Basag na salamin at amoy ng lumang papel ang sumalubong kay Samuel nang buksan niya ang kinakalawang na kahon na inilapag ng kanyang kustomer. Nasa loob ng kanyang maliit na photo restoration shop malapit sa Boulevard ng Dumaguete ang matandang lalaki na nagpakilalang Mang Nestor. Nanginginig ang mga kamay ng matanda habang itinuturo ang madurog-durog na litrato na nabasa ng tubig dagat at nanilaw sa paglipas ng mahabang panahon.

“Kahit magkano, iho, babayaran ko. Ipagbili ko man ang huling kapirasong lupa ko sa Sibulan, gawin mo lang. Maibalik mo lang ang linaw ng mukha ng anak ko,” pakiusap ni Mang Nestor, puno ng desperasyon ang pumipiyok na boses.

Mula sa suot na makapal na salamin, sinuri ni Samuel ang larawan. Isang maliit na batang lalaki ang nakatayo, may hawak na inukit na kahoy na bangka. Halos burado na ang mukha nito dahil sa pagkakadikit sa basag na frame.

Ayon kay Mang Nestor, ito na lamang ang nag-iisang alaala ng kanyang limang taong gulang na anak na nawalay sa kanya dalawampu’t limang taon na ang nakararaan nang lumubog ang sinasakyan nilang lantsa patungong Siquijor. Kasama nitong lumubog ang kanyang asawa, at kahit kailan ay hindi na nakita ang bata.

Tinanggap ni Samuel ang trabaho. Araw at gabi siyang nakatutok sa kanyang computer, maingat na inaayos ang bawat pixel gamit ang digital software. Mahirap ang proseso. Kailangan niyang hulaan ang hugis ng mga mata, ang kurba ng ilong, at ang tabas ng panga base sa mga natitirang anino sa litrato.

Sa loob ng dalawang linggo, araw-araw na bumibisita si Mang Nestor sa shop. Nagdadala ito ng mainit na kape at tinapay mula sa lokal na panaderya. Habang nagtatrabaho si Samuel, nagkukuwento ang matanda tungkol sa kakulitan ng anak nito, sa hilig nitong maglaro sa tabing-dagat, at sa sakit na araw-araw nitong dala mula nang mangyari ang trahedya.

Bilang isang taong lumaki sa ampunan sa Cebu at walang kinagisnang magulang, naramdaman ni Samuel ang matinding kirot sa kanyang puso. Nainggit siya sa batang nasa litrato dahil sa kabila ng pagkawala nito, may isang amang hindi kailanman sumuko sa pagmamahal sa kanya.

“Swerte po ang anak ninyo sa inyo, Mang Nestor. Ako po, iniwan lang sa labas ng kumbento noong sanggol pa. Ni hindi ko alam kung buhay pa ang mga magulang ko o kung hinanap ba nila ako,” malungkot na kwento ni Samuel isang hapon habang umiinom sila ng kape.

Tipid na ngumiti si Mang Nestor, tinapik ang kanyang balikat, at sinabing, “Minsan, ang mga taong nawawala ay hindi naman talaga tuluyang naglalaho. Naghihintay lang silang matagpuan sa tamang panahon.”

Pagsapit ng ikatlong linggo, narating na ni Samuel ang huling yugto ng paglilinis sa litrato. Sabado ng gabi, tahimik ang buong paligid at tanging ang ugong ng aircon ang naririnig. Gamit ang kanyang digital pen, unti-unti niyang inalis ang huling mantsa ng tubig na tumatakip sa ibabang bahagi ng mukha ng bata.

Nang luminaw ang buong imahe sa kanyang malaking monitor, biglang nanigas ang mga daliri ni Samuel. Nanlaki ang kanyang mga mata at tila tumigil ang pag-ikot ng kanyang mundo. Binigyan niya ng zoom in ang baba ng bata sa litrato. May natatanging peklat doon na hugis kalahating buwan. Ibinaba niya ang tingin sa inukit na kahoy na bangka na hawak ng bata—may nakaukit na letrang ‘S’ sa tagiliran nito.

