Bahagi 3: Ang Lumang Kuwaderno Sa Ilalim Ng Kahoy Na Mesa Ang Sumira Sa Kanilang Kasamaan
Bahagi 3: Ang Lumang Kuwaderno Sa Ilalim Ng Kahoy Na Mesa Ang Sumira Sa Kanilang Kasamaan
“HUWAG NINYONG KUNIN ANG KAHON KO. MAY MGA KAGAMITAN PO RIYAN NA KAILANGANG INGATAN!”
Hindi ko napigilan ang pagtaas ng boses.
Napatingin sa amin ang mga taong naghihintay ng presentasyon.
Isa sa mga security personnel ang mahinahong nagsabi, “Ma’am, hindi naman po namin kukunin nang basta-basta. Gusto lang naming makasiguro dahil may reklamo.”
“Kung may reklamo,” sagot ko, “pakiusap, tawagin ninyo ang event coordinator. May dokumento rin akong dapat ipakita.”
Sakto namang dumating si Gabriel.
“Anong nangyayari rito?”
Lumapit ang kawani sa kanya at ipinaliwanag ang sinabi ni Bianca.
Hindi agad nagsalita si Gabriel. Tiningnan niya ang kahon, pagkatapos ay ang mga papel sa kamay ko.
“Si Miss Inez ang orihinal na aplikante sa aming programa,” malinaw niyang sinabi. “Wala pang pinal na desisyon tungkol sa reklamo sa pagmamay-ari. Hindi siya dapat ituring na magnanakaw nang walang pagsusuri.”
Nakita kong nagbago ang tingin ng ilang tao.
Ang iba, ibinaba ang kanilang mga cellphone.
Si Bianca naman ay nagmamadaling lumapit.
“Sir Gabriel, may pinirmahan siyang kasunduan! May authorization kami!”
“Susuriin din namin iyon,” sagot niya.
“Ano pa ba ang kailangang suriin? Nandiyan na ang pirma niya!”
Tiningnan ko siya.
“Bianca, kung talagang gumawa ka ng proyekto, sagutin mo ang isang tanong.”
Napatawa siya.
“Ano naman?”
“Bakit kailangang may tatlong magkakaibang threshold ang babala ng Agos Bantay?”
Kumurap siya.
“Para malaman kung may baha.”
“Alam ko iyon. Ang tanong ko, bakit magkakaiba ang pagitan ng unang babala, ikalawang babala, at pinakamataas na antas? Bakit hindi pare-pareho?”
Napalingon si Bianca sa kanyang ina.
Walang sumagot.
Ipinaliwanag ko sa mga nakikinig na hindi sapat ang pagsukat lamang sa taas ng tubig. Mahalaga ring makita kung gaano kabilis iyon tumataas. Ang mabagal na pag-akyat ng tubig sa loob ng isang oras ay maaaring iba ang kahulugan kaysa biglaang pagtaas sa loob ng ilang minuto.
“Hindi ko sinasabing perpekto ang sistema,” dagdag ko. “Kaya nga kailangan ng pagsusuri. Ginawa naming pantulong ito sa mga opisyal na babala, hindi pamalit sa mga ito.”
Lumapit ang isang babaeng may dalang clipboard.
Ipinakilala niya ang sarili bilang Engineer Teresa Velasco, isa sa mga teknikal na tagasuri.
“Miss Ramos, mayroon ka bang mga tala ng field testing?”
Tumango ako.
“May kopya po ako sa email, pero may mas kumpletong rekord sa kuwaderno ko sa bahay ni Mang Dado.”
“Sino si Mang Dado?”
“Siya po ang may-ari ng maliit na talyer kung saan ko unang binuo ang prototype.”
Napataas ang kilay ni Bianca.
“Talagang gagamit ka ng kuwento ng isang matandang mekaniko para patunayang sa iyo ang proyekto?”
Tahimik akong humarap sa kanya.
“Hindi kuwento ang dala ko. Mga tala.”
Doon nagsimula ang unang seryosong pagsusuri.
Hindi muna itinuloy ang pormal na pagpapakilala kay Bianca bilang kinatawan ng Agos Bantay.
Sa halip, hiniling ng komite na ilabas ang lahat ng orihinal na dokumento bago magpasya kung sino ang maaaring magsalita para sa proyekto.
Nakita kong halos mapunit sa higpit ang pagkakahawak ng madrasta ko sa kanyang handbag.
Makalipas ang ilang minuto, pumasok sa bulwagan si Mang Dado.
Animnapu’t isang taong gulang siya, may uban sa sentido at nakasuot ng malinis ngunit kupas na polo.
Hawak niya ang isang plastik na supot.
“Inez!” tawag niya.
Parang biglang gumaan ang dibdib ko.
