Dinala ng Asawa Ko ang Buong Pamilya Niya sa Mana Kong Mansiyon at Hinati-Hati ang mga Kuwarto—Ngunit Anim na Salita Ko ang Nagpabago sa Lahat
Pagpasok ko sa sarili kong bahay, labindalawang pares ng sapatos ang sumalubong sa akin.
Nasa kamay ng asawa ko ang lahat ng duplicate keys.
At habang pinaghahatian ng pamilya niya ang bawat palapag ng mansiyong minana ko, may isang babaeng nakasuot ng nawawala kong pearl bracelet.
Hindi pa nila alam—anim na salita lang ang kailangan kong sabihin para mawalan silang lahat ng matitirhan.
“Ma, sa inyo ni Papa ang master bedroom sa second floor. Mas maliwanag doon at may sariling balcony.”
Mula sa foyer, tahimik kong pinakinggan ang asawa kong si Marco Villareal habang nakatayo siya sa harap ng fireplace.
Sa kamay niya ay nakasabit ang isang bungkos ng susi. Bawat isa ay may maliit na brass tag.
Master bedroom.
Guest suite.
Library.
Basement.
Para siyang ahente ng real estate na naglilibot sa mga bagong may-ari.
“Kuya Dennis, sa inyo ni Ate Grace ang guest suite,” patuloy niya. “Malapit sa international school ng mga bata.”
Tumawa ang bayaw kong si Dennis habang may hawak na bote ng alak.
“Maganda rito, bro. Tahimik. Mas okay kaysa sa condo namin sa Pasig.”
“Si Carla naman,” sabi ni Marco, “puwedeng gamitin ang entertainment room sa baba. Malaki iyon. Konting renovation lang, parang studio apartment na.”
Si Carla, ang bunsong kapatid niya, ay agad pumalakpak.
“May sariling entrance ba?”
“Meron. At may maliit na pantry.”
Hindi ako gumalaw.
Tiningnan ko muna ang sahig.
Ang tsinelas ko ay sinipa sa gilid ng shoe cabinet. Sa ibabaw ng bagong linis na marble tiles, nakahilera ang mga sapatos ng mga taong hindi ko inimbitahan.
Pinakamatingkad ang isang pares ng pulang takong.
May sariwang putik pa sa ilalim.
Katatapos lamang lagyan ng puting pebbles ang harap ng bahay noong umaga.
Ibinaba ko ang bag ko sa console table.
Wala ni isa sa kanila ang nakapansin.
Abala sila sa paghahati ng bahay ko.
“At iyong third floor?” tanong ng isang babae.
Doon ako tuluyang napatingin.
Nakatayo siya malapit kay Marco. Beige ang suot niyang knitted dress at nakalugay ang mahaba niyang buhok.
Sa pulso niya ay naroon ang pearl bracelet na isang buwan ko nang hinahanap.
Regalo iyon ng yumao kong ina noong kasal namin.
“Mag-o-online classes na si Nathan next year,” sabi ng babae. “Tahimik sa third floor. Puwede bang gawing study room?”
Ngumiti si Marco sa kanya.
“Of course, Liza. Hindi naman ginagamit ni Andrea ang library.”
Andrea.
Ako iyon.
At sa sarili kong bahay, parang ako pa ang bisita.
“Marco.”
Biglang tumahimik ang sala.
Lumingon siya sa akin.
Saglit na nawala ang ngiti niya, ngunit mabilis din niyang ibinalik.
“Oh, nandito ka na pala. Sakto. Inaayos lang namin kung saan puwedeng manatili ang lahat.”
Manatili.
Hindi bumisita.
Hindi magbakasyon.
Manatili.
Ang biyenan kong si Teresita ang unang lumapit. Nakaupo siya sa sofa habang karga ang maliit niyang aso.
“Halika, Andrea. Huwag kang nakasimangot. Pamilya naman tayo. Hindi habambuhay kami rito.”
Tumalon mula sa kandungan niya ang aso at tumakbo sa handmade carpet sa gitna ng sala.
May putik ang mga paa nito.
Nanlamig ang mga daliri ko.
Ang carpet na iyon ay minana ko sa lola ko. Mahigit pitumpung taon na iyon sa pamilya namin.
Hindi ko tiningnan si Teresita.
Tiningnan ko ang mga susi sa kamay ni Marco.
