Pagdating ko sa ospital, hindi ICU ang nakita ko kundi isang tiyuhing itinago, isang bill na pinataba, at ebidensiyang nagpapawis sa pinsan ko
Bahagi 3: Pagdating ko sa ospital, hindi ICU ang nakita ko kundi isang tiyuhing itinago, isang bill na pinataba, at ebidensiyang nagpapawis sa pinsan ko
Alas-kuwatro pa lang ng umaga, nasa airport na ako.
Wala akong make-up, hindi pa natutuyo nang maayos ang buhok ko, at ang hoodie ko ay iyong luma kong panglamig tuwing night shift. Sa backpack ko, dala ko ang laptop, charger, IDs, isang folder na walang laman pa, at ang bigat ng gabing hindi ko nakalimutan.
Si Mama ay sumakay naman ng bus mula sa Antique papuntang Iloilo City. Nag-usap kami habang naghihintay ako sa boarding gate.
—Anak, huwag kang sasagot nang mainit pagdating mo roon.
—Ma, kung nakita mo lang ang mga sinabi nila kagabi.
—Nakita ko. Nabasa ko lahat. Pero mas kailangan natin ng malinaw na ulo kaysa malakas na boses.
Tama siya.
Kaya habang nasa eroplano, binasa ko ulit ang buong chat mula simula. Hindi para saktan ang sarili ko, kundi para ayusin ang timeline.
3:18 PM — Tumawag si Arvin, sinabing stroke at emergency operation.
3:42 PM — Nag-send siya ng account number.
4:05 PM — Nag-send siya ng larawan ng hospital hallway, pero walang malinaw na signage.
5:11 PM — Sinabi niyang kailangan ng ₱420,000 bago alas-dose ng gabi.
10:06 PM — Nagpadala ako ng pera.
10:17 PM — Lumabas ang pekeng screenshot na ₱700.
10:32 PM — Tumanggi silang ipakita ang billing.
10:44 PM — Kinansela ko ang transfer.
11:08 PM — Nurse Ana messaged me.
Isa lang ang malinaw.
Hindi ito biglaang gulo.
May paghahanda.
Nang makarating ako sa Iloilo, sinalubong ako ni Mama sa labas ng airport. Hindi siya nagsalita agad. Niyakap niya lang ako.
Noon lang ako muntik umiyak.
Pero pinigilan ko.
Hindi pa oras para mahulog.
Sumakay kami ng taxi papunta sa ospital. Habang nasa biyahe, dumaan kami sa mga kalsadang nagsisimula pa lang mabuhay. May nagtitinda ng pandesal sa kanto, may jeepney na puno na kahit maaga pa, may mga estudyanteng inaantok na naglalakad sa gilid.
Normal ang mundo.
Samantalang sa dibdib ko, parang may bagyong ayaw tumigil.
Pagdating sa Iloilo Saint Gabriel Medical Center, dumiretso kami sa information desk.
—Good morning po. Hahanapin po namin si Rolando Reyes.
Tiningnan ng staff ang system.
—Observation ward, second floor po. Room 214-B.
Hindi ICU.
Hindi operating room.
Observation ward.
Tumingin sa akin si Mama, at nakita ko sa mata niya ang parehong tanong.
Ano pang kasinungalingan ang naghihintay?
Pagpasok namin sa ward, nakita ko agad si Tito Lando.
Nakahiga siya sa kama malapit sa bintana. May nakakabit na dextrose, medyo nakalaylay ang kaliwang kamay, pero gising siya. Maputla ang mukha niya, pero nang makita niya ako, gumalaw ang labi niya.
—Mara?
Lumapit ako agad.
—Tito.
Hinawakan ko ang kamay niya. Mainit. Buhay. Hindi tulad ng larawang ipininta nila sa group chat na parang anumang segundo ay mawawala na siya kapag hindi ako sumunod kay Arvin.
Tumulo ang luha niya sa gilid ng mata.
—Bakit ka nandito? Sabi ni Arvin busy ka raw. Sabi niya hindi ka raw makakatulong.
Parang may humatak sa loob ng dibdib ko.
—Tito, nagpadala ako ng pera kagabi. Pero may nangyari.
Humigpit ang hawak niya sa akin.
—Huwag mo ibigay kay Arvin.
Tumingin ako kay Mama.
—Bakit po?
