Bahagi 3: Ang Pekeng Lagda, ang Nakatagong Utang, at ang Lihim na Umabot sa Bahay ng Aking mga Magulang
Bahagi 3: Ang Pekeng Lagda, ang Nakatagong Utang, at ang Lihim na Umabot sa Bahay ng Aking mga Magulang
Hindi ako sumigaw.
Hindi ko rin siya sinampal.
Sa halip, dahan-dahan kong inilapag ang dokumento sa mesa at kinuha ang aking telepono.
“Ulitin mo ang sinabi mo, Nico.”
Napakunot-noo siya.
“Ano?”
“Sinabi mong kaya ninyo ginawa ang kasulatang iyon ay dahil mahirap akong pakisamahan. Ibig sabihin, alam mong hindi ako ang pumirma.”
Nagbago ang kaniyang mukha.
“Maya, huwag mong baluktutin ang sinasabi ko.”
“Kung alam mong walang pahintulot ko, bakit ginamit ninyo ang pangalan ko?”
Hindi siya agad sumagot.
Sa walong taon naming magkasama, kabisado ko na ang kaniyang mukha kapag nagsisinungaling.
Bahagya niyang kinakagat ang loob ng pisngi niya.
Iniiwas niya ang mata.
At bago siya tuluyang maipit, nagagalit siya.
“Bakit ba kailangang lahat ng bagay ay may katibayan sa iyo?” sigaw niya. “Hindi ba sapat na mahal kita?”
Doon ako natawa.
Hindi dahil nakakatawa ang sinabi niya.
Kundi dahil sa unang pagkakataon, narinig kong ginamit niya ang pagmamahal bilang dahilan para sa isang huwad na dokumento.
“Kung mahal mo ako, bakit kailangan mong gayahin ang lagda ko?”
Tumahimik siya.
Kinuha niya ang kasulatan mula sa mesa.
Ngunit bago niya tuluyang maalis, napigilan ko ang kaniyang kamay.
“Hindi mo iyan dadalhin.”
“Akin ang dokumentong ito.”
“Pangalan ko ang ginamit. At may kopya na ako.”
Napatingin siya sa telepono kong nakapatong sa tabi ng tasa.
Alam kong naunawaan niyang nakuhanan ko na iyon ng larawan.
Bumaba ang kaniyang boses.
“Maya, makinig ka. May mga bagay sa negosyo na hindi mo naiintindihan.”
“Tagatantiya ako ng gastos sa malalaking proyekto, Nico. Bahagi ng trabaho ko ang pagsusuri ng kontrata, resibo at pagbabayad. Huwag mong ipaliwanag sa akin na normal ang paggamit ng pekeng pirma.”
Napahawak siya sa noo.
“Pansamantala lang dapat iyon.”
“Pansamantala ring nakapangalan kay Trina ang bahay?”
“Hindi mo ba kayang magtiwala kahit minsan?”
“Masyado na akong matagal na nagtiwala.”
Iyon ang huling sinabi ko bago ko siya pinalabas ng apartment.
Hindi siya agad umalis.
May ilang minuto siyang nakatayo sa pintuan, tila umaasang hahabulin ko siya.
Ngunit hindi ako gumalaw.
Nang tuluyang magsara ang pinto, saka nanghina ang mga tuhod ko.
Umupo ako sa sahig at umiyak.
Hindi lamang dahil may ibang babae ang taong minahal ko.
Umiyak ako dahil sa bawat araw na pinagkaitan ko ang sarili ko ng mga bagay na gusto ko, may dalawang taong lihim na nakikinabang.
Noong hindi ako sumama sa bakasyon ng mga katrabaho ko sa Bohol dahil kailangan kong mag-ipon.
Noong ipinagpaliban ko ang pagpapagawa ng bubong ng bahay nina Mama.
Noong naglakad ako pauwi sa init ng hapon upang makatipid sa pamasahe.
Lahat ng iyon ay para sa bahay na hindi pala magiging akin.
Kinabukasan, kinausap ko ang dati kong propesor sa kolehiyo na ngayon ay abogado sa Pasig.
Si Attorney Leah Bautista.
Dinala ko ang mga kasulatan, patunay ng paglilipat ng pera, mga mensahe at larawan ng bahay.