Lumapit ako at hinugot ang isang susi.
“Kanino ang sulat-kamay na ito?”
Napakunot-noo siya.
“Ano?”
Ipinakita ko ang brass tag.
“Ang mga label.”
Lumapit ang babaeng tinawag niyang Liza.
“Ako ang nagsulat. Huwag kang mag-isip ng masama. Tinulungan ko lang si Marco para hindi malito ang lahat.”
Marco.
Hindi Kuya Marco.
Hindi Mr. Villareal.
Marco.
Napakadalang marinig sa bibig ng estranghero ang pangalan ng asawa ko nang ganoon kalambing.
Ibinalik ko ang susi sa palad niya.
“Kailan naging Villareal ang apelyido ng bahay na ito?”
Parang may biglang humigop ng hangin sa buong silid.
Nawala ang ngiti ni Teresita.
Humigpit ang panga ni Marco.
“Andrea, huwag kang gumawa ng eksena.”
“Mali ba ang tanong ko?”
“Mag-asawa tayo. Kahit nakapangalan sa iyo ang bahay, conjugal property pa rin ito.”
Tinitigan ko siya.
“Talaga ba?”
Bahagya siyang natigilan.
“Nagbibigay lang ako ng praktikal na solusyon. Alam mong ibebenta na ang inuupahan nina Mama. Si Kuya naman may problema sa mortgage. Si Carla nawalan ng trabaho.”
“At si Liza?”
Hindi agad siya nakasagot.
Si Liza ang sumingit.
“Ako ang tutor ni Nathan. Magkaibigan din kami ni Carla. Sabi ni Marco, puwede muna akong tumulong sa pag-aayos ng bahay.”
Tiningnan ko ang bracelet sa pulso niya.
“Kasama ba sa pag-aayos ang pagsuot ng alahas ko?”
Napatingin ang lahat sa kanyang kamay.
Biglang namutla si Liza.
“Akala ko kay Carla ito.”
“Akin iyan,” malamig kong sabi.
“Baka naiwan mo sa condo natin,” mabilis na sabi ni Marco. “Nakita lang siguro ni Liza.”
“Sa condo natin?”
Dahan-dahan akong ngumiti.
“Isang buwan nang hindi ako pumupunta sa condo dahil dito ako nakatira.”
Mas lalong tumahimik ang lahat.
Lumabas si Dennis mula sa wine room, hawak pa rin ang isang bote.
Napansin ko ang blue ribbon sa leeg nito.
Mouton Rothschild 1998.
Huling regalong binili ng ama ko bago siya namatay.
“Kuya Dennis,” sabi ko. “Saan mo nakuha iyan?”
Napatigil siya.
“Pinabuksan ni Marco.”
Hindi kumurap si Marco.
“Alak lang iyan. Huwag mong gawing malaking bagay.”
“Hindi ko pinapalaki,” sagot ko. “Tinatandaan ko lang.”
Kinuha ko ang cellphone ko at binuksan ang mensahe ng kasambahay.
12:04 p.m.
Ma’am Andrea, dumating po si Sir Marco kasama ang maraming tao. May locksmith din po. Sabi niya, magpapalit daw ng ilang lock.
Napalitan na ang lock.
Kaya pala may bago siyang duplicate keys.
Tumingin ako sa paligid.
May mga maleta sa tabi ng hagdan.
May kahon ng laruan sa hallway.
May dog cage sa likod ng sofa.
Hindi ito biglaang pagbisita.
Plano nila ito.
“Marco,” sabi ko. “Ilang araw mo itong inihanda?”
“Hindi mo kailangang malaman ang lahat.”
Natawa ako nang mahina.
“Sa bahay ko?”
“Sa bahay natin,” madiin niyang sagot.
Tumayo si Teresita.
“Andrea, huwag mong ipahiya ang anak ko. Sampung taon ka nang asawa ni Marco. Kung hindi dahil sa kanya, sino ang mag-aasikaso sa negosyo at mga ari-arian mo?”
“Ako.”
“Hindi mo kaya lahat mag-isa.”
“Tingnan natin.”
Napatingin si Teresita sa iba.
“Ang yabang talaga. Dahil lang minana niya ang bahay sa ama niya, tingin niya mas mataas siya sa atin.”
Tumingin ako sa maliit na aso na kinakagat ang fringe ng carpet.
