Bahagi 3 — Nang Tumigil Akong Magbayad, Biglang Naalala Nilang Tawagin Akong Pamilya
Bahagi 3 — Nang Tumigil Akong Magbayad, Biglang Naalala Nilang Tawagin Akong Pamilya
Dalawang araw matapos akong umalis sa condo, dalawampu’t pitong missed calls ang nasa cellphone ko.
Lima mula kay Adrian.
Anim mula sa Mama niya.
Apat mula kay Tita Celia.
Ang iba, iba’t ibang numero ng mga kamag-anak na dati ay hindi naman ako kinakausap maliban kapag may birthday, binyag, ospital o kailangang ambagan.
Hindi ko sinagot ni isa.
Hindi dahil gusto kong gantihan sila.
Kundi dahil sa wakas, gusto kong marinig ang sarili kong isip nang walang taong nagsasabing masama akong babae kapag may hangganan ako.
Pansamantala akong tumira kay Bea.
May maliit siyang bakanteng kuwarto sa apartment niya sa Makati at halos wala siyang tanong.
Noong unang gabi, isang bagay lang ang sinabi niya.
“Walang masama sa pagtulong. Ang masama, kapag tinuruan ka nilang isipin na obligasyon mong tumulong para mahalin ka.”
Hindi ako nakatulog.
Kinabukasan, binuksan ko ang laptop.
Hindi para kalkulahin kung magkano ang “utang” sa akin ng pamilya De Vera.
Wala akong balak maningil sa mga regalong kusang ibinigay ko.
Pero accountant ako.
At kapag naguguluhan ako, numero ang ginagamit kong paraan para makita ang katotohanan.
Binuksan ko ang online banking history ko.
Anim na taon.
Hindi ko inaasahang maalala ang lahat.
Pero may mga pangalan na paulit-ulit.
Mercury Drug.
South Luzon Medical Center.
Catering.
Resort reservation.
Grocery.
Laboratory.
Grab deliveries.
GCash transfer kay Adrian.
GCash transfer kay Mama niya.
GCash transfer kay Tita Celia.
May isang taon na halos buwan-buwan akong may ambag.
Hindi lahat malaki.
Minsan ₱1,800.
Minsan ₱3,500.
Minsan ₱12,000.
Pinakamalaki ang ₱68,000 na inabono ko noong ma-ospital si Lola Ester.
Binalik nila ang ₱20,000 pagkalipas ng apat na buwan.
Hindi ko na hiningi ang natitira.
Nang matapos akong magbilang, nakatitig lang ako sa spreadsheet.
Mahigit tatlong daang libong piso.
Hindi kasama ang mga regalo.
Hindi kasama ang gasolina.
Hindi kasama ang mga araw na nag-leave ako sa trabaho.
Hindi kasama ang oras.
Hindi kasama ang pagod.
At lalong hindi kasama ang anim na taong naniwala akong may lugar akong pinupuntahan.
Pero ang pinakamasakit na numero ay hindi iyong kabuuang halaga.
Kundi ito:
0
Zero proposal.
Zero konkretong plano sa kasal.
Zero pagkakataong pinili niya akong ipagtanggol nang sabihing hindi ako pamilya.
Bandang tanghali, may nag-doorbell.
Si Adrian.
Hindi ko alam kung paano niya nalaman ang address ni Bea.
Ayaw siyang papasukin ni Bea, pero sinabi kong ayos lang.
Sa hallway kami nag-usap.
Mukha siyang puyat.
“Pwede ba tayong bumalik sa condo at mag-usap?”
“Dito na.”
“Sa hallway?”
“Oo.”
Napailing siya.
“Anim na taon tayo tapos ganito ka?”
“Anim na taon tayo tapos hindi ako puwedeng tumayo sa litrato.”
Napapikit siya.
“Paulit-ulit na lang.”
“Kasi hindi mo pa rin naiintindihan.”
“Hindi, ikaw ang hindi nakakaintindi. Galit sa ’yo si Mama. Si Tita Celia, ayaw ka nang makita. Si Lola nagtatanong kung nasaan ka.”
“Sinabi mo ba kay Lola kung bakit ako umalis?”
Hindi siya sumagot.
“Ano’ng sinabi mo?”
“Na nagkaroon tayo ng misunderstanding.”
Napatawa ako.
“Of course.”
“Mara, ayusin natin.”
“Anong aayusin?”
“Tayo.”
“Bakit?”
Nagulat siya.
Parang hindi niya inaasahang tatanungin ko iyon.
“Ano’ng ibig mong sabihin bakit?”
“Bakit mo gustong ayusin?”
“Dahil mahal kita.”
“Kung hindi na ako magbabayad ng gamot ng kahit sino sa pamilya mo?”
“Anong klaseng tanong ’yan?”
“Kung hindi na ako sasagot sa pagkain, birthday, ospital, reunion, gasolina, regalo at utang?”
“Mara—”
“Kung wala akong silbi sa pamilya mo maliban sa pagiging girlfriend mo, gusto mo pa rin ba akong ayusin?”