Tahimik niyang binasa ang lahat.
Pagkatapos ay nagtanong siya.
“May orihinal ka bang kopya ng kasulatang pinirmahan ni Nico noong nagsimula kayong mag-ipon?”
“Opo.”
“Iningatan mo ba ang mga resibo mula sa bangko?”
“Lahat po.”
“May kopya ka rin ng dokumentong sinasabing kusang ibinigay mo ang pera?”
“May malinaw akong larawan. Hindi niya iniwan ang orihinal.”
Tumango siya.
“Mabuti na pinangalagaan mo ang mga papeles. Ngunit huwag muna tayong magpapadala sa galit.”
Ipinaliwanag niyang kailangang paghiwalayin ang usapin ng relasyon namin at ang posibleng pananagutang dulot ng paggamit ng pera at ng aking lagda.
Hindi awtomatikong naibabalik ang pera dahil lamang niloko ako ng kasintahan ko.
Kailangan naming patunayan ang naging kasunduan, ang aktuwal na paggamit ng pondo at ang sinasabing pamemeke.
Maaari siyang magpadala ng pormal na kahilingan para sa pagbabalik ng pera at pagpapakita ng mga dokumento.
Maaari rin naming ipasuri kung may sapat na batayan para magsampa ng kaukulang reklamo.
“May isa pa akong gustong malaman,” sabi ko.
“Ano iyon?”
“Kung hindi ko nalaman ang tungkol sa bahay, ano kaya ang susunod nilang gagawin?”
Sandaling tumahimik si Attorney Leah.
“Iyan ang dahilan kung bakit hindi tayo dapat huminto sa unang dokumentong nakita mo.”
Sa mga sumunod na araw, ginawa ko ang lahat nang maingat.
Hindi ako nag-post ng galit na mensahe sa Facebook.
Hindi ako nagpadala ng pananakot.
Hindi ko rin sinira ang pangalan ng kanilang kompanya sa mga kliyente nito.
Sa halip, tinipon ko ang bawat katibayang hawak ko.
Tatlong malalaking paglilipat ng pera.
Labingpitong resibo mula sa mga tagapagtustos.
Mga mensahe ni Nico tungkol sa kulay ng kabinet, pagkakalagay ng bintana at petsa ng paglipat namin.
At ang kasulatang personal niyang pinirmahan.
Mahalaga ang isang mensahe niya noong Mayo.
Pag natapos natin ang bahay, isasama ko sina Tito Ruben at Tita Tess sa unang hapunan. Gusto kong sila ang unang bisita natin.
Matagal kong tinitigan iyon.
Hindi ko alam kung kailan nagsimulang maging kasinungalingan ang pangakong iyon.
Ilang araw matapos ipadala ang sulat ng abogado, tumawag si Trina.
“Maya, puwede ba tayong magkita?”
“Kung tungkol ito sa pera, dumaan ka sa abogado ko.”
“Hindi naman kailangang umabot sa ganoon.”
“May gumagamit ng pangalan ko sa isang kasulatang hindi ko pinirmahan. Sa tingin mo maliit na bagay iyon?”
Huminga siya nang malalim.
“Hindi mo naiintindihan ang buong nangyari.”
“Kung ganoon, sabihin mo.”
Ilang sandali siyang tahimik.
Pagkatapos ay narinig ko ang kaniyang mahinang pag-iyak.
“Hindi ko planong mangyari ito.”
Hindi ko napigilang mapapikit.
Iyan ang paboritong pangungusap ng mga taong nahuhuling gumagawa ng mali.
“Alin ang hindi mo pinlano, Trina? Ang kumuha ng pera ko, o ang makarelasyon ang nobyo ko?”
“Hindi ganoon kasimple.”
“Gawing simple. Kailan kayo nagsimula?”
Wala siyang sagot.
Nang tanungin ko ulit, saka niya sinabi.
“Mga labing-isang buwan na.”
Parang biglang naging mabigat ang hangin.
Labing-isang buwan.
Ibig sabihin, noong Pasko ng nakaraang taon, habang sabay-sabay kaming kumakain sa bahay nina Mama, may lihim nang nangyayari sa pagitan nila.