“Mrs. Villareal, pakikarga muna ang aso ninyo.”
Nanlaki ang mga mata niya.
“Ano’ng tawag mo sa akin?”
“Mrs. Villareal.”
Namula ang mukha niya.
“Nanay mo ako!”
“Hindi na.”
Tumayo nang tuwid si Marco.
“Andrea!”
Hindi ko siya pinansin.
Lumapit ako sa coffee table at pinulot ang puting tasa na natumba.
May pulang marka ng lipstick sa rim.
Kaparehong kulay ng pulang sapatos sa foyer.
Hindi iyon tasa namin.
Personal mug iyon na may maliit na letrang L sa ilalim.
Tumingin ako kay Liza.
Pagkatapos ay kay Marco.
“Gaano ka na katagal natutulog dito?”
Napasinghap si Carla.
Namutla si Liza.
“Hindi mo puwedeng akusahan—”
“Hindi ako nag-aakusa,” putol ko. “Nagtatanong ako.”
Lumapit sa akin si Marco at hinawakan ang braso ko.
“Pumasok tayo sa opisina. Mag-usap tayo nang pribado.”
Tinanggal ko ang kamay niya.
“Wala nang pribadong pag-uusap.”
Mula sa bulsa ng coat ko, inilabas ko ang isang maliit na black remote.
Doon lamang siya tunay na natakot.
“Ano iyan?”
Pinindot ko ang button.
Agad na tumunog ang electronic locks sa buong bahay.
Click.
Click.
Click.
Nagsara ang mga interior access doors.
Namatay ang ilaw sa wine room at basement corridor.
Biglang umilaw ang security panel sa foyer.
“Anong ginawa mo?” sigaw ni Marco.
Tiningnan ko silang lahat.
Pagkatapos ay sinabi ko ang anim na salitang matagal ko nang inihanda.
“Hindi na kayo puwedeng manatili rito.”
Tumawa si Marco, ngunit nanginginig ang boses niya.
“Hindi mo kami mapapaalis. Asawa mo ako.”
“Hindi na magtatagal.”
Inilapag ko sa mesa ang isang brown envelope.
Sa ibabaw nito ay nakasulat ang pangalan niya.
Humakbang siya palapit at binuksan iyon.
Habang binabasa niya ang unang pahina, tuluyang nawala ang kulay sa kanyang mukha.
Dahil hindi lamang divorce petition ang laman ng sobre.
Kalakip nito ang kopya ng CCTV footage, bank transfers, at isang dokumentong nagpapatunay na tatlong buwan na niyang sinusubukang isanla ang mansiyon ko.
Ngunit nang ibaling niya ang tingin sa huling pahina, napaatras siya.
“Hindi ito totoo,” bulong niya.
Ngumiti ako.
“Totoo iyan, Marco.”
At bago pa siya makapagsalita, bumukas ang pangunahing pinto.
Pumasok ang dalawang abogado, isang sheriff, at ang taong pinakakinatatakutan ng asawa ko.
Ang totoong may-ari ng kumpanyang matagal na niyang ninanakawan.
PARTE2

Napaatras si Marco nang makita ang lalaking pumasok sa likod ng dalawang abogado.
Si Attorney Salvador Reyes ay nasa edad sitenta, ngunit tuwid pa rin ang tindig. Hawak niya ang isang itim na tungkod at suot ang parehong tahimik na ekspresyong nakikita ko sa kanya tuwing may taong nagsisinungaling sa harap niya.
Hindi siya basta abogado ng pamilya namin.
Siya ang trustee ng estate ng ama ko.
At siya rin ang chairman ng Reyes-Velasco Holdings—ang kumpanyang inaakalang kontrolado ni Marco sa loob ng tatlong taon.
“Good afternoon,” sabi ni Attorney Reyes. “Mukhang nagsimula na kayo nang wala kami.”
Napakapit si Marco sa divorce papers.
“Ano’ng ginagawa ninyo rito?”
“Trabaho ko,” sagot ng matanda. “Pinoprotektahan ko ang ari-arian ng tunay na benepisyaryo.”
Tumingin si Teresita sa akin.
“Ano’ng benepisyaryo? Bahay lang naman ito ng mag-asawa!”
Umupo ako sa dulo ng sofa.
“Hindi ito conjugal property.”