Nahihirapan siyang magsalita, kaya dahan-dahan ang bawat salita niya.
—May utang iyan. Maraming nangungulit sa kaniya. Narinig ko sila ni Krizza sa labas. Sabi niya, kapag nakakuha sila sa iyo, malilinis ang pangalan nila.
Nanlamig ang likod ko.
—Tito, alam n’yo po ba ang sinasabi niyang bill?
Umiling siya.
—Sabi ng doktor, obserbahan muna. May tests. Pero hindi raw kailangan ng operasyon kagabi. Si Arvin ang nagsabing huwag akong tatawag kahit kanino. Kinuha niya ang phone ko. Sabi niya, siya na raw bahala.
Hindi ako nakapagsalita.
Dumating si Nurse Ana, ang nag-message sa akin. Batang-bata pa siya, pero halata sa mukha niya ang kaba.
—Ma’am Mara?
Tumango ako.
—Salamat sa pag-message kagabi.
Tumingin siya muna sa paligid bago nagsalita.
—Pasensiya na po kung nakialam ako. Pero narinig ko po kasi si Sir Rolando na paulit-ulit hinahanap kayo. Tapos narinig ko rin po sa hallway na pinapagalitan siya ng anak niya dahil may gusto raw siyang tawagan.
—Nasaan si Arvin ngayon?
—Kanina pa po siya wala. Umalis sila ng asawa niya bago mag-alas-sais. Sabi nila kukuha raw ng pera.
Kumuha ng pera.
Hindi para magbayad, dahil wala namang pumasok na pera.
Kundi para humanap ng susunod na maloloko.
Dumiretso kami ni Mama sa billing department.
Humingi ako ng statement.
Dahil nandoon mismo si Tito at pumayag siya na bigyan ako ng kopya, nailabas ang running bill.
₱38,420.
May pending laboratory at doctor’s fee, posibleng umabot sa ₱65,000 kung magtatagal pa siya nang ilang araw.
Malayo sa ₱420,000.
Malayo sa kuwento ni Arvin.
Mas lalong malayo sa sinasabi nilang “kapag hindi nagbayad bago umaga, hindi itutuloy ang gamot.”
Tinanong ko ang billing staff.
—May tumawag po ba o nagsabing kailangan ng ₱420,000 deposit?
Nagkatinginan ang dalawang staff.
—Wala po, ma’am. Standard deposit po dito for this case is ₱30,000 to ₱50,000 depending on room type. Charity/social service assessment po ang inirekomenda dahil senior na si patient.
Huminga ako nang malalim.
—May account po ba kayong ipinapagamit para sa transfer?
Nag-print sila ng official cashier instructions. Iba ang bank name. Iba ang account holder.
Hindi iyon account ni Arvin.
Hindi iyon account ni Krizza.
Hindi iyon account na pinadalhan ko kagabi.
Kinuha ko ang papel at ipinasok sa folder.
Pagkatapos, nagbayad ako ng ₱80,000 direkta sa official hospital cashier account. Sobra iyon sa running balance, sapat para sa tests at ilang araw na gamot habang inaayos ang PhilHealth at social service.
Nang ibinigay sa akin ang official receipt, parang may tumibay sa loob ko.
Hindi ako ang nagkulang.
Hindi ako ang nagsinungaling.
Hindi ako ang naglaro sa buhay ng may sakit.
Nag-message ako sa family group chat.
Nagpadala ako ng larawan ng official receipt, running bill, at room number ni Tito Lando. Tinakpan ko ang sensitibong detalye, pero malinaw ang pangalan, petsa, at halaga.
—Nasa ospital ako ngayon. Hindi ICU si Tito. Walang emergency operation kagabi. Ang running bill ay ₱38,420, hindi ₱420,000. Nagbayad ako ng ₱80,000 direkta sa cashier. Arvin, nasaan ka?
Tumahimik ang chat.
Iyon ang unang katahimikang hindi ko kinatakutan.
Pagkaraan ng ilang minuto, sumagot si Tita Corazon.
—Baka naman hindi pa updated ang bill. Huwag ka munang manghusga sa pinsan mo.
Napatawa ako nang mahina. Hindi dahil masaya ako, kundi dahil may mga taong kahit iharap mo sa araw, pipiliin pa ring yakapin ang dilim kung doon sila hindi mapapahiya.
