ganoon lang siya.”
“Oo.”
“Kapag nagrereklamo ako, ako ang kailangang umintindi dahil sampung taon na kayong magkaibigan.”
Hindi siya sumagot.
“Hindi mo ako niloko.”
Huminga ako nang malalim.
“Pero ilang beses mo akong pinilit mag-adjust para hindi ma-offend ang ibang babae.”
Mas masakit pala iyon kapag sinasabi nang diretso.
Tahimik na yumuko si Miguel.
“Tama ka.”
Napatingin ako sa kanya.
Walang depensa.
Walang “pero.”
“Tama ka,” ulit niya.
“Akala ko dahil wala naman akong masamang intensyon, sapat na iyon.”
Huminga siya.
“Hindi pala.”
“Hindi sapat na alam kong kaibigan lang siya kung pinapayagan ko siyang bastusin ang boundaries ng asawa ko.”
Nagsimulang umiyak si Trish.
“So dahil lang buntis siya, itatapon mo na sampung taong friendship natin?”
Umiling si Miguel.
“Hindi dahil buntis siya.”
Tumingin siya sa akin.
“Dahil asawa ko siya.”
Pagkatapos ay hinarap niya si Trish.
“At hindi kita itinatapon.”
“Ikaw ang paulit-ulit na lumalampas sa linya.”
“Sinabihan kita kahapon.”
“Sinabihan ulit kita ngayon.”
“Pero imbes na respetuhin mo, si Andrea pa rin ang sinisisi mo.”
Lumapit siya sa digital lock.
Binuksan ang settings.
Sa harap naming lahat, dinelete niya ang fingerprint ni Trish.
Pagkatapos ay pinalitan niya ang master PIN.
Hindi roon natapos.
Tinawagan niya ang building administrator.
“Please remove Patricia Mendoza from my permanent visitor list.”
Napapikit si Trish.
“Miguel…”
“And please instruct security na kailangan niya ng confirmation mula sa amin bago papasukin.”
Pinatay niya ang tawag.
Tumulo ang luha ni Trish.
“Ganito na lang?”
Sumagot si Miguel.
“Ganito dapat noon pa.”
Kinuha ni Trish ang bag niya.
Bago lumabas, tumingin siya sa akin.
Akala ko hihingi siya ng tawad.
Hindi.
“Congratulations.”
Mapait siyang ngumiti.
“Nanalo ka.”
Doon ako unang natawa.
“Hindi kita kalaban.”
Natigilan siya.
“Hindi paligsahan ang marriage namin.”
“Kung pakiramdam mong natalo ka dahil natutong maglagay ng boundary ang asawa ko, baka ikaw mismo ang naglagay sa sarili mo sa maling posisyon.”
Wala na siyang naisagot.
Pagkalabas niya, bumagsak ang katahimikan.
Akala ko aalis na rin sina Mama Teresa.
Sa halip, nilapag niya ang insulated container sa mesa.
“Tinola.”
Tumingin ako sa kanya.
“Walang luya masyado. Sabi mo kahapon nasusuka ka.”
Hindi ko alam kung tatawa ako o iiyak.
“Mama…”
“Ano?”
“Salamat.”
Bigla siyang umiwas ng tingin.
“Huwag kang masanay.”
“Baka lumaki ulo mo.”
Napangiti ako.
Maya-maya, mahina kong sinabi:
“Akala ko ayaw mo sa akin.”
Mabilis ang sagot niya.
“Ayoko naman talaga sa taste mo sa kurtina.”
Napahalakhak si Tito Roberto.
Tinapunan niya ito ng masamang tingin.
“Pero asawa ka ng anak ko.”
Dagdag niya.
“At nanay ka ng apo ko.”
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin nang diretso.
“Hindi ibig sabihin noon kakampihan kita sa lahat.”
“Kapag mali ka, sasabihin kong mali ka.”
“Kapag mali ang anak ko, sasabihin ko ring mali siya.”
“At kapag may outsider na bastos sa marriage ninyo…”
Umayos siya ng upo.
“Bakit ako mananahimik?”
Hindi ako nakasagot.
Sa buong panahon ng pagsasama namin, iyon marahil ang unang pagkakataong nakita ko siyang hindi bilang biyenan.
Kundi bilang isang babaeng matagal nang kasal at alam kung gaano kahalaga ang respeto.
Nang gabing iyon, matagal kaming nag-usap ni Miguel.
Walang sigawan.
Walang dramatic na pag-alis.
Pero hindi ko rin agad sinabi na okay na ang lahat.
Humingi siya ng tawad.
Hindi lang sa nangyari kay Trish.
Kundi sa lahat ng pagkakataong tinawag niyang “selos” ang discomfort ko.
Sa lahat ng pagkakataong sinabi niyang “kilala ko na siya bago pa kita nakilala.”
Sinabi ko sa kanya:
“Hindi ko kailangan burahin mo ang buhay mo bago ako.”
“Kailangan ko lang maramdaman na kapag pinili mo akong pakasalan, marunong kang protektahan ang lugar na ibinigay mo sa akin.”
Tumango siya.
At mula noon, nagbago talaga.
Hindi siya naging kontrolado.
Hindi rin siya tumigil magkaroon ng mga kaibigang babae.
Pero naging malinaw ang hangganan.
Walang private jokes tungkol sa sex.
Walang biglaang pagpasok sa bahay.
Walang “special privilege” na kailangang tiisin ng asawa para lang mapatunayan na hindi siya insecure.
Makalipas ang limang buwan, ipinanganak ko ang anak naming babae.
Si Mama Teresa ang pinakamaingay sa ospital.
Sinabi niyang hawig sa kanya ang apo niya.
Sabi ko hawig sa akin.
Dalawang araw kaming nagtalo.
Sa ikatlong araw, bumili siya ng pink na baby blanket na halos kapareho ng nakakainis niyang chaise lounge.
“Hindi ko ipapagamit ’yan,” sabi ko.
“Bakit? Ang ganda.”
“Masakit sa mata.”
“Wala ka talagang taste.”
At doon ko na-realize—
bumalik na kami sa dati.
Nag-aaway tungkol sa kurtina.
Sa kulay.
Sa pagkain.
Sa kung sino ang kamukha ng bata.
Pero may isang bagay nang hindi ko kailanman pagdududahan.
Kapag may taong magtatangkang yurakan ang lugar ko sa pamilya niya—
si Mama Teresa mismo ang unang haharang sa pinto.
Mensahe sa mga mambabasa
Hindi lahat ng pagtataksil ay nagsisimula sa halik, lihim na hotel, o ibang relasyon. Minsan, nagsisimula ito sa paulit-ulit na pagbalewala sa nararamdaman ng partner at sa katagang, “Ganyan lang talaga siya.”
Ang tunay na respeto sa relasyon ay hindi tungkol sa pagbabawal magkaroon ng kaibigan. Tungkol ito sa pagkilala kung saan nagtatapos ang pagiging kaibigan at kung saan nagsisimula ang obligasyon mong protektahan ang taong pinili mong makasama sa buhay.
At kung mahal mo ang isang tao, hindi mo siya dapat piliting makipagkompetensya para sa lugar na dapat matagal mo nang malinaw na ibinigay sa kanya.
