LIMANG TAON MATAPOS NIYANG PILIING ILIGTAS ANG IBANG BABAE, MULING NAKITA NG PULIS ANG DATING ASAWA NIYA—AT SA HARAP NG LAHAT, NATUKLASAN NIYANG HINDI NA TOTOONG KAMAY ANG KANYANG HINAWAKAN
Habang tinatahi ko ang sugat sa tagiliran ni Captain Adrian Cortez, bigla niyang hinawakan ang pulsuhan ko.
“Mira?”
Limang taon kaming hindi nagkita matapos ang diborsiyo.
Ngunit bago pa ako makasagot, isang kutsilyo ang dumiretso sa kanang kamay ko.
Nagsimula ang kaguluhan nang magwala ang isang lalaking dinala sa emergency room ng San Gabriel Medical Center sa Quezon City.
Duguan ang noo nito at halatang wala sa sarili. Habang pinipigilan siya ng mga guwardiya, bigla siyang nakakuha ng surgical knife mula sa tray ng intern.
Sa loob lamang ng ilang segundo, sumigaw ang mga pasyente at nagsitakbuhan ang mga bantay.
Si Adrian, kahit may malalim na sugat sa tagiliran, ay agad na tumalon mula sa examination bed.
Hinablot niya ang braso ng lalaki at ibinagsak ito sa sahig.
Ngunit bago niya tuluyang nakontrol ang suspek, nakapagpumiglas ito at naihagis ang kutsilyo sa direksiyon ko.
Tumama ang talim sa aking kanang kamay.
Bumaon ito nang malalim.
“Mira!”
Parang nasira ang boses ni Adrian.
Tinadyakan niya palayo ang suspek saka tumakbo patungo sa akin.
Namumula ang mga mata niya habang nanginginig na hinawakan ang aking braso.
“Ang kamay mo! Diyos ko, Mira, huwag mong gagalawin!”
Tinabig ko siya gamit ang kaliwang kamay.
“Captain Cortez,” malamig kong sabi, “maling tao ang iniligtas mo.”
Natigilan siya.
Sa harap ng mga doktor, nars at pulis na nakapaligid sa amin, itinaas ko ang kaliwang kamay ko at hinawakan ang kanang pulsuhang may nakabaong kutsilyo.
Mahigpit ko itong pinilipit.
May mahinang tunog ng metal na kumalas.
Pagkatapos ay dahan-dahan kong inalis ang buong kamay mula sa aking braso.
Sunod-sunod ang napasinghap.
May isang intern na napasigaw.
Hawak ko sa kaliwang kamay ang prosthetic hand na tinagos ng kutsilyo.
Walang dugo.
Walang laman.
Pawang metal, silicone at mekanikal na dugtungan lamang.
Parang nawalan ng kulay ang mukha ni Adrian.
Nakatingin siya sa bakanteng manggas ng aking kanang braso, na para bang may multong bumangon mula sa nakaraan at sinakal siya.
“Mira…”
Bahagyang gumalaw ang labi niya.
Ngunit walang sumunod na salita.
Napaika siya at napakapit sa gilid ng kama.
Lumapit sa akin si Nurse Sophie Ramos, isa sa mga bagong nars sa emergency department.
“Doc Mira, may gasgas po kayo sa noo. Halika po, linisin natin.”
Dinala niya ako sa maliit na treatment room sa dulo ng hallway.
Habang pinapahiran niya ng antiseptic ang sugat ko, paulit-ulit siyang napapatingin sa bukas na pinto.
Naroon pa rin si Adrian.
Nakatayo sa labas, hindi gumagalaw.
Para siyang estatwang iniwan sa gitna ng bagyo.
“Doc…” mahinang sabi ni Sophie. “Nakakatakot po iyong itsura ni Captain Cortez kanina.”
Hindi ako sumagot.
“Namumula po talaga ang mga mata niya. Akala ko mananakit siya ng tao nang makita niyang tinamaan ang kamay ninyo.”