“Imposible!” sigaw ni Marco. “Nakuha mo ito habang kasal tayo!”
Binuksan ng isa sa mga abogado ang dalang folder.
“Ang mansiyon ay pag-aari ng Velasco Family Trust,” paliwanag niya. “Si Mrs. Andrea Velasco-Villareal ay may exclusive lifetime residential rights. Hindi ito maaaring ibenta, isangla, ilipat, o gamitin bilang collateral nang walang pahintulot ng trustee.”
Tumingin ako kay Marco.
“Ang pahintulot na hindi mo kailanman nakuha.”
Mahigpit niyang hinawakan ang papel.
“Sinabi mo sa akin na minana mo ito.”
“Minana ko ang karapatang tumira rito. Hindi ang karapatang ipamigay ito sa pamilya mo.”
Biglang sumingit si Dennis.
“Hindi naman namin hinihingi ang titulo! Makikitira lang kami.”
Lumingon sa kanya ang sheriff.
“May dala kayong mga gamit, pinalitan ninyo ang locks, at naglabas kayo ng mga gamit mula sa wine cellar nang walang pahintulot ng legal occupant.”
Mabilis na ibinalik ni Dennis ang bote sa mesa.
“Hindi ko pa naman binuksan.”
“Hindi iyon ang punto,” sabi ko.
Lumapit si Liza kay Marco.
“Sabihin mong may permiso tayo.”
Hindi gumalaw si Marco.
At doon ko nakita ang katotohanan sa mukha niya.
Hindi na niya iniisip ang pamilya niya.
Iniisip niya ang sarili niyang kaligtasan.
“Marco,” sabi ko, “sabihin mo sa kanila kung bakit kailangan mong ilipat dito ang buong pamilya mo.”
Tahimik siya.
Kaya ako na ang nagsalita.
“Dahil wala na ang bahay ng mga magulang mo.”
Napalingon si Teresita sa anak niya.
“Ano?”
“Na-foreclose na ang bahay ninyo dalawang linggo na ang nakalipas.”
“Sinabi mong may extension tayo!”
“Ma—”
“At ang condo nina Dennis,” pagpapatuloy ko, “nasa final demand na rin. May utang siyang halos labindalawang milyong piso.”
Nalaglag ang panga ni Grace.
“Dennis?”
“Huwag kang maniwala sa kanya!”
Inilapag ng abogado ang mga kopya ng loan statements sa mesa.
“Ang ilan sa mga loan ay ginagarantiyahan ni Mr. Marco Villareal gamit ang corporate funds.”
Humakbang si Dennis patungo sa kapatid.
“Sinabi mong legal ang lahat!”
“Tumahimik ka!”
Nagsimulang magtaasan ang boses sa loob ng sala.
Ngunit si Liza ang pinakatahimik.
Dahan-dahan niyang tinanggal ang bracelet sa pulso at inilapag iyon sa mesa.
“Hindi ko alam ang tungkol dito.”
“Alin?” tanong ko. “Sa mortgage fraud? Sa nawawalang pera? O sa asawa niyang hindi naman talaga makakapagbigay sa iyo ng bahay?”
Napakagat siya sa labi.
Sumugod si Marco sa akin.
“Tumigil ka na!”
Humakbang sa pagitan namin ang sheriff.
“Sir, manatili kayo sa puwesto.”
Nanginginig ang buong katawan ni Marco.
“Ginawa ko ang lahat para sa pamilyang ito!”
“Anong pamilya?” tanong ko. “Ako ba? O sila?”
Itinuro ko ang mga maleta, dog cage, wine bottle, at kahon ng mga gamit.
“Tatlong buwan ka nang kumukuha ng pera mula sa kumpanya. Anim na buwan ka nang nagbabayad ng condo na hindi ko alam. Isang taon mo nang sinasabing bagsak ang negosyo natin, pero milyon-milyon ang napupunta sa account ni Liza.”
Napasigaw si Teresita.
“Anong account?”
Tumingin si Marco kay Liza.
Doon ko nakita ang unang bitak sa pagitan nila.
“Hindi sa akin ang account,” sabi ni Liza. “Kay Nathan iyon.”
“Si Nathan?” tanong ni Carla. “Anak mo?”
Tahimik na tumulo ang luha ni Liza.
“Anak namin ni Marco.”