“Bakit po kayo nandito?”
“Tumawag si Engineer Teresa sa barangay contact na inilagay mo sa aplikasyon. Nasa talyer ako nang mahanap nila ako. Sabi ko, mas mabuting dalhin ko ang mga lumang rekord.”
Inilabas niya ang isang makapal na kuwadernong kulay berde.
May mantsa ng grasa ang takip.
Nasa unang pahina ang pangalan ko, ang petsa ng pagsisimula ng proyekto, at ang unang listahan ng mga piyesang binili namin.
“Dito niya isinusulat lahat,” sabi ni Mang Dado. “Pati mga pagkakataong hindi gumagana ang sensor. Pati kung ilang beses kaming nagpalit ng connector.”
Pinagmasdan iyon ni Engineer Teresa.
Hiniling niyang makita ang ilang partikular na tala.
Ipinakita ko ang pahinang may petsang ika-dalawampu’t tatlo ng Pebrero.
Doon nakasulat kung bakit kinailangan naming baguhin ang lokasyon ng unang sensor matapos itong maapektuhan ng mga lumulutang na sanga.
Sumunod ang pahinang may tala tungkol sa maling pagbasa noong unang malakas na ulan.
“Bakit may marka itong pulang bilog?” tanong niya.
“Dahil iyon po ang unang malaking pagkakamali namin,” sagot ko. “Nagbigay ang aparato ng babala kahit hindi pa umabot sa itinakdang antas ang tubig. Napansin naming may problema sa pagkakakabit ng sensor.”
“Paano ninyo inayos?”
Ipinaliwanag ko ang pagbabago sa mounting bracket at ang paulit-ulit na paghahambing sa manwal na panukat.
Hindi ako gumamit ng magagarang salita.
Ipinaliwanag ko lamang ang mga bagay na personal kong ginawa.
Minsan ay nanginginig ang boses ko.
Ngunit sa bawat pahinang binubuksan, unti-unting nawawala ang takot.
Pagkatapos, inilabas ni Mang Dado ang mga resibo ng materyales.
May petsa ang bawat isa.
May pangalan ng tindahan.
At ang ilan ay may pirma ko bilang tumanggap ng piyesa.
“Hindi ako eksperto sa lahat ng teknikal na bagay,” sabi ni Mang Dado, “pero alam ko kung sino ang nagpuputol ng wire sa talyer ko hanggang hatinggabi. Hindi si Bianca iyon.”
May ilang napangiti.
Hindi si Bianca.
Lalong hindi ang madrasta ko.
Ngunit hindi pa tapos ang problema.
Tumayo si Tita Corazon at lumapit sa mesa ng mga tagasuri.
“Ma’am, baka naman nalilimutan nating pamilya ang nagpondo sa proyektong iyan.”
Napalingon ako.
“Ano pong ibig ninyong sabihin?”
“Galing sa kumpanya ng asawa ko ang perang ginamit mo. Kaya hindi mo maaaring sabihing sa iyo lang ang lahat.”
“May mga materyales po akong binili sa tindahan ni Papa,” sagot ko. “Pero may resibo at naitala kong personal kong binayaran ang mga iyon.”
“Pera ng pamilya pa rin!”
Mahinahon siyang pinutol ni Engineer Teresa.
“Ma’am, magkaibang usapin po ang pinagmulan ng pondo at kung sino ang gumawa ng teknikal na disenyo. Kailangan nating suriin ang mga kasunduan at ebidensiya bago magbigay ng konklusyon.”
Biglang nagbago ang mukha ni Tita Corazon.
Parang doon lamang niya naintindihang hindi sapat ang paulit-ulit na pagsasabing sa kanila ang lahat.
Si Bianca naman ay naglabas ng cellphone.
“May screenshots ako. Tingnan ninyo. Siya mismo ang nagsabing tutulungan niya akong mag-present!”
Ipinakita niya ang isang usapan.
May mensahe mula sa akin:
Sige, tutulungan kitang intindihin ang presentation.
Tama.
Naalala ko iyon.
Dalawang linggo bago ang kaganapan, nagtanong siya kung maaari kong ipaliwanag ang ilang bahagi ng proyekto para sa isang school activity.
Hindi ko alam na gagamitin niya iyon laban sa akin.
“Kumpleto ba ang usapan?” tanong ko.
“Bakit?”
“Dahil may sumunod pa akong mensahe.”
Kinuha ko ang sarili kong cellphone.
Binuksan ko ang orihinal na pag-uusap.
Sa kasunod na mensahe, malinaw ang isinulat ko:
Pero Bianca, hindi mo puwedeng ilagay ang pangalan mo bilang gumawa. Maaari kang tumulong sa pagpapaliwanag, pero kailangan pa ring kilalanin ang buong grupo.
