GUSTO NG KAPATID NA BABAE NG ASAWA KO NA MAGPARANG REYNA SA PARIS**

Kaya ipinagbili agad ng asawa ko ang lumang restaurant ng pamilya nila sa Binondo para pondohan ang marangyang buhay ng kapatid niya

Pero nang dumating ang redevelopment team sa harap ng luma naming kainan… doon pa lang nagsimulang mabaliw ang buong pamilya nila

 

1

“Bukas pipirma na ako sa kontrata ng pagsasangla ng restaurant.”

 

Mahinang sabi ni Mateo Reyes mula sa sala, parang ordinaryong usapan lang tungkol sa panahon.

Nakatayo ako noon sa mainit at mausok na kusina sa likod ng maliit naming restaurant sa Binondo, Manila. Kumakapit pa sa buhok ko ang amoy ng pritong bawang at mantika.

 

Biglang natigil ang kamay ko.

 

“Ano’ng sabi mo?”

 

Hindi man lang siya tumingin sa akin.

 

“May gustong umupa nang pangmatagalan sa restaurant. Magbabayad sila agad ng dalawang milyong piso. Pumayag na ako.”

 

Dalawang milyong piso.

 

Mas humigpit ang hawak ko sa sandok.

 

Noong nakaraang buhay ko, sa panahong ito rin gustong isanla ni Mateo ang restaurant ng pamilya para mapondohan ang pagpunta ng kapatid niyang si Camila sa Europe para “maranasan ang buhay ng mayayaman.”

 

Noon, halos ikutin ko ang buong Maynila para lang makumpirmang malapit nang i-redevelop ang buong lumang distrito ng Binondo bilang tourist commercial area.

 

Pagkalipas lang ng anim na buwan, nabili ang buong kalsada sa halagang mahigit sampung beses ng dating presyo.

 

Ang lumang restaurant na halos wala nang pumapansin noon…

 

Nakatanggap ng halos dalawampung milyong piso bilang bayad.

 

Pero matapos magkaroon ng pera…

 

Bumili si Camila ng luxury car.

Lumipat sa mansion ang biyenan kong babae.

Nalugi si Mateo sa negosyo at sa akin ibinuhos lahat ng galit niya.

 

Samantalang ako at ang limang taong gulang kong anak na babae…

 

Namatay sa loob ng kotse na itinulak pababa sa dagat sa Batangas.

 

At nang unti-unting mapuno ng tubig ang loob ng sasakyan, doon ko lang nalaman kung sino ang nag-lock ng pinto mula sa labas.

 

Si Camila.

 

“Huwag mo akong sisihin, Ate.”

“Kung may dapat kang sisihin, iyon ay dahil masyado kang maraming alam.”

 

Pagdilat ko muli ng mga mata ko…

 

Bumalik ako sa gabing gustong isanla ni Mateo ang restaurant.

 

Sa pagkakataong ito…

 

Hindi ko na ililigtas ang pamilya Reyes.

 

“Hindi ka kokontra?”

 

Ngayon lang siya tumingin sa akin nang diretso, halatang nagulat.

 

Noong nakaraang buhay ko, isang linggo akong umiyak at nagmakaawa para pigilan siya.

 

Yakap-yakap ko pa ang anak namin habang nakabantay sa labas ng restaurant hanggang hatinggabi para lang hindi siya makapirma.

 

Pero ngayon…

 

Ngumiti lang ako nang bahagya.

 

“Nasa pangalan mo naman ang restaurant. Gawin mo kung ano’ng gusto mo.”

 

Natigilan si Mateo.

 

Halatang hindi niya inaasahang ganoon kadali akong papayag.

 

Sakto namang bumaba si Camila mula sa hagdan.

 

Nakasuot siya ng pulang silk na pantulog habang nakatitig sa cellphone niya.

 

“Mas mabuti ngang marunong umintindi ang isang hipag,” mapang-asar niyang sabi. “Dapat alam ng babae kung saan lang siya lulugar.”

 

Napatingin ako sa bago niyang Chanel slippers.

 

Noong isang linggo, halos magkuwarenta ang lagnat ng anak ko at nakiusap akong dalhin siya sa private hospital.

 

Pero sabi ni Mateo, wala raw kaming pera.

 

Kinabukasan naman, nag-post si Camila ng litrato habang kumakain sa Okada Manila.

