Nang umalis ako mag-isa sa Siargao, akala nila natalo ako, pero doon ko nakita ang ebidensiyang matagal na nilang itinago sa likod ng tawanan
Bahagi 3: Nang umalis ako mag-isa sa Siargao, akala nila natalo ako, pero doon ko nakita ang ebidensiyang matagal na nilang itinago sa likod ng tawanan
Hindi ko kinuha ang phone ni Bianca.
Hindi ko rin binasa nang buo ang notification.
Hindi ko kailangan.
May mga pangungusap na kahit kalahati lang, buo na ang saksak.
“Finally, tayo na lang talaga.”
Tumingin ako kay Paolo.
Nakatingin siya sa sahig.
Si Bianca naman, napakabilis na pinindot ang side button ng phone niya at tumawa nang malakas.
— Ay, low battery na pala. Later na lang picture.
Walang nakapansin.
O baka ayaw lang nilang mapansin.
Si Mama ay abala sa pagsasara ng maleta. Si Paolo ay biglang nagkunwaring may tinatawag. Si Bianca ay umakyat sa kuwarto dala ang phone na parang may apoy sa loob.
Ako, tumayo lang sa sala.
Sa unang pagkakataon, hindi ko naramdaman ang urge na magtanong.
Kasi alam ko na.
Hindi pa man malinaw ang buong kuwento, malinaw na ang posisyon ko.
Hindi ako girlfriend sa mata ni Paolo.
Hindi ako kapatid sa mata ni Bianca.
Hindi ako anak na dapat protektahan sa mata ni Mama.
Ako ang taong puwedeng pagsabihan na “huwag kang madrama” habang inaagawan ng lugar sa sariling buhay.
Pagpasok ko sa kuwarto, nilock ko ang pinto.
Kinuha ko ang backpack ko.
Dalawang pares ng damit.
Lumang camera na binili ko secondhand noong third year.
Power bank na hindi ko pinahiram kay Bianca.
Notebook.
Wallet.
Ticket.
Hindi ako natulog.
Nang madaling-araw, habang tahimik pa ang bahay, lumabas ako.
Sa dining table, nag-iwan ako ng maliit na note.
“Hindi ako sasama sa Baguio. Hindi rin ako magpapahabol. Uuwi ako kapag tapos na ang biyahe ko.”
Pagdating ko sa airport, nanginginig ang tuhod ko.
Hindi dahil natatakot ako sa eroplano.
Kundi dahil sa unang pagkakataon, wala akong hinihintay na magdesisyon para sa akin.
Walang Mama na magsasabing mali ang gusto ko.
Walang Bianca na sisingit sa usapan.
Walang Paolo na tatawag sa akin na sensitive.
Ako lang.
At kakaibang gaan pala iyon.
Mula Manila, lumipad ako papuntang Cebu. Mula Cebu, sumakay ako ng bus papuntang port. Mahaba ang byahe. Masakit sa likod. Hindi glamourous gaya ng travel vlog.
May batang umiiyak sa upuan sa likod ko.
May lola na paulit-ulit nagtatanong kung malapit na.
May amoy instant noodles sa waiting area.
Pero habang nakatingin ako sa dagat mula sa ferry, bigla kong naisip:
Mas totoo ito kaysa sa kahit anong filtered photo sa Baguio.
Pagdating ko sa Siargao, maulan.
Hindi postcard-perfect.
Hindi blue ang langit.
Hindi golden ang araw.
Basang-basa ang kalsada, at halos mabasa rin ang backpack ko habang sakay ako ng habal-habal papuntang maliit na homestay sa General Luna.
Ang may-ari ng homestay ay si Tita Lorna.
Singkuwenta anyos, mabilis magsalita, at may mga halaman sa harap ng bahay na parang pamilya niya rin.
— Ikaw lang mag-isa, hija?
— Opo.
— First time?
— Opo.
Tinignan niya ako mula ulo hanggang paa.
Akala ko papagalitan niya ako tulad ni Mama.
Pero ngumiti siya.
— Good. Minsan kailangan talagang maglakad nang mag-isa para marinig mo sariling paa mo.
Hindi ko alam kung bakit, pero halos maiyak ako sa simpleng linyang iyon.
Sa unang gabi ko roon, umupo ako sa veranda ng homestay habang umuulan.
Binuksan ko ang phone.
Hundreds of messages.
Family group chat.
Mama: “Mika, saan ka pumunta?”
Mama: “Ang kapal ng mukha mong umalis nang walang paalam.”
Bianca: “Ma, hayaan mo na. Gusto niya magpaawa online.”
Paolo: “Babe, answer me.”
Paolo: “This isn’t funny.”
Paolo: “You’re ruining everything.”
Hindi ko binuksan ang thread niya.
Sa halip, binuksan ko ang Facebook.