Tahimik ang paligid.
Hiniling ni Engineer Teresa na mai-save sa opisyal na rekord ang parehong bersiyon ng pag-uusap para sa pagsusuri.
Doon ko napansing hindi na tumitingin sa akin si Bianca.
Nakayuko siya, ngunit galit na galit ang kanyang mga mata.
Akala ko iyon na ang pinakamabigat na laban sa araw na iyon.
Nagkamali ako.
Bandang alas-onse, tumunog ang cellphone ko.
Si Aling Mercy, isa sa mga boluntaryo sa Barangay Maligaya, San Mateo.
“Inez, may problema tayo.”
Agad akong tumayo.
“Ano po?”
“Kanina pang walang dumarating na mensahe mula sa dalawang sensor natin. Akala namin mahina lang ang signal. Pero nang puntahan ni Kuya Ben ang kahon ng kuryente, nakaalis ang backup battery.”
Nanigas ako.
“Paanong nakaalis?”
“May dalawang lalaking dumating kaninang umaga. Sabi nila, may pahintulot daw silang kunin ang baterya para sa demonstration sa Marikina.”
“Ano po ang pangalan nila?”
“Hindi ko kilala. Pero may dala silang papel na may pirma raw ng project representative.”
Napatingin ako sa kabilang dulo ng bulwagan.
Nakatayo roon si Bianca.
May kausap siyang lalaki sa cellphone.
Lumayo siya nang mapansing nakatingin ako.
“Aling Mercy,” mabilis kong sabi, “huwag po kayong aasa sa sensor ngayon. Pakisabi sa barangay na gamitin muna ang manwal na pagbabantay at makipag-ugnayan sa disaster response office.”
“Iyon na nga ang ginagawa namin. May malakas na ulan sa bandang itaas ng ilog.”
Pagkatapos ng tawag, dali-dali akong lumapit kay Gabriel.
“May mas malaking problema po tayo.”
Ipinaliwanag ko ang nangyari.
Nanlaki ang kanyang mga mata.
“May pahintulot ka bang kunin ang mga baterya?”
“Wala po.”
“Kung ganoon, kailangan nating malaman kung sino ang nag-utos.”
Lumapit kami kay Bianca.
“Nasaan ang mga backup battery?” tanong ko.
Nagkunwari siyang nagulat.
“Anong battery?”
“Yung nasa Barangay Maligaya.”
Umirap siya.
“Bakit mo ako tinatanong?”
“Dahil may kumuha kanina at nagsabing para iyon sa demonstration mo.”
Namula siya.
“Hindi ko kasalanan kung mahina ang sistema mo!”
“Tinanong kita kung nasaan ang mga baterya.”
Sumingit si Tita Corazon.
“Inez, tama na! Huwag mong idamay ang anak ko sa mga palpak mong kagamitan.”
Huminga ako nang malalim.
“Hindi palpak ang kagamitan dahil nawalan ng baterya. May taong kumuha ng bahagi ng sistemang nakalagay sa komunidad nang walang pahintulot.”
Napatingin si Gabriel kay Bianca.
“Miss Villareal, may alam ka ba tungkol dito?”
Hindi siya sumagot.
Sa halip, kinuha niya ang handbag at mabilis na naglakad palayo.
Ngunit bago siya makalabas, may tumawag mula sa registration table.
“Sir Gabriel! May kailangang makita ang komite!”
Lumapit kami.
Ipinakita ng coordinator ang isang delivery acknowledgment na ipinadala sa kanilang opisyal na email.
May nakasaad na dalawang backup battery at isang communication module ang pansamantalang kinuha mula sa Barangay Maligaya.
Ang tumanggap?
Isang kompanyang nagsusuplay ng event equipment.
At sa bahagi ng nagsumite ng kahilingan, nakalagay ang pangalan ni Bianca Villareal.
Hindi lamang iyon.
Nakalagay rin sa dokumento na ako raw ang nagbigay ng pahintulot.
Muli, may pirma ko.
Pareho ang anyo ng pirmang nakita namin kaninang umaga.
Tahimik na napahawak si Gabriel sa kanyang noo.
“Hindi ito simpleng pagtatalo ng magkapatid,” sabi niya.
Tumango ako.
“Sir, kailangan po nating maibalik ang mga kagamitan.”
Agad siyang tumawag sa logistics coordinator.
Samantala, si Engineer Teresa ay nakipag-ugnayan sa barangay upang matukoy kung saan dinala ang mga piyesa.
Makalipas ang dalawampung minuto, dumating ang isang empleyado ng event supplier.
May dala siyang dokumentong pinirmahan ng kanilang dispatcher.
Ayon sa kanya, ang mga baterya ay nasa kanilang bodega, hindi pa naisama sa delivery.