Nanatili akong nakatingin sa dingding.
Hindi alam ni Sophie na limang taon ko nang kabisado ang ganoong tingin.
Ang takot.
Ang pagsisisi.
At ang pagkukunwaring may pakialam pa siya kapag huli na ang lahat.
“Sa police headquarters po,” patuloy ni Sophie, “alam ng lahat na may malaking kasalanan siyang hindi mapatawad sa sarili.”
Bahagyang tumigil ang kamay niya.
“Dati raw po siyang hostage negotiator. Isa sa pinakamahusay. Pero limang taon na ang nakararaan, nagkamali raw siya sa isang rescue operation.”
Dahan-dahang dumampi ang bulak sa sugat ko.
“Dahil daw sa maling desisyon niya, halos maputol ang kanang braso ng asawa niya.”
Napahigpit ang hawak ko sa dugtungan ng prosthetic arm.
“Pagkatapos noon, kusang nagpalipat si Captain Cortez sa pinakamapanganib na anti-narcotics unit. Para raw po siyang nagpapakamatay sa bawat operasyon.”
Napabuntong-hininga si Sophie.
“Sabi ng mga kasama niya, hindi niya kayang makakita ng babaeng nasasaktan sa harap niya. Lalo na kapag kamay ang nasugatan.”
“Talaga?”
Napatingin sa akin si Sophie.
Napakalma ng boses ko kaya lalo siyang kinabahan.
“Sinabi rin ba niya sa inyo kung sino ang asawang iyon?”
Umiling siya.
Itinuon ko ang paningin sa lalaking nakatayo sa labas.
“Ang babaeng halos mawalan ng buhay dahil sa ‘pagkakamali’ niya…”
Itinaas ko ang putol kong kanang braso.
“Ako iyon.”
Nahulog ang hawak na cotton swab ni Sophie.
“K-kayo po ang dating asawa ni Captain Cortez?”
Tumango ako.
“Kung gayon, limang taon na ang nakararaan… dahil sa desisyon niya kaya kayo—”
Napapikit ako.
Sa isang iglap, bumalik ang amoy ng basang semento.
Ang madilim na abandonadong bodega sa Navotas.
Ang talim na nakadikit sa leeg ko.
At ang mukha ni Adrian sa kabilang dulo ng silid.
Dalawa kaming bihag noon.
Ako—ang asawa niya.
At si Ysa Vergara—ang babaeng lagi niyang ipinakikilalang kapatid lamang ng nasawi niyang kasamahan.
Nakatali kami sa magkaibang poste.
Sa likod namin ay nakatayo ang dalawang armadong lalaki.
“Isa lang ang puwedeng iligtas!” sigaw ng lider ng sindikato.
Nakatutok sa leeg ko ang bolo.
Isang katulad na patalim ang nakataas sa likod ni Ysa.
“Tumingin ka sa kanilang dalawa, Captain!”
Humahagulgol si Ysa.
“Adrian, natatakot ako! Huwag mo akong pababayaan!”
Hindi ako sumigaw.
Tinitigan ko lamang ang asawa ko.
Pitong taon kaming nagsama.
Alam niya kung paano ako matakot kahit hindi ako umiiyak.
Alam niya kung paano nanginginig ang daliri ko kapag pinipilit kong magpakatatag.
Alam niya ang ibig sabihin kapag tahimik akong nakatingin sa kanya.
Tulungan mo ako.
Piliin mo ako.
Umuwi tayo nang magkasama.
Ngunit ang mga mata ni Adrian ay lumipat mula sa akin patungo kay Ysa.
Parang tumigil ang oras.
Pagkatapos ay narinig ko ang basag niyang tinig.
“Bitawan ninyo siya.”
Napangiti ang kriminal.
“Sino?”
Huminga nang malalim si Adrian.
“Si Ysa.”
Sa sandaling iyon, may namatay sa loob ko bago pa man bumagsak ang bolo.