Parang sumabog ang buong silid.
Napahawak si Teresita sa dibdib.
Si Grace ay napaupo.
Si Dennis ay napamura.
Ako lamang ang hindi nagulat.
Dahil dalawang linggo ko nang alam.
May nakita akong birth certificate sa cloud storage ni Marco. Nakalagay doon na siya ang ama ni Nathan, walong taong gulang.
Ibig sabihin, nagsimula ang relasyon nila bago pa kami ikasal.
“Ipinakilala mo sa akin si Nathan bilang inaanak mo,” sabi ko.
Hindi makatingin sa akin si Marco.
“Komplikado ang sitwasyon.”
“Hindi. Simple lang.”
Tumayo ako.
“Nagsinungaling ka sa akin sa loob ng sampung taon.”
“Hindi kita iniwan!”
“Dahil kailangan mo ang pangalan ko, ang kumpanya ko, at ang access mo sa pera.”
“Minahal kita.”
“Minahal mo ang buhay na nakukuha mo sa akin.”
Sumingit si Liza, umiiyak na.
“Sinabi niyang makikipaghiwalay siya. Sinabi niyang sa kanya mapupunta ang bahay.”
Napatawa ako, ngunit walang saya.
“Kaya nagsukat ka na ng mga kuwarto?”
“Hindi ko alam na hindi kanya ang mansiyon.”
“Pero alam mong may asawa siya.”
Hindi siya nakasagot.
Hinampas ni Teresita ang balikat ng anak.
“Walanghiya ka! Paano mo nagawa ito? At bakit mo kami isinama rito kung wala ka palang karapatan?”
Nilingon siya ni Marco, puno ng galit.
“Dahil kayo ang dahilan kung bakit ako nabaon sa utang!”
Nanlaki ang mga mata niya.
“Ano?”
“Lahat kayo may hinihingi! Bahay, negosyo, tuition, kotse, pambayad sa utang! Ako lagi ang taga-ayos!”
“Hindi namin sinabing magnakaw ka!”
“Pero tinanggap ninyo ang pera!”
Natahimik ang lahat.
At iyon ang pinakamasakit na katotohanan.
Hindi man nila alam kung saan nanggaling ang bawat piso, walang isa sa kanila ang nagtanong kung paano kayang pondohan ni Marco ang luho nilang lahat.
Basta dumating ang pera, tinanggap nila.
Lumapit si Attorney Reyes sa gitna.
“May natitira pang usapin.”
Inilabas niya ang huling dokumento.
“Sa loob ng tatlong taon, gumamit si Mr. Villareal ng forged board resolutions para mailipat ang mahigit apatnapu’t walong milyong piso mula sa kumpanya.”
Namutla si Marco.
“Hindi ninyo mapapatunayan iyan.”
“Naibigay na namin sa NBI ang original audit logs,” sagot ni Attorney Reyes. “Kasama ang digital signatures at CCTV footage mula sa opisina.”
Biglang tumakbo si Marco patungo sa hallway.
Ngunit hindi siya nakalayo.
Dalawang NBI agent ang naghihintay sa labas.
Pinosasan siya sa mismong foyer kung saan nakahilera ang sapatos ng pamilya niya.
“Hindi mo puwedeng gawin ito sa akin!” sigaw niya habang inilalabas siya. “Asawa kita!”
Lumapit ako hanggang sa pintuan.
“Eksakto. Kaya alam ko kung gaano ka kadelikado kapag hinayaan kitang manatili.”
Tumingin siya sa akin na parang ngayon lamang niya ako nakilala.
“Wala kang puso.”
“Meron.”
Huminga ako nang malalim.
“Kaya ko pinoprotektahan ang sarili ko.”
Nang maisakay siya sa sasakyan, nagsimulang mag-empake ang pamilya niya.
Wala nang nagtatalo tungkol sa mga kuwarto.
Si Dennis ang unang umalis, bitbit ang dalawang bag habang pinapagalitan siya ng asawa niya tungkol sa utang.
Sumunod si Carla, tahimik at namumugto ang mga mata.
Kinalong ni Teresita ang aso niya bago humarap sa akin.
“Wala kaming matutuluyan ngayong gabi.”
“May hotel sa kanto.”
“Pamilya mo rin kami.”
“Hinding-hindi ninyo ako itinuring na pamilya.”
