SIRENA NG PULIS SA GITNA NG GABING MAULAN
PART 2: ANG SIRENA NG PULIS SA GITNA NG GABING MAULAN
Palakas nang palakas ang sirena ng pulis mula sa ibaba ng building.
Sa loob ng sala, walang sinumang nagsalita.
Nakatayo pa rin si Aling Carmen, nakapatong ang kamay sa gilid ng mesa. Ang matagumpay niyang ngiti kanina ay nanigas sa mukha niya. Si Liza naman ay umatras hanggang sa dumikit sa pader. Suot pa rin niya ang puting wedding dress na sinukat niya, pero ang mukha niya ay kasing putla ng papel.
Tumingin sa akin si Marco.
Wala na sa mga mata niya ang yabang at galit kanina.
Napangibabawan iyon ng mabilis na takot, kahit pilit niya itong tinakpan sa pamamagitan ng pagsimangot at pagsigaw:
“Dumating ang pulis, tapos ano? Problema ito ng pamilya. Huwag mong isiping matatakot mo ako dahil tumawag ka ng pulis.”
Yumuko ako at tiningnan ang papel sa kamay ko.
Nakasulat doon ang pangalan ko, pangalan ni Marco, at pangalan ni Liza sa bahagi ng paglipat ng karapatan sa ari-arian.
Ang condo na minsan kong inakalang tahanan ko.
Ang condo na ako mismo ang pumili ng kurtina.
Ang condo na pinunasan ko ang sahig hanggang hatinggabi matapos itong ayusin ng mga trabahador.
Ang condo kung saan buhat-buhat ko ang anak ko paikot-ikot sa sala tuwing nilalagnat siya.
Sa mata pala nila, isa lang iyon sa mga bagay na puwedeng isangla, ilipat ang karapatan, at gawing dote para kay Liza.
Tumingala ako kay Marco. Kalmado ang boses ko, kalmadong nakakatakot.
“Tama ka.”
“Hindi na ito simpleng problema ng pamilya.”
“Forgery ito, loan fraud, at pagtatangkang angkinin ang ari-arian ko.”
Kumibot nang malakas ang mukha ni Marco.
Agad sumigaw si Aling Carmen:
“Huwag kang manakot! Mag-asawa kayo. Ano bang masama kung pirmahan ang ilang papel para sa isa’t isa?”
Tiningnan ko siya.
“Ngayon lang po ba ninyo inamin na may pumirma para sa akin?”
Nabulunan si Aling Carmen sa sariling salita.
Agad sumigaw si Marco:
“Ma, tumahimik ka!”
Pero huli na.
Ang lalaking naka-uniporme na nagdala ng dokumento ay nakatayo pa rin sa labas ng pinto. Narinig niya ang lahat. Tiningnan niya kami nang may pag-aalinlangan, pagkatapos ay mahinahong nagsalita:
“Ma’am, kung sa tingin ninyo ay hindi ninyo pirma ang nasa dokumento, mabuti pong makipag-ugnayan agad kayo sa bangko at sa awtoridad.”
Tumango ako.
“Salamat.”
Lumingon ako at binuhat ang anak ko.
Antok pa ang bata, nakapulupot ang mga kamay sa leeg ko.
“Mama, bakit sumisigaw si Lola?”
Niyakap ko siya nang mahigpit.
“Wala iyon, anak. Huwag kang matakot.”
Pero alam ko sa sarili ko: kapag umatras ako ngayong gabi, habang-buhay na mawawalan ng daan palabas kaming mag-ina.
Muling may kumatok sa pinto.
Dalawang pulis ang pumasok.
Isang lalaking nasa gitnang edad at isang mas batang babaeng pulis. Tiningnan nila ang buong sala, pagkatapos ay nagtanong:
“Sino ang tumawag tungkol sa family dispute at posibleng forgery sa property documents?”
Ibinaba ko sandali ang anak ko sa sofa at kinuha ang cellphone.
“Ako po.”
Biglang lumingon si Marco sa akin.
“Kailan ka pa tumawag ng pulis?”
Tiningnan ko siya.
“Noong sinabi mo: ‘Nakalimutan mo na ba kung kanino nakapangalan ang condo na ito?’”
Nanlabo ang mukha niya sa galit.
Oo.
Noong yumuko siya at bumulong sa tainga ko, alam kong hindi simple ang bagay na ito.
Tahimik kong pinindot ang recording.
Pagkatapos, nagpadala ako ng emergency message sa matalik kong kaibigang nagtatrabaho sa isang law office.
Siya rin ang nagsabi sa akin na tumawag agad ng pulis, panatilihin ang lugar na hindi nagagalaw, huwag pumirma ng kahit anong dokumento, at huwag hayaang umalis ang sinumang may hawak ng kaugnay na papeles.