Kumawala si Ysa at tumakbo patungo kay Adrian.
Kasabay noon, mabilis na ibinaba ng lalaking nasa likod ko ang patalim.
Itinaas ko ang kanang braso para protektahan ang ulo ko.
Narinig ko ang malutong na pagkabali ng buto.
Pagkatapos ay sakit.
Mainit na dugong sumabog sa mukha ko.
Bumagsak ako sa sahig habang halos nakalaylay na lamang sa balat ang aking braso.
Sa lumalabong paningin ko, nakita kong sinalubong ni Adrian si Ysa.
Niyakap niya ito nang mahigpit.
“Ligtas ka na,” paulit-ulit niyang bulong. “Nandito ako. Hindi na kita pababayaan.”
Hindi siya lumingon sa akin.
Kahit minsan.
Hindi niya nakita kung paano ako gumapang palayo sa lalaking may hawak na bolo.
Hindi niya nakita kung paano ko pinisil ang sugat ko upang hindi tuluyang maubusan ng dugo.
Hindi niya nakita kung paano ako nawalan ng malay habang tinatawag sa isip ang pangalan niya.
Pagmulat ko sa ospital, wala na ang kanang kamay ko.
At ang unang taong dumalaw sa akin ay hindi ang asawa ko.
Isang abogado iyon.
Dala ang mga papeles ng diborsiyo na pinirmahan na ni Adrian.
“Sinasabing ginagawa niya ito para sa inyong kaligtasan,” sabi ng abogado.
Ngunit sa araw ding iyon, nakita ko sa telebisyon si Adrian sa labas ng police headquarters.
Nasa tabi niya si Ysa.
Hawak nito ang kanyang braso habang umiiyak sa harap ng media.
At hinayaan niya iyon.
Mula noon, hindi ko na siya kinausap.
Lumipat ako sa Cebu, tinapos ang espesyalidad ko sa trauma surgery at natutong gamitin ang kaliwang kamay sa lahat ng bagay.
Pagsusulat.
Pag-opera.
Pagkain.
At muling pagbuo sa sarili kong buhay.
“Sabi nila, nagkamali siya?”
Napatawa ako nang mahina.
Walang saya ang tunog.
“Hinding-hindi nagkamali si Adrian noong gabing iyon.”
Namilog ang mga mata ni Sophie.
Tumingin ako diretso sa lalaking nasa labas ng pinto.
“Alam na alam niya kung sino ang pinili niya.”
Biglang humakbang si Adrian papasok.
Maputla ang mukha niya, ngunit matalim ang tingin.
“Hindi, Mira.”
Paos ang kanyang tinig.
“Noong gabing iyon, hindi ako pumipili sa pagitan ninyo ni Ysa.”
Sandali siyang tumigil, saka inilabas mula sa bulsa ang isang lumang litrato ng abandonadong bodega.
Sa larawan, may pulang marka sa likod ng kinatatayuan ko.
“Pinipili ko kung aling bomba ang hahayaang sumabog.”
…
“Pinipili ko kung aling bomba ang hahayaang sumabog.”
Natahimik ang buong treatment room.
Hindi ko agad tinanggap ang larawang hawak ni Adrian.
Limang taon akong natutong mabuhay nang hindi naghahanap ng paliwanag mula sa kanya.
Ayokong wasakin ng isang litrato ang lahat ng pader na itinayo ko.
“Anong bomba?” tanong ni Sophie.
Lumapit si Adrian sa metal na mesa at inilapag ang larawan.
Kuha iyon mula sa body camera ng isa sa mga pulis sa rescue team.
Malabo ang larawan, ngunit malinaw ang dalawang pulang bilog na minarkahan sa sahig.
Isa sa likod ni Ysa.
Isa sa likod ko.
“May pressure-triggered explosives sa ilalim ng dalawang poste,” paliwanag niya. “Kapag sabay silang nabawasan ng bigat, parehong sasabog.”
Napatawa ako.
