Bahagi 3 — Habang Sinisisi Niya Ako, Isa-Isang Lumabas ang Mga Desisyong Siya Mismo ang Gumawa
Bahagi 3 — Habang Sinisisi Niya Ako, Isa-Isang Lumabas ang Mga Desisyong Siya Mismo ang Gumawa
Hindi ako naroon nang kunin kay Adrian ang laptop niya.
Hindi rin ako naroon nang ipatigil ang access niya sa corporate email.
Nalaman ko lamang ang ilan sa mga detalye dahil tinawagan ako ng abogado ko nang hapon ding iyon.
“Mara, may posibilidad na kontakin ka ng internal audit ng kumpanya ni Adrian.”
Nasa isang maliit na café ako sa Katipunan habang hinihintay kong matapos ang klase ni Nico.
Sa mesa ko ay may notebook, isang lumang laptop at isang tasa ng kape na malamig na dahil nakalimutan kong inumin.
“Bakit ako?”
“Dahil sa forged signature issue. Pero hindi ka required magbigay ng anumang statement nang walang counsel.”
Napatingin ako sa labas.
Dumaan ang school bus.
May mga batang nagtatawanan.
Parang normal ang mundo.
“Okay.”
“May isa pa.”
“Ano?”
“Apparently, lumaki ang investigation. Hindi lang identity issue ang tinitingnan nila.”
Hindi ako nagulat.
Dahil tatlong buwan bago humingi ng annulment si Adrian, may napansin na akong hindi normal.
Nagsimula iyon sa isang sulat mula sa bangko.
Karaniwang ako ang kumukuha ng mail sa bahay. Isang hapon, may envelope na nakapangalan sa akin mula sa isang commercial bank na hindi naman namin ginagamit.
Akala ko promotional letter.
Binuksan ko.
Account confirmation iyon para sa isang investment product.
May reference number.
May pangalan ko.
May halos dalawang milyong pisong initial placement.
Natawa pa ako noong una dahil inakala kong maling address.
Pagkatapos ay nakita ko ang last four digits ng government ID.
Akin iyon.
Tinawagan ko ang bangko.
Doon ko nalaman na may account na may pangalan ko ngunit ibang email address at ibang contact number.
Dahil dati akong accountant, hindi ko pinabayaan.
Humingi ako ng formal verification.
Hindi agad sila nagbigay ng detalye dahil sa privacy process.
Kaya kumuha ako ng abogado.
Ipinadala namin ang affidavit of denial.
Nag-request kami ng records.
Pagkatapos ay may isang bagay na lalong nagpagulo sa lahat.
Ang registered address ng kumpanyang konektado sa account ay hindi kung saan nakatira si Bianca.
Hindi rin iyon business address.
Address iyon ng isang lumang condo unit sa Ortigas na dating inuupahan ni Adrian para sa “executive meetings.”
Noong tinanong ko siya noon tungkol sa unit na iyon, sinabi niyang kumpanya ang nagbabayad.
Hindi ko na pinansin.
Ngayon, biglang may corporate registration na gumagamit ng parehong address.
Ang mas masakit?
Hindi ako nagalit dahil sa pera.
Hindi rin dahil kay Bianca.
Ang talagang nagpabago sa akin ay nang makita kong ginamit ang pangalan ko.
Ang pangalan ko.
Matapos akong tawaging “walang income,” naging kapaki-pakinabang pala ako kapag kailangan nilang maglagay ng pangalan sa papel.
Doon ko napagtanto kung gaano kalaki ang agwat sa pagitan ng lalaking minahal ko at ng lalaking kasama ko na ngayon.
Habang tinitingnan ko ang mga papeles, naalala ko ang isang gabi ilang buwan bago iyon.
Umuwi si Adrian nang lampas hatinggabi.
Nasa kusina ako.
Kumuha siya ng tubig.
“Gising ka pa?”
“May tinatapos lang.”
Tumingin siya sa laptop ko.
“Ano ’yan?”
“Budget.”
Napangiti siya.
