Kasalang Hindi Ko Pinirmahan
2. Ang Kasalang Hindi Ko Pinirmahan
Nanatili akong nakatayo sa gitna ng sala, habang parang paulit-ulit na umaalingawngaw sa tainga ko ang sinabi ni Mama.
“Kasal ka na raw tatlong araw na ang nakalipas!”
Hindi ko alam kung ano ang unang dapat kong maramdaman. Galit ba? Takot? Pagkalito? O ang kakaibang paninikip ng dibdib dahil ang lalaking nasa harap ko, na kanina lang ay nagluto ng almusal sa bahay namin, ay ngayon nakaupo nang kalmado na para bang matagal na niyang inaasahan ang sandaling ito.
Dahan-dahan akong yumuko, pinulot ang cellphone sa sahig, at nanginginig ang boses na sinabi kay Mama:
“Ma, huwag kayong pipirma ng kahit ano. Papunta na ako.”
Pagkababa ko ng tawag, lumingon ako kay Isabella.
Nakayuko siya. Ang kaninang makulit at maingay kong best friend ay parang batang nahuling gumawa ng malaking kasalanan. Maputla ang mukha niya, at nanginginig ang kamay na nakahawak sa gilid ng pintuan ng balcony.
“Isabella,” mahinang sabi ko, “sabihin mo sa akin na hindi totoo.”
Kumagat siya sa ibabang labi. Tumulo ang luha niya bago pa siya nakapagsalita.
“Beshie, gusto ko lang… gusto ko lang hindi ka mawala.”
Natawa ako, pero walang saya sa tawa ko.
“Kaya pinalitan mo ang mga dokumento ko?”
“Hindi ko alam na aabot sa ganito!” mabilis niyang sabi. “Akala ko maaantala lang ang pag-alis ninyo. Akala ko kapag nagkaproblema sa papeles, magkakaroon tayo ng oras para mag-isip. Hindi ko alam na may maglalabas ng marriage record.”
“Marriage record?” Napalingon ako sa kuya niya. “Ano ang ibig sabihin noon?”
Tahimik na nakatingin sa akin ang lalaki.
“Hindi kayo legal na kasal,” sabi niya sa wakas.
Parang may maliit na ilaw na sumindi sa gitna ng dilim.
“Hindi?”
“Hindi,” ulit niya. “Ang nakarehistro ay preliminary application pa lang. May gumamit ng pangalan mo at pangalan ko para gumawa ng pekeng marriage intent document. Hindi pa iyon valid marriage record, pero sapat iyon para ma-hold ang travel papers ninyo.”
Napahawak ako sa noo.
“Kung ganoon, bakit sinabi mong wala na akong pangalawang pagpipilian?”
Bumaba ang tingin niya sa sobre sa mesa.
“Dahil may taong gustong gamitin ang problemang ito para pilitin kang pumirma ng totoong kontrata.”
Hindi ako agad nakapagsalita.
Isabella, na umiiyak pa rin sa may pintuan, biglang nagtaas ng ulo.
“Kuya… hindi ako iyon.”
“Alam ko,” sagot niya.
Nagulat kami pareho.
Dahan-dahan siyang tumayo. Doon ko napansin kung gaano siya kataas. Hindi siya nagmamadali, pero bawat kilos niya ay may bigat na nagpapatahimik sa buong paligid.
“May ibang nakialam sa dokumento,” sabi niya. “At ginamit nila ang kagagawan mo bilang takip.”
“Anong ibig mong sabihin?” tanong ko.
Tumingin siya sa akin.
“May utang ang pamilya mo sa lending company na pag-aari ng tiyuhin ni Isabella.”
Nanigas ako.
Hindi ko alam ang detalyeng iyon. Ang alam ko lang, may pinagkakautangan ang mga magulang ko. Hindi nila kailanman sinabi kung sino. Ayaw siguro nila akong mag-alala.
“Gusto nilang pigilan ang pag-alis ninyo,” pagpapatuloy niya. “Kapag nakaalis kayo, mahihirapan silang habulin ang bayad. Kaya gumawa sila ng paraan para ma-hold ang papeles ninyo. At dahil may ginawa si Isabella na kalokohan sa application system, madali nila siyang gawing dahilan.”
Napatingin ako kay Isabella.
“Anong ginawa mo?”
Umiiyak siyang lumapit sa akin.
“Pinalitan ko lang ang appointment date ninyo. Pramis. Gusto ko lang ma-delay ng ilang araw. Hindi ko alam na may ibang papasok sa system.”
Hindi ko alam kung maniniwala ako.
Mahal ko si Isabella. Siya ang taong kasama ko sa hirap at saya sa loob ng ilang taon. Pero ang ginawa niya ay hindi simpleng kalokohan. Dahil sa takot niyang maiwan, inilagay niya sa panganib ang buong pamilya ko.
Napaatras ako nang subukan niya akong hawakan.
“Beshie…”
“Wag muna,” sabi ko.
Tumigil siya, parang nasaktan nang sobra.
Ang kuya niya ay lumapit sa mesa at kinuha ang kontrata.