 

Isang gabi lang ng pagkain doon, mas mahal pa kaysa gamot ng anak ko sa loob ng isang buwan.

 

“Ano ba talagang plano mong gawin sa perang iyon?” tanong ko.

 

Umupo si Camila sa sofa at ngumiti nang malaki.

 

“Titira ako sa Paris nang ilang buwan.”

“Sabi ng mga kaibigan ko, kung gusto mong magbago ang buhay mo, kailangan marunong kang mag-enjoy.”

 

“Mag-enjoy?” natatawa kong ulit.

 

“Tatlong araw nang kulang sa gatas ang pamangkin mo.”

 

Biglang nawala ang ngiti ni Camila.

 

Kumunot ang noo ni Mateo.

 

“Nagsisimula ka na naman.”

“Hindi naman mamamatay ang bata kung mabawasan ng isang bote ng gatas.”

 

Napatingin ako sa kanya.

 

Ito iyong lalaking minsang lumuhod sa ulan at nangakong aalagaan ako habambuhay.

 

Noong mahirap akong manganak, umiiyak pa siya sa labas ng emergency room.

 

Pero mula nang tumira kasama namin ang biyenan ko…

 

Nagbago ang lahat.

 

Sa bahay na ito, prinsesa si Camila.

 

At ako?

 

Isa lang libreng katulong.

 

Lumabas ang biyenan ko mula sa kuwarto habang may dalang plato ng hiniwang mangga.

 

Diretso niya itong inilapag sa harap ni Camila.

 

“Pamilya naman tayo rito, bakit kailangang kwentahan?” malamig niyang sabi.

 

Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.

 

“Marielle, hipag ka lang pero parang naiinggit ka pa sa kapatid ng asawa mo. Hindi ka ba nahihiya?”

 

Napatingin ako sa matingkad na dilaw na mangga.

 

Paborito iyon ng anak ko.

 

Pero tuwing hihingi siya, laging sinasabi ng biyenan ko:

 

“Sayang lang pera sa prutas para sa bata.”

 

Bigla akong natawa sa loob-loob ko.

 

Tatlong taon kong ibinibigay kay Mateo ang buong sweldo ko bilang accountant.

 

Ako ang nagtitipid sa tuition, kuryente, tubig, at pagkain.

 

Habang si Camila?

 

Mas mahal pa ang isang bote ng pabango niya kaysa isang taon na matrikula ng anak ko.

 

“Sige.” Tumango ako. “Kung gusto ninyong isanla ang restaurant, gawin ninyo.”

 

Napangisi si Camila.

 

“Buti naman at natuto ka nang lumugar.”

 

Hindi ako sumagot.

 

Tahimik lang akong bumalik sa kusina.

 

Pagkasara ko ng pinto, agad kong kinuha ang cellphone ko at tumawag sa isang tao.

 

“Hello, Tito Ramon.”

“Gusto kong bilhin ang restaurant ng pamilya Reyes.”

 

Tahimik ang kabilang linya.

 

“Seryoso ka ba, hija?”

 

“Opo.”

“Kailangan ko lang pong kayo muna ang pansamantalang humawak sa pangalan.”

 

“Pero ang asawa mo—”

 

“Huwag n’yo pong ipaalam sa kanya.”

 

Sumilip ako sa labas ng bintana.

 

Humahalakhak si Camila habang nanonood ng videos ng hotels sa Paris.

 

Samantalang si Mateo…

 

Nakatingin sa kapatid niya nang may parehong mapagmahal na tingin gaya ng dati.

 

Walang nakakaalam…

 

Na ilang buwan na lang mula ngayon, kukunin na ng gobyerno ang buong Binondo para sa redevelopment project.

 

At ang lumang restaurant na desperado nilang ipamigay ngayon…

 

Ay magiging dahilan para tuluyang magbago ang buhay ng kung sinong tunay na may-ari nito.

 

Kinagabihan, matapos matulog ang lahat, tahimik kong binuksan ang lumang metal box na nakatago sa ilalim ng kama.

 

Naroon ang lahat ng perang lihim kong inipon sa loob ng tatlong taon.

 

Hindi iyon kalakihan.

 

Mahigit tatlong daang libong piso lang.

 

Pumikit ako nang ilang segundo bago tumawag sa ama ko.

 

“Papa… kailangan ko po ng pera.”

 

Matagal na katahimikan ang sumunod.