Nasa Baguio na sila.
May photo si Bianca sa Burnham Park, suot ang scarf na binigay ni Paolo.
Caption:
“Some people choose drama. We choose peace.”
Maraming nag-heart react.
May nag-comment:
“Nasaan si Mika?”
Sumagot si Bianca:
“She wanted her own spotlight, so we let her.”
Napatitig ako sa screen.
Hindi na ako nag-comment.
Pero sincreenshot ko.
Kinabukasan, nagpunta ako sa Cloud 9 boardwalk kahit maulap.
Dala ko ang camera.
Hindi ako marunong mag-surf, pero marunong akong tumingin.
Kinuhaan ko ng litrato ang batang naglalakad sa basa pang kahoy, ang tindera ng kape sa gilid, ang lalaking nag-aayos ng sirang surfboard, ang babaeng naka-raincoat na tumatawa kahit basang-basa.
Habang kumukuha ako, may lumapit na babae.
Nasa early thirties. Kulot ang buhok. May camera strap sa leeg.
— Ang ganda ng framing mo.
Nagulat ako.
— Ah, salamat po.
— Student ka?
— Kakagraduate lang po. Communication Arts.
— Portfolio shoot?
Natawa ako nang mahina.
— Personal lang po.
Inabot niya ang kamay niya.
— Althea. Documentary producer ako. Naghahanap kami ng young creatives for a local tourism fellowship. May open showcase kami bukas sa community hall. Kung may work ka, dalhin mo.
Hindi ako agad naniwala.
Parang eksena sa pelikula.
Pero totoong tao si Althea. Totoong pawis ang nasa noo niya. Totoong putik ang sapatos niya.
At totoong hawak ko ang flyer na ibinigay niya.
“Bayan Baybayin Youth Media Fellowship.”
Napaupo ako sa gilid pagkatapos niyang umalis.
Naalala ko ang sinabi ni Paolo noon.
“You’re making it hard to love you.”
Naalala ko ang tawa ni Bianca.
“Saan ka naman pupunta mag-isa?”
Naalala ko ang boses ni Mama.
“Hindi ka iyong tipo ng anak na marunong makisama.”
Tiningnan ko ang camera ko.
Sa maliit na screen, naroon ang litrato ng dagat na kulay abo, hindi perpekto, pero buhay.
Baka hindi pala ako mahirap mahalin.
Baka napunta lang ako sa mga taong hindi marunong humawak ng tahimik na tao.
Kinagabihan, inayos ko ang lumang portfolio ko.
Mga litrato mula sa thesis.
Mga short captions.
Isang concept note na matagal ko nang tinatago: “Ang Mga Anak na Laging Nasa Gilid.”
Hindi iyon tungkol sa akin lang.
Tungkol iyon sa mga taong laging nasa likod ng group photo.
Sa mga anak na tagakuha ng picture pero hindi kasama sa frame.
Sa mga kaibigang taga-ayos pero hindi pinapasalamatan.
Sa mga taong tahimik na nagsisiksik ng sarili para lang hindi makaistorbo.
Ginawa ko iyon noong third year. Ipinakita ko kay Paolo minsan dahil siya ang unang taong akala ko makakaintindi.
Sabi niya noon:
— Ang ganda nito, babe. Someday, you should submit this somewhere.
Hindi ko alam na ang “somewhere” pala ay hindi ko pangalan ang gagamitin.
Kinabukasan, pumunta ako sa community hall.
Simple lang ang event.
Plastic chairs.
Electric fan.
Tarpaulin na medyo lukot sa gilid.
May mga local artists, vloggers, photographers, at ilang tourism officers.
Nang ipakita ko ang photos ko, nanginginig ang boses ko.
Pero nakinig sila.
Talagang nakinig sila.
Pagkatapos, si Althea ang unang pumalakpak.
— Mikaela, may mata ka para sa mga bagay na karaniwang nilalampasan ng tao. Iyan ang hinahanap namin.
Hindi ako nanalo agad.
Hindi ganoon kabilis ang buhay.
Pero na-shortlist ako.
Kailangan ko raw mag-submit ng final deck after one week, kasama ang original concept, raw files, at personal essay.
Umuwi ako sa homestay na parang lumulutang.
Sa unang pagkakataon, may isang lugar na hindi ako kilala bilang “kambal ni Bianca.”
Hindi ako “girlfriend ni Paolo.”
Hindi ako “iyong anak na sensitive.”
Ako si Mikaela Reyes.
At sapat iyon.
Pero noong gabing iyon, habang sinusulat ko ang personal essay ko, may message mula sa college group chat.
“Guys, congrats kina Bianca and Paolo! Finalist sila sa Lakbay Kabataan Media Grant!”
May link.
Binuksan ko.
At doon, sa poster ng university media office, nakita ko ang title ng entry nila.