“Budget na naman?”
Hindi ko makalimutan ang tono niya.
Parang iyon na lang ang kaya kong gawin.
Parang ang pag-aalaga sa pera ng pamilya ay isang napakaliit na bagay.
Hindi niya alam na sa mismong gabing iyon, minamarkahan ko ang mga petsa ng mga transfer.
Hindi para gumanti.
Para maintindihan kung paano ginamit ang pangalan ko.
Sa sumunod na dalawang linggo, hindi ako nagsabi sa kanya.
Hindi dahil gusto ko siyang bitagin.
Kundi dahil takot ako.
May anak kami.
May bahay kami.
Lahat ng regular na gastusin ni Nico ay dumadaan sa account na kontrolado ni Adrian.
Wala akong sariling salary.
Kapag nagkamali ako ng galaw at bigla niyang isara ang lahat ng access ko, paano kami?
Kaya unang ginawa ko ay magbukas ng sarili kong bank account.
Pangalawa, tinawagan ko ang dati kong boss sa auditing firm.
Si Elena Ramos.
Hindi kami nagkita nang halos walong taon.
Noong marinig niya ang boses ko, unang sinabi niya:
“Mara? Ikaw ba talaga ’yan?”
“Oo.”
“Akala ko nasa abroad ka na.”
“Hindi.”
Katahimikan.
Pagkatapos ay tinanong niya:
“Kumusta ka?”
Hindi ko alam kung bakit, pero sa tanong na iyon ako muntik maiyak.
Hindi ko sinabi ang problema ko kay Adrian.
Ang sinabi ko lang:
“Elena, kung gusto kong bumalik sa trabaho… may kukuha pa kaya sa akin?”
Halos agad siyang sumagot.
“Bakit wala?”
“Pitong taon akong wala.”
“Pitong taon kang nagpalaki ng anak. Hindi nabura ang utak mo.”
Napatawa ako sa unang pagkakataon matapos ang ilang araw.
Tinulungan niya akong mag-update ng resume.
Nag-enroll ako sa refresher courses online.
Tuwing tulog si Nico, nag-aaral ako.
Tuwing nasa “business dinner” si Adrian, nagsasagot ako ng accounting updates.
Hindi ko sinabi sa kanya.
Hindi dahil sikreto ko iyon.
Kundi dahil sa puntong iyon, tumigil na siyang magtanong kung ano ang ginagawa ko.
Makalipas ang isang buwan, may dalawang maliit na SME clients na nagpagawa sa akin ng bookkeeping review sa remote setup.
Hindi kalakihan ang bayad.
Labingwalong libong piso sa una.
Dalawampu’t limang libo sa pangalawa.
Nang pumasok sa sariling bank account ko ang unang professional fee matapos ang pitong taon, matagal ko lang tinitigan ang notification.
₱18,000.00 credited.
Hindi dahil malaki iyon.
Kundi dahil unang perang kinita ko muli nang hindi humihingi kay Adrian.
Bumili ako ng dalawang pirasong ensaymada para kay Nico pauwi.
“May celebration ba, Mommy?”
“Oo.”
“Ano?”
“May nagawa si Mommy.”
Niyakap niya ako.
“Good job, Mommy.”
Apat na salita.
Pero mas malaki ang epekto sa akin kaysa lahat ng mamahaling regalong ibinigay sa akin ni Adrian.
Sa opisina naman, ibang klaseng araw ang dinaranas ng dati kong asawa.
Tatlong supplier contracts ang isinailalim sa review.
May dalawang consultancy invoices na walang malinaw na deliverables.
May mga dinner receipt na siningil sa corporate account kahit walang client attendees.
May hotel booking na nakapangalan kay Adrian at Bianca noong mga petsang sinabi sa akin ni Adrian na nasa Cebu siya para sa conference.
Pero ang tunay na problema ay hindi ang relasyon nila.
Hindi iyon ang pangunahing pakialam ng board.
Ang problema ay conflict of interest.
Supplier influence.
Undisclosed financial relationship.