 

Pagkatapos ay isang tanong lang ang ibinigay niya.

 

“Gaano ka na ba nila pinapahirapan, anak?”

 

Biglang kumirot ang dibdib ko.

 

Hindi pa ako nakakasagot…

 

Nang may marinig akong mahina ngunit malinaw na tunog mula sa labas ng kuwarto.

 

May taong nakatayo sa likod ng pinto.

 

At dahan-dahang nagsalita si Camila:

 

“Kuya… narinig ko ang usapan nila ni Tito sa phone.”

“Parang may itinatago si Ate sa atin…”

Napatigil ako sa paghinga.

Sa manipis na siwang ng pinto, nakita ko ang anino ni Camila.

Tahimik akong tumayo habang mahigpit na hawak ang cellphone.

Narinig ko ang mahinang boses ni Mateo mula sa sala.

“Ano’ng ibig mong sabihin?”

“Hindi ko alam.” Mahina pero malinaw ang boses ni Camila. “Pero may tinatago si Ate. Bigla siyang humihiram ng pera. Baka may plano siyang agawin ang restaurant.”

Tumahimik sandali si Mateo.

Pagkatapos ay malamig siyang tumawa.

“Wala iyang kayang gawin.”

Napapikit ako.

Parehong-pareho.

Ganiyan din ang sinabi niya bago nila ako pinatay noong nakaraang buhay ko.

Akala nila mahina ako.

Akala nila habang-buhay akong magtitiis.

Pero sa pagkakataong ito…

Ako ang unang kikilos.

Kinabukasan, maaga akong umalis ng bahay dala ang anak kong si Sofia.

Habang nasa tricycle kami papuntang bangko, mahigpit na nakayakap sa akin si Sofia.

“Mama…”

“Hmm?”

“Galit ba sa atin si Papa?”

Parang may humigpit sa dibdib ko.

Tiningnan ko ang maliit niyang mukha.

Noong nakaraang buhay ko, hanggang sa huling segundo sa loob ng lumulubog na sasakyan, yakap-yakap ko pa rin siya.

“Mama… natatakot ako…”

Hanggang ngayon, naririnig ko pa rin ang boses niya sa panaginip.

Hindi ko na hahayaang mangyari ulit iyon.

“Hinding-hindi kita pababayaan,” mahina kong sabi habang hinahaplos ang buhok niya.

Pagdating sa bangko, agad kong inayos ang loan.

Pagkatapos noon, dumiretso ako sa opisina ni Tito Ramon.

Pagpasok ko pa lang, agad siyang tumayo.

“Marielle… sigurado ka ba rito?”

Tumango ako.

“Kailangang makuha natin agad ang restaurant bago nila malaman.”

Huminga siya nang malalim bago inilapag ang ilang dokumento sa mesa.

“May problema.”

Kinabahan ako.

“Ano po iyon?”

“May ibang buyer.”

Nanlamig ang kamay ko.

“Sino?”

“Hindi ko pa sigurado. Pero kahapon lang may nagbigay ng mas mataas na offer.”

Biglang may pumasok na masamang kutob sa dibdib ko.

Hindi kaya…

Naalala ni Camila ang mga nangyari noong nakaraang buhay?

Hindi.

Imposible.

Pero nang gabing iyon, pag-uwi ko sa bahay, agad kong napansin ang kakaibang katahimikan.

Nasa sala si Mateo, seryosong-seryoso.

Habang si Camila naman ay nakangiti.

Iyong klaseng ngiti na dati ko nang nakita bago niya ako tuluyang traydurin.

“Nasaan ka galing?” tanong ni Mateo.

“Sa bangko.”

“Ano’ng ginawa mo roon?”

Diretso ang tingin niya sa akin.

Hindi gaya noon, wala nang lambing.

Parang iniimbestigahan niya ako.

“Ako na ba kailangang magpaalam kapag lalabas?” malamig kong sagot.

Biglang tumawa si Camila.

“Ate, defensive ka agad.”

Pagkatapos ay inilapag niya sa mesa ang isang folder.

At sa mismong segundo na nakita ko iyon…

Nanlaki ang mga mata ko.

Mga dokumento ng restaurant.

“Kuya,” malambing na sabi ni Camila, “baka gusto mo munang basahin ito.”

Binuksan ni Mateo ang folder.

“At bakit?” tanong niya.