“Mga Anak sa Gilid: A Visual Story of Unseen Filipino Youth.”
Nalaglag ang phone ko sa kama.
Hindi lang hawig.
Hindi lang inspired.
Iyon ang concept ko.
Pati subtitle.
Pati angle.
Pati sample caption na isinulat ko sa notebook at pinicturan ko noon para ipadala kay Paolo.
Nasa poster sina Bianca at Paolo, magkatabi, nakangiti.
Under their names:
“Concept by Bianca Reyes and Paolo Del Rosario.”
For several seconds, wala akong narinig kundi tunog ng ulan sa bubong.
Tapos may message si Paolo.
“Mika, before you react, let me explain.”
Sumunod si Bianca.
“Wag kang gumawa ng eksena. Hindi mo naman sinubmit iyon kahit kailan. Sayang lang kung hindi namin gagamitin.”
Doon ko unang naramdaman ang galit na hindi umiiyak.
Tahimik.
Malamig.
Diretso sa buto.
Tinawagan ko si Paolo.
Sinagot niya agad.
— Babe, listen.
— Huwag mo akong tawaging babe.
Tumahimik siya.
— Mika, it was just a concept. You didn’t own the idea.
— I sent you the deck.
— Draft lang iyon.
— May pangalan ko.
— We changed parts of it.
— Ninakaw ninyo.
Sa kabilang linya, narinig ko ang buntong-hininga niya.
— You always make everything about betrayal. Bianca just knows how to present better. She has confidence. You have the feelings, yes, pero hindi mo kayang dalhin sa stage.
Napangiti ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil sa wakas, lumitaw ang totoo.
Hindi niya ako minahal dahil naniwala siya sa akin.
Minahal niya ako habang puwede pa akong itago.
Habang ang galing ko ay nasa private chat lang.
Habang ang ideas ko ay puwedeng pakinggan, kunin, pakinisin, at ibigay sa babaeng mas bagay sa spotlight.
— Kaya ninyo ako pinipilit mag-Baguio?
Hindi siya sumagot.
— Para wala ako sa Siargao. Para hindi ko makita ang fellowship. Para hindi ako makapag-submit.
— Hindi ganoon.
— Ganoon.
Biglang sumingit ang boses ni Bianca.
Naka-speaker pala ako.
— Mika, huwag kang feeling genius. Kung hindi dahil kay Paolo, hindi mo nga maaayos ang slides mo. Kung hindi dahil sa akin, walang papansin sa concept mo.
Huminga ako nang malalim.
— Ate, last question.
— Ano?
— Alam ba ni Mama?
Sandaling katahimikan.
Sapat na iyon.
Pagkatapos, boses ni Bianca, mas matigas.
— Alam niya na mas kailangan kong manalo. Ikaw naman, sanay ka nang mag-adjust.
Napapikit ako.
Doon ko naintindihan.
Hindi ito nagsimula sa Baguio.
Hindi ito nagsimula kay Paolo.
Matagal na itong sistema.
Si Bianca ang ilalagay sa harap.
Ako ang mag-aayos sa likod.
At kapag nagreklamo ako, ako ang masama.
Hindi na ako sumigaw.
Hindi na ako nagmura.
Tinapos ko lang ang tawag.
Pagkatapos, binuksan ko ang email.
Ginawa ko ang dapat kong ginawa noon pa.
Isinend ko sa Bayan Baybayin Fellowship ang sarili kong deck.
Kasama ang raw files.
Kasama ang screenshots ng old messages namin ni Paolo.
Kasama ang timestamps ng Google Drive folder ko.
Kasama ang photo ng notebook ko, may petsa, may handwriting ko.
Subject line:
“Original submission and authorship clarification.”
Pagkatapos, nag-email ako sa university media office.
Hindi mahabang reklamo.
Hindi drama.
Ebidensiya lang.
Kinabukasan, bago ako umalis ng Siargao, may natanggap akong reply mula sa fellowship committee.
“Dear Ms. Reyes, thank you for informing us. We have also received a grant entry from Ms. Bianca Reyes and Mr. Paolo Del Rosario with substantial similarity to your submitted materials. Please attend the authorship review this Friday at the university auditorium. Bring original files if available.”
Napatigil ako sa gitna ng maliit na kalsada.
Sa kabilang side ng screen, may bagong post si Bianca.
Nasa Baguio sila.
Nakasandal siya kay Paolo habang may fog sa likod.
Caption:
“Some stories are meant for people brave enough to tell them.”
Hinawakan ko nang mahigpit ang phone ko.
This Friday.
University auditorium.
Authorship review.
At sa unang pagkakataon sa buhay ko, hindi ako pupunta para magpaliwanag kung bakit ako nasaktan.
Pupunta ako para ipakita kung sino talaga ang nagsisinungaling.