“Akala po namin awtorisado,” paliwanag niya. “May request na nakapangalan kay Miss Villareal.”
Hindi ko na napigilan ang galit ko.
“Bianca! Alam mo bang may mga pamilyang umaasa sa mga babalang iyon kapag malakas ang ulan?”
Bigla siyang humarap.
“Bakit? Akala mo ba ililigtas mo ang buong bayan dahil lang sa gawa mong kahong may ilaw?”
“Tumutulong lang akong gumawa ng babala!”
“Eh di gumawa ka ulit! Ang importante, ako ang dapat ipakilala sa mga donor ngayong araw!”
Tahimik ang lahat.
Narinig mismo ng ilang kawani ang sinabi niya.
Dahan-dahang lumapit si Gabriel.
“Bianca, lumalabas na alam mong may kinuhang bahagi ng kagamitan. Kailangan mong ipaliwanag ito sa opisyal na pagsusuri.”
Biglang nawala ang tapang niya.
“Ma…”
Hinila siya ni Tita Corazon.
“Hindi kami sasagot nang walang abogado!”
“Karapatan ninyo iyon,” sagot ni Gabriel. “Pero kailangan pa ring tiyaking ligtas ang kagamitan at maibalik ito sa komunidad.”
Sa gitna ng kaguluhan, tumunog uli ang cellphone ko.
Si Aling Mercy.
Nanginginig ang boses niya.
“Inez, tumaas na ang tubig sa lumang tulay.”
Napahawak ako sa mesa.
“Gaano po kabilis?”
“Mas mabilis kaysa kaninang umaga. Nakaalerto na ang barangay at tumatawag na kami sa MDRRMO.”
“Tama po iyon. Huwag munang maghintay sa sensor.”
“Inez, may isang problema pa.”
“Ano po?”
“May kumakalat na video ng babaeng nagsasabing peke ang ginagawa mong sistema. Sinabi niyang hindi raw dapat pakinggan ang anumang babalang manggagaling sa grupo ninyo.”
Biglang lumamig ang kamay ko.
Binuksan ko ang Facebook.
Nasa unang bahagi ng feed ko ang video ni Bianca.
Nakangiti siya habang sinasabing hindi raw mapagkakatiwalaan ang Agos Bantay dahil gawa lamang iyon ng isang babaeng nanggagaya sa proyekto ng iba.
May mga taong nagkokomento na huwag maniwala sa mga boluntaryo namin.
Ngunit ang pinakamasakit ay ang isang komentong ipinadala ni Aling Mercy.
Kung peke pala iyan, bakit kami gigisingin tuwing may babala?
Napapikit ako.
Hindi na lamang pangalan ko ang kanilang sinisira.
Pati ang tiwala ng mga taong nais naming tulungan.
At habang nakatitig ako sa screen, may panibagong mensahe mula kay Kuya Ben.
Inez, nagbabahay-bahay na kami. Nasa evacuation alert na ang lugar. Kailangan ka namin rito.
Tumingin ako sa entablado.
Ilang minuto na lamang bago ang pinakahihintay kong pagkakataong maipakita ang proyekto sa mga donor.
Pagkakataong maaari sanang magbigay sa amin ng sapat na pondo para makapaglagay ng karagdagang sensor.
Ngunit sa kabilang dulo ng bayan, may mga pamilyang naghahanda nang lumikas.
At ang sistemang pinaghirapan ko ay nawalan ng mahalagang bahagi dahil sa kasakiman ng dalawang taong gusto lamang makuha ang papuri.
Kinuha ko ang dilaw na kahon.
“Sir Gabriel, aalis po muna ako.”
Nagulat siya.
“Inez, malapit nang magsimula ang technical review.”
“Alam ko po.”
“Posibleng mawalan ka ng pagkakataong makatanggap ng grant ngayon.”
Tumulo ang luha ko.
Ngunit malinaw ang sagot ko.
“Sir, kung iiwan ko ang mga taong dahilan kung bakit ko ginawa ang proyektong ito, para saan pa ang award?”
Nakita kong humigpit ang panga ni Gabriel.
Pagkatapos, tumango siya.
“Sasama ako. At tatawagan ko ang aming technical team.”
Sa labas, nagsimula nang bumuhos ang ulan.
At nang makarating kami sa sasakyan, may mensaheng dumating mula sa isang hindi kilalang numero.
Kung itutuloy mo ang reklamo laban kina Corazon at Bianca, huwag mong asahang may matitirhan ka pa sa bahay ng tatay mo.
Kasunod noon ang larawan ng mga gamit ko.
Nasa labas na ng gate.
Basang-basa sa ulan.
Kasama ang kahong pinaglalagyan ko ng mga alaala ng namayapa kong ina.