Noong binigyan ko si Trina ng kuwintas sa kaniyang kaarawan, matagal na pala niya akong niloloko.
At noong tinulungan kong makuha ng kanilang kompanya ang isang mahalagang tagapagtustos, magkasintahan na pala sila.
“Bakit hindi ninyo sinabi sa akin?” tanong ko.
“Takot kaming masaktan ka.”
Napatawa ako nang mapait.
“Mas natakot ba kayo na masaktan ako, o na tumigil akong magbigay ng pera?”
Wala na naman siyang sagot.
“Alam mo bang ang perang ginamit ninyo sa bahay ay mula sa ipon ko?”
“Sinabi ni Nico na may napagkasunduan kayo.”
“Ano ang sinabi niyang napagkasunduan namin?”
“Na puwede niya munang gamitin iyon sa negosyo.”
“Pati ang bahay na nakapangalan sa iyo?”
Narinig kong huminga siya nang malalim.
“Maya, mahal namin ang isa’t isa.”
Doon tuluyang namatay ang huling natitira kong awa.
“Kung ganoon, bakit kailangan ninyong gamitin ang perang inipon ko para sa sarili ninyong tahanan?”
Pinutol niya ang tawag.
Gabi nang makatanggap ako ng sunod-sunod na mensahe mula sa mga kakilala namin.
May bagong post si Trina.
Wala siyang binanggit na pangalan, ngunit malinaw kung sino ang tinutukoy niya.
Masakit kapag may taong hindi matanggap na tapos na ang isang relasyon at pati kabuhayan ng iba ay gustong sirain.
Maraming nagkomento.
May nagsabing dapat akong mag-move on.
May nagsabing masyado raw akong naghahabol.
May nagsabing ang perang kusa kong ibinigay ay hindi ko na dapat binabawi.
Hindi ko sila pinatulan.
Kinunan ko lamang ng larawan ang mga mensahe at ipinadala sa abogado.
Ngunit kinabukasan, may nangyaring hindi ko inaasahan.
Tinawagan ako ni Mama.
Nanginginig ang boses niya.
“Maya, anak, puwede ka bang umuwi?”
“Bakit po? May nangyari ba kay Papa?”
“May pumunta kasing lalaki rito. May dala siyang mga papel tungkol sa bahay natin.”
Napaupo ako.
“Anong bahay?”
“Ang bahay natin dito sa Marikina.”
Mabilis akong umuwi.
Pagdating ko, nakita kong nakaupo si Papa sa hapag-kainan.
Sa harap niya ay isang papel mula sa kompanyang nagpapautang.
May kalakip na talaan ng mga dokumentong hinihingi para sa isang aplikasyon.
“Hindi ko maintindihan, anak,” sabi niya. “Bakit kasama ang bahay natin sa pinag-uusapang utang ni Nico?”
Kinuha ko ang papel.
May nakasulat tungkol sa isang planong pagpapalawak ng negosyo ng Hilera Design & Build.
Higit dalawang milyong piso ang halagang nais nilang hiramin.
At sa kalakip na paunang impormasyon, nakasaad na maaaring ialok bilang karagdagang panagot ang ari-arian ng mga magulang ko.
Nanlamig ang mga kamay ko.
“Papa, may pinirmahan ka ba?”
Umiling siya.
“Wala, anak. Kaya nga nagtataka ako.”
“May ibinigay ka bang titulo?”
“Wala rin.”
Naalala ko ang nangyari tatlong buwan na ang nakaraan.
Nagpunta si Nico sa bahay nina Mama upang tulungan si Papa sa pag-aayos ng mga lumang dokumento matapos bumaha sa silid-imbakan.
Siya ang nag-ayos ng mga papel sa magkakahiwalay na sobre.
Kasama roon ang mga kopya ng dokumento ng bahay.
Bigla akong kinabahan.
Tinawagan ko si Attorney Leah.
Nang makita niya ang mga papel, naging seryoso ang kaniyang mukha.
“Hindi ibig sabihin nito ay nakasangla na ang bahay,” paliwanag niya. “Aplikasyon pa lamang ito. Hindi puwedeng basta gamitin ang ari-arian ng mga magulang mo nang walang wastong pahintulot at kinakailangang dokumento.”