“Napakagandang kuwento.”
“Totoo iyon.”
“Kung totoo, bakit hindi mo sinabi sa akin?”
Hindi siya sumagot agad.
“Bakit hindi mo sinabi sa loob ng limang taon, Adrian?”
Namutla lalo ang kanyang mukha.
“Classified ang operasyon.”
“Hindi classified ang paghawak mo sa ibang babae habang duguan akong nakahandusay sa sahig.”
Napayuko siya.
Tumama ang mga salita ko sa kanya nang mas malalim kaysa sa sugat sa tagiliran niya.
“Hindi classified ang pagpapadala mo ng abogado imbes na ikaw mismo ang pumunta sa ospital.”
“Mira—”
“Hindi rin classified ang pagpirma mo sa divorce papers habang hindi ko pa kayang hawakan ang kutsara gamit ang kaliwang kamay.”
Nanginginig ang panga niya.
Sa wakas, umupo siya sa bakanteng silya.
Parang biglang nawala ang lakas sa malaking katawan niya.
“Akala ko patay ka na.”
Nanigas ako.
“Ano?”
“Noong pagsabog sa likod ng bodega, nawalan ng komunikasyon ang rescue team. Dinala ako sa ibang ospital dahil tinamaan ako ng shrapnel.”
Inangat niya ang laylayan ng kanyang kamiseta.
Sa ilalim ng bagong tahi ay may mahaba at lumang peklat sa kanyang tagiliran.
“Tatlong araw akong walang malay. Pagkagising ko, sinabi sa akin ng commander ko na hindi ka nakaligtas.”
“Sinong commander?”
“Colonel Salvador Vergara.”
Kumunot ang noo ko.
Pareho sila ng apelyido ni Ysa.
“Ang ama ni Ysa,” dugtong niya.
May malamig na pakiramdam na gumapang sa likod ko.
“Sinabi niyang sinunog ang bahagi ng bodega kung saan ka natagpuan. Sinabi niyang walang nakilalang katawan.”
“Pero buhay ako.”
“Alam ko na ngayon.”
Napapikit si Adrian.
“Pero noon, ipinakita niya sa akin ang wedding ring mo.”
Mula sa ilalim ng kanyang damit, inilabas niya ang manipis na kuwintas na may nakasabit na lumang singsing.
Nakilala ko iyon.
Ang singsing na nawala habang inooperahan ako.
“Limang taon mo iyong itinago?”
“Hindi ko kayang ilibing ka nang walang katawan.”
Nanatili akong tahimik.
Maraming beses kong naisip kung paano ko siya haharapin kapag muli kaming nagkita.
Inakala kong puro galit lamang ang mararamdaman ko.
Hindi ko inaasahang mas komplikado pala ang katotohanan.
“Paano ang divorce papers?” tanong ko.
“Hindi ako ang nagpadala.”
Agad kong tinawanan iyon.
“Pirma mo ang naroon.”
“Peke ang unang pirma.”
Tumingin siya sa akin.
“Nang malaman kong buhay ka makalipas ang dalawang buwan, pinuntahan kita sa ospital sa Cebu.”
Hindi ko napigilang mapakunot ang noo.
“Hindi ka pumunta roon.”
“Pumunta ako.”
“Sinungaling.”
“Hindi mo ako nakita dahil pinigilan ako ng tiyahin mo.”
Napaatras ako.
Ang tiyahin kong si Corazon ang nag-alaga sa akin pagkatapos ng insidente.
Siya rin ang nagsabing ayaw akong makita ni Adrian.
“Sinabi niyang ayaw mo nang marinig ang pangalan ko. Sinabi niyang sinusumpa mo ako at kapag lumapit ako, magpapakamatay ka.”
“Hindi ko sinabi iyon.”
“Alam ko na ngayon.”
Humawak siya sa gilid ng upuan.
“Pero noong panahong iyon, wasak ka. At naniwala akong ako ang dahilan. Kaya pinirmahan ko ang tunay na divorce papers.”