Nanginginig na tumayo si Samuel at naglakad patungo sa maliit na salamin sa pader ng kanyang shop. Tinitigan niya ang sariling baba. Nandoon ang eksaktong peklat na hugis kalahating buwan na nakuha niya raw noong bata pa siya bago siya napunta sa ampunan.

At sa loob ng kanyang kwarto sa itaas, nakatago sa isang lumang kahon ang inukit na kahoy na bangka na may letrang ‘S’—ang tanging kagamitang dala niya nang matagpuan siya ng mga madre.

Bumukas ang pinto at pumasok si Mang Nestor. Wala na itong dalang kape. Puno ng luha ang mga mata ng matanda habang nakatingin sa tulalang si Samuel.

“Hindi ko kailangang ipaayos ang litratong iyan para maalala ang mukha mo, anak,” basag na tinig ni Mang Nestor habang humahagulgol at dahan-dahang lumalapit. “Dalawampu’t limang taon kitang hinanap sa lahat ng ampunan sa Visayas. Nang mabalitaan kong nandito ka, gusto ko munang makasiguro… gusto kong marinig mula sa iyo ang kwento mo bago ako magpakilala, dahil baka itaboy mo ako.”

Hindi na napigilan ni Samuel ang panginginig ng kanyang katawan. Para siyang batang muling naligaw, hindi alam kung tatakbo palayo o yayakap sa katotohanang matagal niyang hinanap.

“P-Pa…?” mahina niyang sambit, halos hindi marinig.

Tumango si Mang Nestor, umiiyak ngunit nakangiti. “Oo, anak… ako ang tatay mo.”

Sa isang iglap, bumigay ang lahat ng pader na itinayo ni Samuel sa loob ng maraming taon. Lahat ng tanong, lahat ng lungkot, lahat ng pangungulila—biglang nagkaroon ng sagot.

Tumakbo siya papalapit at niyakap nang mahigpit ang matanda.

“Akala ko… iniwan n’yo ako…” garalgal niyang sabi habang humahagulgol.

“Hindi kailanman, anak. Hinding-hindi,” paulit-ulit na tugon ni Mang Nestor, mahigpit din ang yakap na parang ayaw na muling mawalay.

Matagal silang nagyakapan, tila binubuo ang dalawampu’t limang taong nawala sa kanila.

Makalipas ang ilang sandali, marahang lumayo si Mang Nestor at hinawakan ang mukha ni Samuel, pinagmasdan ito na para bang ayaw nang kumurap.

“Eksakto… kamukha ka ng nanay mo,” bulong niya.

Napangiti si Samuel sa gitna ng luha. “Pwede pa ba… bumawi, Pa?”

Ngumiti si Mang Nestor, puno ng pag-asa ang mga mata. “Hindi pa huli ang lahat, anak. Nandito pa tayo.”

Kinabukasan, magkasama silang bumisita sa tabing-dagat ng Dumaguete. Dala ni Samuel ang lumang kahoy na bangka—ang parehong bangkang hawak niya sa litrato.

Sabay nilang inilapag ito sa buhangin, hinayaan ang alon na bahagyang dampian ito.

“Dito nagsimula ang lahat… at dito rin tayo muling nagkita,” sabi ni Mang Nestor.

Tumango si Samuel. Sa unang pagkakataon sa kanyang buhay, hindi na siya nakakaramdam ng pagiging nag-iisa.

Mula noon, hindi na umalis si Mang Nestor. Tinulungan niya si Samuel sa shop—siya ang nag-aasikaso ng mga kustomer habang si Samuel naman ang patuloy na nagbibigay-buhay sa mga lumang alaala sa pamamagitan ng kanyang sining.

Ngunit ngayon, mas may kahulugan na ang bawat litratong kanyang inaayos.

Dahil sa bawat mukhang kanyang binubuo, alam niyang may pamilyang naghihintay… may pusong umaasang muling magkakasama.

At tuwing may batang papasok sa shop, hindi maiwasang mapangiti ni Samuel.

Dahil minsan, ang isang nawawalang alaala… ay hindi lang basta larawan—

kundi isang daan pauwi.