Dahan-dahang sumandal si Camila sa sofa.

“Kasi baka niloloko ka na ng asawa mo.”

Ramdam kong mabilis na tumibok ang puso ko.

Kinuha ni Mateo ang mga papel.

At unti-unting nagbago ang mukha niya habang nagbabasa.

“Application for bank loan…”

“Authorization request…”

“Intent to purchase…”

Bigla siyang tumingin sa akin.

“Binibili mo ang restaurant?”

Tahimik akong nakatayo.

Sa gilid ng mata ko, nakita kong nakangisi si Camila.

“Hindi ko alam kung bakit gustong-gusto ni Ate ang restaurant.” Kunwaring inosenteng sabi niya. “Baka may alam siyang hindi natin alam?”

Nanigas si Mateo.

“Marielle.”

Mahina pero mabigat ang boses niya.

“Ano’ng tinatago mo?”

Tahimik akong huminga.

Ito na iyon.

Ang sandaling nagpabago ng lahat noong nakaraang buhay ko.

Pero ngayon…

Hindi na ako matatakot.

“Gusto kong protektahan ang kinabukasan ng anak natin.”

“Bullshit!” sigaw ni Mateo.

Tumayo siya at ibinagsak ang folder sa mesa.

“Tatlong taon kitang pinagkatiwalaan!”

Natawa ako.

“Pinagkatiwalaan?”

Unti-unti akong lumapit.

“Noong nilalagnat si Sofia at ayaw mong dalhin sa ospital dahil mahal…”

“Pinagkatiwalaan mo ako noon?”

“Noong sinabi ng nanay mo na pabigat lang ako sa bahay habang ako ang nagbabayad ng kalahati ng bills…”

“Pinagkatiwalaan mo ba ako noon?”

“Habang ginagastos ng kapatid mo ang pera ninyo sa luxury hotels at branded bags…”

“Saan doon ang tiwala?”

Tahimik ang buong sala.

Maging ang biyenan ko ay natigilan.

Pero si Camila…

Patuloy na nakangisi.

“At ano ngayon?” taas-noo niyang sabi. “Restaurant naman iyon ng pamilya namin.”

Tumango ako.

“Tama ka.”

Pagkatapos ay ngumiti ako.

“Pero ilang araw na lang… hindi na.”

Biglang nagbago ang mukha niya.

“Ano’ng ibig mong sabihin?”

Tumingin ako kay Mateo.

“Hindi mo ba talaga alam?”

“Ano?”

“Na ire-redevelop na ang buong Binondo?”

Parang may bombang sumabog sa sala.

“Ano?!” sigaw ng biyenan ko.

Nanigas si Mateo.

Habang si Camila naman ay literal na namutla.

Mahina akong tumawa.

“Anim na buwan mula ngayon, bibilhin ng isang malaking corporation ang buong street.”

“At ang restaurant na gusto ninyong isanla sa halagang dalawang milyon…”

“Magiging mahigit dalawampung milyon.”

Parang nawalan ng hangin ang buong bahay.

“Ano’ng kalokohan ’yan?” nanginginig na sabi ni Mateo.

“Pwede mong i-check.”

Kinuha ko ang cellphone ko at inilapag sa mesa.

Mga screenshots.

Mga government documents.

Mga redevelopment permits.

Mga insider reports.

Isa-isang namutla ang mukha nilang lahat.

Si Camila ang unang sumigaw.

“Kuya! Huwag mong ituloy ang pagsasangla!”

Biglang lumapit si Mateo sa akin.

“Bakit hindi mo sinabi agad?!”

Tinitigan ko siya.

Pagkatapos ay mahina akong ngumiti.

“Noong nakaraang buhay ko… sinabi ko.”

Hindi niya naintindihan ang ibig kong sabihin.

Pero hindi na mahalaga iyon.

Kinabukasan, halos mabaliw ang buong pamilya Reyes.

Pilitan nilang kinontak ang buyer.

Pero huli na.

Napirmahan na ang kontrata.

At ang mas masakit?

Ang tunay na buyer…

Ay si Tito Ramon.

Sa loob lang ng dalawang araw, tuluyang nailipat ang restaurant sa pangalan niya.

Galit na galit si Camila.

“Kasabwat mo siya!”

Tumango ako.

“Oo.”

Bigla niya akong sinugod.

