Sa bawat pagpatak ng luha at bawat salitang binitawan ni dating Police Colonel at PCSO General Manager Royina Garma sa harap ng House Quad Committee, tila unti-unting gumuho ang pader ng pagkakaila na bumabalot sa madugong kampanya laban sa ilegal na droga ng nakaraang administrasyon. Sa isang makasaysayang pagdinig na tumagal hanggang madaling araw, hindi na nakayanan ni Garma na manatiling tahimik. Gaya ng talinghaga ni Congressman Ace Barbers at Romeo Acop, “nabasa na ang kanyang mga paa,” kaya’t wala na siyang ibang pagpipilian kundi ang “maligo” o ilantad ang buong katotohanan.

Ang sentro ng usapin ay ang pag-amin ni Garma sa pagkakaroon ng isang organisadong “reward system” sa ilalim ng War on Drugs ni dating Pangulong Rodrigo Duterte. Ayon sa kanyang testimonya at isinumiteng affidavit, ang operasyon ay hinalaw sa tinatawag na “Davao Model,” kung saan ang bawat matatagumpay na operasyon na nagreresulta sa pagkamatay ng mga suspek ay may katapat na gantimpalang pinansyal. Ito ay hindi lamang isang kampanya para sa kaayusan, kundi lumalabas na naging isang “service for profit” para sa ilang operatiba ng Philippine National Police (PNP).

Sa diagram na ipinakita sa komite, idinetalye ni Garma ang daloy ng komunikasyon at pondo. Itinuro niya si Colonel Edilberto Leonardo bilang isa sa mga pangunahing “Paymaster” o tagapangasiwa ng pondo na nanggagaling sa itaas. Ayon kay Garma, ang pondo ay dumadaan sa ilang mga “focal points” bago makarating sa mga operatiba sa ground. Ang nakakagimbal na bahagi ng kanyang pahayag ay ang pagbanggit sa mga pangalan ng matataas na opisyal, kabilang na sina Senator Bong Go at Senator Ronald “Bato” dela Rosa, bilang mga taong malapit at may direktang kinalaman sa sistema ng dating Pangulo.

Hindi naging madali ang pag-amin na ito para kay Garma. Matatandaang sa mga nakaraang pagdinig ay pilit niyang itinanggi ang kanyang pagiging “malakas” sa dating Pangulo. Ngunit sa huling pagtatanong ni Congressman Acop, naging malinaw na si Garma, kasama sina Leonardo at Dela Rosa, ang bumubuo sa maliit na bilog ng mga opisyal na binigyan ng “special attention” at direktang mandato ni Duterte. Ang rebelasyong ito ay nagpapatibay sa hinala ng marami na ang war on drugs ay hindi lamang basta polisiya kundi isang planadong estratehiya na kontrolado mula sa Malacañang.

Isa pang mahalagang aspeto ng pagdinig ay ang talakayan tungkol sa “PRRD List” o ang narco-list na ginamit bilang basehan ng mga operasyon. Inamin ng mga opisyal ng PDEA na ang listahang ito ay tila “minamanipula.” Ayon sa kanila, sa bawat pagkakataon na ibinabalik ang listahan sa Palasyo para sa validation, bumabalik ito sa kanila na may mga karagdagang pangalan na hindi naman dumaan sa masusing vetting ng mga ahensya. Ibig sabihin, ang listahan ay pwedeng gamitin bilang “weapon” laban sa sinumang kalaban sa politika o kakumpitensya sa negosyo. Binanggit din ang mga pangalan nina Peter Lim at ang posibleng proteksyon kay Michael Yang, na nagpapakita ng tila pinipiling hustisya sa ilalim ng kampanya.

Sa gitna ng tensyon, hindi napigilan ni Congressman Acop na maging emosyonal. Kanyang kinastigo ang mga pulis na naroroon, kabilang na sina Colonel Patay at Colonel Grijaldo, na tila “nabukulan” o nabulag ng sistema ng reward. “Hindi na ito serbisyo para sa bayan; serbisyo na ito para sa kita,” aniya. Ang matalas na pananalita ni Acop ay sumasalamin sa galit ng publiko sa paggamit ng uniporme para sa pansariling interes kapalit ng buhay ng libu-libong Pilipino, na karamihan ay mula sa hanay ng mahihirap.

Ang pagdinig ay nag-iwan ng maraming katanungan ngunit nagbigay din ng malinaw na direksyon para sa hustisya. Ang pag-amin ni Garma ay itinuturing na “game changer” dahil ito ay nanggaling mismo sa isang taong nasa loob ng “inner circle” ng dating administrasyon. Sa kabila ng takot para sa kanyang buhay, pinili ni Garma na magsalita, isang hakbang na ayon sa komite ay dapat tularan ng iba pang mga opisyal na may hawak na impormasyon.

Sa huli, ang kuwentong ito ay hindi lamang tungkol sa pulitika o sa mga pangalan nina Duterte at Garma. Ito ay tungkol sa mga biktima ng extrajudicial killings na hanggang ngayon ay naghahanap ng katarungan. Ito ay tungkol sa pagbabalik ng dangal ng PNP na nadungisan ng sistema ng reward. Habang patuloy ang pag-usad ng Quad Committee, inaasahang mas marami pang mga “naligo” at maglalakas-loob na ilabas ang buong katotohanan hanggang sa tuluyang malinis ang bansa mula sa kultura ng impunidad. Ang laban para sa katotohanan ay hindi pa tapos, at ang sambayanang Pilipino ay matamang nagmamasid sa bawat kabanata ng madilim na yugtong ito ng ating kasaysayan.