Nang marinig iyon ni Aling Carmen, sumugod siya para agawin ang cellphone ko.
“Demonyang babae ka! Nag-record ka sa anak ko?”
Pero mas mabilis ang babaeng pulis. Humarang siya sa harap ko.
“Ma’am, kumalma po kayo. Kung ipagpapatuloy ninyo ang pananakit o pagtatangkang manakit, kailangan po naming umaksyon ayon sa batas.”
Natigilan si Aling Carmen.
Sa unang pagkakataon mula nang mapunta ako sa pamilya nila, nakita kong natakot siya.
Hindi pala siya walang takot.
Alam lang niya noon na lagi akong magtitiis.
Pinaupo ng pulis ang lahat.
Sinubukan pa rin ni Marco na magmukhang kalmado.
Nagsalita siya nang may kumpiyansa:
“Misunderstanding lang ito ng mag-asawa. Mainitin ang ulo ng asawa ko at mahilig magpalaki ng problema. Tungkol sa loan, matagal na naming pinag-usapan iyan.”
Hindi ko siya pinutol.
Hinayaan ko siyang magsalita.
Hinayaan ko siyang hukayin nang mas malalim ang sarili niyang hukay.
Tinanong siya ng lalaking pulis:
“Kung napag-usapan ninyo, alam ba ng asawa mo na na-release ang loan ngayong hapon?”
Natigilan si Marco nang kalahating segundo.
Pagkatapos ay sumagot:
“Nakalimutan lang niya. Minsan kasi, pagkatapos manganak, masyadong stressed ang babae. Hindi maganda ang memorya.”
Napatawa ako.
Mahinang tawa lang.
Pero sapat para patahimikin ang buong sala.
Binuksan ko ang bag ko at inilabas ang folder ng mga dokumentong matagal ko nang inihanda.
“Ito ang hospital discharge record ko pagkatapos manganak.”
“Ito ang mental health consultation record ko, na nagpapatunay na wala akong cognitive disorder.”
“Ito ang bank statement ko sa loob ng dalawang taon, na nagpapakitang galing sa account ko ang down payment ng condo, gastos sa renovation, at hulog buwan-buwan.”
“At ito ang screenshots ng messages namin ni Marco, kung saan ilang beses niyang sinabi na ‘pansamantala lang na nakapangalan sa kanya ang condo para mas mabilis ang proseso.’”
Isa-isa kong inilapag ang mga dokumento sa mesa.
Sa bawat bagsak ng papel sa glass table, lalong pumapangit ang mukha ni Marco.
Biglang nanginig ang boses ni Liza:
“Ate, kailan mo pa inihanda ang mga iyan?”
Tiningnan ko siya.
“Noong kinuha mo ang gatas ng anak ko at ibinigay sa iba, tapos sinabi mo sa akin: ‘Kaya mo namang kumita ng pera.’”
Yumuko siya.
Agad sumabat si Aling Carmen:
“Maliit na bagay lang iyon, pero tinanim mo pa sa puso mo? Napakakitid ng utak mo!”
Hindi ko siya tiningnan.
Kumuha pa ako ng isa pang set ng papel.
“At ito ang screenshots ng posts ni Liza.”
“Noong araw na nangutang ako sa kaibigan para mabayaran ang hospital bill ng anak ko, nag-post siya ng bakasyon sa resort.”
“Noong araw na humingi ako kay Marco ng pera pambili ng gamot ng anak namin, sinabi niyang wala siyang pera. Pero sa parehong araw, nag-transfer siya kay Liza ng limampung libong piso.”
Hinampas ni Marco ang mesa.
“Tama na!”
Nagulat ang anak ko at umiyak nang malakas.
Agad ko siyang binuhat.
Mahigpit na tumingin ang babaeng pulis kay Marco.
“Sir, huwag po kayong hahampas ng mesa, lalo na kung may batang natatakot.”
Nagngitngit si Marco, pero hindi na siya gumalaw.
Sa sandaling iyon, tumunog ulit ang cellphone ko.
Si Ana, ang matalik kong kaibigan.
Nilagay ko sa loudspeaker.
Malinaw na narinig ang boses ni Ana:
“Maria, na-check na ng attorney namin ang scanned documents na ipinadala mo. May indikasyon na ang pirma ay kinopya mula sa lumang dokumento. Bukod doon, ang pangalan ng witness sa contract ay kamag-anak ng biyenan mo. Posibleng grupo ang gumawa ng papeles na ito.”
Biglang nagbago ang mukha ni Aling Carmen.
Tiningnan ko siya.
“Sino ang witness sa kontrata?”
Iniwas niya ang tingin ko.
Pinulot ko ang photocopy mula sa mesa.
Mas maingat ko itong tiningnan.