Hindi ako makapagsalita.
“Bakit ka naniwala agad?”
“Dahil karapat-dapat akong paniwalaan iyon.”
Puno ng pagkapoot sa sarili ang kanyang tinig.
“Kahit may bomba sa ilalim ng poste mo, kahit may dahilan ang pagpili ko kay Ysa, hindi ko naprotektahan ang braso mo. Hindi ako nakarating sa iyo. Hindi ko nakita ang pagbagsak mo.”
Tumingin siya sa prosthetic arm na nakapatong sa mesa.
“At iyon ang kasalanang hindi kayang burahin ng kahit anong paliwanag.”
Biglang tumunog ang telepono ni Adrian.
Tiningnan niya ang screen at agad na tumayo.
“Captain,” sabi ng boses sa kabilang linya, “nahuli na namin si Ysa Vergara.”
Nanigas ang mga daliri ko.
“Nasaan siya?”
“Sa lumang bahay ng ama niya sa Antipolo. May nakita kaming files tungkol sa hostage incident.”
Makalipas ang dalawang oras, nasa interrogation room kami ng police headquarters sa Camp Crame.
Hindi ko alam kung bakit ako sumama.
Marahil dahil sa unang pagkakataon matapos ang limang taon, gusto kong marinig ang buong katotohanan mula sa mismong taong nasa gitna nito.
Nakaupo si Ysa sa kabilang panig ng salamin.
Hindi na siya ang umiiyak at mahinang babaeng naaalala ko.
Maayos ang buhok niya, tuwid ang likod at malamig ang mga mata.
Nang pumasok ako sa silid, ngumiti siya.
“Ang tagal mong bumalik, Mira.”
“Alam mong buhay ako.”
“Simula pa noong una.”
Napahigpit ang kamao ni Adrian.
“Bakit?”
Tumingin si Ysa sa kanya.
Doon lamang nagbago ang ekspresyon niya.
“Dahil sa kanya.”
Marahang itinuro niya si Adrian.
“Mula pagkabata, siya na ang gusto ko. Pero kahit anong gawin ko, ikaw ang pinili niya.”
Napatawa ako nang mapait.
“Pinili niya ako? Nakakatuwang marinig iyon mula sa babaeng niyakap niya habang pinapatay ako.”
“Dapat talaga hindi ka nakaligtas.”
Napahawak si Adrian sa mesa.
“Ano ang sinabi mo?”
Hindi kumurap si Ysa.
“Ang kidnapping ay hindi simpleng operasyon ng sindikato. Kami ni Papa ang nagbigay ng ruta ng sasakyan ninyo.”
Parang bumagsak ang buong silid.
“Si Colonel Vergara ang kasabwat?” tanong ng imbestigador.
“Siya ang utak.”
Sinandal ni Ysa ang likod sa upuan.
“Nalalapit nang matuklasan ni Mira na nawawala ang milyun-milyong pisong pondo sa police medical procurement. Bilang trauma specialist na consultant ng pulisya, nakita niya ang mga pekeng invoice.”
Naalala ko ang mga dokumentong sinuri ko ilang linggo bago ang kidnapping.
Mga gamot na binili umano sa halagang halos tatlong beses ng tunay na presyo.
Isang report na hindi ko natapos.
“Gusto ng ama mong patahimikin ako.”
“At gusto kong mawala ka.”
Napangiti siya.
“Pareho kaming may dahilan.”
“Ang mga bomba?” tanong ni Adrian.
“Totoo.”
Saglit siyang tumingin sa kanya na tila nasisiyahan sa sakit nito.
“Pero hindi parehong aktibo.”
Naramdaman kong nanlamig ang aking batok.
“Ang bomba sa ilalim ni Ysa ay peke,” sabi ng imbestigador matapos buksan ang report.
“Tanging bomba sa ilalim ni Dr. Alonzo ang totoong may explosive charge.”
Napalingon ako kay Adrian.