At posibleng paggamit ng third-party entity para tumanggap ng pera mula sa mga kumpanyang may transaksiyon sa employer niya.
Makalipas ang dalawang araw, tumawag sa akin si Adrian.
Hindi ko sinagot.
Tumawag ulit.
At ulit.
Sa ikaapat na beses, sinagot ko.
“Ano?”
Galit ang boses niya.
“Ano ang ginawa mo?”
Napapikit ako.
“Ano ang ibig mong sabihin?”
“Huwag mo akong lokohin, Mara.”
“Nasa bahay ako.”
“Sinira mo ang trabaho ko.”
Napatingin ako kay Nico na natutulog sa kabilang kuwarto.
Mahina ang boses ko nang sumagot.
“Hindi ko hawak ang laptop mo, Adrian.”
“Alam mong hindi iyon ang ibig kong sabihin.”
“Kung tungkol sa affidavit, pinrotektahan ko ang pangalan ko.”
“Alam mong magkakaroon ng investigation.”
“Hindi ko alam kung ano ang ginawa mo sa trabaho.”
“Bullshit.”
Tumahimik ako.
Narinig ko ang mabigat niyang paghinga.
“Pinlano mo ito.”
“Hindi.”
“Ginamit mo ang annulment para siguraduhing makukuha mo muna ang bahay bago mo ako siraan.”
Doon ako napatawa.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil sa sobrang kapal ng mukha niya.
“Adrian, ikaw ang humingi ng hiwalayan.”
Tahimik siya.
“Ikaw ang nagmamadali.”
Wala pa ring sagot.
“Ikaw ang nag-alok ng bahay.”
“Mara—”
“Hindi kita pinilit pumirma sa kahit ano.”
“Pero—”
“At hindi ko rin pinilit na gamitin ng babae mo ang ID ko.”
Biglang tumahimik ang linya.
Iyon ang unang beses na direktang binanggit ko si Bianca.
“Mara…”
“Kung wala kayong ginawang mali, wala kayong dapat ikatakot.”
Ibinaba ko ang tawag.
Nanginginig ang kamay ko.
Hindi dahil takot ako sa kanya.
Kundi dahil pitong taon akong nasanay na kapag galit si Adrian, ako ang nagpapakumbaba.
Ako ang unang humihingi ng tawad.
Ako ang unang nagsasabing, “Sige, huwag na nating pag-awayan.”
Ngayon, wala na akong obligasyong ayusin ang gulong hindi ko ginawa.
Sa sumunod na linggo, nagsimulang kumalat sa opisina ang balita tungkol sa administrative leave niya.
Hindi opisyal.
Walang press release.
Pero sa corporate world, mabilis bumiyahe ang bulong.
May nagtext sa kanya mula sa dating team.
“Sir, kumusta po?”
May nagsend ng simpleng thumbs-up.
May ilan ding biglang hindi na sumagot.
Doon niya unang naranasan ang katahimikan ng mga taong dati ay laging nakapaligid sa kanya.
Samantala, hindi rin naging maganda ang relasyon nila ni Bianca.
Isang gabi, nagkita sila sa isang restaurant sa Rockwell.
“Sinabi mong malinis lahat,” sabi ni Adrian.
“Malinis naman dapat.”
“Ano ang ibig sabihin mong dapat?”
“Kung hindi naghukay ang asawa mo, walang problema.”
“Asawa ko pa rin ang sinisisi mo?”
“Ex-wife.”
Napatingin sa kanya si Adrian.
“Ginamit mo ang ID niya nang hindi ko alam.”
“Alam mong may nominee requirement.”
“Hindi ibig sabihin noon na gamitin mo ang pangalan niya.”
“Adrian, huwag kang magkunwari ngayon.”
“Ano?”
“Alam mong galing sa suppliers ang pera.”
“Consulting fees iyon.”
Napatawa si Bianca.
“Kung gusto mong sabihin iyan sa board, go ahead.”
Doon unang nakaramdam ng malamig na takot si Adrian.