“Dahil lang sa pagkakamali ni Marco, pati kami pinarurusahan mo?”
“Hindi ko kayo pinarurusahan. Pinapaalis ko lamang kayo sa bahay na pinasok ninyo nang walang pahintulot.”
Bumaba ang tingin niya.
Wala na siyang maisagot.
Si Liza ang huling naiwan.
Hawak niya ang kamay ni Nathan, na kanina pa tahimik sa gilid ng hagdan.
Hindi ko sinisi ang bata.
Hindi niya pinili ang mga kasinungalingan ng matatanda.
Lumuhod ako sa harap niya at iniabot ang backpack na naiwan niya sa library.
“Ito ang gamit mo.”
“Sorry po,” mahina niyang sabi.
Nangilid ang luha ko.
“Wala kang kasalanan.”
Hinila siya ni Liza palapit.
“Hindi ko hihingiin ang tawad mo,” sabi niya. “Alam kong hindi ko iyon karapat-dapat.”
“Tama ka.”
Tumango siya.
“Pero sana huwag mong idamay si Nathan sa kaso.”
“Hindi ko siya idadamay. Ang pera sa trust account niya ay mananatili kung mapapatunayang legal ang pinagmulan. Pero ang kinuha mula sa kumpanya ay kailangang ibalik.”
“Salamat.”
“Huwag mo akong pasalamatan. Ayusin mo ang buhay niya. At huwag mo siyang turuang mabuhay sa bahay na inagaw sa ibang tao.”
Umalis siya nang hindi lumilingon.
Nang tuluyang magsara ang pinto, saka ko naramdaman ang bigat ng katahimikan.
Nandoon pa rin ang putik sa carpet.
May natapong tsaa sa mesa.
May mga gasgas sa bagong palit na lock.
At sa gitna ng sala, nakakalat ang mga brass tag na ginawa nila para sa mga kuwartong hindi kailanman naging kanila.
Umupo ako sa sahig.
Sa unang pagkakataon sa loob ng sampung taon, umiyak ako nang walang nagmamadaling patahanin ako para lamang matapos ang usapan.
Hindi ako umiyak dahil nawala si Marco.
Umiyak ako dahil sa wakas, naunawaan kong matagal na pala akong nag-iisa.
Lumipas ang walong buwan bago natapos ang unang bahagi ng kaso.
Napatunayang pineke ni Marco ang ilang corporate documents. Nakipagkasundo siya sa prosecutors kapalit ng pagbabalik ng assets at buong pag-amin sa fraud.
Naaprubahan din ang annulment petition ko dahil sa pandaraya at pagtatago niya ng matagal nang relasyon at anak.
Ibinenta ni Liza ang condo na binili ni Marco gamit ang nakaw na pera. Ang bahagi ng halaga ay ibinalik sa kumpanya. Lumipat sila ni Nathan sa mas simpleng apartment sa Marikina.
Minsan, nakatanggap ako ng sulat mula sa bata.
Hindi niya hiningi ang tawad para sa ama niya.
Nagpasalamat lamang siya dahil hindi ko siya itinuring na kaaway.
Itinago ko ang sulat.
Hindi bilang alaala ni Marco.
Kundi bilang paalala na puwedeng putulin ang kasinungalingan nang hindi kailangang manakit ng inosente.
Ang mansiyon ay tahimik na ngayon.
Ipinaayos ko ang lumang carpet ng lola ko.
Ibinalik ko sa wine cellar ang bote ng ama ko.
At ang pearl bracelet ng ina ko ay hindi ko na muling isinuot.
Inilagay ko iyon sa isang glass box sa library, katabi ng isang maliit na brass tag.
Hindi nakasulat ang “master bedroom” o “guest suite.”
Isang salita lamang ang nakaukit:
Akin.
Hindi dahil madamot ako.
Kundi dahil natutunan kong ang mga taong totoong nagmamahal sa iyo ay hindi kailanman maghahati-hati ng buhay mo habang nakatalikod ka.
Mensahe
Ang pagiging mabuting asawa o miyembro ng pamilya ay hindi nangangahulugang kailangan mong isuko ang iyong dignidad, hangganan, at karapatan. Ang tunay na pagmamahal ay marunong humingi ng pahintulot—hindi basta kumukuha, nanlilinlang, at umaangkin.