Bahagya akong nakahinga.
Ngunit hindi pa tapos ang kaniyang sinabi.
“Kailangan nating ipaalam agad sa nagpapautang na walang pahintulot ang mga may-ari. At dapat nating alamin kung may iba pang dokumentong isinumite gamit ang kanilang pangalan.”
Nagpasya kaming magpadala ng pormal na pagtutol.
Hindi namin ipinagpaliban kahit isang araw.
Kinabukasan, nakumpirma mula sa opisyal na tugon ng kompanyang nagpapautang na hindi pa naaaprubahan ang aplikasyon at may mga dokumentong hindi pa naisasumite.
Kabilang doon ang wastong pahintulot ng mga may-ari ng bahay.
Ngunit may mas masamang natuklasan si Attorney Leah mula sa mga kopyang boluntaryong ibinigay ni Nico sa unang palitan ng sulat ng mga abogado.
May isang pahinang kalakip sa kanilang panukalang pangnegosyo.
Nakasulat ang pangalan ni Papa bilang inaasahang tagapagbigay ng panagot.
Sa tabi nito, may larawan ng lagdang kahawig ng kaniya.
Tinanong ko si Papa kung iyon ang kaniyang pirma.
Matagal niya itong tiningnan.
Pagkatapos ay umiling siya.
“Hindi, anak. Hindi ganyan ang pirma ko.”
Naramdaman kong kumirot ang dibdib ko.
Hindi pa sapat ang isang larawan upang patunayang may nagkasala.
Alam kong kailangan pa itong suriin nang maayos.
Ngunit malinaw na may dahilan para mag-alala.
Hindi na lamang pera ko ang nasa usapan.
Pati ang tahanan ng mga magulang kong buong buhay na nagtrabaho ay isinama sa planong hindi nila alam.
Noong gabing iyon, pumunta si Nico sa bahay nina Mama.
May dala siyang bulaklak at isang kahon ng mamahaling pagkain.
“Maya, kailangan nating mag-usap,” sabi niya.
Lumabas ako sa gate.
Hindi ko siya pinapasok.
“Bakit nakalagay ang bahay nina Papa sa mga papeles ninyo?”
Namutla siya.
“Sino ang nagsabi sa iyo?”
“Hindi iyan ang tanong ko.”
“Hindi pa naman namin gagamitin iyon. Isang posibilidad lang sa aplikasyon.”
“Paano naging posibilidad ang ari-arian ng taong hindi nagbigay ng pahintulot?”
“Maya, kung hindi matutuloy ang pagpapalawak namin, malaki ang mawawala sa kompanya.”
“Hindi problema ni Papa ang negosyo ninyo.”
Bigla siyang lumapit.
Hinawakan niya ang braso ko, ngunit agad ko itong inalis.
“Makinig ka. Kung babawiin mo ang reklamo at pipirma ka sa bagong kasunduan, ibabalik namin ang bahagi ng pera mo.”
“Bahagi?”
“Hindi na puwedeng lahat. Nagastos na iyon.”
Nakita kong bumukas ang gate sa likuran ko.
Lumabas si Papa.
Hindi siya sumigaw.
Hindi niya rin sinaktan si Nico.
Tahimik lamang siyang tumayo sa tabi ko.
“Nico,” sabi niya, “noong una kang dumating dito, itinuring kitang anak.”
Yumuko si Nico.
“Alam ko po, Tito.”
“Ipinagkatiwala ko sa iyo ang anak ko. Ngayon, pati bahay namin ay nais mong isama sa utang na hindi namin alam?”
“Tito, may hindi lang po kayo naiintindihan.”
“Ang naiintindihan ko,” sagot ni Papa, “ay hindi mo kailangang lokohin ang isang pamilya para umunlad.”
Walang naisagot si Nico.
Ngunit bago siya umalis, tumingin siya sa akin.
At sa harap mismo ni Papa, sinabi niya:
“Kung itutuloy mo ito, Maya, huwag mong asahang ako lang ang mawawalan. May mga bagay akong puwedeng ilabas tungkol sa iyo.”
Doon ko naunawaan na hindi pa pala niya ipinapakita ang pinakamasamang kaya niyang gawin.