“Anong ibig mong sabihin?”
Sumandal si Bianca.
“Hindi lang naman ako ang pumirma sa mga endorsements.”
Tahimik siya.
“At tandaan mo,” dagdag niya, “lahat ng approval trail ay nasa account mo.”
Biglang nawala ang lambing sa mukha ng babaeng minsang inakala niyang nakakaintindi sa kanya nang higit sa akin.
Hindi na siya romantic partner.
Kundi kapwa taong naghahanap ng paraan para hindi lumubog.
Pagkatapos ng meeting, pumunta si Adrian sa parking lot.
Tinawagan niya ako ulit.
Hindi ko sinagot.
Kaya nagpadala siya ng mensahe.
Mara, kailangan nating mag-usap. Para kay Nico.
Nang mabasa ko iyon, nakaramdam ako ng galit.
Dahil kapag gusto niyang makita ang anak niya dati, may schedule ako.
Kapag may school presentation si Nico, may meeting siya.
Kapag birthday ni Nico, minsan ay dumating siya nang dalawang oras na late.
Pero ngayong kailangan niya ako, biglang “para kay Nico.”
Hindi ako sumagot.
Kinabukasan, dumating ang kapatid niyang si Camille sa bahay.
“Mara, puwede ba tayong mag-usap?”
Pinapasok ko siya.
Hindi masama si Camille.
Sa totoo lang, isa siya sa iilang tao sa pamilya ni Adrian na hindi ako minamaliit dahil stay-at-home mom ako.
Umupo kami sa sala.
“Mara… hindi ko alam kung ano talaga ang nangyari.”
“Ako rin hindi ko alam lahat.”
“Si Kuya kasi…”
Huminto siya.
“Nasuspinde siya.”
“Alam ko.”
“Baka mawalan siya ng trabaho.”
Hindi ako sumagot.
“Mara, galit ka sa kanya. Naiintindihan ko.”
“Hindi galit ang dahilan kung bakit ko nireport na hindi akin ang pirma.”
“Pero baka puwedeng sabihin mong misunderstanding lang?”
Napatingin ako sa kanya.
“Camille.”
“Hindi ko sinasabing magsinungaling ka.”
“Pero iyon mismo ang hinihingi mo.”
Namula siya.
“May anak kayo.”
“Exactly.”
Tumigas ang boses ko.
“May anak kami. Kaya ayokong isang araw may tax liability o utang na nakapangalan sa akin dahil ginamit ang ID ko nang hindi ko alam.”
Tahimik siya.
“Kung gusto ni Adrian ng tulong, kumuha siya ng abogado.”
Tumayo ako.
“Hindi niya kailangan ang pirma ko para sagutin ang sarili niyang desisyon.”
Umalis si Camille na halos hindi makatingin sa akin.
Akala ko tapos na iyon.
Pero kinagabihan, alas-diyes, tumunog ang doorbell.
Pagtingin ko sa CCTV monitor, si Adrian.
Basang-basa sa ulan.
Walang driver.
Walang suit.
Naka-dark polo lamang.
Binuksan ko ang pinto pero hindi ko siya pinapasok agad.
“Bakit ka nandito?”
“Kailangan kong makita si Nico.”
“Tulog na siya.”
“Mara, please.”
Iyon ang unang beses kong narinig siyang magsabi ng “please” sa akin matapos ang napakahabang panahon.
Pinapasok ko siya.
Tumayo siya sa hallway habang tinitingnan ang bahay.
May mga bagong kahon sa gilid.
Nakapaskil sa refrigerator ang schedule ko.
May bagong laptop sa dining table.
May printed proposal.
Napansin niya.
“Ano ito?”
“Trabaho.”
Natawa siya nang mahina.
“Trabaho?”
Tumingin ako sa kanya.
“Oo.”
“Kailan ka pa—”
“Hindi mo alam dahil hindi mo tinatanong.”
Nanahimik siya.
Pumasok siya sa kuwarto ni Nico.
Umupo sa gilid ng kama.
