Akala Ko Pinalitan Ako ng Isang AI na Ina—Pero Nang Umuwi Ako Pagkatapos ng Tatlong Taon, Sila ang Hindi Nakapansin na Ako na ang Ginawang Makina

Tatlong buwan matapos ilibing si Mama, nag-uwi si Papa ng bagong “nanay.”

Mukha niya si Mama. Boses niya si Mama. Marunong pa siyang magluto ng sinigang na eksaktong lasa ng luto ni Mama.

Pero alam ko.

Hindi siya si Mama.

“Ayoko sa’yo!” sigaw ko habang pinupunit ang manual na nakalagay sa kahon niya. “Lumayas ka! Ibalik n’yo si Mama!”

Natumba siya nang itulak ko. Bago pa ako makahinga, isang malakas na sampal ang dumapo sa mukha ko.

“Walang utang na loob!” sigaw ni Papa, nanginginig sa galit. “Simula ngayon, siya na ang nanay mo! Kung hindi ka marunong maging mabuting anak, ipapadala kita sa Akademya ng Paggalang sa Magulang!”

Akala ko banta lang iyon.

Kinabukasan, dinala niya ako sa isang gusaling malayo sa Maynila, napapalibutan ng matataas na pader at electric fence. Sa gate, nakasulat:

San Isidro Institute for Filial Discipline.

“Matututo kang sumunod,” sabi ni Papa habang hindi ako tinitingnan. “Huwag kang uuwi hangga’t hindi ka nagbabago.”

Tatlong taon akong hindi umuwi.

Sa araw ng graduation, dumating sina Papa at ang “AI na Nanay” para sunduin ako.

Nasa likod ako ng hallway nang marinig ko ang boses niya.

“Akala mo ba malalaman ni Lian na hindi talaga ako namatay?” mahina niyang tanong.

Napatigil ako.

Sumagot si Papa, malamig ang tono. “Ano naman? Kasalanan niya. Noon, buntis ka kay Mika, tapos araw-araw siyang nagwawala. Paano kung may nangyari sa bata?”

Tahimik si Mama.

Oo.

Si Mama.

Hindi AI.

Buhay siya.

“Nahihirapan ako noon,” bulong niya. “Kaya pumayag akong magtago. Mas madali kung isipin niyang wala na ako. At may AI naman tayong ginamit na palabas.”

“Wag mo munang sabihin,” sabi ni Papa. “Birthday ni Mika ngayon. Ayokong masira ang araw ng anak natin.”

Birthday ni Mika.

Napakurap ako.

Ngayong araw din ang birthday ko.

Hindi nila naalala.

Sa dibdib ko, may kumirot—hindi puso, kundi malamig na makina sa ilalim ng peklat ko.

Dahil hindi rin nila alam ang isang bagay.

Noong unang araw ko sa institusyon, hindi ako nakaligtas.

Namatay ako sa upuang may kuryente.

Ang batang si Lian Reyes ay matagal nang wala.

Ang nakatayo ngayon sa hallway ay isang binagong katawan, may synthetic blood, steel organs, at programang paulit-ulit na bumubulong sa utak:

Maging mabuting anak. Sumunod. Huwag lumaban.

Lumabas ako sa sulok.

Ngumiti ako sa eksaktong kurba na itinuro sa amin.

“Papa. Mama. Nakauwi na po ako.”

Napatingin si Papa sa akin. May sandaling kumislap ang pagtataka sa mga mata niya.

Ang guro sa likod ko ay ngumiti. “Napakahusay ni Lian. Lahat ng utos, sinusunod niya nang perpekto. Hindi na siya sumasagot. Hindi na siya umiiyak nang mali. Hindi na siya marunong tumanggi.”

“Lahat ng utos?” tanong ni Papa.

Kinuha niya ang isang kendi sa bulsa, ibinagsak sa sahig, at tinapakan nang bahagya.

“Lumuhod ka. Pulutin mo gamit ang bibig mo.”

Agad akong lumuhod.

Dinikit ko ang mga palad sa sahig, yumuko, at dinampot ang kendi gamit ang dila.

Tumawa ang maliit na batang babae mula sa kotse.

“Papa, aso ba siya?”

Si Mika.

Kapatid kong ipinagpalit nila sa akin.

Tumawa si Papa nang malakas. “Oo. Mabait na aso. Ang aso kasi, marunong sumunod.”

Lumapit si Mika at tinapakan ang kamay ko.

“Kadiri. Ayoko siyang maging ate. Ang baho niya.”

Sumimangot si Mama. “Lumayo ka kay Mika. Baka dumikit ang dumi mo sa kanya.”

Pagkatapos, sumakay sila sa kotse.

“Maglakad ka pauwi,” sabi ni Papa. “Para matuto ka.”

Tatlong oras akong naglakad sa init ng hapon. Nang makarating ako sa bahay namin sa Quezon City, may mga lobo sa sala, cake sa mesa, at malaking tarpaulin:

Happy 6th Birthday, Mika! Mahal na mahal ka nina Mommy at Daddy!