“Ako si Gabriel,” sabi niya sa akin. “Hindi ko nasabi kanina dahil hindi iyon ang tamang oras. Pero kailangan mo nang malaman ngayon. Ako ang legal consultant ng branch na humahawak sa migration documents ninyo.”
Lalong sumakit ang ulo ko.
“Kaya alam mo ang lahat.”
“Oo.”
“At bakit ka pumunta rito?”
Tumingin siya saglit kay Isabella, saka bumalik sa akin ang tingin.
“Dahil sinabi ng kapatid ko na mahalaga ka sa kanya. At dahil nakita kong may taong sumusubok gawing bitag ang pangalan mo.”
Ibinigay niya sa akin ang kontrata.
“Pekeng kontrata ito. Hindi ito galing sa akin. May nagpadala nito sa bahay namin kagabi, gamit ang pangalan ko. Kapag pinirmahan mo ito, doon pa lang magiging tunay na problema ang lahat.”
Binuklat ko ang dokumento. Doon ko nakita ang mga kondisyon.
Kailangan kong pumayag sa kasal. Kailangan kong ipasailalim ang ilang ari-arian ng pamilya ko sa “joint settlement”. Kailangan kong pumayag na ipagpaliban ang pag-alis nang walang malinaw na petsa.
Napahigpit ang hawak ko sa papel.
“Gusto nilang kunin ang natitirang pera namin.”
Tumango si Gabriel.
“Hindi lang iyon. Gusto nilang itali ka sa legal issue para hindi kayo makaalis.”
Biglang nanghina ang tuhod ko. Napaupo ako sa sofa.
Akala ko simpleng pag-alis lang ito. Masakit, pero simple. Iiwan ko ang school, iiwan ko si Isabella, magsisimula kami sa ibang lugar. Pero sa isang iglap, naging gulo ng utang, pekeng dokumento, at kasal ang lahat.
Si Isabella ay lumuhod sa harap ko.
“Beshie, kasalanan ko. Kung hindi ako nakialam, hindi nila magagamit ang system. Galit ka sa akin, okay lang. Pero hayaan mong ayusin ko. I will fix this.”
Tiningnan ko siya.
“Paano?”
Natahimik siya.
Doon nagsalita si Gabriel.
“May paraan.”
Pareho kaming napatingin sa kanya.
“Kailangan nating pumunta sa office ngayon. Kailangang patunayan na hindi ikaw ang nag-file ng marriage intent. Kailangan ding ipakita na may unauthorized access sa application ninyo. Pero hindi iyon sapat.”
“Bakit?”
“Dahil habang tumatakbo ang investigation, naka-hold pa rin ang travel papers ninyo.”
“Gaano katagal?”
“Linggo. Baka buwan.”
Nanlumo ako.
Wala kaming buwan. Nakatakda nang umalis ang pamilya ko. Nabenta na namin ang gamit, naabisuhan na ang landlord, halos wala na kaming babalikan.
Dahan-dahang nagsalita si Gabriel:
“May isa pang paraan para ma-lift agad ang hold.”
Nanlamig ang batok ko.
“Ano?”
“Temporary sponsorship.”
Tumayo si Isabella.
“Ako! Ako ang sponsor niya!”
Umiling si Gabriel.
“Hindi puwede. Dahil sangkot ka sa unauthorized change, hindi tatanggapin ang pangalan mo.”
Natahimik si Isabella.
Ako naman ay biglang nakaramdam ng masamang kutob.
Hindi ako nagkamali.
Tumingin sa akin si Gabriel.
“Ako ang puwedeng pumirma bilang sponsor.”
Napatitig ako sa kanya.
“Bakit mo gagawin iyon?”
Hindi siya umiwas ng tingin.
“Dahil pangalan ko ang ginamit nila. At dahil hindi ako pumapayag na may taong gumagamit ng kasal bilang panakot sa isang babae.”
Hindi ko alam kung bakit, pero may kung anong kumirot sa dibdib ko sa sinabi niya.
Parang sa gitna ng kaguluhan, siya ang unang taong nagsalita na hindi ako parang bagay na puwedeng ilipat, ipakasal, pigilan, o gamitin.
Ako ay tao.
At sa unang pagkakataon ngayong araw, may nagpaalala noon sa akin.
Ngunit bago pa ako makasagot, biglang bumukas ang pinto ng bahay namin.
Pumasok si Papa, hingal na hingal, kasunod si Mama na namumutla.
“Anak,” sabi ni Papa, hawak ang isang papel, “may dumating na notice.”
Inabot niya sa akin ang dokumento.
Isang demand letter.
Nakasaad doon na kung hindi mababayaran ng pamilya namin ang malaking halaga sa loob ng tatlong araw, kakasuhan kami dahil sa umano’y pandaraya sa migration application.
At sa pinakailalim ng papel, may nakasulat na pangalan ng taong nagsampa ng reklamo.
Ang tiyuhin ni Isabella.
Napatingin ako sa kanya.
Isabella covered her mouth, tears falling again.
Gabriel’s face turned cold.
“At ngayon,” mababa niyang sabi, “nagpakita na sila.”