Mahimbing ang tulog ng anak namin.
May hawak pang stuffed dinosaur.
Dahan-dahang inayos ni Adrian ang kumot.
At doon, sa unang pagkakataon, nakita kong bumagsak ang mukha niya.
Hindi dahil sa trabaho.
Hindi dahil sa kaso.
Kundi dahil may buhay na nagpapatuloy sa bahay na ito kahit wala siya.
Paglabas niya ng kuwarto, namumula ang mata niya.
“Mara…”
“Ano?”
“Pwede bang umatras tayo?”
Hindi ko agad naintindihan.
“Sa ano?”
“Sa lahat.”
Tumingin siya sa akin.
“Sa paghihiwalay.”
Napatawa ako nang mahina.
“Adrian, tapos na.”
“Alam ko. Pero puwede nating—”
“Hindi.”
“Mara, nagkamali ako.”
“Alam ko.”
“Hindi ko alam kung ano ang iniisip ko.”
“Alam ko rin.”
“Bianca… hindi siya…”
“Hindi ko kailangang malaman.”
Lumapit siya nang isang hakbang.
“Ikaw pa rin ang pamilya ko.”
Doon ko naramdaman ang pinakamatinding galit ko.
Hindi noong malaman kong may ibang babae.
Hindi noong makita kong ginamit ang pangalan ko.
Kundi ngayon.
Dahil gusto niya akong gawing “pamilya” muli nang mawala ang trabahong pinili niya kaysa sa amin.
“Hindi, Adrian.”
Parang sinampal siya ng dalawang salitang iyon.
“Pamilya mo si Nico.”
Itinuro ko ang sarili ko.
“Ako ang babaeng pinili mong iwan dahil sabi mo wala na tayong koneksiyon.”
“Mara—”
“Hindi mo ako namiss nang masaya ka.”
Tahimik.
“Namiss mo ako nang nagsimulang gumuho ang buhay mo.”
Hindi siya makasagot.
Bago siya tuluyang umalis, tumingin siya sa akin.
“May chance pa ba?”
Umiling ako.
“Wala.”
Binuksan ko ang pinto.
Ngunit bago siya makalabas, tumunog ang cellphone niya.
Tinignan niya ang screen.
GENERAL COUNSEL.
Sinagot niya.
Tahimik akong nakatayo ilang hakbang ang layo.
“Hello?”
Hindi ko marinig ang kabilang linya.
Pero nakita kong unti-unting nawalan ng kulay ang mukha niya.
“What do you mean terminated?”
Mahaba ang katahimikan.
“No… wait. I can explain.”
Tumalikod ako.
Ayokong marinig.
Pero bago ko maisara ang pinto sa likod niya, narinig ko ang huling sinabi niya.
“Sir, please. Twenty years ang career ko…”
Sumagot ang boses sa telepono.
Hindi ko narinig ang buong pangungusap.
Pero sapat ang huling dalawang salita.
“Board decision.”
At kinabukasan, isang mas malaking problema ang dumating.
May tumawag mula sa law firm ng kumpanya.
Hindi para kay Adrian.
Para sa akin.
“Mara, kailangan naming ipaalam sa iyo na may na-recover kaming document mula sa company server.”
“Ano iyon?”
Sandaling natahimik ang abogado.
“Document iyon tungkol sa bahay ninyo.”
Nanikip ang dibdib ko.
“Anong tungkol sa bahay?”
“May attempt na gamitin ang property bilang supporting collateral sa isang private transaction.”
Hindi ako nakapagsalita.
“May signature page, Mara.”
Malamig ang kamay ko.
“At?”
“Pangalan mo na naman ang nakalagay.”
Huminga siya.
“Pero hindi tugma ang pirma.”
Doon ko naintindihan na hindi pala tatlong milyong piso, bahay at kotse ang totoong iniwan sa akin ni Adrian.
May iniwan siyang bagay na mas mabigat.
Problema na ginawa niya habang akala niya habambuhay akong mananatiling tahimik.