Nawalan siya ng kulay.
“Ibig sabihin…” bulong niya.
“Anuman ang pinili mo,” sabi ni Ysa, “si Mira talaga ang target.”
“Bakit hindi sumabog?” tanong ko.
“Dahil nagkaproblema ang detonator.”
Umismid siya.
“Kaya inutusan ni Papa ang tauhan niyang putulin na lang ang leeg mo. Minalas lang kami dahil braso mo ang tumama.”
Biglang sumugod si Adrian sa kanya.
Dalawang pulis ang pumigil sa kanya bago niya maabot si Ysa.
“Papatayin kita!”
“Adrian!” sigaw ko.
Napahinto siya.
Habol ang hininga, lumingon siya sa akin.
Sa unang pagkakataon, nakita ko hindi ang mahusay na kapitan o ang malamig kong dating asawa.
Nakita ko ang lalaking limang taon nang nilalamon ng isang kasalanang sadyang ipinasan sa kanya.
Ngunit hindi ibig sabihin noon na burado na ang lahat.
“Lumabas ka,” sabi ko.
“Mira—”
“Kailangan kong kausapin siya nang kami lamang.”
Pagkalabas ng mga lalaki, naiwan kami ni Ysa sa interrogation room.
“Masaya ka ba?” tanong ko.
Bahagyang nag-angat siya ng kilay.
“Dahil nasira kami? Dahil nawalan ako ng kamay?”
Hindi siya sumagot.
“Akala mo ba kapag nawala ako, mamahalin ka niya?”
Nawala ang ngiti niya.
“Pinili niya ako noong gabing iyon.”
“Dahil inakala niyang may bomba sa ilalim mo.”
“Pero niyakap niya ako.”
“Dahil takot kang mamatay.”
“Iniwan ka niya.”
“Oo.”
Tumango ako.
“At iyon ang bahagi ng kasalanan niya na hindi mo kailangang ipaalala sa akin.”
Tumayo ako.
“Pero huwag mong pagkakamalang pag-ibig ang panlilinlang. Hindi ka niya pinili. Ginamit ka ng sarili mong ama at ginamit mo naman ang pagmamahal niya sa namatay mong kapatid.”
Nanginig ang labi niya.
“Wala kang alam.”
“Alam kong sa loob ng limang taon, kahit malaya kang lumapit sa kanya, hindi ka pa rin niya minahal.”
Bumagsak ang katahimikan.
Iyon ang unang pagkakataong nakita kong nasaktan si Ysa.
Hindi dahil sa pagkahuli.
Kundi dahil sa katotohanang matagal niyang tinatakasan.
Nang lumabas ako, nakatayo si Adrian sa hallway.
May dugo na namang tumatagos sa kanyang benda.
“Bumalik ka sa ospital,” sabi ko.
“Kapag sinabi mong patawarin kita, pupunta ako.”
Tumingin ako sa kanya.
“Hindi ganoon ang pagpapatawad.”
Namutla siya.
“Hindi ko alam kung mapapatawad kita.”
Tumango siya nang dahan-dahan.
“Naiintindihan ko.”
“Hindi, Adrian. Sa tingin ko ngayon mo pa lamang sisimulang unawain.”
Lumapit ako.
“Niloko tayo ni Ysa. Ginamit tayo ng ama niya. Pero sa araw na nalaman mong buhay ako, pinili mong maniwala sa ibang tao kaysa hanapin ako at kausapin nang harapan.”
Napayuko siya.
“Ginawa mong desisyon para sa akin ang paglayo mo. Akala mo sakripisyo iyon. Pero ang totoo, duwag ka.”
“Alam ko.”
“Hindi sapat ang pagsisisi.”
“Alam ko rin.”
Itinaas niya ang tingin.
“Hindi ako hihingi ng pagkakataong bumalik sa dati. Wala nang dating babalikan.”
Namasa ang kanyang mga mata.