Sa linya ng witness, naroon nga ang isang pamilyar na pangalan.
Ang kapatid na lalaki ni Aling Carmen.
Ang taong minsan nang nasangkot sa pagpapautang sa labas.
Mahigpit kong hinawakan ang papel.
Hindi pala si Marco lang.
Hindi lang si Aling Carmen.
Buong pamilya pala nila ang nagplano.
Ginamit nila ang pekeng pirma ko para makautang.
Ginamit nila ang condo na ako ang nagbabayad para isangla.
Pagkatapos, inilipat ang karapatan sa ari-arian kay Liza bilang bahagi ng dote niya.
Kung hindi ko na-lock ang perang ipinadala ni Mama.
Kung nagtagumpay silang i-swipe ang card kanina.
Kung pinili ko pa ring manahimik dahil ayokong mapahiya…
Baka ilang buwan mula ngayon, wala na akong pera, wala na akong bahay, at baka pati anak ko ay agawin pa nila.
Nang hingin ng pulis kay Marco ang orihinal na kopya ng mga dokumento, saka siya tunay na nataranta.
“Wala rito ang original.”
Tinanong siya ng pulis:
“Nasaan?”
Tikom ang bibig ni Marco.
Biglang umiyak si Liza.
“Kuya, ayokong makulong…”
Ang pangungusap na iyon ay parang kutsilyong tumagos sa huling takip ng pagkukunwari ni Marco.
Bigla siyang lumingon.
“Tahimik!”
Pero narinig na ng lahat.
Tiningnan ko si Liza.
“Ibig sabihin, alam mong ilegal ito?”
Nanginginig siya.
“Hindi… hindi ko alam. Sabi ni Mama, hihiramin lang daw ang pangalan mo. Kapag naibenta na namin ang wedding gifts, ibabalik namin.”
Malamig akong natawa.
“Ibebenta ang wedding gifts?”
“So, mula pa lang sa simula, dahilan lang ang gintong alahas?”
Nanigas ang hangin sa sala.
Tumingin sa akin si Marco, may galit at takot sa mga mata.
Hindi na rin napigilan ni Aling Carmen ang sarili. Hinila niya ang braso ni Marco.
“Anak, kausapin mo siya. Lambingin mo. Asawa mo siya. Basta hindi siya magsampa ng kaso, matatapos ito.”
Ilang segundo ring nakatayo lang si Marco.
Pagkatapos, sa harap ng lahat, bigla siyang lumuhod sa harap ko.
“Maria.”
Paos ang boses niya.
“Mali ako.”
Tiningnan ko ang lalaking nakaluhod sa paanan ko.
Ang lalaking minsang nagsabing mahal niya ako.
Ang lalaking minsang nangakong poprotektahan niya kaming mag-ina.
Ang lalaking ilang minuto lang ang nakalipas ay nangutya sa akin kung kanino nakapangalan ang condo.
Tumingala siya sa akin, namumula ang mga mata.
“Gusto ko lang tulungan si Liza. Mataas ang hinihinging dote ng pamilya ng mapapangasawa niya. Kung hindi namin maibigay, baka kanselahin nila ang kasal. Umiiyak si Mama araw-araw. Naipit lang ako.”
Tinanong ko siya:
“Naipit ka, kaya pineke mo ang pirma ko?”
Nabara siya.
Muli kong tinanong:
“Naipit ka, kaya ginamit mo ang ari-ariang ako ang nagbabayad para gawing dote ng kapatid mo?”
Yumuko siya.
“Akala ko kikita ako balang araw at maibabalik ko rin…”
“Balang araw?”
Napatawa ako. Hindi ko napigilan ang pagtulo ng luha.
“Marco, sa loob ng dalawang taon, kahit panggatas ng anak mo, hindi mo naibigay nang buo.”
“Ano ang ibabalik mo sa akin?”
Gumapang siya palapit, balak hawakan ang paa ko.
Umatras ako.
Humakbang din ang babaeng pulis para harangan siya.
“Sir, please keep your distance.”
Desperado siyang tumingin sa akin.
“Maria, isipin mo ang anak natin. Bata pa siya. Kailangan niya ng ama.”
Mas niyakap ko ang anak ko.
“Dahil bata pa siya, mas lalong hindi ko siya hahayaang lumaki sa bahay na tinuturuan siya ng ama niya na ang pagnanakaw sa asawa ay problema lang ng pamilya.”
Namutla si Marco.
Lumingon ako sa pulis.
“Gusto kong gumawa ng formal report. Gusto kong magsampa ng reklamo tungkol sa forged signature at mortgage loan fraud.”
Sumigaw si Aling Carmen:
“Subukan mo!”
Tiningnan ko siya.
“Subukan ninyo kung hindi ko gagawin.”