Pero bago pa niya ako mahawakan, isang malakas na boses ang pumigil sa kanya.

“Tama na!”

Lahat kami napalingon.

Nakatayo sa pintuan ang ama ni Mateo.

Tahimik na lalaki ang biyenan kong lalaki.

Halos hindi nagsasalita sa bahay.

Pero ngayon…

Punong-puno ng galit ang mukha niya.

“Tatlong henerasyon naming inalagaan ang restaurant na iyon.”

Mabigat ang boses niya.

“At isinugal ninyo para lang sa luho?”

Walang nakasagot.

“Camila.”

Napaatras siya.

“Papa…”

“Lumayas ka.”

Nanlaki ang mga mata niya.

“Ano?”

“Lumayas ka sa bahay na ito.”

Nanginig ang labi ni Camila.

“Papa…”

“Ngayon ko lang nalaman na ganyan ka na kasama.”

Tahimik na tumulo ang luha niya.

Pero hindi na ako naawa.

Hindi matapos ang lahat ng ginawa niya.

Sa mga sumunod na linggo, tuluyang nagkagulo ang pamilya Reyes.

Nalaman ng buong angkan ang tungkol sa restaurant.

Nalaman din nila kung paano halos isugal nina Mateo at Camila ang mana ng pamilya para lang sa luho.

Unti-unting iniwasan si Camila ng mga kaibigan niya.

Wala na ring natuloy na Paris trip.

At si Mateo…

Araw-araw siyang umuuwi nang lasing.

Hanggang isang gabi, nadatnan niya akong nag-iimpake.

“Aalis kayo?” paos niyang tanong.

Tahimik akong tumango.

“Mama…” mahina niyang tawag.

Matagal ko nang hindi narinig iyon mula sa kanya.

Lumapit siya.

“Pwede pa ba nating ayusin?”

Napatingin ako sa kanya.

Pagod na pagod na ang mukha niya.

Pero sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon…

Wala na akong naramdamang sakit.

Wala na ring pagmamahal.

“Mateo,” mahina kong sabi.

“May mga bagay na kapag tuluyang nabasag… hindi na talaga nabubuo.”

Pagkatapos noon, dinala ko si Sofia pauwi sa bahay ng mga magulang ko.

Tatlong buwan ang lumipas.

At dumating din ang araw na yumanig sa buong Binondo.

Opisyal nang inanunsyo ang redevelopment project.

Literal na nagkagulo ang buong lugar.

Mga reporters.
Mga investors.
Mga business owners.

At sa gitna ng lahat ng iyon…

Tahimik akong nakatayo sa harap ng lumang restaurant.

Kasama si Tito Ramon.

“At ngayon?” nakangiti niyang tanong.

Tumingin ako sa lumang signboard ng restaurant.

Pagkatapos ay ngumiti ako.

“Panahon na para magsimula ulit.”

Pagkaraan ng isang taon…

Mula sa maliit na restaurant sa Binondo, nakapagpatayo kami ng bagong chain ng family restaurants.

Ako mismo ang namahala sa negosyo.

At sa unang pagkakataon sa buhay ko…

Hindi na ako natatakot mawalan.

Isang gabi, habang nagsasara kami ng branch sa BGC, biglang may tumawag sa akin.

Si Mateo.

Matagal akong tahimik bago sinagot.

“Marielle…”

Paos ang boses niya.

“Nabalitaan kong successful ka na.”

Hindi ako nagsalita.

Pagkatapos ay mahina siyang tumawa.

“Alam mo… hanggang ngayon, hindi ko pa rin maintindihan kung paano kita nagawang saktan nang ganoon.”

Napatingin ako sa ilaw ng lungsod sa labas ng bintana.

At saka ko naalala ang sarili kong umiiyak mag-isa sa kusina noon.

Iyong babaeng halos ubusin ang sarili para sa pamilya ng iba.

“Minsan,” mahina kong sabi, “kapag masyado mong minamahal ang maling tao… nakakalimutan mong mahalin ang sarili mo.”

Tahimik siya sa kabilang linya.

Pagkatapos ay bumulong:

“Pwede pa ba akong humingi ng second chance?”

Napangiti ako habang pinapanood si Sofia na tumatakbo papunta sa akin dala ang drawing niya.

At sa unang pagkakataon…

Totoong gumaan ang pakiramdam ko.

“Hindi na, Mateo.”

“Masaya na kami.”