Si Lorie naman:
—Ate, kung nasa ospital ka, patingin kami kay Tito.
Nag-video call ako sa group chat.
Noong lumabas ang mukha ni Tito Lando sa screen, namutla ang mga kamag-anak.
Hindi siya nakakabit sa kung anu-anong machines gaya ng kuwento ni Arvin. Hindi siya nasa ICU. Hindi siya nakikipaghabulan sa oras dahil lang sa perang kinansela ko.
Mahina siyang nagsalita.
—Hindi po ako inoperahan kagabi. Hindi ko alam na nanghihingi pala si Arvin ng ganoong kalaking pera.
Tahimik.
Si Tita Baby ang unang umiyak.
—Lando, akala namin nasa bingit ka na.
—Nasa ward lang ako. Nahihilo ako, pero nakakausap ko ang doktor. Kinuha ni Arvin phone ko.
Nakita kong may nag-left sa video call.
Krizza.
Sumunod, nag-offline si Arvin.
Pero hindi pa tapos.
Tinawagan ako ng isang staff mula sa cashier.
—Ma’am Mara, kayo po ba ang kamag-anak ni Sir Rolando?
—Opo.
—May gusto lang po kaming linawin. Kagabi po kasi may lalaking nagtanong kung puwede raw bang magpa-issue ng preliminary estimate na mataas ang amount para maipakita sa relatives. Hindi po namin pinayagan.
Nanigas ang katawan ko.
—Anong pangalan?
Nag-atubili siya.
—Hindi po namin nakuha ang full name, pero mukhang siya po ang registered watcher. Kasama po niya ang isang babae.
Humigpit ang hawak ko sa folder.
—May CCTV po ba sa area?
—Meron po, ma’am. Pero kailangan po ng formal request kung gagamitin for complaint.
Tumingin ako kay Mama.
Sa mata niya, wala nang pag-aalinlangan.
—Mara, ituloy mo.
Bago ako makasagot, may pumasok na message mula kay Arvin.
Hindi sa group chat.
Private message.
“Ate, mag-usap tayo nang maayos. Huwag mo akong ipahiya sa lahat. Hindi mo naiintindihan ang sitwasyon.”
Sumagot ako.
—Nasaan ka?
Matagal bago siya nag-reply.
“At the parking area.”
Bumaba ako kasama si Mama.
Sa likod ng ospital, nakita namin sina Arvin at Krizza malapit sa vending machine. Namumula ang mata ni Krizza. Si Arvin naman ay pawis na pawis kahit malamig ang lobby.
Pagkakita niya sa akin, pilit siyang ngumiti.
—Ate, salamat at dumating ka. Akala ko hindi mo na mahal si Papa.
Hindi ako sumagot.
Inilapag ko sa harap niya ang folder.
—Ipaliwanag mo ang ₱420,000.
Nawala ang ngiti niya.
—Ate, nag-panic lang ako. Hindi ko alam magkano ang aabutin.
—Ipaliwanag mo ang pekeng screenshot na ₱700.
Sumingit si Krizza.
—Hindi iyon peke. Baka nagkamali lang ang app—
—Huwag mo akong gawing tanga, Krizza.
Napatingin ang ilang tao sa amin.
Hindi ako sumigaw. Mas masakit minsan ang boses na kontrolado.
—Ipaliwanag n’yo kung bakit sinasabi n’yong ICU si Tito kahit nasa observation ward siya. Ipaliwanag n’yo kung bakit sinasabi n’yong may emergency operation kahit wala. Ipaliwanag n’yo kung bakit account ni Arvin ang ibinigay n’yo, hindi account ng ospital.
Namutla si Arvin.
Bago siya makapagsalita, may pumasok na tawag sa phone niya.
Nakaflash sa screen ang pangalan.
“Collector Ramil.”
Hindi niya agad napindot ang decline.
At sa isang segundong iyon, nakita ko ang preview ng message sa taas.
“Last warning, Arvin. Kung hindi ka makakapagbigay ng ₱300,000 today, pupunta kami sa bahay ng biyenan mo.”
Si Mama ang unang nakakita.
Si Krizza ay biglang yumuko.
At ako, habang nakatingin kay Arvin, saka ko naintindihan.
Hindi lang ito tungkol sa pera ni Tito.
Gagawin nilang sakit ng ama niya ang pambayad sa utang niyang siya mismo ang nagbaon.