Ito rin ang sinabi ko kay Marco sa jewelry shop.
Pero sa pagkakataong ito, wala nang nangahas tumawa.
Nang dalhin ng pulis si Marco sa istasyon para kumuha ng statement, naupo si Aling Carmen sa sahig.
Pero sa pagkakataong ito, hindi na siya umarte at umiyak nang malakas.
Tumingin siya sa akin nang puno ng galit.
“Maria, sinira mo ang buhay ng anak ko.”
Yumuko ako para kunin ang jacket ng anak ko.
“Hindi.”
“Kayo ang sumira sa kanya.”
Nakatayo si Liza sa sulok, sira na ang make-up niya. Hindi na siya mukhang masayang bride-to-be gaya noong hapon. Para na siyang batang natuklap ang lahat ng pagpapanggap.
Nanginginig ang boses niyang nagsalita:
“Ate… puwede bang huwag mong isama ang pangalan ko sa reklamo?”
Natigilan ako.
Matagal ko siyang tiningnan.
“Noong lumitaw ang pangalan mo sa dokumento ng condo, naisip mo ba ako?”
Umiyak si Liza.
Hindi ako lumambot.
May mga luhang dala ng tunay na pagsisisi.
May mga luha ring dahil lang dumating nang masyadong mabilis ang kabayaran.
Binuhat ko ang anak ko at lumabas ng condo sa gitna ng gabi at ulan.
Naghihintay si Ana sa lobby.
Pagkakita niya sa akin, agad siyang tumakbo palapit at sinuotan ng jacket ang anak ko.
“Tara. Sa bahay muna tayo ngayong gabi.”
Tumango ako.
Bago sumakay ng kotse, lumingon ako sa condo na maliwanag pa rin ang ilaw.
Dati, iyon ang bahay ko.
Pero mula sa sandaling ito, isa na lang itong crime scene ng isang panloloko.
Tumunog ang cellphone ko.
Si Mama ang tumatawag mula sa ibang bansa.
Tiningnan ko ang screen at bigla akong hindi nangahas sumagot.
Takot akong marinig ang boses niya.
Takot akong tuluyang umiyak.
Pero sa huli, pinindot ko pa rin ang answer.
“Anak?”
Narinig ko ang boses ni Mama, pagod pero malambing.
“Bakit gising ka pa sa oras na ito?”
Kinagat ko ang labi ko.
“Ma…”
Isang tawag ko lang ng “Ma”, bumagsak na ang luha ko.
Agad siyang kinabahan.
“Anong nangyari? Ikaw at ang apo ko, ayos lang ba kayo?”
Tiningnan ko ang anak kong tulog sa kandungan ko.
Pagkatapos, tumingin ako sa malakas na ulan sa labas ng bintana ng kotse.
“Okay lang kami.”
“Okay lang din ang apo mo.”
“Kaya lang… tama ka, Ma.”
“Muntik na kaming mawalan ng daan palabas.”
Matagal na katahimikan ang sumunod sa kabilang linya.
Pagkatapos, sinabi ni Mama nang malinaw ang bawat salita:
“Kung ganoon, mula ngayon, huwag ka nang lilingon pabalik.”
Mahigpit kong hinawakan ang cellphone.
“Opo.”
Umalis ang kotse ni Ana mula sa building.
Sa likod namin, kumikislap pa rin sa ulan ang pula at asul na ilaw ng pulis.
Alam kong simula pa lang ang gabing ito.
Hindi madaling bibitaw si Marco.
Hindi papayag matalo si Aling Carmen.
Si Liza, na malapit nang ikasal, siguradong isasama rin ang pamilya ng mapapangasawa niya sa gulo.
At ang tatlong milyong pisong loan na na-release na, saan ba talaga napunta?
Sino ang tumanggap?
Sino ang tumulong sa kanila na gawing mukhang legal ang pekeng dokumento?
Hindi ko pa alam.
Pero sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, hindi na ako natatakot.
Dahil sa kamay ko, bukod sa anak kong mahimbing na natutulog, mayroon akong bagay na hindi nila inaasahan.
Ang cellphone ko ay patuloy pa ring nagre-record.
Mula nang pumasok si Marco sa bahay.
Mula nang aminin ni Aling Carmen na “pumirma lang ng ilang papel para sa isa’t isa”.
Mula nang umiyak si Liza at sabihin: “Ayokong makulong.”
Lahat.
Walang kulang kahit isang salita.
Yumuko ako at hinalikan ang noo ng anak ko.
Sa labas, hindi pa rin tumitigil ang ulan.
Pero alam ko, pagkatapos ng ulang ito, may mga taong magbabayad.
At sa pagkakataong ito, ang taong naitulak sa dulo ng bangin…
Hindi na ako.