Tumigas ang panga niya.
“Masyado mong ginagawang tungkol sa pera.”
“Hindi ako ang gumawa niyan.”
Inilabas ko ang cellphone ko at binuksan ang message ng Mama niya.
Ipinadala iyon nang alas-siyete ng umaga.
Mara, kahit ano pa problema ninyo ni Adrian, huwag mong idamay ang matanda. Ikaw na ang nakasanayan naming bumili ng gamot ni Mama. Kapag may nangyari sa kaniya dahil inabandona mo siya, konsensiya mo na iyon.
Ipinakita ko kay Adrian.
Binasa niya.
“Galit lang si Mama.”
“Bakit ako ang responsable sa gamot ng Mama ng Mama mo?”
“Hindi ka responsable.”
“Sabihin mo sa kaniya.”
“Bibili naman ako.”
“Tama.”
Ibinulsa ko ang cellphone.
“Iyon ang gusto kong marinig.”
Tumalikod ako.
Hinabol niya ako ng tanong.
“So ito na talaga? Itatapon mo anim na taon?”
Huminto ako.
“Hindi ko itinatapon.”
Tumingin ako sa kaniya.
“Tinatanggap ko lang na anim na taon na pala akong nakatayo sa labas ng pinto.”
Kinagabihan, nag-post si Tita Celia sa Facebook.
Walang pangalan.
Pero malinaw kung sino.
“May mga taong kapag hindi nasunod ang gusto, pati matanda dinadamay. Huwag ninyong kalimutan ang mga taong tumanggap sa inyo noong wala pa kayo.”
May mga heart reaction.
May comments na:
“Grabe naman.”
“Kilalang-kilala ko kung sino ’to.”
“May karma rin.”
Hindi ako sumagot.
Kinabukasan, may bagong post.
Isang litrato mula sa birthday.
Iyong family picture.
Lahat nakangiti.
Caption:
“Ang tunay na pamilya, hindi nang-iiwan kapag may tampuhan.”
Doon na nag-message si Bea.
“Gusto mo bang sagutin?”
“Hindi.”
“Sure?”
“Oo.”
Pero makalipas ang isang oras, tumawag ang HR manager namin.
“Mara, may personal issue ka ba na posibleng makarating sa clients?”
Doon nag-iba ang lahat.
May nag-send pala ng screenshot ng post kay isang client na kakilala ng pamilya De Vera.
May kasamang mensaheng:
“Ito ba ’yung finance officer ninyo? Ingat kayo. Biglang nang-iiwan kapag may hindi nagustuhan.”
Hindi ako nawalan ng trabaho.
Kilala ako ng kumpanya.
Anim na taon din akong empleyado roon at malinis ang record ko.
Pero doon ko naintindihan na ang pananahimik ko ay ginagamit na nila bilang pahintulot para sila ang gumawa ng bersiyon ng kuwento.
Kaya kinausap ko ang abogado ng kumpanya na matagal ko nang kakilala.
Hindi ko siya hiningan ng paraan para gumanti.
Ang tanong ko lang:
“Paano ko mapoprotektahan ang pangalan ko nang hindi ako nakikipag-away online?”
Simple ang sagot niya.
“Facts. Screenshots. Timeline. At huwag kang maglalabas ng medical details na hindi sa iyo.”
Kinabukasan, nag-post ako.
Walang mura.
Walang insulto.
Walang pangalan ng matanda.
Walang eksaherasyon.
Isang maikling paliwanag lang.
“Para sa mga nagtatanong: Tinapos ko ang anim na taong relasyon dahil nalaman kong matagal nang napagdesisyunan ng dating partner ko at pamilya niya na hindi ako kabilang sa kanilang pamilya, habang patuloy nilang inaasahan ang aking pera, oras at personal na tulong. Hindi ko pinabayaan ang sinuman na legal kong responsibilidad. Ang bawat adult member ng kanilang pamilya ay may kakayahang bumili ng sariling gamot at bayaran ang sariling gastusin. Hinihiling ko lamang na huwag idamay ang trabaho at pangalan ko sa isang pribadong paghihiwalay.”
Sa ilalim, dalawang screenshot lang.
Una:
“Huwag isama si Mara sa formal family photo. Hindi pa sure si Adrian sa kasal.”
Ikalawa:
“Hindi naman aalis ’yan. Sayang, ang dami niyang naitutulong.”
Tinakpan ko ang ibang pangalan.
Hindi ko inilabas ang bank transactions.
Hindi ko kailangang ipahiya sila.
Sapat na ang sarili nilang salita.
Sa loob ng tatlong oras, dinelete ni Tita Celia ang mga post niya.
Pero huli na.
May nakapag-screenshot.
May mga kamag-anak na dati’y tahimik na nag-message sa akin.
“Ate Mara, ngayon lang namin nalaman.”
“Akala namin engaged na kayo.”
“Ang sabi kasi ni Tita, ayaw mong sumama sa picture.”
Iyon ang pinakamasakit.
Hindi lang nila ako iniwan sa labas.