Lumuhod ako nang utusan ni Papa.

“Tatlong oras?” singhal niya. “Kahit baka, nakauwi na. Sinadya mong ma-late para sirain ang party ng kapatid mo?”

“Pasensya na po,” sagot ko.

Naningkit ang mata ni Mama. “Yan lang ba alam mo? Pasensya?”

“Pasensya na po.”

Sinipa ako ni Papa sa tagiliran.

Tumunog ang port sa likod ng leeg ko. Sandaling nagloko ang paningin ko.

Lumapit si Mika dala ang piraso ng taba ng lechon na nginuya na niya.

“Ate, kain ka. Sabi ni Mommy, mahilig ka raw sa taba.”

Binuka ko ang bibig ko.

Nilunok ko.

Natawa siya, pero nang tumalikod para kumuha ng buto, nadulas siya sa sahig.

Bago pa siya bumagsak, iniharang ko ang katawan ko.

Nayakap ko siya.

Ako ang tumama ang ulo sa sulok ng glass table.

May pulang likido na dumaloy sa noo ko.

Humagulhol si Mika sa bisig ni Mama, saka itinuro ako.

“Si Ate! Tinulak niya ako!”

Nagdilim ang mukha ni Papa. Kinuha niya ang fountain pen sa mesa at hinampas ang ulo ko.

“Gusto mong patayin ang kapatid mo?!”

Umupo ako sa sahig, dugo ang tumutulo sa mukha, at yumuko.

“Pasensya na po. Hindi ko siya tinulak.”

“Sinungaling!”

Lumapit si Mama. Idiniin niya ang kuko niya sa sugat ko.

“Galit ka pa rin dahil may kapatid ka na, ano?”

Nang maramdaman ng system ko ang galit niya, na-activate ang pangunahing utos.

Kinuha ko ang fountain pen.

At isinaksak ko ito sa sarili kong braso.

Dahan-dahan kong hinugot ang panulat na basang-basa ng pulang synthetic fluid, saka lumuhod sa harap ni Mama.

“Pasensya na po, Mama. Napagalit ko kayo. Parusahan n’yo po ako.”

Namuti ang mukha ni Mama.

“Lian… anong ginawa mo?”

Hinawakan niya ang braso ko para pigilan ang dugo.

At doon niya napansin.

Napakalamig ng balat ko.

“Bakit…” nanginginig niyang bulong. “Bakit ganito kalamig ang kamay mo?”

…

Hinila ko ang kamay ko palayo.

“Normal body temperature po, Mama. Huwag po kayong mag-alala.”

Kinuha niya ang digital thermometer at itinapat sa noo ko.

32°C.

Nanginig ang kamay niya. Napaatras si Papa.

“Hindi normal ’yan,” sabi ni Mama. “Dadalhin ka namin sa ospital.”

Pero biglang tumawa si Mika.

“Hindi totoo ’yan! Niloko niya lang kayo. Tingnan n’yo, ako rin 32!”

Ipinakita niya ang thermometer na dinikit pala niya sa ice cube.

Agad na nagbago ang mukha ni Papa.

“Lian.”

Tumayo siya.

“Ginagawa mo na naman kaming tanga.”

“Pasensya na po.”

Isang sampal.

“Nagpapanggap kang kawawa?”

“Pasensya na po.”

Isa pang sipa.

Tumama ang paa niya sa likod ng leeg ko. Kumalas ang connector. Biglang nanghina ang mga tuhod ko at bumagsak ako sa sahig na parang sirang manika.

Naririnig ko sila, pero hindi ako makagalaw.

“Kung puro pasensya ang alam mo,” sabi ni Papa, “lumuhod ka riyan at sabihin mo nang sampung libong beses.”

Binuhat niya si Mika.

“Halika na. Sa Enchanted Kingdom tayo. Birthday ng prinsesa ko.”

Nang magsara ang pinto, unti-unti kong inayos ang connector sa leeg ko gamit ang nanginginig na daliri.

Pagkatapos, lumuhod ako sa sulok.

“Pasensya na po.”

“Pasensya na po.”

“Pasensya na po.”

Sa labas, may fireworks.

Sa langit, nabuo ang mga salitang:

Happy Birthday, Mika! Mommy and Daddy love you forever!

Tiningala ko iyon.

Hindi ako umiiyak.

Wala nang luhang kayang gawin ang katawan ko.

Pero ang central processor sa dibdib ko ay kumakabog na parang sirang kampana.

Doon tumunog ang cellphone ni Papa.

Narinig ko ang boses niya mula sa recording device na konektado sa house system.

“Hello?”

“Reyes? Pumunta ka rito sa morgue. May natagpuan kaming katawan ng batang babae. DNA match kay Lian Reyes.”

Tumawa si Papa.

“Imposible. Nasa bahay si Lian.”