“Pero hihingi ako ng pagkakataong ayusin ang katotohanan. Ilalabas ko ang lahat ng ebidensiya. Lilinisin ko ang pangalan mo. At tatanggapin ko kung ano man ang piliin mo pagkatapos.”
Sa mga sumunod na buwan, lumabas sa imbestigasyon ang malawak na korapsiyon ni Colonel Vergara.
Mga pekeng medical contract.
Mga proteksiyon sa drug syndicate.
Mga kasong pinatahimik kapalit ng milyon-milyong piso.
Nadakip siya habang nagtatangkang tumakas patungong Davao.
Tumestigo si Adrian laban sa dati niyang commander kahit alam niyang masisira nito ang karera niya at ilalantad ang pagkukulang ng buong police unit.
Si Ysa naman ay nahatulan sa kidnapping, attempted murder at conspiracy.
Muling binuksan ang kaso ko.
Sa unang pagkakataon, hindi na nakasulat sa rekord na nasugatan ako dahil sa isang “failed negotiation.”
Nakasulat na ang totoo.
Ako ang target ng planadong pagpatay dahil tumanggi akong manahimik tungkol sa korapsiyon.
Isang taon matapos ang aming muling pagkikita, inimbitahan akong magsalita sa graduation ng mga bagong trauma surgeons sa San Gabriel Medical Center.
Pagkatapos ng programa, nakita ko si Adrian sa pinakadulong bahagi ng auditorium.
Wala na siyang uniporme.
Nagbitiw siya sa serbisyo matapos ang kaso at nagsimulang magtrabaho bilang trainer para sa hostage-response teams.
Hindi siya lumapit agad.
Hinintay niyang ako ang tumingin sa kanya.
“Kumusta ang kamay?” tanong niya.
Itinaas ko ang bago kong prosthetic arm.
“Mas maganda na. May mas sensitibong grip at kaya nang humawak ng surgical instruments.”
Ngumiti siya.
Hindi iyong dating tiwala at palalong ngiti.
Mahina lamang.
Maingat.
“Masaya ako para sa iyo.”
Tumango ako.
“Adrian.”
Huminto siya.
“Hindi ko nakakalimutan ang gabing iyon.”
Nawala ang ngiti niya.
“Hindi ko rin hinihingi iyon.”
“Pero hindi ko na rin gustong dalhin ang galit habang buhay.”
Dahan-dahan siyang huminga.
“Pinapatawad mo na ba ako?”
Tumingin ako sa kanang kamay kong gawa sa metal at silicone.
Pagkatapos ay sa lalaking minsang nangakong hahawakan iyon habang buhay, ngunit nabigong gawin iyon sa oras na kailangan ko siya.
“Pinapatawad kita para makalaya ako,” sabi ko. “Hindi para bumalik tayo.”
Pumikit siya sandali.
Nang muling dumilat, may luha sa gilid ng kanyang mata.
“Salamat.”
Tumalikod ako upang umalis.
Ngunit bago ako tuluyang makalayo, narinig ko ang boses niya.
“Mira, kahit hindi na ako bahagi ng kinabukasan mo, ipinagmamalaki kitang nabuhay.”
Hindi ako lumingon.
Ngunit sa unang pagkakataon matapos ang limang taon, hindi na masakit marinig ang pangalan ko mula sa kanyang bibig.
Lumabas ako ng auditorium habang sinisikatan ng araw ang aking prosthetic hand.
Hindi na iyon tanda lamang ng gabing may nawala sa akin.
Patunay iyon na kahit may bahagi ng katawan, pag-ibig o buhay na sapilitang kinuha, kaya pa ring bumangon ng isang tao nang mas matatag kaysa dati.
Minsan, ang pagpapatawad ay hindi nangangahulugang pagbibigay ng ikalawang pagkakataon sa taong sumira sa atin. Maaari rin itong mangahulugang pinipili nating huwag nang hayaang ang ginawa nila ang kumontrol sa natitirang bahagi ng ating buhay.