Pinalabas pa nilang ako ang kusang lumayo.
Bandang alas-diyes ng gabi, isang hindi pamilyar na numero ang tumawag.
Sinagot ko.
“Mara?”
Boses ni Lola Ester.
Napaupo ako.
“Lola?”
“Nasaan ka, anak?”
Hindi ko alam ang sasabihin.
Bago pa ako makasagot, narinig ko siyang huminga nang mabigat.
“Bakit sinabi nila sa akin na ikaw ang ayaw magpa-picture?”
Napapikit ako.
“Lola…”
“May pinadala sa akin si Nico.”
Tumahimik ako.
“Video.”
Video?
“Nakita ko ikaw sa gilid. Bitbit mo pagkain namin. Narinig ko rin ang sinabi ni Adrian.”
Biglang bumigat ang dibdib ko.
Hindi ko alam na may video.
“Lola, ayokong ma-stress kayo.”
“Bakit hindi ka nagsabi sa akin?”
“Birthday ninyo iyon.”
“Birthday ko nga.”
Matigas ang boses niya.
“Bakit sila ang nagdesisyon kung sino ang pamilya ko?”
Wala akong sagot.
“Mara, pumunta ka rito bukas.”
“Lola…”
“Hindi para bumalik kay Adrian.”
Sandaling tumahimik siya.
“May bagay kang kailangang marinig mula sa akin.”
Kinabukasan, pumunta ako sa bahay ni Lola sa San Pablo.
Akala ko kaming dalawa lang.
Pagpasok ko sa sala, naroon si Mama ni Adrian.
Naroon si Tita Celia.
Naroon ang kuya niya.
At si Adrian.
Sa gitna, nakaupo si Lola Ester.
Nasa mesa ang malaking framed family photo mula sa birthday.
Iyong litratong wala ako.
Sa tabi nito ay isang lumang kahon ng resibo.
Pagkakita sa akin, tumayo si Adrian.
“Mara—”
“Tahimik.”
Si Lola ang nagsalita.
Lahat napatingin sa kaniya.
Itinuro niya ang litrato.
“Anim na taon ninyong tinatawag ang babaeng ito kapag kailangan ninyo.”
Walang nagsalita.
“Kapag ospital, si Mara.”
“Kapag gamot, si Mara.”
“Kapag kailangan ng sasakyan, si Mara.”
“Kapag kulang sa handa, si Mara.”
Tumingin siya kay Adrian.
“Pero nang picture na, bigla siyang hindi pamilya?”
“Lola, hindi gano’n—”
“Kung hindi gano’n, ano?”
Tahimik si Adrian.
Kinuha ni Lola ang framed photo.
Akala ko ibabagsak niya.
Hindi.
Maingat niyang ibinaliktad sa ibabaw ng mesa.
“Hindi ko ilalagay sa bahay ko ang litratong nagpapaalala kung paano ninyo pinalaki ang hiya ko sa harap ng taong nag-alaga sa akin.”
Napaluha ako.
Lumapit si Mama ni Adrian.
“Ma, huwag nating palakihin. Naghiwalay na sila.”
“Hindi ko sila pinag-uusapan bilang magkasintahan.”
Tumingin si Lola sa kaniya.
“Pinag-uusapan ko kung anong klaseng tao ang pinalaki natin.”
Walang nakaimik.
Pagkatapos ay bumaling sa akin si Lola.
“May isa pa akong sasabihin.”
Hinawakan niya kamay ko.
“Hindi kita tatawaging apo para pilitin kang bumalik sa pamilyang ito.”
Nanginginig ang boses niya.
“Pero kung papayag ka, gusto kong humingi ng tawad bilang matandang hinayaan kayong lahat na isipin na tahimik ako dahil sang-ayon ako.”
Umiyak ako.
Hindi ko napigilan.
Pero bago matapos ang usapan, tumunog ang cellphone ni Adrian.
Isang tawag mula sa developer ng townhouse.
Narinig naming lahat ang sagot niya.
“Opo?”
Unti-unting nagbago ang mukha niya.
“Ano pong ibig sabihin na hindi approved?”
Lumayo siya nang kaunti.
“Opo, pero na-submit ko na po—”
Huminto.
Tumingin sa akin.
At doon ko naalala ang isang bagay na sinabi niya noon.
Para raw ma-approve ang financing niya, balak niyang ilagay bilang projected household contribution ang bahagi ng buwanang income ko pagkatapos naming “magpakasal.”
Hindi ko alam kung legal ba niyang naisama ang pangalan ko sa application.
Hindi ko rin alam kung anong dokumentong ibinigay niya.
Pero ilang segundo lang ang lumipas, lumapit siya sa akin, maputla.
“Mara.”
“Ano?”
“Kailangan kitang tanungin tungkol sa housing loan.”
Naramdaman kong nanigas ang likod ko.
“Bakit?”
Nilunok niya ang laway.
“May document doon na may pangalan mo.”
At bigla kong naisip:
Baka ang family photo pala ang pinakamaliit na bagay na ginawa nila nang hindi ko alam.