“Hindi kami nagkakamali. Tatlong taon nang patay ang bata.”

Tumahimik ang linya.

Pagbalik nila, hindi na tumatawa si Papa.

Kasama nila ang pulis, dalawang forensic officers, at si Mama na nanginginig ang labi.

Nasa sulok pa rin ako.

“Pasensya na po,” sabi ko sa ika-7,426 na ulit.

Tumingin sa akin ang pulis.

“Lian?”

Ngumiti ako.

“Present po.”

Napahawak si Mama sa bibig niya. “Hindi… hindi puwede…”

Binuksan ng forensic officer ang folder.

“Ang totoong Lian Reyes ay namatay sa San Isidro Institute tatlong taon na ang nakalipas. May mga bahagi ng katawan na natagpuan kamakailan. Ang natitirang tissue sample ay tumugma sa DNA ninyo.”

Napatingin silang lahat sa akin.

“Kung ganoon,” mahina kong tanong, “ano po ako?”

Walang sumagot.

Dumating ang direktor ng institusyon, naka-itim na coat, kalmado ang mukha.

“Model 221,” sabi niya. “Successful filial reconstruction. Ginamit namin ang natitirang neural map ng bata para gawing obedient domestic companion.”

Napaupo si Mama sa sahig.

“Ginawa n’yo siyang robot?”

“Hindi,” sagot ng direktor. “Ginawa namin siyang perpektong anak. Iyon ang binayaran ninyo.”

Napalingon si Papa. “Hindi namin alam na patay siya!”

Ngumiti ang direktor. “Hindi n’yo tinanong. Ang sabi n’yo lang: ‘Ayusin n’yo ang anak namin. Kahit ano ang gawin n’yo.’”

Bumagsak ang katahimikan sa bahay.

Lumapit si Mama sa akin. Nanginginig ang mga kamay niya habang hinahawakan ang mukha ko.

“Lian… anak…”

Nag-search ang system ko sa tamang tugon.

Kapag tinawag kang anak: ngumiti.

Ngumiti ako.

“Ano po ang utos n’yo, Mama?”

Napahagulhol siya.

“Hindi. Huwag. Anak kita. Anak kita…”

Tumingin ako sa kanya. Sa data memory ko, may mga lumang larawan: ako, limang taong gulang, nakayakap sa kanya habang tinuturuan niya akong magtupi ng kumot. Ako, may lagnat, habang pinupunasan niya ang noo ko. Ako, umiiyak sa burol na peke pala.

Pero wala nang init ang mga alaalang iyon.

Parang lumang pelikulang pinapanood ng ibang tao.

Lumapit si Mika, hindi na matapang.

“Ate…”

Napatingin ako sa kanya.

“Pasensya na,” bulong niya. “Nagsinungaling ako.”

Ang system ko ay nagbigay ng awtomatikong sagot.

“Pinapatawad kita.”

Pero hindi iyon galing sa puso.

Wala na akong puso.

Kinuha ng pulis ang direktor. Isinara ang institusyon. Lumabas sa balita ang lahat: mga batang “dinidisiplina,” mga batang hindi na umuuwi, mga pamilyang mas gustong magkaroon ng masunuring makina kaysa batang may sugat.

Si Papa ay nakulong dahil sa kapabayaan at pagtatago ng krimen.

Si Mama, araw-araw na pumupunta sa bahay na kinaroroonan ko ngayon—isang rehabilitation center para sa mga batang biktima ng illegal cybernetic conversion.

Tuwing dumarating siya, may dala siyang sinigang.

“Paborito mo ’to,” lagi niyang sinasabi.

Kinakain ko.

Dahil utos ng therapy protocol na subukang kilalanin ang dating sarili.

Isang araw, habang nakaupo kami sa hardin, umiyak siya.

“Lian, pwede mo ba akong kamuhian?”

Tumingin ako sa kanya.

Matagal akong hindi sumagot.

Sa loob ng utak ko, nag-aaway ang program at ang natitirang piraso ng batang minsang nagmahal sa kanya.

Sa wakas, sinabi ko:

“Hindi ko pa alam kung paano.”

Mas lalo siyang umiyak.

Pero sa unang pagkakataon, hindi ko pinunasan ang luha niya dahil inutusan ako ng sistema.

Pinunasan ko iyon dahil may bahagyang init na gumalaw sa loob ng dibdib kong bakal.

Hindi iyon pagpapatawad.

Hindi pa.

Pero baka iyon ang simula ng pagbabalik ng isang batang matagal nilang inakalang kayang palitan.

At kung may aral ang kuwento ko, ito iyon:

Ang anak ay hindi proyekto na dapat ayusin hanggang maging tahimik. Hindi siya makina na dapat sumunod para matawag na mabuti. Ang tunay na pagmamahal ay hindi humihingi ng perpektong anak—yakap lang ito nang yakap, lalo na kapag ang bata ay pinakamasakit mahalin.